P. 1
RJECNIK SKRACENICA

RJECNIK SKRACENICA

|Views: 13,289|Likes:
Published by Sonja Papes

More info:

Published by: Sonja Papes on Oct 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/18/2015

pdf

text

original

ć Č dipl. ing.

ć Slobodan, dipl. ing.
č vazduhoplovnih ć i kodova
sa oko 8000 engleskih, 1100 ruskih i 700 komercijalnih ć i kodova
AVIJATIKA
Beograd, 2001
SADRŽAJ
Predgovor .3
Engleske vazduhoplovne ć i kodovi 7
Ruske vazduhoplovne ć 159
ć i kodovi u komercijalnom vazdušnom ć 180
Oznake državne pripadnosti vazduhoplova 193
FAl klasifikacija vazduhoplova 195
č č u vazduhoplovstvu 200
š ć literatura 204
PREDGOVOR
Ovaj č vazduhoplovnih ć i kodova iz svih oblasti vazduhoplovstva pred-
stavlja znatno đ i dopunjen č vazduhoplovnih akronima istih autora iz 1995.
Dodate su mnoge nove ć ispravljene č greške i ć iz prethodnog
č i bolje pojašnjeni mnogi izrazi. Daleko više je zastupljeno vojno vazduhoplovstvo,
a kao posebni prilozi date su ć koje se koriste u komercijalnom vazdušnom sao-
ć zatim ć ruskih vazduhoplovnih izraza i pojmova, č oznake u va-
zduhoplovstvu, ICAO oznake državne pripadnosti civilnih vazduhoplova i FAl klasifikaci-
ja vazduhoplova. č stranih izraza i pojmova bolje su đ duhu našeg
jezika, što je ponegde dovelo do opširnih objašnjenja radi boljeg razumevanja. No i pored
uloženog truda da damo adekvatna č engleskih izraza i pojmova, verujemo da u
više primera postoje prikladniji i ć nazivi na našem jeziku, č u delu terminolo-
gije iz vojnog vazduhoplovstva. đ verujemo da ć se vremenom upotpuniti i ustaliti
naša terminologija za mnoge izraze i pojmove iz savremenog vazduhoplovstva.
Pregledom č može da se č da vazduhoplovna terminologija nije standardi-
zovana. Standardizacija je postiguta u velikoj meri jedino u sistemima pružanja nekih va-
zduhoplovnih usluga od suštinskog č za đ vazdušni ć (kontrola
letenja, vazduhoplovna meteorologija). Ovu standardizaciju sprovodi đ organi-
zacija za civilno vazduhoplovstvo, ICAO, koju slede i druge đ vazduhoplovne
organizacije i udruženja (JAA, IATA i dr.). đ je primetno izvesno usaglašavanje va-
zduhoplovne terminologije posle đ vazduhoplovnih standarda u zemlje Evropske
Unije, zatim posle integracionih procesa u svetskoj vazduhoplovnoj industriji kao i posle
stvaranja i širenja vojnih paktova. Na dalju standardizaciju povoljno č i komercijalni
razlozi zbog težnji đ č vazduhoplovnih proizvoda da zadovolje sve priznate stan-
darde i budu konkurentni na svim svetskim tržištima.
U sastavljanju č pretežno je š ć terminologija poznatih đ or-
ganizacija i udruženja kao i zemalja sa razvijenim vazduhoplovstvom, prvenstveno sa raz-
vijenom vazduhoplovnom industrijom i temeljnom vazduhoplovnom regulativom, što se
vidi iz priložene liste š ć literature. Kako je sa razvojem vazduhoplovstva menjana
i vazduhoplovna terminologija, nastojali smo da ostanemo u okviru terminologije savreme-
nog vazduhoplovstva. đ s obzirom da se još uvek koriste avioni firmi koje više ne
proizvode avione, kao Foker, ili su neki poznati đ č aviona integrisani, kao Mek-
donel Daglas, u č je š ć i terminologija ovih, do nedavno vrlo uspešnih proiz-
đ č vazduhoplova. U č su đ unete i izvesne ć koje su bile vrlo po-
znate u pojedinim fazama razvoja vazduhoplovstva. Pored engleskih, u č je
zastupljen i izvestan broj francuskih i nekoliko ć iz ostalih evropskih jezika, ko-
je se i danas ć u svetskoj vazduhoplovnoj terminologiji. Puni tekst ovih neengleskih
izraza č je kurzivom.
č u vazduhoplovstvu se mnogo koriste ć i kodovi. ć se prosti poj-
movi od jedne č i daleko više složeni izrazi od dve i više č Uvode se kodovi kao uni-
verzalne oznake za potrebe operativnih vazduhoplovnih službi. ć pojmova i iz-
raza vrši se na razne č što se može videti iz samog č u kome su, kod pisanja
stranih izraza i pojmova, namerno ostavljena velika slova koja obrazuju ć Lako
je č da su ć č š ć formirane u vidu akronima, od č slova č u
složenim izrazima. đ radi lakšeg ć i izgovora, ponegde je davana prednost
č ć dok je u izvesnim č i7hpa"'''''!nA rl., C'''" •• .r.,
Do masovnog đ ć u vazduhoplovstvo došlo je iz više razloga. č
prostor u pilotskoj kabini ne ostavlja mesta za neke duže tekstove za obeležavanje avion-
skih sistema i opreme i položaja njihovih komandi. Slanje operativnih poruka, č u
vreme telegrafije morzeovim znacima, zahtevalo je kratak i jasan tekst. Komuniciranje po-
sade vazduhoplova sa zemaljskim službama zahteva jasnost i nedvosmislenost. đ
rodni vazdušni ć ne bi mogao da se obavlja bez jedinstvene vazduhoplovne fraze-
ologije, što važi i za komande vazduhoplovnih snaga vojnih alijansi. č je i sa
đ komunikacijama zemaljskih vazduhoplovnih službi, a č službi iz raz-
č govornih č Siroko đ ć i kodova treba posebno posmatrati
u funkciji same prirode letenja koje zahteva efikasno i adekvatno upravljanje i dobru ori-
jentaciju pilota u svim meteorološkim i geografskim uslovima, č se ć skoro ceo vek
đ č prezentacije informacija posadama vazduhoplova.
ć složenih izraza vrši se i u č publikacijama i elektronskim datoteka-
ma. Vremenom su se mnoge ć i kodovi toliko ć da je skoro zaboravljen
njihov puni naziv. Tako se danas mnogi pojmovi, na primer radar, laser, smog, ILS,
VOR, IFR i mnogi drugi, koriste samo u ć obliku.
U č je š ć transkripcija engleskog književnog jezika zbog č je, možda,
ponegde i neopravdano, na primer u č defense, program i center, menjan č pi-
sanja nekih č u č transkripciji. Tako su se u č našli programme, defen-
ce, manoeuver, centre, theatre, ageing umesto njihove č transkripcije program,
defense, maneuver, center, theater, aging. đ je š ć engleska transkripcija i
za složenice sa prefiksima multi, sub, ultra, anti, infra, trans, non, on, up iako smo na-
ilazili na vrlo č č pisanja č sa ovim prefiksima. Ostale retke razlike u ame-
č engleskoj i ICAO terminologiji za č pojmove, kao, na primer, aerodro-
me i airport, nisu đ
I pored dosta opširnih č nekih engleskih izraza i pojmova izvesni izrazi zahte-
vaju dopunska pojašnjenja. Tako je za izraz Air Data ć ć na francu-
skom i eosuyuieue CHTHaJIbI na ruskom) upotrebljavan naš naziv č podaci,
iako se u našem jeziku mogu ć i nazivi vazdušni podaci i podaci o vazduhu. Pojam jo-
int koji, zavisno od izraza, č da se isti program, postupak, vazduhoplov, nao-
ružanje, oprema i dr. koriste u više država, u vojnim snagama više zemalja, posebno sna-
gama višenacionalnih vojnih saveza, ili u više rodova vojske, upotrebljavan je naš naziv
č Panel, u smislu rasprave č grupe, nazvan je ekspertska grupa, iako se
ovaj pojam č prevodi kao panel diskusija ili paneIska rasprava, dok je izraz task for-
ce đ kao privremena radna grupa, iako se ovakva grupa č š ć formira za iz-
vršenje đ operativnog zadatka, č u vojnim operacijama. Authority smo
prevodili kao uprava ili nadležna vlast iako se u izrazu Joint Aviation Authority, JAA,
više radi o agenciji, što ć uskoro biti i č regulisano. Za altitude je upotrebljen naš
izraz nadmorska visina, za height relativna visina, za time č vreme, a za weather
meteorološko vreme. đ pored ovakvih č prostih pojmova za razlikova-
nje nadmorske od relativne visine i č od meteorološkog vremena u engleskom je-
ziku postoji veliki broj š č pojmova kao control, unit, operation, command, ad-
visory, common, advanced, steering, enhanced i mnogih drugih, što je dosta otežavalo
nalaženje adekvatnih č na našem jeziku. U pojedinim č strani izrazi i
pojmovi đ su slobodno radi približavanja duhu našeg jezika, što je u nekim prime-
rima dovelo do odstupanja od terminologije iz publikacija naših vazduhoplovnih organa i
organizacija.
U č je navedeno više č ć sa istovetnim ili č č
ali za č tipove vazduhoplova ili za druge vazduhoplovne organe, organizacije i
llc1rn"hm;" n" "v;h r"71;lcll č š ć ie dolazilo zboz đ vlastite terminologije od
strane đ č vazduhoplova, motora i avionske opreme ili č vazduhoplovnih
organizacija. Pored ovakvih č đ su i ć srodne po č Ta-
đ je ponegde uspostavljana veza đ prethodnih i novih ć A za izvestan
broj ć đ su č sistemi na koje se one odnose ili vazduhoplovni or-
gani ili organizacije koji su ih uveli i koji ih koriste, dok su samo u retkim č na-
đ relevantni tipovi vazduhoplova. Posebna pažnja je ć terminološkim razli-
kama izvesnih izraza i pojmova ICAO, FAA, JAA i Jeppesen-a, zbog č ovih izraza
i pojmova u operativnim službama civilnog vazduhoplovstva. Razni organi i organizacije
č š ć su predstavljeni akronimima pod kojim se mogu ć njihovi puni nazivi.
U toku rada na č velike š ć nam je predstavljala oskudnost naše vazduho-
plovne terminologije za mnoge strane izraze i pojmove. Štaviše, i vazduhoplovna literatu-
ra na našem jeziku koristi dosta č terminologiju. Mi smo koristili veliki broj dostup-
nih publikacija na našem jeziku - od univerzitetskih udžbenika, raznih enciklopedija i
č i naše vazduhoplovne regulative do JAT-ovog GOM-a i č Savezne upra-
ve za kontrolu letenja. U č stranih izraza i pojmova više smo nastojali da tu-
č budu razumljiva za ć broj korisnika č nego da navodimo suvoparnu
č terminologiju, č š ć vrlo blisku izvornom engleskom nazivu i razumljivu samo
vrlo uskom č krugu, ili da uvodimo novu terminologiju. Ovo se posebno odnosi na
vojnu vazduhoplovnu terminologiju. Iz ovoga č da je krajnje vreme da se ozbiljno
povede č o potrebi standardizacije naše vazduhoplovne terminologije, č može da
doprinese i ovaj č
Svesni smo da đ ć i kodova iz raznih oblasti vazduhoplovstva bez nji-
hove podele na vojno i civilno vazduhoplovstvo i bez nepotpunog vezivanja za relevantne
oblasti, tipove vazduhoplova ili vazduhoplovne organe i organizacije predstavlja izvestan
nedostatak č đ tematska podela č dovela bi do ponavljanja velikog
broja ć zbog č smo odustali od podele po vidovima vazduhoplovstva i temat-
skim celinama. Samo su izrazi i pojmovi koji se pretežno koriste u komercijalnom va-
zdušnom ć izdvojeni u posebnu celinu, iako se i ovde ne može govoriti o nekoj
strogoj podeli jer su, na primer, nazivi đ organizacija civilnog vazduhoplov-
stva navedeni u glavnom č S druge strane, izvesne ć se odnose na
ž č i razvojne projekte, što nije uvek đ Iako smo se č samo na
poznate đ č vazduhoplova i motora i đ konzorcijume, nazive nekih,
č ruskih firmi, davali smo ponegde samo u prevodu, bez đ originalnih na-
ZIva.
I pored dosta neredovnog dobijanja inostranih č publikacija i izmena i dopuna
raznih đ vazduhoplovnih standarda i preporuka kao i prekida kontakata sa raz-
vijenim vazduhoplovnim svetom u periodu đ izolacije, u č smo uneli više
ć iz savremenog vojnog i civilnog vazduhoplovstva. Za mnoge od ovih ć
ca nismo sigurni da ć se biti ć u vazduhoplovnom svetu. Uneli smo i više skra-
ć i kodova za razne poruke. đ nezgoda je što ove ć i kodovi pod-
ležu č promenama, kako zbog đ tehnike slanja poruka posle đ
č tako i zbog opremanja vazduhoplova za automatsku razmenu elektronskih poda-
taka.
U prilog Ruske vazduhoplovne ć uneto je više opštih ć koje bliže od-
đ delatnost i č status vazduhoplovnih organizacija u Ruskoj Federaciji. A u
tekstovima č ruskih ć unošene su ponegde i engleske ć Usposta-
vljanje veze vršeno je samo u č jednakih č ruskih i engleskih ć
O:,.de je napomenuti da se u operativnim vazduhonlovnim "1117h:Hn,, Rll"!rP P,,-
vazduhoplovna terminologija nije standardizovana, što se može č na osnovu teh-
č dokumentacije č đ č vazduhoplovnih proizvoda.
Redosled ć i kodova dat je prema engleskom alfabetu i, za razliku od kom-
pjuterskog sortiranja, nije đ č o raznim oznakama kao što su -, &, l, ( ) i dr,
velikim i malim slovima i razmacima đ č
Nameravali smo da unesemo u č i druge posebne dodatke kao (l) č voj-
nih vazduhoplova i njihovih misija, (2) jedinice mera i njihove đ odnose i druge
manje dodatke, ali smo odustali iz č i materijalnih razloga. Ovi posebni delovi, kao
i glavni č mogu se dobiti na disketama ili preko elekronske pošte. đ napomi-
njemo da je u fazi izrade i č č vazduhoplovnih izraza i pojmova, sa vrlo sa-
držajnim objašnjenjima vazduhoplovne terminologije iz svih oblasti vazduhoplovstva.
Ovde želimo da se zahvalimo mnogim kolegama i saradnicima č nam je ć bila
dragocena u toku rada na č Posebno se zahvaljujemo inž Nikoli ć na
radu u SAD, za đ č publikacija na engleskom jeziku i č ć
Miletu ć iz Komercijalnih poslova JAT-a za recenziju priloga ć i kodovi
u komercijalnom vazdušnom ć inž Vladanu ć iz č poslova JAT-
a za č ć iz oblasti avionike, Vidi ć i Milanu ć iz Komercijalnih
poslova JAT-a za č podršku i saradnju na prilogu ć i kodovi u komercijal-
nom vazdušnom ć inž Draganu đ ć na radu u Moskvi i inž Borislavu
č ć generalnom direktoru Montavije, za veliku ć u đ č pu-
blikacija na ruskom jeziku, inž Darku ć generalnom sekretaru Vazduhoplovnog
saveza Jugoslavije (VSJ), za č ć na terminologiji sportskog padobranstva i inž
đ ć predsedniku vazduhoplovnog saveza Srbije, predsedniku komisije VSJ i
potpredsedniku FAl za raketno modelarstvo, za recenziju dela FAl tabele za vazduhoplovno
i raketno modelarstvo i mnogim drugim saradnicima.
l, na kraju, želimo da zamolimo uvažene korisnike ovog č da nam dostave svoje
primedbe, predloge i sugestije na adresu: Avijatika, Bulevar Avnoja 189, 11070 Novi Be-
ograd ili na e-mail: krumacen@eunet.yu
Beograd, septembar 2001.
IZDAVANJE OVOG Č POMOGLA JE
Autori
AAM
VAZDUHOPLOVNE ć I KODOVI
AA, AJA Air-to-Air Vazduh-vazduh
AA Airworthiness Authority Organ (vazduhoplovne
uprave) nadležan za plovidbenost (vazduhoplova)
AAApproach Angle Prilazni ugao
AAAviation Authority Vazduhoplovna uprava
AAA Airport Airspace Analysis (FAA) Analiza va-
zdušnog prostora u zoni aerodroma
AAA AntiAircraft Artillery Protivavionska artiljerija
AAA Airports and Airways Aids (Navigaciona i komu-
nikaciona) sredstva aerodroma i vazdušnih puteva
AAAE American Association of Airport Executives Ame-
č udruženje direktora aerodroma
AAAF Association Aeronautique et Astronautique de
France č i č udruženje
Francuske
AAAM Advanced Air-to-Air Missile Usavršena raketa
vazduh-vazduh
AAAPT Advanced Aircraft Avionics Package Technology
Usavršena tehnologija paketa č opreme
(vazduhoplova)
AAB AntiAircraft Battery Protivavionska baterija
AAC Aeronautical Administrative Communications Admi-
nistrativne vazduhoplovne komunikacije
AAC Air Approach Control Upravljanje prilaženjem na
sletanje; upravljanje prilaženjem, približavanjem
u vazduhu
AAC Air Control Centre Centar upravljanja (borbe-
nim) dejstvima avijacije
AAC Army Air Corps (GB) Vazduhoplovni korpus kop-
nene vojske
AAC Automatic Amplitude Control Automatsko reguli-
sanje amplitude
AAC Automatic Approach Control Automatska prilazna
kontrola
AACB Aeronauties and Astronauties Co-ordinating Body
(USA) Koordinaciono telo za aeronautiku i astro-
nautiku
AACC Airport Association Co-ordinating Council Koordi-
nacioni savet udruženja aerodroma
AACC Area Approach Control Centre Centar kontrole
letenja u prilaznoj zoni
AACI Airport Association Council International Savet
đ udruženja aerodroma
AACO Arab Air Carriers Organization Organizacija
arapskih avio-prevozilaea
AACS Airways and Air Communications Service (USA)
Služba đ komunikacija sa vazduhoplo-
vima na vazdušnim putevima; služba vazduho-
plovnih obaveštenja
AADAlphanumerical Alarm Display č tek-
stualni alarmni displej, prikaz upozorenja
AAD Aooroach And DAnl'lrtllrA r.nntrnl 1r:lJ.lJ.I lu Tl:2lL
AADAssigned Altitude Deviation Odstupanje od dode-
ljene, zadate visine leta
AAD Automatic Activation Device (FAl) đ za auto-
matsko otvaranje (padobrana)
AAE Above Aerodrome Elevation Iznad najviše kote
zone sletanja
AAEC Association of Airlines of the European Commu-
nity Udruženje avio-prevozilaea Evropske zajedni-
ce
AAED Advanced Airborne Expendable Decoy Usavršeni
vazdušni mamac za jednokratnu upotrebu
AAFAllied Air Force Združene vazduhoplovne snage
AAFArmy AirField Aerodrom kopnene vojske
AAFB Auxiliary Air Force Base ć baza ratnog
vazduhoplovstva
AAFSS'Advanced Airborne Fire Support System Usa-
vršeni sistem đ vatrene podrške iz va-
zduha
AAG AIS Automation Group (of EANPG) Grupa za au-
tomatizaciju službe letnih informacija
AAGM Air-to-Air Guided Missile đ raketa va-
zduh-vazduh
AAGM AntiAircraft Guided Missile Protivavionska
đ raketa
AAH Advanced Attack Helicopter Usavršeni jurišni he-
likopter
AAI office of Accident Investigation (AVS) Biro za ispi-
tivanje udesa
AAI Angle of Approach Indicator; Approach Angle Indica-
tor č ugla prilaženja
AAI Arrival Aircraft Interval (FAA) Interval dolazaka
aviona (na sletanje)
AAIB Air Accident Investigation Board (GB) Odbor za
ispitivanje udesa u vazduhoplovstvu
AAIM Aircraft Autonomous Integrity Monitoring (GPS)
(Avionska oprema za) autonomno kontrolisanje in-
tegriteta (satelitskih signala)
AAIP Approved Aircraft Maintenance Programme Odo-
breni program održavanja vazduhoplova
AAL Above Aerodrome Level Iznad nivoa aerodroma;
u odnosu na nivo aerodroma
AAL Aircraft Approach Lights Avionska prilazna svetla
AALAAW Advanced Air Launched AntiArmoured
Weapon Usavršeni protivoklopni projekti/lansiran
iz vazduha
AALP Air-Air Longue Pottee Raketa vazduh-vazduh
dugog dometa
AAM Aircraft Accident Manual č za ispitivanje
udesa
AAM Air-to-Air Missile Raketa vazduh-vazduh
AANP Aircraft Accident Notification Procedure Procedu-
ra obaveštavanja o udesu vazduhoplova
AAPA Association of Asia Pacific Airlines Udruženje
azijskih č avio-prevozilaca
AAR Aircraft Accident Report Izveštaj o udesu vazdu-
hoplova
AAR Airport Acceptance Rate (FAA) Dinamika sletanja
aviona; dinamika prijema aviona u dolasku u
vršnom satu
AAR Air-to-Air Refueling Punjenje gorivom u vazduhu
AARGM Advanced AntiRadar Guided Missile Usavršena
protivradarska đ raketa
AARS Attitude and Azimuth Reference System Refe-
rentni sistem položaja u prostoru i azimuta
AAS Advanced Automation System Usavršeni sistem
automatizacije
AAS Airport Advisory Service (v. LAA) Savetodavna ae-
rodromska služba (na aerodromima bez kontrol-
nog tornja)
AAS Automatic Addressing System Automatski sistem
pozivanja, javljanja
AAS Azimuth Alignment System Sistem ravnanja po
azimutu
AASA Airline Association of South Asia Udruženje
avio-kompanija Južne Azije
AASC Airworthiness Authority Steering Committee (JAA)
(v. JSA) Upravni odbor (vazduhoplovnih) vlasti za
plovidbenost (vazduhoplova)
AASIP Ageing Airplane Structural Inspection Programme
Program pregleda strukture starijih aviona
AASR Airport and Airways Surveillance Radar Nadzorni
radar aerodroma i vazdušnih puteva
AAT Advanced Avionics Testbed Usavršeni ispitni sto
za avion č opremu
AATC Automatic Air Traffic Control Automatska kontro-
la letenja
AATF Airworthiness Assurance Task Force (FAA) Pri-
vremena č grupa za đ plovidbe-
nosti (vazduhoplova)
AATM At All TiMe (FAA) U svako doba
AAV Airborne Assault Vehicle Desantni vazduhopIov
AAV Autonomous Aerial Vehicle Autonomna letelica
AAVCS Automatic Aircraft Vectoring Control System Au-
tomatski sistem đ i upravljanja vazduhoplo-
vima
AAVS Automatic Aircraft Vectoring System Automatski
sistem đ vazduhoplova
AAW Air-to-Air Warfare Borbena primena raketa va-
zduh-vazduh
AAW AntiAir Warfare Protivavionska i protivraketna
odbrana
AAWG Airmiss Analysis Working Group (IATA) Radna
grupa za analizu bliskih susreta u vazduhu
AAWS Automatic Attack Warning System Automatski
sistem obaveštavanja o (vazdušnom) napadu
AR Air R""" Varduhrmlnvna haza: avio-haza
AB, AlB AirBorne U vazduhu; vazdušni; avionski; u
ili na vazduhoplovu; vazdušno-desantni
AB Aviation de BombardementBombarderska avijaci-
ja
ASA AirBorne Alert Dežurstvo u vazduhu; dežurna
grupa aviona u vazduhu; dežurna para
ABAA Asian Business Aviation Association Azijsko
udruženje korisnika poslovnih aviona
ABAS Aircraft-Based Augmentation System (GPS) Avi-
onski sistem č signala (sistema satelitske
navigacije)
ABC ABbreviation and Codes (ICAO) ć i ko-
dovi
ABC Advancing Blade Concept Koncepcija (ko-
š ć uzgonske sile) ć krakova (ko-
aksijaInih rotora suprotnih smerova obrtanja)
A.BC. After Bottom Centre Posle donje mrtve č
. (hodaklipa)
. ABCAileome Control Upravljanje iz vazduha
ABC Automatic Brake Control Automatsko regulisanje
č
ABC Automatic Brightness Control Automatsko reguli-
sanje osvetljenosti
A·BCAS Active Beacon(-based) Collision Avoidance
System Aktivni sistem š ć sredstava se-
kundarne radio-lokacije (transpondera i radara)
za č sudara (u vazduhu)
ABCCC Airborne Battlefield Command and Control Cen-
tre ć vazdušni vojišni centar komandovanja i
đ
ABCCC Airborne Battlefield Command, Control and
Communications Vojišno, frontovsko komandovanje,
đ i komuniciranje iz vazduha
ABCST Automatic BroadCaST Automatsko emitova-
nje, radio-difuzija (vremenskih podataka)
ABOL Automatic Binary Data Link Link, linija automat-
skog prenosa binarnih podataka
ABOR Aircraft Battle Damage Repair Opravka vazdu-
hoplova š ć u borbi
ABIT AirBorne Imagery Transmission Prenos slike iz
vazduha
ABL AirBorne Laser Lasersko oružje (u razvoju) za
uništavanje raketa iz vazduha
ABM ABeaM Popreko, č od stanice u odnosu na
liniju puta
ABM AntiBallistic Missile č raketa; ra-
keta za uništavanje č raketa
ABMS AntiBallistic Missile System (v. BMDS) Protivra-
ketni odbrambeni sistem
ABMR Atlantic Balistic Missile Range Atlantski poligon
za ispitivanje č raketa; raketa sa preko-
atlantskim dometom
ABN, A1BCNAerodrome BeacoN Aerodromski lokaci-
oni, privodni far
ABPSK Aviation Binary Phase Shift Keying Binarno fa-
zno kodiranie. modulaciia
ABR Agile Beam Radar AESA) Radar sa elektron-
skim pretraživanjem, sa brzim preusmeravanjem
snopa (radi simultanog ć više ciljeva)
ABRV Advanced Ballistic Reentry Vehicle Usavršena
č glava fCBM
AC, AJC Absolute Ceiling Apsolutni plafon
AC Advisory Circular (FAA) Savetadavni, informativni
cirkular
AC Aerodrome Control Aerodromska kontrola (lete-
nja)
AC Air Carrier Avio-prevozilac
AC, AJC Air Conditioning Klimatizacija
AJC, AC AirCraft Vazduhopla v
AC, a.e, Alternative Current č struja
AC Altitude Code Visinski kod
AC Attitude Control Upravljanje položajem u prosto-
ru; ugaona stabilizavcija položaja; prostorna sta-
bilizacija, upravljanje
ACA Advanced Cargo Aircraft Usavršeni vazduhoplov
za prevoz tereta
ACA Agile Combat Aircraft Borbeni vazduhoplov veli-
kih manevarskih sposobnosti
ACA Aircraft Certification Authority (CAN) š ć za
overu ispravnosti vazduhoplova posle radova na
održavanju
ACA Arctic Control Area č kontrolisana oblast
ACA Association des Compagnies Aetiennes Udruženje
avio-prevozilaca
ACAC Arab Civil Aviation Council Savet civilnog va-
zduhaplovstva arapskih zemalja
ACAPS, AC&PS Air Conditioning And Pressurization
System Sistem klimatizacije i regulisanja pritiska u
kabini
ACARE Advisory Council for Aeronauties Research
in Europe Konsultativni savet za č
istraživanja u Evropi
ACARS Aircraft Communications, Addressing and Repor-
ting System (ICAO) Avionski sistem komuniciranja,
ć i izveštavanja
ACARS ARINC Communications, Addressing and Repor-
ting System ARINC sistem (automatskog) komuni-
ciranja, ć i izveštavanja
ACARS Automatic Communications And Reporting
System Sistem automatskog komuniciranja i iz-
veštavanja; pasivni sistem komunikacija vazduh-
zemlja
ACAS Airborne Collision Avoidance System (ICAO) (v.
TCAS) Avionski sistem izbegavanja sudara
ACAT Air Carrier Assessment Tool (FAA) Baza podata-
ka za ć stanja bezbednosti u avio-kompa-
nijama
ACBI Aviation Computer Based Instruction Vazduh0-
plovna obuka ć č
ACC Active Clearance Control Aktivno regulisanie za-
ACC Air Combat Command Komanda borbenih dej-
stava avijacije
ACC Air Control Centre Centar upravljanja (borbe-
nim) dejstvima avijacije
ACC Aircraft Configuration Changes (Boeing) fzmene
konfiguracije aviona (u odnosu na opcije po izbo-
ru kupca)
ACC Airport Consultative Committee (IATA) Savetodav-
ni komitet za aerodrome
ACC Area Control Centre (or Area Control) Centar ob-
lasne kontrole letenja (ili oblasna kontrola lete-
nja)
ACCA Air Charter Carriers Association (European char-
ter carriers) Udruženje neredovnih, č avio-pre-
vozilaca (evropski neredovni, č avio-prevozi-
oci)
ACCORD Advanced Civil CORe Demonstrator (RR)
Usavršeni č deo (kompresor, komora sago-
revanja, turbina) eksperimentalnog (turbinskog)
motora za civilne vazduhoplove
ACCS Air Command and Control System (NATO) Sistem
komandovanja i upravljanja (u ratnom vazduho-
plovstvu)
ACCS Automatic Checkout and Control System Sistem
automatske provere i upravljanja
ACDA Arms Control and Disarmament Agency Uprava
za kontrolu naoružanja i razoružanja
ACDB Airports Characteristics Data Bank Banka poda-
taka o karakteristikama aerodroma
ACDE AirCraft Designated Examiner (FAA) š ć
č za tip vazduhoplova
ACDO Air Carrier District Office (FAA) Oblasni biro (va-
zduhaplovnih vlasti) za ć
ACDS Acoustic Crack Detection System č si-
stem otkrivanja prskotina ć ultrazvuka)
ACDS Air Combat Direction System Sistem đ
borbenih aviona
ACDS Aircraft Control Display System Sistem č
instrumenata za upravljanje vazduhoplovom
ACE Acceptance Checkout Equipment Oprema za za-
vršna, prijemna ispitivanja
ACE Actuator Control Electronics č oprema
upravljanja č
ACE Attitude Control Electronics Elektronska oprema
za stabilizaciju i upravljanje položajem u prosto-
ru
ACEE AirCraft Energy Efficiency programme (NASA)
Program razvoja energetski efikasnog, ekono-
č vazduhoplova (u odnosu na potrošnju go-
riva)
ACEM AirCraft Equipment Modification (FAA) (Odobreni
č bilten za) izmene na opremi vazduhoplo-
va
ACES Advanced Cabin Entertainment System Usa-
vršeni sistem razonode u č kabini
ACES Arlv"n"Arl r"n"on' t:;AA"A_ <' ••• T T_
ACES Advanced Concept Escape System Usavršena
koncepcija sistema spasavanja (posade vazduho-
plova)
ACES Air-Combat Engagement System Sistem
č u vazdušnu borbu
ACES Automatic Checkout and Evaluation SystemAuto-
matski sistem provere i ocene; automatski ispitno-
kontrolni sistem
ACES Automatic Controls Evaluation Simulator Simula-
tor za ocenu automatskih procesa upravljanja
ACESS Aircraft Computerized Equipment Support
System Sistem kompjuterskog ć isporuka
opreme (u proizvodnji) vazduhopova
ACET Advanced Core Engine Technology Usavršena
tehnologija baznog dela (mlaznog) motora
ACETF Airport Capacity Enhancement Task Force (IATA)
Privremena č grupa za ć kapacite-
ta aerodroma
ACF Air Combat Fighter č borbeni avion
ACF Area Control Facility (v. ACC, ARTCC) Stanica ob-
lasne kontrole letenja
ACFI Advisory Committee on Flight Information (FAA)
Savetodavni odbor za letne informacije
ACFR Advanced Flow Control Restriction Usavršeni si-
stem regulisanja tokova vazdušnog ć u
č (izvesnih) č letenja
ACG Air Charter Guide Publikacija sa podacima o ne-
redovnim, č avio-prevoziocima
ACG Assault Combat Group Jurišna borbena grupa
ACI Airmen Certification Inspector Inspektor za spro-
đ ispita i izdavanje dozvola vazduhoplov-
nom osoblju
ACI Attitude Controls Indicator Indikator položaja ko-
mandnih površina
ACIC Aeronautical Charts and Information Centre
(USAF) Centar za vazduhoplovne karte i obavešte-
nja
ACID AirCraft IDentification Identifikacija, legitimisa-
nje vazduhoplova
ACID Aeronautical Charts and Information Office Biro za
navigacione karte i obaveštenja
ACIP AirCrew Integrated Programme (USA) Objedinje-
ni program obuke č osoblja
ACIPS Airloil and Cowl Ice Protection System Sistem
zaštite od đ ć č po-
vršina i uvodnika vazduha (motora)
AClS Aircraft Crew Interphone System Interfonski si-
stem posade vazduhoplova
ACJ Advisory Circular Joint (JAA) (now Acceptable Me-
ans of Compilance, AMC, and Interpretative/Explana-
tory Material, IEM) č savetodavni, informa-
tivni cirkular (sada Prihvatljive metode zadovolje-
nja zahteva, AMC, i č i objašnjenja,
IEM)
ACJ Airbus Corporate Jetliner Poslovni avion za vla-
«tit» notrehe Erbasove nroizvodnie
ACL Altimeter Check Location (v. ACP) Lokacija za
proveru visinomera
ACLS Air Cushion Landing System Sistem sletanja na
vazdušnom jastuku
ACLS Automatic Carrier Landing System Sistem auto-
matskog sletanja na č aviona
ACM Advanced Cruise Missile Usavršena ć
raketa
ACM Air Combat Manoeuvers Borbeni vazdušni mane-
vri (radi postizanja pogodnog položaja za napad)
ACM Air Cycle Mashine Klima đ đ za kon-
dicioniranje vazduha
ACM Avion de Combat Marine č borbeni
avion
ACME Advanced Core Military Engine Usavršeni bazni
deo (mlaznog) motora za vojne vazduhoplove
ACMENET AirCrew Mission Enhancement NETwork
Proširenje mreže radio-veza sa posadama na le-
č zadacima
ACMFAirplane Condition Monitoring Function Funkcija
ć stanja aviona
ACMI Air Combat Manoeuvering Instrumentation (v.
URITS) (Zemaljska merna) oprema za ć i
snimanje efikasnosti vazdušnib manevara
ACMM Abbreviated Component Maintenance Manual
ć č za održavanje (opravljivih)
komponenata
ACMP Alternating Current Motor Pump Motorna pum-
pa na č struju
ACMS Aircraft Condition Monitoring System Sistem
ć stanja vazduhoplova
ACN Advance Change Notice Najava izmene
ACN Aircraft Classification Number Klasifikacioni broj
vazduhoplova (u odnosu na nosivost PSS)
ACN Aircraft Condition Notice (FAA) Beleška o stanju
(plovidbenosti) vazduhoplova
ACN Automatic Celestiai Navigation Automatska astro-
navigacija
ACO Aircraft Certification Ollice (FAA) Biro AFS za plo-
vidbenost vazduhoplova
ACOBAir Carrier Operations Bulletin (FAA) Bilten za
avio-prevozioce o š ć vazduhoplova
ACP Air Control Point Punkt upravljanja č
avijacijom
ACP Altimeter CheckPoint (v. ACL) Mesto provere visi-
nomera
ACP Audio Control Panel Audio komandni panel; ko-
mandni panel audio-sistema
ACP Auxiliary Control Panel ć komandni panel
ACPI Aviation Crime Prevention Institute (USA) Institut
za č kriminala u vazduhoplovstvu
ACPM Attitude Control Propulsion Motors Reaktivni mo-
tori za stabilizaciju iupravljanje
ACPS Advanced Classroom Presentation System Usa-
vršeni sistem obuke u č
ACR Aerial Combat Reconnaissance Borbeno va-
zdušno đ
ACRApproach Control Radar Prilazni radar; radar za
đ na sletanje
ACRL Air Carrier Reference Library Biblioteka avio-
kompanije sa dokumentacijom za š ć i
održanje vazduhoplova
ACRU Avionics Cooling Refrigeration Unit (Autonomni
zatvoreni) rashladni đ za đ č
opreme
ACRVAssured Crew Return Vehicle Letelica sa osigu-
ranim povratkom posade (na zemlju)
ACRWE Airborne Cosmic Radiation Warning Equipment
Avionska oprema za upozorenje o č
č
ACS Aerial Common Sensor č opšti va-
zdušni senzorski sistem
ACS Air Combat Simulator Simulator vazdušne borbe
ACS Air Conditioning System Sistem klimatizacije
ACS Air Control System Sistem regulisanja tempera-
ture i pritiska u kabini
ACS Armament Control System Sistem upravljanja na-
oružanjem
ACS Automatic Control System Sistem automatskog
upravljanja
ACS Auxiliary Control System ć sistem upra-
vljanja
ACSA Allied Communications Security Agency Agencija
za đ zaštite tajnosti veza združenih sna-
ga, snaga alijanse
ACSE Application Control Service Element Kontrolni
elemenat za uspostavljanje, održavanje i prekida-
nje đ đ celina sistema
ACSEPAircraft Certification System Evaluation Program-
me (FAA) (former QASAR) Program ocene, valorizo-
vanja sistema homologacije vazduhoplova
ACSRActive Control of Structural Response (Hel.) Aktiv-
na kontrola vibracija (rotora helikoptera) sinhro-
nizovanim, fazno suprotnim vibracijama strukture
ACT Active Control Technology (v. FBW) Tehnologija
aktivnog upravljanja
ACT Additional Central Tank Dodatni centralni rezer-
voar (goriva)
ACT Aerodrome Control Tower Toranj aerodromske
kontrole letenja
ACT Air Combat Tacties Taktika vazdušne borbe
ACT AntiCorrosion Treatment Protivkoroziona zaštita
ACTD Advanced Concept Technology Demonstration
Demonstracija nove tehnološke koncepcije
ACTE Automatic Checkout Test Equipment Automatska
ispitna oprema za kontrolu, proveru
ACTIVE Advanced Control Technology for Integrated VE-
hicles (NASA) Usavršena tehnologija upravljanja
za integrisane letelice; integrisane komande leta i
komande vektorisanja potiskom motora složenih
ACTS Advanced Communications Technology Satellite
Komunikacioni satelit usavršene tehnologije
ACTS Automated Computer Training System Automati-
zovani sistem obuke ć č
ACU Acceleration Control Unit đ za regulisanje
ubrzanja
ACU Antenna Control Unit (v.BSU) đ za usmera-
vanje antene
ACUAutopilot Control Unit Komandni đ autopilo-
ta
ACU Auxiliary Control Unit ć komandni đ
ACV Air Cushion Vehicle (v. GEM) Transportno sred-
stvo na vazdušnom jastuku; aerogliser
ACWAircraft Control and Warning System Sistem otkri-
vanja (vazdušnih) ciljeva i đ (aviona za
uništavanje ciljeva)
AD Accidental Damage š ć zbog č
dodira i udara
AD, AID AeroDrome Aerodrom
AD Air Defence Vazdušna odbrana
AD Airworthiness Directive (FAA) Direktiva za plovid-
benost
ADA ADvisory Area Zona sa savetodavnom kontro-
lom letenja; konsultativna zona
ADA Aeronautical Development Agency č
agencija za razvoj
ADA Air Defence Alert Dežurna služba vazdušne od-
brane; uzbuna u sistemu vazdušne odbrane
ADA Airline Deregulation Act (USA) Zakon o deregula-
ciji vazdušnog ć
ADA Automatic Data Acquisition Automatsko priku-
pljanje podataka
ADAAPSAircraft Data Acquisition, Analysis and Presen-
tation System (v. FOR, CVR) Avionski sistem priku-
pljanja, analize i prezentacije podataka
ADAC > Appareils a decolleqe et Atterrissage Courts
(STOL) Vazduhoplovi kratkog poletanja i sletanja
ADAD Air Defence Alerting Device đ za uzbunji-
vanje u sistemu vazdušne odbrane
ADAHRS Air Data Attitude Heading Reference System
Referentni sistem č podataka, po-
ložaja i kursa
ADAM Air Deflection And Modulation aircraft Vazduho-
plov (vertikalnog poletanja i sletanja) sa skreta-
njem i modulisanjem vektora č sile (od venti-
latorske grupe u krilu)
ADAMAutomatic Distance and Angle Measurement (sys-
tem) (Sistem) automatskog ć (cilja) po
udaljenosti i azimutu
ADAO Appareils a Dacol/age et Atterrissage Ordinaires
Vazduhoplovi č poletanja i sletanja
ADAPS Automatic Data Acquisition and Processing
Al1fnnJnfC'!r; cY;cof"",,, •.. _1': __• . 1 •
ADAPT ATS Data Acquisition, Processing and Transfer
Prikupljanje, obrada i predaja podataka službe
kontrole letenja
ADAR Air Defence ARea Zona vazdušne odbrane
ADAR Avions il DecolJage et Atterrissage Reduits
(Rf'Ol.) Avioni ć poletanja i sletanja
ADAS Airborne Data Analysis System Avionski sistem
registrovanja i analize podataka
ADAS Automatic Data Analysis System Automatski si-
stem registrovanja i analize podataka
ADAS Auxiliary Data Acquisition System ć si-
stem prikupljanja podataka
ADAT Airport Data Analysis Tool Kompjuterski softver
za č i izradu (trodimenzionalne) baze po-
dataka za zonu aerodroma sa č visine
prepreka (prema IKAO Aneksu 14)
ADATS Air Defence and AntiTank System Sistem va-
zdušne i protivoklopne odbrane
ADAV Appareils il DecolJage et Atterissage Verticaux
(VTOL) Vazduhoplovi vertikalnog poletanja i sleta-
nja
ADB Administration and Services Bureau (ICAO) Biro za
administraciju i usluge; opšte odeljenje
ADB Airbome Data Bus Avionska šina za prenos (di-
gitalnih) podataka; č veza đ elemenata
sistema avion č opreme za prenos digialnih po-
dataka
ADC Air Data Computer (v. CADC) č aerodina-
č podataka
ADC Air Defence Command Komanda vazdušne od-
brane
ADC Aircraft Delivery Commitments (Boeing) Izveštaj o
konfiguraciji i statusu č vazduho-
plova
ADC Analog-to-Digital Converter č analognih
u digitalne signale
ADCAP ADvanced CAPability Usavršena, ć
sposobnost, ć
ADCC Air Defence Control Centre Operativni centar
vazdušne odbrane; centar upravljanja sredstvima
vazdušne odbrane
ADCE Aircraft Data Circuit-terminating Equipment Opre-
ma avionskog terminala za prenos podataka
ADCF Air Defence Control Facility (v. ROCC, SOCC,
AWACS) (USA) Vojni radarski sistem vazdušne od-
brane č ć zaštitu vazdušnog prostora i
borbu protiv č droge)
ADCIS Air Defence Command and Information System
Sistem komandovanja i informisanja (u sistemu)
vazdušne odbrane
ADD Acceptable Deferred Defect Prihvatljivo odlaga-
nje (otklanjanja) neispravnosti
ADE Aircrew Designated Examiners š ć ispiti-
č č osoblja
ADE Air Defence Emergency (USA) Vanredno stanje u
č pretnje ili napada neprijateljskih aviona
tt,
ADEPT Aircraft Data Engine Performance Trend Anali-
za promena performansi motora na bazi ć
podataka sa leta
ADEU Automatic Data Entry Unit đ za automat-
sko unošenje podataka
ADF Advanced Ducted Fan Usavršeni č
motor sa kanalisanim fenskim lopaticama
ADF Aeronautical Digital Forecast Digitalna (vremen-
ska) prognoza za vazduhoplovstvo
ADF Air Defence Fighter č avion vazdušne od-
brane
ADF Air Defence Force Snage vazdušne odbrane
ADF Automatic Direction Finder ADF; automatski ra-
dio-kompas
ADI AntiDetonation Injection Ubrizgavanje č ra-
di č detonacije
ADI Attitude Director Indicator Komandni avio-hori-
zont.-avio-horizont direktora leta
ADI Attitude Display Indicator ADI; avio-horizont;
š č horizont
ADI Automatic Direction Indicator Automatski pokazi-
č pravca
ADlRS Air Data Inertial Reference System (Kombinova-
ni) sistem č podataka (ADe) i iner-
cijalnog referentng sistema (IRS)
ADIRU Air Data Inertial Reference Unit (ADIRS) Glavni
modul (primarnih) č podataka i
inercijalnog referentnog sistema
ADIS Automated Data Interchange System Sistem auto-
matizovane razmene podataka
ADIS Automated Depot Information System Automati-
zovani sistem kontrole stoka rezervnih delova (za
ranije modele vojnih vazduhoplova)
ADISP Automated Data Interchange System Panel
(ICAO) Ekspertska grupa za automatizovanu raz-
menu podataka
ADIZ Air Defence Identification Zone (USA) č
zona vazdušne odbrane
ADL Automatic Data Link Link, linija automatskog
prenosa podataka
ADLP Aircraft (Airbome) Data Link Processor Procesor
avionskog linka, linije prenosa podataka
ADLS Automatic Drag-Limiting System Automatski si-
stem č otpora
ADM Air Data Module (ADIRU) Modul č
podataka
ADM Air Defence Missile Raketa vazdušne odbrane;
protivavionska i/ili protivraketna raketa
ADMA Aviation Distributors and Manufacturers Associa-
tion Udruženje distributera i đ č vazduho-
plovnih proizvoda
ADMB Air Defence Missile Base Raketna baza va-
zdušne odbrane
ADMP Absolute Dry Manifold Pressure Apsolutni priti-
sak suvog vazduha u usisnom vodu (karburatora)
ADMS Air Data Management System Sistem obrade
č podataka
ADN Airworthiness Directive Notice Obaveštenje o di-
rektivi za plovidbenost
ADNS ARINC Data Network Service Služba ARlNK
mreže podataka
ADO AeroDrome Operations Aerodromske avio-opera-
cije (poletanja i sletanja); š ć aerodroma
ADOC Air Defence Operations Centre (NATO) Operativ-
ni centar vazdušne odbrane
AOP Advanced Ducted Propel/er (RR) Usavršena kana-
lisana elisa
AOP Advanced Ducted Propulsor Usavršeni (dvopro-
č turbo-motor sa kanalisanim fenskim lopati-
cama
AOP Air Driven Pump Pumpa na vazdušni pogon
ADP(S) Automatic Data Processing (System) (Sistem)
automatske obrade podataka
ADR Accidental Damage Rating Stepen č me-
č š ć (strukture) (od udara, dodira,
grešaka u toku proizvodnje i održavanja i dr.)
ADR Accident Data Recorder Havarijski registrator
podataka
ADR ADvisory Route Ruta sa savetodavnom kontro-
lom letenja; konsultativna ruta
ADR Automated Data Retrieval Automatizovano na-
laženje (memorisanih) podataka
ADRA Automatic Dynamic Response Analyser Automat-
ski analizator č karakteristika
ADRAS Airplane Data Recovery and Analysis System Si-
stem obezbedenja, č i analize avionskih
podataka
ADREP Accident/incident Data REPorting (ICAO) Dosta-
vljanje podataka, izveštavanje o udesima i nezgo-
dama
ADRM Airport Development Reference Manual Pri-
č sa podacima za razvoj aerodroma
ADS Airborne Display System Sistem avionske indika-
cije
ADS Air Data System Sistem č podata-
ka
ADS Air Defence System Sistem vazdušne odbrane
ADS Airworthiness Directives Subsystem (FAA) Baza
podataka za direktive o plovidbenosti
ADS Automatic Dependent Surveillance Automatski za-
visni nadzor; nadzor na osnovu automatskog emi-
tovanja podataka sa vazduhoplova o njihovim po-
ložajima, identifikaciji i visini leta
ADSA Air Derived Separation Assurance (FAA) (Opšti
naziv za) avionsku opremu, metode i postupke po-
sade za izbegavanje bliskih susreta i sudara u va-
zduhu
ADSATC Automatic Dependent Surveillance Air Traffic
Control Kontrola letenja na osnovu podataka auto-
....,.-rfr<l,,,....,... •..:_-- - - ,
ADS-B Automatic Dependent Surveillance - Broadcast
Automatski zavisni nadzor - emitovanje podataka;
automatska predaja podataka o položaju, identifi-
kaciji i visini vazduhoplova
ADSEL ADdress SELective (SSR system) Sistem selek-
tivnog, č pozivanja (u sistemu sekun-
darnog nadzornog radara)
ADSP Automatic Data Surveil/ance Panel (ICAO) Eks-
pertska grupa za automatski zavisni nadzor
ADSU Automatic Dependent Surveil/ance Unit Stanica
(kontrole letenja) automatskog zavisnog nadzora
(vazduhoplova)
ADT Approved Departure Time Odobreno vreme pole-
tanja
ADT Automatic Detection and Tracking radar (v. TWS)
Radar za automatsko otkrivanje i ć (cilje-
va)
ADTC Air Defence Technical (Tactical) Centre č
č centar vazdušne odbrane
ADU Advisory Display Unit Displej, č uputsta-
va i informacija
ADU Align Display Unit Displej, č ravnanja
po kursu
ADV Air Defence Variant (Version) Varijanta (verzija)
za vazdušnu odbranu
ADVCAP ADVanced CAPability Usavršene č
ć (vazduhoplova posle ugradnje moder-
ne, č elektronske opreme)
ADVS ADVisory Service Savetodavna služba (kontro-
le letenja)
ADW Air Defence Warning (Osmatranje i) javljanje u
sistemu vazdušne odbrane
ADW Airworthiness Directive Wire Telegrafsko oba-
veštenje o direktivi za plovidbenost
ADX Automatic Data eXchange Automatska razmena
podataka
AEA Aircraft Electronics Association Udruženje (proiz-
đ č avionske elektronske opreme
AEA Association of European Airlines Udruženje
evropskih avio-prevozilaca
AEA Atelier d'Entretien d'Aeronets Radionica za
održavanje vazduhoplova
AEB Airline Engineering Bul/etin č bilten avio-
kompanije
AEC Aeronautical Engineering Certificate Uverenje o
osposobljenosti za projektovanje i gradnju vazdu-
hoplovnih proizvoda
AECM Active Electronic CounterMeasures Aktivne elek-
tronske protivmere, ometanje
AECMA Association Europeenne des Constructeurs de
Materiel Aerospetlet Evropsko udruženje proiz-
đ č č proizvoda
AECUAudio Electronic Control Unit Elektronski ko-
mandni đ audio-sistema
AED Aircraft Enaineerinn nivi<:inn f1r'11()\
I>.ED Automatic External Defibrillator Automatski spolj-
nji defibrilator (za srce)
I>.EDO Engineering and Manufacturing District Offi-
ce(FAA) (v. EMDO) Regionalni biro (vazduhoplov-
nih vlasti) za (ocenu i inspekciju ispunjenja uslo-
va za) projektovanje i gradnju
AEE Aircraft Electricity and Electronics č si-
stem i elektronska oprema vazduhoplova
AEEC Airlines Electronic Engineering Committee (US)
Komitet avio-prevozilaca za elektronsku tehniku
AEF Air Experience Flight Trenažno letenje
AEG Aircraft Evaluation Group Grupa za ocenu bez-
bednog š ć vazduhoplova (programi obu-
ke, MMEL)
AEG Air Expeditionary Group Ekspediciona vazduho-
plovna grupa
AEGIS Airborne Early Warning Ground Integration Seg-
ment Zemaljska stanica u sistemu daljnjeg va-
zdušnog đ ranog upozoravanja
AEIS Aeronautical En route Information Service Vazdu-
hoplovna rutna služba informacija
AELS Airborne Electronic Library System Sistem kom-
pjuterizovanih vazduhoplovnih lista i č
avionska elektronska biblioteka
AEM Aviation Engineering and Maintenance Projekto-
vanje, gradnja i održavanje vazduhoplovnih pro-
izvoda
AEMR Aircraft/Engine Maintenance and Repair (SAE)
Održavanje i opravljanje vazduh oplova i motora
AEO All Engines Operating Pri radu svih motora
AEP Age Exploration Programme Program istraživa-
nja starenja (strukture)
AEP Audio Entertainment Player Audioplejer za razo-
nodu putnika
AEPS Aviation Employee Placement Service Služba za-
pošljavanja vazduhoplovnog osoblja (preko inter-
neta)
AER Approach End of Runway Prilazni kraj PSS
AERA Automated En route Air traffic control (FAA) Auto-
matizovana rutna kontrola letenja
AlE ratio Absorptivity/Emmission ratio Odnos apsorbo-
vanih i emitovanih signala
AERIS Automatic En route Information Service (Australia)
Automatska rutna služba informacija
AERMAC AERonautical Messages And Communications
Vazduhoplovne poruke i komunikacije
AEROSAT AEROnautical SATellite š č satelit za
potrebe vazduhoplovstva
AEROSPACE AEROnauties and SPACE č
vazdušni i ć prostor; č prostor
AES Aerodrome Emergency Service Aerodromska
služba za hitne intervencije
AES Airborne (Aircraft) Earth Station Avionska radio-
stanica za komunikacije sa zemljom preko sateli-
ta
AES Atmospheric Environment Service (Can) (Nacio-
nalna) meteorološka služba
AES Automated Exemptions Subsystem (FM) Baza po-
dataka za (dozvoljena) izuzeca
AESA Active Electronically Scanned Array (radar) (Ra-
dar) sa antenom za aktivno elektronsko pre-
traživanje, za brzo elektronsko preusmeravanje
snopa
AESA Atmospheric Effect of Stratospheric Aircraft (SST)
Uticaj na atmosferu stratosferskih letelica
AEVI Aircraft Engine Vibration Indicator č vi-
bracija avionskog motora
AEVI Aircraft Engine Vibration Isolators Izolatori, pri-
š č vibracija avionskog motora
AEW Airborne Early Warning Daljnje vazdušno iz-
đ
AEW&C Airborne Early Warning and Control Daljnje
vazdušno đ i đ
AF Air Force Ratno vazduhoplovstvo; vazduhoplovne
snage
AlF Air Freight Avionski teret, roba
AF Audio Frequency č č talasa;
č č (ispod 20.000 Hz)
AF Automatic Feathering Automatsko đ (eli-
se) na jedrenje
AFA Association of Flight Attendants Udruženje kabin-
skog osoblja
AFARS Automated Federal Aviation Regulations
Subsystern (FAA) Baza podataka za federalne va-
zduhoplovne propise, FAR-ove
AFB Air Force Base Baza ratnog vazduh oplovstva,
vazduhoplovnih snaga
AFBM Air Force Ballistic Missile č raketa va-
zduhoplovnih snaga
AFBU Air Force Base Unit Odred, jedinica ratnog va-
zduhoplovstva za aerodromsko opsluživanje
AFC Area Forecast Centre Centar zonskin prognoza
vremena; zonski č centar
AFC ARINC Frequency Committee ARINK-ov komitet
za frekvencije
AFC Automatic Flight Control Automatsko upravljanje
letom
AFC Automatic Frequency Control Automatsko reguli-
sanje č
AFCAC AFrican Civil Aviation Commission Komisija
č civilnog vazduhoplovstva
AFCAS Automatic Flight Control and Augmentation
System Sistem automatskog upravljanja letom i
ć stabilnosti .
AFCB Arc Fault Circuit Breaker (FAA) č osigu-
č koji prekida strujno kolo u č kratkog
spoja ili č
AFCE Automatic Flight Control Equipment Oprema za
automatsko upravljanje letom
AFCO Automatic Fuel CutOff (v. VTO) Automatsko pre-
kidanje punjenja, tankiranja goriva
AFCP Advanced Flow Control Procedure Usavršena
procedura regulisanja protoka, tokova (vazdušnog
ć
AFCR Advanced Flow Control Restriction Usavršena
procedura regulisanja vazdušnog ć u
č č š ć nekih aero-
droma ili vazdušnog prostora
AFCS Aircraft Flight Controls System Sistem komandi
leta vazduhoplova
AFCS Air Force Communications Service Služba veze
ratnog vazduhoplovstva
AFCS Area ForeCast System Sistem zonskih (vremen-
skih) prognoza
AFCS Armament and Flight Control System Sistem
upravljanja letom i naoružanjem
AFCS Automatic Fire Control System Automatski si-
stem upravljanja vatrom
AFCS Automatic Flight Control System Automatski si-
stem upravljanja letom
AFCS Avionics Flight Control System Sistem upravlja-
nja letom ć elektronske opreme
AFDC Automatic Flight Director Computer č au-
tomatskog upravljanja letom preko direktora leta
i autopilota
AFDC Autopilot Flight Director Computer č auto-
pilota i direktora leta
AFDS Automatic Flight Director System Automatski si-
stem upravljanja letom preko direktora leta i au-
topilota
AFDS Autonomous Freeflight Dispenser System Sistem
autonomnog ć ć kontejnera
(potkalibarske municije, kasetnih bombi)
AFDS Autopilot Flight Director System Sistem (auto-
matskog upravljanja letom preko) direktora leta i
autopilota
AFF Accelerated FreeFalI (FAl) (Padobranska kurs)
ubrzane obuke slobodnog pada (uz asistenciju 2
instruktora)
AFFF Aqueous Film-Forming Foam Pena koja prekriva
(površine č goriva) tankim vode-
nim (fluorokarbonskim) slojem
AFFI/E Accelerated FreeFalI Instructor/Examiner (FAl)
č (na padobranskom kursu) ubr-
zane obuke slobodnog pada
AFFTC Air Force Flight Test Centre Centar ratnog va-
zduhoplovstva za ispitivanja u letu
AFF-VIS Aircrew Friend or Foe Visual Identification
System(v. JVID) Obuka č posada za vizuelno
raspoznavanje svojih i đ vazduhopIova
AFGS Automatic Flight Guidance System Sistem auto-
matskog đ letelice
AFI AFrica/Indian ocean region (ICAO) Region Afrike i
Indijskog okeana
AFI Assistant Flying Instructor ć instruktora
letenja
AFIL Air-FILed flight plan Plan leta predan iz vazdu-
hrt " fr. Ir... ,"'1- ....
AFIM ATC Flight plan Information Message Obaveštenje
kontrole letenja o planu leta
AFIO (FAA) Authorization For Interceptor Operations
š ć (FAA) za presretanje aviona (od stra-
ne dežurne pare)
AFIS Aerodrome Flight Information Service Aerodrom-
ska služba letnih informacija
AFL Above Field Level Iznad nivoa aerodroma, lete-
lišta; u odnosu na nivo letelišta
AFLC Air Force Logistic Command č koman-
da vazduhoplovnih snaga
AFM Aircraft Flight Manual č č vazduho-
pova
AFMC Air Force Material Command Komanda materi-
jalnog snabdevanja vazduhoplovnih snaga
AFMS Aircraft Flight Manual Supplement Dodatak le-
č č vazduhoplova
AFMSS Air Force Mission Support System Sistem obez-
đ podrške pri izvršenju zadatka ratnog va-
zduhoplovstva
AF/N Air Force/Navy Vazduhoplovne i pomorske snage
AFP Alternate Flight Plan Alternativni, rezervni plan
leta
AFP Area Forecast Panel (ICAO) Ekspertska grupa za
zonske (vremenske) prognoze
AFPAM Automatic Flight Planning And Monitoring Auto-
matsko planiranje i ć leta
AFQRJOS Aviation Fuel Quality Requirements for Jointly
Operated Systems Zahtevi kvaliteta avionskog gori-
va za č š ć sisteme; kvalitet goriva
prema najstrožijim zahtevima ž ć standarda
(ASTM, DERD i IATA)
AFR Air Force Reserve Rezerva ratnog vazduhoplov-
stva
AFRAA AFRican Airlines Association Udruženje
č avio-prevozilaca
AFRC Air Force Reserve Command Komanda rezer-
vnih vazduhoplovnih snaga
AFRES Air Force REServe Rezerva ratnog vazduh0-
plovstva
AFRP Advanced Fibre Reinforced Plastics Usavršena
plastika č armirana vlaknima
AFS Aeronautical Fixed Service Vazduhoplovna.fiksna
služba (veza)
AFS Aeronautical Fixed Station Vazduhoplovna.fiksna
stanica
AFS Air Force Station Stanica, baza (snabdevanja)
ratnog vazduhoplovstva
AFS Automatic Frequency Selection Automatsko bira-
nje frekvencija
AFS Flight Standards service (AVR) Služba za standar-
de (bezbednog) letenja
AFSATCOM Airborne Future SATellite COMmunications
ć avionske komunikacije preko satelita
AFSATCOM Air Force SATellite COMmlJni,.,,,tinnoo .<::nto_
AFSC Air Force Systems Command Komanda sistema
(naoružanja) vazduhoplovnih snaga
AFSC Automatic Flight Stabilization and Control system
Sistem automatske stabilizacije i upravljanja u le-
tu
AFSCP Automatic Flight System Control Panel Ko-
mandni panel sistema automatskog letenja, auto-
pilota
AFSK Audio Frequency Shift Keying Frekventno modu-
lisanje č talasa
AFSOC Air Force Special Operations Command (USAF)
Komanda specijalnih operacija vazduhoplovnih
snaga
AFSS Automated Flight Service Stations (FAA (v. FSS)
Automatizovane stanice službe đ mete-
oroloških podataka za pilote
AFTAC Air Force Technical Applications Centre Centar
za primenu č ć u ratnom vazdu-
hoplovsvu
AHB Avionics Flight Test Bed Vazduhoplov prila-
đ za ispitivanje avion č opreme u letu
AFTDS Automatic Flight Test Data System Automatski
sistem prijema i obrade podataka ispitivanja u le-
tu
AFTI Advanced Fighter Technology Integration Tehno-
loško osavremenjivanje č aviona
AFTN Aeronautical Fixed Telecommunications Network
Mreža fiksne službe vazduhoplovnih telekomuni-
kacija
AFW Air Force Wing Ving ratnog vazduhoplovstva;
vazduhoplovnipuk
AFZ Aircraft Fighting Zone Zona borbenih dejstava
avijacije
AJG Air-to-Ground; Air-Ground Vazduh-zemlja
AGA Aerodromes, air routes and Ground Aids (ICAO)
Aerodromi, vazdušni putevi i zemaljska sredstva
AGACS Automatic Ground-Air Communications System
(v. ATCSS) Automatski sistem komunikacija ze-
mlja-vazduh
AGARD Advisory Group for Aerospace Research and
Development (NATO) Savetodavna grupa za aeroko-
č istraživanja i razvoj
AGATE Advanced General Aviation Transport
Experiments (NASA) (vo SATS, GAP) Eksperimenti
usavršenog avio-prevoza (jevtinijim i lakšim za le-
tenje) avionima opšte namene
AGB Accessory GearBox Glavni reduktor pogona
agregata
AGC Airsport General Commission (former CASI) (FAl)
Glavna komisija za vazduhoplovni sport (ranija
eASI)
AGC Automatic Gain Control Automatska regulacija
č
AGCA Automatic Ground Controlled Approach Automat-
sko prilaženje prema signalima zemaljskih navi-
gacionih sredstava, farova
AGCAS Automatic Ground Collision Avoidance system
(vo GPWS; EGPWS; TAWS; CFIT) Automatski sistem
izbegavanja sudara sa zemaljskim preprekama
AG CAT AGricultural CATegoryPoljoprivredna katego-
rija (vazduhoplova)
AGCL Automatic Ground Controlled Landing Automat-
sko sletanje prema signalima zemaljskih navigaci-
onih sredstava, farova
AGDLS Air-Ground Data Link System Sistem linkova-
nja, prenosa podataka vazduh-zemlja
AGE Aircraft (Aerospace) Ground Equipment (vo GSE)
Zemaljska oprema vazduhoplova č
letelica)
AGFS Aviation Gridded Forecast System (USA) Mrežni
sistem zonskih vremenskih prognoza
AGIS Air/Ground Indicated System Sistem indikacije
(položaja vazduhoplova) u vazduhu/na zemlji
AGL Above Ground Level Iznad nivoa terena, zemlje
AGM, A&GM Administrative and Guidance Material
(JAA) Uputstva za administrativne postupke i pri-
menu (JAR-ova)
AGM, AJG/M Air-to-Ground Missile Raketa vazduh-ze-
mlja
AGNIS Aircraft Guidance Nose-In System Sistem
đ vazduhoplova (na stajanku) nosom na-
pred
AGNIS Azimuth Guidance for Nose-In Stand đ
(vazduhoplova) po azimutu na stajanku nosom na-
pred
AGOS Air-Ground Operations System Sistem obez-
đ sadejstva avijacije i kopnene vojske
AGPAircraft Grounded for lack of Parts Vazduhoplov
prizemljen zbog nedostatka (rezervnih) delova
AGPI Automatic Ground Position Indicator Automatski
č položaja (vazduhoplova) u odnosu na
zemlju
AGR Air-to-Ground Ranging Merenje udaljenosti od
vazduhoplova do cilja na zemlji
AGRAS Air-Ground Radiotelephone Automated Service
(vo TFTS) Automatizovana radio-telefonska služba
vazduh-zemlja
AGREE Advisory Group for Reliability of Electronic
Equipment Savetodavna grupa za pouzdanost elek-
tronske opreme
AGS Adaptive Guidance System Prilagodljivi sistem
đ
AGS Advanced Guidance System Usavršeni sistem
đ
AGS Airborne (Air) Ground Surveillance Vazdušno
đ zemaljskih ciljeva
AGS Aircraft General Standards (GB) Opšti vazduho-
plovni standardi
AGS Alliance Ground-Surveillance Osmatranje zemalj-
skih ciljeva od strane (NATO) Alijanse
AGS Automatic Gain Stabilization Automatska stabili-
zacija č
AGSB Automatic Ground Speed Brake Automatska ze-
maljska vazdušna č (za č posle prize-
mljenja)
AGT Aviation Gas Turbine Vazduhoplovna gasna
turbina, turbinski motor
AGV Avions Grande Vitesse Avioni velike, č
brzine
AGW Allowable Gross (take-off) Weight Maksimalna
dozvoljena masa (vazduhoplova) na poletanju
AH Alert Height (for category III operations) Visina upo-
zorenja (za kategoriju 111 letenja)
AHE Air Heat Exchanger Vazdušni č toplote
AHG Active Hominig Guidance Glava aktivnog samo-
đ
AHG Active Hominig Head Glava za aktivno samona-
đ
AHM Aircraft Handling Manual č za opsluživa-
nje vazduhoplova
AHM Airport Handling Manual (v. GOM) Aerodromski
č za prihvat i otpremu
AHRS Attitude Heading Reference System Referentni
sistem (prostornog) položaja i kursa
AHRU Attitude and Heading Reference Unit č
ugaonih pomeranja oko č i uzdužne ose i
kursa; kontrolnik leta
AI Action Item (JAA) Stavka koja zahteva đ
akciju u toku procesa homologacije ili validacije
vazduhoplovnog proizvoda
AI Airbus Industry (Aerospatiale, DASA, British Aero-
space, CASA) Erbas indastri
AI Air Interdiction Vazdušno č č
nje č avijacije
AI Artificial Intelligence š č inteligencija
AlA Actual Instrument Approach (FAA) Instrumentalno
prilaženje u uslovima vidljivosti ispod 3 nm
AlA Aerospace Industries Association (of America)
č udruženje č industrije
AIAA American Institute of Aeronauties and Astronautics
č institut za aeronautiku i kosmonautiku
AIAA Area of Intense Aerial Activity Oblast intenzivnih
vazdušnih aktivnosti
AlB Accident Investigation Branch (GB) Odeljenje,
služba za istraživanje (vazduhoplovih) udesa
AIC Aeronautical Information Centre Vazduhoplovni in-
formativni centar .
AIC Aeronautical Information Circular Cirkular vazdu-
hoplovnog obaveštenja
AIC Air Interception Control Upravljanje presretanjem
vazdušnih ciljeva; đ č (na cilj u
vazduhu)
AICA Association Internationale de Charter AMen (lA-
CA) đ udruženje neredovnih, č
avio-prevozilaca
AICC Aviation Industry Computer-based training Commit-
tee Komitet vazduhoplovne industrije za obuku DO-
AICMA Association Internationale des Constructeurs de
Materiel Aeronautique đ udruženje pro-
đ č vazduhoplovnih proizvoda
AICS Aircraft Identification and Control System Sistem
identifikacije vazduhoplova i kontrole letenja
AID Aircraft Inspection Division (ICAO) Odeljenje in-
spekcije vazduhoplova
AID Airport Information Desk Aerodromski šalter infor-
macija
AIDA Airbus Industry Drawing Access Pristup elektron-
skoj bazi podataka crteža i listi delova konzorci-
juma Erbas indastri
AIDS Accident/Incident Data Subsystem (FAA) Baza po-
dataka o udesima i nezgodama (vazduhoplova)
AIDS Aircraft Integrated Data System Avionski integri-
sani sistem (registrovanja) podataka (leta)
AIG Accident InvestiGation and prevention (ICAO)
Istraživanje udesa i preventiva
AlL Avionics Integration Laboratory Ispitna laboratori-
ja funkcionalnog povezivanja avion č opreme
AILAS Automatic Instrument Landing Approach System
Sistem automatskog prilaženja i sletanja po in-
strumentima
AILS Advanced Integrated Landing System Usavršeni
integrisani sistem sletanja
AILS Airborne Information for Lateral Spacing Avionski
podaci za održavanje č rastojanja (kod isto-
vremenog š ć paralelnih PSS)
AILS Automatic Instrument Landing System Sistem au-
tomatskog sletanja po instrumentima
AIM Aeronautical Information Manual (FAA) Zbornik va-
zduhoplovnib informacija
AIM Aircrew Integrated Management (Airbus) (v. CRM)
Saradnja posade u upravljanju (vazduhoplovom)
AIM Airborne Intercept(or) Missile č va-
zdušna raketa; raketa vazduh-vazduh
AIM Airman's Information Manual (FAA) Informativni
č za vazduhoplovno osoblje (za letenje u
nacionalnom vazdušnom prostoru)
AIM Alarm Indication Monitor Monitor alarmnih signala
AIMIS Advanced Integrated Modular Instrument System
Usavršeni integrisani sistem modularnih instru-
menata
AIMS Airborne Integrated Maintenance System Avionski
integrisani sistem regis trovanja podataka za po-
trebe održavanja
AIMS Aircraft Information Management System Avionski
informacioni sistem programiranog upavljanja le-
tom
AIP Aeronautical Information Publication (ICAO) AIP;
zbornik vazduhoplovnih informacija
AIP Airman's Information Publications (FAA) Informativ-
ne publikacije, č za vazduhoplovno oso-
blje
AIP Airnort ImnrnVAmont IC!I. 1\ \ __
AIPC Aircraft Illustrated Parts Catalog Ilustrovani kata-
log delova vazduhoplova
AIR Aircraft certification service (FAA) Služba za homo-
logaciju vazduhoplovnih proizvoda
AIR Air Intercept Rocket Raketa za presretanje u va-
zduhu; raketa lansirana iz vazduha protiv cilja u
vazduhu
AIR AIRworthiness (ICAO) Plovidbenost
AIR Airworthiness Inspection Representative Predstav-
nik inspekcije plovidbenosti (vazduhoplova)
AIR Association Internationale des Registres đ
rodno udruženje (nacionalnih) registara vazduho-
plova
AIR-21 Aviation Investment and Reform act for the 21
st
century (USA) Zakon o investiranju u vazduhoplov-
stvo (aerodromi i infrastruktura kontrole letenja) i
reformisanju (stroža kontrola i sankcionisanje
proizvodnje i rasturanja neoriginalnih delova,
stroža kontrola č servisa) u 21. veku
AIRAC Aeronautical Information, Regulation And Control
(ICAO) Vazduhoplovne informacije, pravila i kon-
trola letenja
AIRCOM AIRcraft COMmunication service (SITA) Služba
komunikacija vazduh-zemlja (sistem č
ACARS-u)
AIREP Air (Aircraft) REPort (ICAO) (v. PIREP) Izveštaj
sa leta
AIR-M Airworthiness Inspection Representative - Mainte-
nance Predstavnik inspekcije plovidbenosti (va-
zduhaplova) - održavanje
AIRMEC AIRcraft Maintenance Engineering exhibition
đ izložba č opreme za op-
služivanje vazduhoplova
AIRMET AIRman's METeorological information Meteoro-
loška obaveštenja za pilote (o prognozi opasnih
uslova - đ turbulencija, prizemni vetar,
niska baza oblaka)
AIRS Airbome Integrated Reconnaissance System Inte-
grisani, kompleksni sistem vazdušnog đ
AIRS Airline Inventory Redistribution System Sistem ni-
velacije stoka rezervnih delova, ispitne i zemaljske
opreme u avio-kompaniji prodajom viška delova i
opreme
AIRS Audit Information Report Summary Kratak pre-
gled, rezime izveštaja o inspekcijskim nalazima
AIRS Automatic Information Retrieval System Automat-
ski sistem nalaženja (memorisanih) informacija
AIS Aeronautical Information Services (ICAO) Službe
vazduhoplovnih informacija
AIS Airborne Instrumentation System Sistem avionske
instrumentalne opreme
AIS Air InformationS and charts (ICAO) Vazduhoplovne
informacije i (navigacione) karte
AIS Altitude Indication System Sistem indikacije, poka-
zivanja visine
AIS Attitude Indicating System Sistem indikacije pro-
etrvr-nrvcr nnlornia
AISC Aeronautical Industry Service Communication
Služba komunikacija vazduhoplovnih ć
(avio-prevozilaca, đ č vazduhoplovnih
proizvoda, korisnika vazduhoplova opšte namene i
dr.)
AISL Aviation Information Service Ltd (UK) Služba da-
vanja đ podataka iz vazduhoplovstva
AIS/MAP Aeronatical Information and charts Vazduho-
plovne informacije i karte
AlT Autoignition Temperature Temperatura samozapa-
ljenja
AlTE Aircraft Integrated Test Equipment (v. BITE) Inte-
grisana avionska ispitna oprema
AIWS Advanced Interdiction Weapon System Usavršeni
sistem naoružanja za č
AJ AntiJamming Zaštita od ometanja; č
aktivnog ometanja
AJT Advanced Jet Trainer Usavršeni trenažni mlazni
avion
AKM Apogee Kick' Motor Raketni motor za izbacivanje
satelita u geostacionarnu orbitu
AL ALerting Service Služba uzbunjivanja (odgovara-
ć organizacija o potrebi traganja i spasava-
nja)
AL Approach and Landing Prilaženje i sletanje
AlL Automatic Landing; Autoland Automatsko sletanje
ALA ALighting Area (sea planes) Površina sletanja,
pristajanja (hidroaviona)
ALARM Air Launched AntiRadar Missile Protivradarska
raketa lansirana iz vazduha
ALARP As Low As Reasonably Practical Nisko koliko
je to rezonski č
ALAT Aviation Legere de J'Armee de Terre Laka avija-
cija u sastavu kopnene vojske
ALB Aerodrome Locating Beacon Aerodromski lokaci
oni far, lokator
ALBI Air-Launched Ballistic Intercept Presretanje bali-
č raketa raketama lansiranim iz vazduha
ALBM Air-Launched Ballistic Missile č raketa
lansirana iz vazduha
ALC Automatic Level Control Automatsko regulisanje
nivoa (npr. predaje)
ALCA Advanced Light Combat Aircraft Usavršeni laki
borbeni avion
ALCLAO ALumunium CLAD Alklad; zaštita legura
alunijuma od korozije č tankim slo-
jem č aluminijuma
ALCM Air-Launched Cruise Missile ć raketa
lansirana iz vazduha
ALO Available Landing Distance Raspoloživa dužina
staze za sletanje
ALOCS Active Lift Distribution Control System Aktivni
sistem regulisanja raspodele uzgona
ALE Automatic Link Establishment equipment Oprema
za đ automatskog prenosa podataka,
linka
ALERFA ALERt Phase (ICAO) Faza uzbune
ALF Auxiliary Landing Field ć teren za sletanje
ALFA Advanced Light Fighter Aircraft Usavršeni laki
č avion
ALG Autonomous Landing Guidance system Sistem au-
tonomnog đ na sletanje
ALH Advanced Light Helicopter Usavršeni laki heli-
kopter
ALM Air-Launched Missile Raketa lansirana iz vazdu-
ha
ALMS Aircraft Landing Measurement System Sistem
merenja parametara sletanja vazduhoplova
ALNOT ALert NOTice Urgentna poruka (radi uspo-
stavljanja veze sa vazduhopiovom koji se ne ja-
vlja)
ALOFT Airborne Light Optical Fiber Technology Tehno-
logija povezivanja avionske opreme ć op-
č vlakana
ALP Airport Layout Plan Plan aerodroma
ALPA Air Line PUots Association Udruženje linijskih
pilota (civilnog vazduhoplovstva)
ALPS Advanced Low Pressure System (RR) Poboljšani
sistem niskog pritiska (motora)
ALRS ALeRting Service Služba uzbunjivanja, upozo-
ravanja
ALS Advanced Life Support (FAA) đ medi-
cinske opreme i dva zdravstvena radnika u toku
prevoza bolesnika sanitarnim, ambulantnim va-
zduhoplovima
AL(S) Approach Light(ing) (System) (Sistem) prilaznih
svetala
ALS Automatic Landing System Automatski sistem sle-
"tanja
ALSE Aviation Life Support Equipment Vazduhoplovna
- oprema za đ životnih uslova
ALSF Approach Light(ing) with Sequenced Flashing
lights Prilazna svetla sa ž ć talasima bleska-
ć svetala
ALSSA Airline Steward and Stewardess Association (in-
ternational) đ udruženje stjuarda i
stjuardesa avio-kompanija
ALSTG ALtimeter SeTtinG Podešavanje visinomera
ALT Airborne Link Terminal Avionski terminal prenosa
podataka
ALTA Association of Local Transport Airlines Udruženje
lokalnih avio-prevozilaca
ALTP Air Line Transport Pilot ć pilot avio-
kompanije
ALTRV ALTitude ReserVation Odobravanje letova, re-
zervisanje visine (prema propisanim uslovima za
gust vazdušni ć ili za druge specijalne
potrebe)
ALU Arithmetic and Logic(al) Unit č č
jedinica; deo centralnog procesora za obavljanje
č i č nnprnriin
1:1 AMD
AM Amplitude Modulation Amplitudna modulacija
AMA Airworthiness Manual Advisory (JAA) č
uputstva i smernice za č održavanje vazdu-
hoplovnih proizvoda
AMA Area Minimum Altitude Minimalna (nadmorska)
visina u zoni
AMA Aviation Mechanic Airframe č za
avion i sisteme
AMAS Airborne Maintenance Analysis System Avionski
sistem kontrole i analize č parametara (za
potrebe održavanja)
AMAS Airport Movement Area Safety Bezbednost kre-
tanja po manevarskim površinama i platformi ae-
rodroma
AMASS Airport Movement Area Safety System Sistem
(radarske kontrole) bezbednog kretanja (vazduho-
plova i zemaljskih vozila) po aerodromskim mane-
varskim površinama i platformi
AMB Aircraft Maintenance Base č baza za
održavanje vazduhoplova; avio-servis
AMC Acceptable Means of Compliance (JAA) Prihva-
tljive metode đ usaglašenosti (sa zahte-
vima, standardima)
AMC AeroMedical Centre Centar za vazduhoplovnu
medicinu
AMC Aeronautical Maintenance Certificate (CAA) Uvere-
nje o osposobljenosti za održavanje vazduhoplov-
nih proizvoda
AMC Aeronautical Mobile Communications (ICAO) Va-
zduhoplovne mobilne komunikacije
AMC Air Material Command Komanda materijalno-
č đ vazduhoplovnih snaga
AMC Air Mobility Command (formerly MAC) Komanda
vazdušne mobilnosti, transporta (ranije MAC)
AMC Airport (Aerodrome) Movement Control Regulisa-
nja kretanja po manevarskim površinama i plat-
formi aerodroma
AMC Authorized Maintenance Centre š ć centar
za č održavanje
AMC Automatic Mixture Control Automatsko regulisa-
nje smeše; automatski visinski korektor punjenja
AMCD Advanced Mission Computer and Display
(Program) modernizacije (avionskih) č i
displeja za (vojne) misije
AMCP Aeronautical Mobile Communications Panel
(ICAO) Ekspertska grupa za vazduhoplovne mobil-
ne komunikacije
AMCSTD Acceptable Means of Compliance-Synthe-
ticTraining Devices (JAA) Prihvatljive metode atesti-
ranja, đ usaglašenosti (sa zahtevima,
standardima) č sredstava za obuku
AMD Aircraft Maintenance Department Odeljenje teh-
č održavanja vazduhoplova
Advanced Manoeuvering Demonstration Aircraft
Usavršeni eksperimentalni vazduhoplov visokih
manevarskih sposobnosti
Automatic Missile Detection Radar Radar za au-
tomatsko otkrivanje raketa
"'ME Aircraft Maintenance Engineer Avio-inženjer (me-
č č za održavanje vazduhoplova
"'ME Authorized Medical Examiner (FAA, JAA)
š ć lekar za ocenu zdravstvene sposobnosti
(vazduhoplovnog osoblja)
AMES Automatic Missile Evasion System Sistem auto-
matskog izbegavanja raketa
AMETIS Aeronautical METeorological Information
System Informacioni sistem vazduhoplovne meteo-
rologije .
AMETS Airplane Maintenance Engineered Time Stan-
dard č standard vremena za održavanje
aviona
AMG Airspace Management Group (IATA) Grupa za re-
gulisanje š ć vazdušnog prostora
AMG Aviation Mechanic General č bez
dozvole za tip
AMI Airspeed-Mach Indicator (v. MASI, ASM) Kombino-
vani indikator vazdušne brzine i mahovog broja;
brzinomer imahmetar
AMIS Aircraft Movement Information Service Služba
obaveštavanja o kretanju vazduhoplova (za potre-
be odbrane)
AMIS Airman's Management Information System (FAA)
Informacioni sistem sa podacima za izradu proce-
dura instrumentalnog letenja i inspekciju zemalj-
ske navigacione opreme
AMIS Airport Management Information SystemInforma-
cioni sistem za upravljanje aerodromskim aktivno-
stima
AMJ Advisory Material Joint (JAA) č uputstvo
za materijal
AMK AntiMisting Kerosine Kerozin koji ne magli
AML AeroMedical Laboratory Avio-medicinska labora-
torija
AML Aircraft Maintenance Licence Dozvola za održa-
vanje vazduhoplova
AML Aircraft Maintenance Log Dnevnik održavanja
vazduhoplova
AMLCD Active Matrix Liquid Crystal Display Displej, po-
č sa č kristalima i tranzistorskom kon-
trolom č aktivni č displej sa č
kristalima
AMM Aircraft (Aeroplane) Maintenance Manual Pri-
č za održavanje vazduhoplova (aviona)
AMM AntiMissile Missile Protivraketna raketa; antira-
keta
AMO Approved Maintenance Organization š ć
organizacija za održavanje vazduhoplovnih proiz-
voda
AMOSS Airline Maintenance and Operations Support
,. 1 _. __ .:_ r>r1rrfnlrn 1J
toku .leta o radu č i digitalne dijagno-
č opreme č u č službama
na zemlji
AMP Advanced Manned Penetrator Usavršeni pilotira-
ć avion za proboj vazdušne odbrane, za upad
na malu visinu
AMP Audio Management Panel č panel au-
dio-sistema
AMP Aviation Mechanic Power plant č
za pogonsku grupu
AMPP Alcohol Misuse Prevention Programme (FAA)
Program č zloupotrebe alkohola
AMPSS Advanced Manned Penetrator Strike System Si-
stem vazdušnog napada upotrebom usavršenih pi-
ć aviona za proboj vazdušne odbrane, za
upad na malu visinu
AMR Aircraft Maintenance and Repair Održavanje i
opravka vazduhoplova
AMRAAM Advanced Medium Range Air-to-Air Missile
Usavršena raketa vazduh-vazduh srednjeg dometa
AM(R)S Aeronautical Mobile (Route) Service (ICAO) Va-
zduhoplovna mobilna (rutna) služba (komunikaci-
ja)
AMS Aeronautical Material Specification (SAE) Specifi-
kacija vazduhoplovnog materijala
AMS Aeronautical Mobile Service Vazduhoplovna mo-
bilna služba (veza)
AMS Aircraft Maintenance Schedule (CAA) Program
održavanja vazduhoplova
AMS Approved Maintenance Schedule Odobreni pro-
gram održavanja (vazduhoplova)
AMS Apron Management Service Služba za organizo-
vanje aktivnosti i regulisanje kretanja vazduho-
plova i vozila na plaiformi
AMSAM AntiMissile Surface-to-Air Missile Raketa po-
vršina (zemlje, vode)-vazduh za uništavanje rake-
ta; antiraketa površina (zemlje, vode)-vazduh
AMSAR Airborne Multirole Solid state Active array Radar
Višenamenski avionski č radar sa
aktivnim antenskim sistemom za pretraživanje
AMSL Above Mean Sea Level Iznad srednjeg nivoa
mora
AMS(R)S Aeronautical Mobile Satellite (Route) Service
(ITU) Vazduhoplovna mobilna satelitska (rutna)
služba (komunikacija)
AMSS ·Aeronautical Mobile Satellite Service (ICAO) Va-
zduhoplovna mobilna satelitska služba (komunika-
cija)
AMSS Aeronautical Mobile Satellite System (ICAO) Si-
stem vazduhoplovnih komunikacija preko mobilne
satelitske službe
AMSS Airborne Mission Support System Sistem obez-
đ podrške vazduhoplovima na (specijalnim) .
zadacima
AMSSB Amplitude Modulation Single SideBand Ampli-
tudno-modulisana veza na jednom č (jre-
kventnomt onseou
AMST Advanced Medium STOL Transport Usavršen i
STOL transportni avion srednjeg doleta
AMT Airborne Moving Target Pokretni vazdušni cilj
AMT Average Magnetic Track č magnetni
ugao linije puta
AMT Aviation Maintenance Technician č
sa radnom dozvolom za održavanje
AMTI Airborne Moving Target Indicator Indikator (avi-
onskog doplerskog radara) za otkrivanje pokret-
nih ciljeva
AMTOSS Aircraft Maintenance Task Oriented Support
System (v. MSG-3) Sistem održavanja vazduhoplo-
va na bazi selekcije zahteva i sadržaja pregleda
prema njihovom uticaju na pouzdanost
AMT-T Aviation Maintenance Technician - Transport
č sa radnom dozvolom za održava-
nje aviona transportne kategorije
AMU Audio Management Unit Procesorska jedinica
audio-sistema
AMUST Airborne Manned/Unmanned System Technology
Tehnologija avionskih sistema letelica sa posadom
i bez posade
AMVER Automated Mutual assistance VEssel Rescue
system (FAA) (v. SURPIC) Automatizovani sistem
pronalaženja plovnih objekata u (potencijalnoj)
zoni avionskog udesa na moru i njihovo spora-
zumno č š ć uspasavanju
AN Air force-Navy standard (USA) č stan-
dardi ratnog vazduhoplovstva i č avija-
cije
AN Air Navigation Vazdušna navigacija; vazdušna
plovidba
AN Airworthiness Notice (CAA) Obaveštenje koje se
odnosi na plovidbenost vazduhoplova
ANAR Additional National Administrative Requirements
(JAA) Dopunski nacionalni administrativni zahtevi
(koje treba ispuniti pre priznavanja TC i izdava-
nja A ofC)
ANB Air Navigation Bureau (ICAO) Biro za vazdušnu
navigaciju
ANC Active Noise Control Aktivna kontrola buke
ANC Air Navigation Commission (ICAO) Komisija za
vazdušnu navigaciju
ANCAT Abatement of Nuisance Caused by Air Transport
(ECAC) Smanjenje štetnih uticaja koje prouzrokuje
vazdušni ć
ANCU Airborne Navigation Computer Unit Avionski na-
vigacioni č
ANDR Additional National Design Requirement (JAA)
Dodatni nacionalni projektni zahtev; nacionalna
varijanta č standarda
ANEAC Aircraft Noise and Emmission Advisory Commit-
tee (IATA) Savetodavni komitet za buku i izduvne
gas ove (motora)
ANETAF Aircraft Noise and Emissions Task Force (IATA)
Privrem.pnn .{"fr1Jrnn rTP11nn "Trt ..... ,.; ..... M ... l- •. L .. L -'
""
ANU
ANF Air Navigation Facility Oprema za vazdušnu navi-
gaciju; (zemaljsko) sredstvo za vazdušnu naviga-
ciju
ANG(US) Air National Guard (of the United States) Va-
zduhoplovna nacionalna (rezervna) garda (SAD)
ANM ATFM Notification Message Poruka o obavešte-
nju ATFM
ANMAC Aircraft Noise Monitoring Committee (GB) Ko-
mitet za ć (štetnosti) avionske buke
ANO Air Navigation Order Pravila vazdušne navigaci-
je
ANOPP Aircraft NOise Prediction Programme Program
đ č planiranja (smanjenja)
avionske buke
ANORM Aircraft Not Operationally Ready due to lack of
Maintenance Vazduhoplov nije spreman za letenje
zbog neizvršenih radova na održavanju
ANORP Aircraft Not Operationally Ready due to lack of
Parts Vazduhoplov nije spreman za letenje zbog
nedostatka delova .
ANP Actual Navigation Performance Stvarne navigaci-
one karakteristike (u odnosu na kvalitet signala i
opremu)
ANP Air Navigation Plan Plan vazdušne navigacije;
plan povezivanja, umrežavanja službi kontrole le-
tenja
ANPA Advanced Notice of Proposed Amendment Pret-
hodna najava predloženog amandmana
ANPRM Advance Notice of Proposed Rule Making (FAA)
Najava predloženog pravila
ANR Active Noise Reduction Aktivno smanjivanje bu-
ke
ANR Air Navigation RegUlations Pravila vazdušne plo-
vidbe
ANRA Air Navigation Radio Aids Radio-sredstva za va-
zdušnu navigaciju
ANRS Automatic Noise Reduction System Automatski
sistem prigušenja buke, smetnji
ANS Aerial Navigation System Sistem vazdušne navi-
gacije
ANS Automated Navigation System Automatizovani
navigacioni sistem
ANSI American National Standards Institute (formerly
ASA) č institut za nacionalne standarde
(ranije ASA)
AN standards Air force and Navy standards (USA) (Teh-
č standardi ratnog vazduhoplovstva i morna-
č avijacije
ANTAC Air Navigation and TActical Control system (Can)
Sistem obezbedenja vodenja vazduhoplova i tak-
č upravljanja
ANTLE Affordable NearTerm Low Emissions engine (RR)
(Rols-Rojsova koncepcija troosovinskog) skorog,
po ceni dostupnog motora sa malim ispuštanjem
štetnih gasova
AOA Aircraft Operating Agency Agencija koja pruža ili
nudi usluge avio-prevoza
AOA Analysis Of Alternatives Analiza alternativa, za-
mena za ć (borbena) sredstva (posle nji-
hovog č iz upotrebe)
AOA, AoA Angle Of Attack Napadni ugao
AOA At Or Above Na (datoj) visini ili naviše
AOS Air Order of Battle Sastav i dislokacija delova
vazduhoplovnih snaga za borbena dejstva
AOS At Or Bellow Na (datoj) visini ili naniže
AOC Aerodrome (Airport) Obstacle (Obstruction) Chart
Karta aerodromskih prepreka
AOC Aeronautical Operational Control Operativna va-
zduhoplovna kontrola (vremenske prognoze, pla-
novi leta, kompanijske operativne komunikacije i
dr.)
AOC Airline Operational Communications (ICAO) Ope-
rativne komunikacije avio-kompanija; prenošenje
kompanijskih poruka preko mreže vazduhoplovnih
komunikacija
AOC Airline Operational Control Operativna kontrola
avio-kompanije
AOC Air/Oil Cooler Vazdušni hladnjak ulja
AOC Air Operations Centre Centar upravljanja (bor-
benim) dejstvima avijacije
AOC Air Operator Certificate Dozvola za pružanje (od-
đ komercijalnih usluga u vazdušnom sao-
ć
AOC Airport Operational Communications Operativne
aerodromske komunikacije
AOC Assumption Of Control message Poruka o preu-
zimanju kontrole (letenja)
AOCC Airline Operation Control Centre Kompanijski
centar operativne kontrole
AOCI Airport Operators Council International đ
rodni savet (direktora) aerodromskih ć
AOCM Aircraft Out of Commission for Maintenance Va-
zduhoplov van upotrebe zbog radova na održava-
nju
AOCnet Airline Operations Centre network Mreža ope-
rativnog centra avio-kompanije
AOCP Aircraft Out of Commission for Parts Vazduho-
plov van stroja zbog nedostatka (rezervnih) delo-
va
AOCS Attitude and Orbit Control System Komandni si-
stem promene položaja i orbite
AODS Airport and Obstacle DataBase (ICAO) Baza po-
dataka za aerodrome i prepreke
AOE Aerodrome (Airport) Of Entry Ulazni đ
ni, carinski) aerodrom
AOEW Airplane Operating Empty Weight Operativna
masa aviona bez goriva
AOG Aircraft On Ground Prizemljen vazduhoplov
(oznaka za hitnu dostavu rezervnih delova i teh-
č ć za osposobljavanje vazduhoplova)
-_o- TT , "' __ ! __
AOL Achieved Overhaul Life Dostignuti radni resurs
do radova obnove, revizije
AOL All Operator Letter Pismo, č obaveštenje
svim korisnicima (vazduhoplova)
AOLS Airbus On-Line Services Erbasove službe za,
elektronsko umrežavanje korisnika aviona
AOM Aircraft Operations Manual č č va-
zduhoplova
AOP Aerodrome OPerations š ć aerodroma;
aerodromske avio-operacije
AOP Air Observation Post č mesto va-
zdušnog osmatranja
AOPA Aircraft Owners and Pilots Association (US)
Udruženje vlasnika vazduhoplova i pilota
AOR Area Of Responsability Zona odgovornosti
AOSC Administrative and Operational Services Costs
Troškovi administracije i operativnih službi
AOT All Operators Telex Teleks svim korisnicima (va-
zduhoplova)
A&P Airframe and Powerplant Zmaj i pogonska grupa;
dozvola za održavanje zmaja i pogonske grupe
(vazduhoplova)
AP AirPlane, AeroPlane Avion
AP AirPort (v. AID, AD) Aerodrom; vazdušna luka
AP, AfP Automatic Pilot, AutoPilot Autopilot
APA Accident Prevention Adviser Savetnik za preven-
ciju udesa
APA Airline Passangers Association (USA) Udruženje
putnika korisnika vazdušnog prevoza
APA Allied Pilot Association Udruženje pilota save-
č združenih snaga; udruženje pilota alijanse
APALS Autonomous aPproach And Landing System Au-
tonomni sistem za prilaženje i sletanje
APAPI Abbreviated Precision Approach Path Indicator
š ć č putanje preciznog prilaženja
APATSl AirPort/Air Traffic System Interface (ECAC)
đ povezanost sistema aerodroma i kon-
trole letenja (radi ć protoka ć
APS Auxiliary Power Breaker č ć si-
stema č napajanja
APC Absolute Pressure Controller Regulator apsolut-
nog pritiska (na izlazu iz turbokompresora klipnih
motora)
APC Aeronautical Passenger Communications Vazduho-
plovne komunikacije za putnike
APC Aeronautical Passenger Correspondence Vazduho-
plovne komunikacije za putnike (telefonski razgo-
vori, slanje faksa i elektronske pošte u toku leta)
APC APproach Control Prilazna kontrola
APC Automatic Phase Control Automatsko regulisanje
faze
APC Automatic Power Compensator Automatski kom-
penzator potiska motora (povezan sa sistemom re-
gulisanja uzgonske sile krila)
Pressure Control Automatsko regulisa-
.......... "....,. .. I .. tolr,..,
APC AutoPilot Computer č autopilota
APCA Association Professionne/le des Contro/eurs Aeri·
ens Profesionalno udruženje kontrolora letenja
APCS Automatic Power Control System Automatsko re-
gulisanje snage motora
APEM Airport Project Evaluation Methodology Metodo-
logija ocene projekta aerodroma
APF Accurate Position Finder Radio-lokator za č
đ položaja
APFA Association of Professional Flight Attendants
Udruženje profesionalnog kabinskog osoblja
APFD AutoPilot and Flight Director Autopilot i direktor
leta
APFDS AutoPiloVFlight Director System Sistem auto-
matskog upravljanja vazduhoplovom preko auto-
pilota i (kontrolom rada autopilota preko) direkto-
ra leta
APG Automation Policy Group (IATA) Grupa za politi-
ku đ automatizacije
APHAZ Aircraft Proximity HAZard (GB) Opasnost pri-
bližavanja vazduhoplova u letu; opasnost bliskih
susreta u letu
API Air Position Indicator (v. DR. GPI) (Avionski) poka-
č položaja (na osnovu kontinualnog č
nja kursa, brzine i proteklog vremena leta)
API American Petroleum Institute č institut za
petrolej
API Application Programme Interface Program omo-
ć veza đ aplikacija
APIC Acting Pilot ln Command (JAA) Pilot koji upra-
vlja vazduhoplovom
APID Air Photographic Interpretation Detachment Odsek
za dešifrovanje aerofoto-snimaka
APIS Approved Production Inspection Sistem (FAA)
Odobreni sistem č kontrole, inspekcije
proizvodnje .
APL AirPort Lights (FAA) Aerodromska svetla
APL Approved Product (Parts) List Lista odobrenih
proizvoda (delova)
APL Automatic Programme Location Automatsko na-
laženje đ programa
APM Aircrew Programme Manager Menadžer, č
inspektor za program (obuke) č osoblja
APMS Automatic Performance and Management System
Automatski sistem programiranja performansi i
upravljanja (letom)
APO Accident Prevention Officer Referent za č
nje udesa
APOB AirPlane OBservation (MET) (Meteorološko)
osmatranje avionima
APP Accident Prevention Programme Program
č udesa
APP CON APProach CONtrol (FAA) Prilazna kontrola
APR Automatic Power (Performance) Reserve Automat-
skn nfllJPrnn;o connrrn rr[,..f;HVOro. ...... •. / •. _I..
AR
APRIL AquaPlanning Risk Indicator for Landing Pokazi-
č rizika akvaplaniranja za sletanje
APRS Approbation pour Remise en Service Provera ra-
di ponovnog š ć puštanja u rad
APS Accessory Power Supply Napajanje agregata;
ć izvor napajanja; izvor napajanja pogona
agregata
APS Accident Prevention Specialist Specijalista za
č udesa
APS Advanced fighter crew Protection System Usa-
vršeni sistem zaštite posade č aviona
APS Advanced Propulsion System Usavršeni pogonski
sistem
APS Aircraft Prepared for Service Vazduhoplov pripre-
mljen za let (bez goriva i korisnog tereta)
APS Altitude PreSelect Postavljanje (zadate) visine;
upozorenje o dostizanju zadate visine
APSG After PaSsinG Po prelasku, nadletanju (orijen-
tira, kontrolne č
APT AirPort traffic control Tower Aerodromski kontrol-
ni toranj
APTU Auxiliary Power and Thrust Unit ć (avion-
ski) agregat koji služi i kao dopunski izvor potiska
APU Auxiliary Power Unit ć izvor snage; po-
ć agregat
APUC Auxiliary Power Unit Control Regulator po-
ć izvora snage, ć agregata
APWI Airborne Proximity Warning Indicator Avionski po-
č upozorenja o opasnom približavanju
AQE Airman Qualification Examination Kvalijikacioni
ispit vazduhoplovnog osoblja
AQL Acceptable Quality Level Prihvatljivi nivo kvali-
teta
AQL Advanced Quick-Look sensor Usavršeni senzorski
sistem za brz pregled i analizu č situacije)
AQP Advanced Qualification (Plan) Programme (FAA)
Usavršeni, alternativni program (plan) obuke (le-
č osoblja u vazdušnom ć
AQP Airport Qualification Programme Program obuke
č osoblja) o osobenostima aerodroma (na
koje treba da ć
AQP Avionics Qualification Procedures Postupci ispiti-
vanja i ocene č opreme za upotrebu u va-
zduhoplovstvu
A-QPSK Aviation Quadrature Phase Shift Keying Fazno
kodiranje, modulacija u vazduhoplovstvu faznim
pomerajima za 90°
AQS Advanced Quality System Usavršeni sistem kva-
liteta
AR Acquisition Radar Akvizicijski radar; radar za ot-
krivanje i zahvatanje cilja
AR Airborne Radar Avionski radar
AR Alternate Route Alternativna ruta
An A .1. 1""\_ .... _ 10 '},.... , T,...J
ARA Airborne Radar Approach Helikopterski prilazni
radar; neprecizno instrumentalno prilaženje heli-
koptera ć sopstvenog radara
ARAA Airporte Radio Approach Aid Aerodromsko po-
ć radio-navigaciono sredstvo za prilaženje,
za đ prilaženja
ARAC Army Radar Approach Control (USA) Upravlja-
nje prilaženjem (vazduhoplova) ć radara
kopnene vojske
ARAC Aviation Regulatory Advisory Committee Saveto-
davni komitet za vazduhoplovnu regulativu
ARAC Aviation Rule-making Advisory Committee (FAA)
Savetodavni komitet za izradu vazduhoplovnih
propisa
ARALL Aramid Reinforced ALuminium Laminate Alumi-
nijumski laminati č armirani aramidom
ARAMIS AntiRAdiation MISsile Raketa za uništavanje
izvora (elektromagnetnog) č
ARAS Automatic Riveting Assembly System Sistem au-
tomatskog zakivanja sklopova
ARS Aerial Refueling Boom Teleskopska cev za punje-
nje goriva u letu
ARS Air Registration Board (CAA) Odbor, služba za re-
gistraciju i č inspekciju, registar vazduho-
plova
ARS Air Research Board Odbor za istraživanja u va-
zduhoplovstvu
ARS Air Reserve Base Reserva baza vojnog vazduho-
plovstva
ARS Airworthiness Requirements Board (GB) Odbor za
zahteve plovidbenosti (vazduhoplova)
ARC Applications (of satellites and other techniques to ci-
vil aviation) Review Committee (IATA) Komitet za raz-
matranje primene (satelita i drugih č do-
ć u civilnom vazduhoplovstvu)
ARC Automatic Error Correction Automatsko ispravlja-
nje greške
ARC Automatic Range Control Automatsko upravlja-
nje po daljini
ARC Automatic Remote Control Automatsko daljinsko
upravljanje
ARC Aviation Review Committee Komitet za razmatra-
nje, č analizu đ pitanja iz vazdu-
hoplovstva
ARCAL Aircraft Radio Control of Aerodrome Lighting Ra-
dio-upravljanje aerodromskim svetlima iz vazdu-
hoplova (u toku prilaženja na sletanje)
ARCP Aerodrome Reference Code Panel (ICAO) Eks-
pertska grupa za đ referentnog koda za
aerodrom
ARCP Air Refueling Control Point Geografski položaj
mesta snabdevanja aviona gorivom u vazduhu
ARCS Avionics Refrigeration and Cooling System Sistem
đ č opreme (autonomnim) zatvore-
-_.:_ •• ; .... ; ...:f.n-. .... -..M lrli»1rJt;.yf'l"jjo lrnhinp
ARD Approach Reference Datum Referentna č pri-
laženja; č na odredeno] visini iznad preseka
ose i praga PSS
ARDF Airborne Radio Direction Finding đ
pravca, goniometrisanje ć avionskog radio-
kompasa
ARF Airline Risk Factor Faktor rizika avio-kompanije
ARFA Allied Radio Frequenoy Agency (NATO) Save-
č uprava za (raspodelu) radio-frekvencija
ARFF Aircraft Rescue and Fire Fighting (FAA) Spasava-
nje vazduhoplova i gašenje požara
ARFOR ARea FORecast (MET) Zonska prognoza vre-
mena
ARI Aditional ReqUirement for Import (JAA) Dopunski
zahtev za uvozne vazduhoplovne proizvode
ARI Airborne Radio Installation Radio-stanica vazdu-
hoplova
ARINC Aeronautical Radio INCorporation (USA)
ARJNK; korporacija za vazduhoplovne radio-ko-
munikacije; đ mreža prenosa podata-
ka vazduh-zemlja
ARIP Air Refueling Initial Point Geografski položaj us-
postavljanja kontakta sa avio-tankerom i posta-
vljanje u položaj za snabdevanje gorivom
ARIS Attitude and Rate Indicating System Sistem indi-
kacije uglova (prostornog položaja) i ugaonih br-
zina
ARL Aircraft Readiness Log (Boeing) Izveštaj o BFE i
č SFE opremi đ u vazduho-
plov
ARM Aircraft Recovery Manual č za spasava-
nje (sklanjanje, č vazduhoplova (posle
udesa)
ARM Air Reconnaissance Mission Misija č va-
zdušnog đ
ARM AntiRadar (Antiradiation) Missiles Rakete sa sa-
đ na izvor radarskog (elektromag-
netnog) č
ARM office of RuleMaking (AVR) Biro za propise
ARMAD Area Meteorology Advisory Obaveštenje o vre-
menu u đ zoni
ARMET ARea METeorology. forecast upper wind and
temperature at specified points (MET) Zonska vremen-
ska prognoza (prognoza visinskog vetra i tempe-
rature na đ č
ARMIGER AntiRadiation Missile with Intelligent Guidance
and Extended Range Protivradarska raketa sa inte-
ligentnim đ i ć dometom
ARMS Automated Robotic Maintenance System Auto-
matizovani sistem održavanja (vazduhoplovnih
proizvoda) uz upotrebu robota
ARN ATS Route Network Rutna mreža službi kontrole
letenja
ARO Airport Reservation Office (FAA) Biro za odobra-
vanje, rezervaciju letova
ARO Air traffic services Reporting Office Prijavni biro
dili-hi kontrole letenia: FlO: ARO
ARP Aerodrome Reference Point Referenta č ae-
rodroma; približni geometrijski centar svih aero-
dromskih PSS u upotrebi
ARP Aeronautical Recommended Practices Metodika,
praksa č za vazduhoplovstvo
ARP Aerospace Recommended Practices (SAE) Meto-
dika, praksa č za aerokosmonautiku
ARP Air data Reference Panel Panel referentnih aero-
č podataka
ARPA Advanced Research Project Agency (v. DARPA)
Uprava za (planiranje) istraživanja novih, per-
spektivnih projekata
ARQ Automatic error correction Automatska korekcija
greške
ARRM Affordable Rapid Response Missile Dostupna
(po ceni) raketa za brzu protivakciju
ARS Aerial Reconnaissance and Security Vazdušno iz-
đ i đ zaštite
ARS Aerospace Research Satellite š č satelit za
č istraživanja
ARS Air Report, Special Specijalni izveštaj sa leta
ARS Air Rescue Service Služba spasavanja u (rat-
nom) vazduhoplovstvu; č služba
ARS Attitude Reference System Sistem merenja uglo-
va, referentni sistem prostornog položaja (letelice)
ARS Automatic Reference System Automatski naviga-
cioni sistem
ARS Azimuth Reference System Sistem đ po
azimutu
ARSA Aeronautical Repair Stations Association Udru-
ženje radionica za opravku, remont vazduhopiov-
nih proizvoda
ARSA Airport Radar Service Area (v. CCAS) Zona ae-
rodromske službe radarske kontrole letenja
ARSR Air Route Surveillance Radar (FAA) Nadzorni ra-
dar kontrole letenja (prvenstveno) na vazdušnim
rutama
ART Aerodrome Reference Temperature Referentna
temperatura vazduha u zoni aerodroma
ART Automatic Range Tracking Automatsko ć
po daljini
ART Automatic Reserve Thrust Automatsko obez-
đ dopunskog potiska (pri otkazu jednog mo-
tora)
ARTC Air Route Traffic Control Rutna kontrola letenja
ARTCC Air Route Traffic Control Centre (v. ACC, ACF)
Centar rutne kontrole letenja
ARTIFAX Automatic Routine Transmission of Informati-
ons by FAcsimile Automatsko rutinsko prenošenje
informacija ć telefaksa
ARTS Aerial Refueling Tank System Sistem snabdeva-
nja gorivom u vazduhu
ART!=:. <::'llnl0ill'::lln1"'o nC'J'Mrrfvrr.",,'n ;"7
ARTS Automated Radar Terminal System Automatizo-
vani sistem radarske kontrole u terminalnoj, aero-
dromskoj zoni
ARTS Automated Radar Tracking System Automatizo-
vani sistem radarskog ć
ARTS Automated Radar Traffic Systems Automatizova-
ni radarski sistemi kontrole letenja
ARTU Automatic Range Tracking Unit đ za auto-
matsko ć po daljini
ARU Airborne Radar Unit (USAF) Radarski sistem
osmatranja iz vazduha (kao dodatak zemaljskim
vojnim radarskim sistemima ili kao sistem osma-
tranja đ vežbi i trenažnih letova)
ARU Airspace Reservation Unit Organ (kontrole lete-
nja) za rezervaciju vazdušnog prostora; centar za
odobravanje letova (COL)
ARU Automatic Range Unit đ za automatsko od-
đ udaljenosti
ARWG Aircraft Recovery Working Group (IATA) Radna
grupa za regulisanje spasavanja đ ukla-
njanja) vazduhoplova (posle udesa)
AS, AIS Airspeed Vazdušna brzina
ASA Advisory Service Area Oblast sa savetodavnom
službom (kontrole letenja)
ASA Aircraft Separation Assurance đ raz-
dvajanja vazduhoplova
ASA Airline Supplier Association Udruženje snabde-
č avio-kompanija (rezervnim delovima i mate-
rijalom)
ASA Air Security Agency Agencija za kontradiverzio-
nu zaštitu u vazduhoplovstvu
ASA Additive (v. SDA, STADIS) Aditiv, doda-
tak gorivu za zaštitu od č elektriciteta
ASA Autoland Status Annunciator č priprav-
nosti sistema za automatsko sletanje
ASA Aviation Safety Alliance (USA) Konzorcijum avio-
prevozilaca i vazduhoplovne industrije za
đ i održavanje visokih standarda bezbed-
nosti
ASAAP Airline Suppliers Association Accreditation Pro-
gramme Program udruženja č avio-pre-
vozilaca (rezervnim delovima i materijalom) za iz-
davanje dozvola, ć č
udruženja)
ASAP Aerospace Safety Advisory Panel Ekspertska
grupa za bezbednost č letova
ASAP Aircraft Separation Assurance Programme (FAA)
Program đ razdvajanja vazduhopiova
ASAP Aviation Safety Action Partnership (FAA) Partner-
stvo kroz akcije (na đ slobodnog poverlji-
vog izveštavanja o č od č za
bezbednost vazduhoplovstva
ASAP Aviation Safety Action Programme (FAA) Pro-
gram akcija (na podsticanju avio-kompanija da
.... olnhnA_n _n•. n_l;;•. n :_•. _"__ .. _ .. :_ - _1.."_:-
ASARS Advanced Synthetic Aperture Radar System
Usavršeni radarski sistem sa sintetizovanim otvo-
rom antene
ASAS Airbome Separation Assurance System Avionski
sistem đ razdvajanja vazduhoplova
ASAS All Sources Analysis System (USAF) Sistem ana-
lize signala svih izvora č
ASAS Aviation Safety Analysis System (FAA) (Automa-
tizovani) sistem analize (podataka) bezbednosti u
vazduhoplovstvu
ASAT Airspace Simulation Analysis Tool (ICAO) Softer
za č modeliranje opcija (fleksibilnog) ko-
š ć vazdušnog prostora
Asa Aircraft Safety Beacon Avionska svetla protiv su-
dara
Asa Aircraft Services Base č baza za
održavanje vazduhoplova, pogonske grupe i opre-
me
Asa Airport Services Board Odbor za aerodromske
usluge
Asa Air Safety Board Odbor za bezbednost vazdušne
plovidbe
Asa Alert Service Bulletin Urgentni č bilten
ASC Active Sound Control Aktivna kontrola buke
ASC Aircraft Service Change (Potrebne) izmene na
vazduhoplovu (radi postavljanja nove opreme)
ASC Aircraft Systems Controllers Regulatori avionskih
sistema
ASC Airport Services Committee Komitet za aerodrom-
ske usluge
ASC Air Sport Commission (FAl) Vazduhoplovna sport-
ska komisija (prema sportskom kodu)
ASC Automatic Sensitivity Control Automatsko reguli-
sanje osetljivosti
Asca Aviation Standard Communication Bus Standard-
na šina prenosa podataka u vazduhoplovstvu; fi-
č veza đ elemenata č avio-
č sistema prenosa podataka
ASCC Aeronautical Satellite Communications Centre
Centar vazduhoplovnih komunikacija preko sateli-
ta
ASCII American Standard Code for Information Inter-
change č standardni kod za razmenu poda-
taka
ASCPC Air Supply and Cabin Pressure Controllers Re-
gulatori dovoda vazduha i kabinskog pritiska
ASCS Automatic Stabilization and Control System Auto-
matski sistem stabilizacije i upravljanja
ASCS Aviation Satellite Communications System Sistem
vazduhoplovnih komunikacija preko satelita
ASD Accelerated-Stop Distance Dužina prekinutog po-
letanja
ASD Aircraft (Air) Situation(al) Display Monitor, displej
položaja vazduhoplova
ASD Aviation Security Division Odeljenje za kontradi-
verzionu zaštitu u vazduhoplovstvu
ASDA Accelerate-Stop Distance Available Raspoloživa
dužina prekinutog poletanja
ASDAR Aircraft to Satellite DAta Relay system Sistem
prenosa podataka avion-satelit
ASDE Airport Surface Detection Equipment (Radarska)
oprema za ć kretanja (vazduhoplova i vo-
zila) na aerodromskim površinama (PSS, ruine
staze, platforma)
ASDL Aeronautical Satellite Data Link Link, linija pre-
nosa podataka preko satelita za (potrebe) vazdu-
hoplovstva
ASOR Accelerate-Stop Distance Required Potrebna
dužina PSS za prekinuto poletanje
ASE Airborne Search Equipment Avionska oprema za
traganje
ASE Airborne Support Equipment ć avionska
oprema ć pribor i alati koji se nose u va-
zduhoplovu u toku leta)
ASE Aircraft Survival Equipment Avionska oprema za
preživljavanje (u č udesa u pustim predeli-
ma)
ASE Automated Stabilization Equipment Oprema za
automatsku stabilizaciju (npr. helikoptera)
ASIC Application Specific Integrated Circuits Specijalna
integrisana kola za (konkretne) aplikacije
ASE Altimetry System Error Greška sistema za mere-
nje visine
ASE Automatic Stabilisation Equipment Oprema za au-
tomatsku stabilizaciju
ASEA Active Electronically Scanned Array Aktivna (ra-
darska) antena sa elektronskim skeniranjem, pre-
traživanjem
ASECNA Agence pour la SECurite de la Navigation Aeri-
enne en Afrique et Madagascar (ICAO) Agencija za
bezbednost vazdušne plovidbe u Africi i na Mada-
gaskaru
ASEMA Advanced Special Electronic Mission Aircraft
Usavršeni vazduhoplov za specijalne elektronske
zadatke, misije
ASF Advanced Strike Fighter Usavršeni jurišni avion,
jurišnik
ASF Aircraft Services Facility č baza za sve ni-
voe održavanja izuzev radova obnove
ASF Air Superiority Fighter č avion za (obez-
đ ć u vazduhu
ASH Assault Support Helicopter Helikopter za podršku
desanta
ASHRAE American Society of Heating, Refrigeration and
Airconditioning Engineers č društvo inženje-
ra za grejanje, đ i klimatizaciju
ASHTAM ASH noTAM (ICAO) Notam o kretanju vul-
kanskog pepela
ASI AirSpeed Indicator Brzinorner
ASI Altimeter Setting Indicator č podešenosti
(barometarskog) visinomera
ASI ASia region (ICAO) (v. MID) Region Azije
ASI Atmosphere Standard International đ
standardna atmosfera
ASI Aviation Safety Inspector Inspektor za bezbednosti
vazdušne plovidbe; vazduhoplovni inspektor
ASI Avionics System Integration Integracija, uveziva-
nje č sistema
ASIP Aircraft Structural Integrity Programme Program
aktivnosti na đ č ć strukture va-
zduhoplova
ASIR AirSpeed Indicator Reading č podata-
ka, pokazivanje brzinomera
ASIS Aviation Safety Improved Strategy (ECAC) Po-
boljšana strategija bezbednosti u vazduhoplovstvu
ASIST Advanced Spacecraft Integration and System Test
Usavršeni (zemaljski) sistem ispitivanja đ i
sistema č letelice
ASL Aircraft Station Licence Dozvola za radio-stanicu
u vazduhoplovu; avionska radio-dozvola
ASL Above Sea Level Iznad nivoa mora
ASLAR Aircraft Surge, Launch And Recovery (USAF)
Ubrzana otprema i prihvat aviona iz vojnih baza
(u IFR uslovima) smanjenjem razdvajanja
ASLP Air-Sol Longue Poriee Raketa vazduh-zemlja
velikog dometa
ASM AirSpace Management Organizacija š ć
vazdušnog prostora
ASM AirSpeed/Mach (indicator) (v. AMI, MASI) (Kombi-
novani indikator) vazdušne brzine i mahovog bro-
ja
ASM Air-to-Surface Missile Raketa vazduh-površina
(zemlje, vode)
ASM Autothrottle Servo Module Servomodul automat-
ske komande gasa
ASMO Airport Safety Modeling Data (USA) (v. OTEO)
Podaci (trodimenzionalnog) modeliranja aerodro-
ma za bezbedno (programirano) đ vazduho-
plova
A·SMGCS Advanced Surface Movement Guidance and
Control System Usavršen i sistem đ i upra-
vljanja (rulanjem aviona i kretanjem vozila za
đ na manevarskim površinama i platformi
(u uslovima slabe spoljnje vidljivosti)
ASMI Airport Surface Movement Indicator (Radarski)
č kretanja po aerodromskim površinama
ASMP Air-Sol Moyenne Pottee Raketa vazduh-zemlja
srednjeg dometa
ASNA act Aviation Safety and Noise Abatement act
(USA) Zakon o bezbednosti i smanjenju buke u va-
zduhoplovstvu
ASO Aeronautical Station Operator Operator, rukova-
lac stanice za pružanje vazduhoplovnih usluga
ASO Air Safety Operations Mere za bezbednost letenja
ASOM Air-sol Stand-Off Missile Raketa daljnjeg dej-
stva vazduh-zemlja
ASOP .c:::.trl lt""tl1"''':11 f1nfoirni i o ....
ASOS Automated Surface Observing System (MET) Au-
tomatizovani sistem (meteorološkog) osmatranja
na đ površini zemlje
ASP AFS Systems planning for data interchange Panel
(ICAO) Ekspertska grupa za planiranje sistema
AFS za razmenu podataka
ASP Aircraft Search Procedure Procedura traganja za
(nestalim) vaduhoplovom
ASP AirSPace Vazdušni prostor
ASP Altitude Set Panel Panel za postavljanje, po-
dešavanje visine
ASP Arrival Sequencing Programme (FAA) Program
đ redos leda prilaženja i sletanja, do-
lazaka (aviona)
ASP Audio Selector Panel č panel audio
đ
ASP Avionics Status Panel Panel signalizacije radnog
statusa avion č opreme
AS/PAC ASia/PACific region (ICAO, IATA) Region Azije
i Pacifika
ASPEC Aircraft Static PrEssure Corrector Avionski
đ za korekciju č pritiska
ASPENN Aeronautical fixed Service Planning study
EUR/NAM/NAT regional planning group Grupa za re-
gionalno planiranje razvoja vazduhoplovne fiksne
službe (veza) za regione Evrope, Severne Amerike
i Severnog Atlantika
ASPJ Airborne SelfProtection Jammer (v. IDECM) Avi-
onski samozaštitni sistem ometanja (napušten
1992.)
ASPM Airworthiness aviation Safety Programme Mana-
ger (FAA) Menadžer programa osvežavanja znanja
i č nadgradnje č
osoblja
ASPP AFS Systems Planninig for data intechange Panel
(ICAQ) Ekspertska grupa za planiranje (razvoja i
izradu standarda) sistema vazduhoplovne fiksne
službe (veza) za razmenu podata
ASR Aerodrome (Airport) Surveillance Radar Aerodrom-
ski nadzorni radar
ASR Airport Surveillance Radar Aerodromski nadzorni
radar
ASR Air Search and Rescue Traganje i spasavanje
ć vazduhoplova
ASR Aviation Safety Regulations Pravilnik (o obez-
đ uslova) za bezbednost letenja
ASRA Air Sea Rescue Aircraft Vazduhoplov za spasa-
vanje na kopnu i na moru
ASRAAM Advanced Short Range Air-ta-Air Missile Usa-
vršena raketa vazduh-vazduh kratkog dometa
ASRB Air Safety Review Board Komitet za razmatra-
nje bezbednosti letenja
ASRL Aeroelastic and Structures Research Laboratory
Laboratorija za istraživanja č i ot-
pornosti strukture
ASRS Aviation Safety Reporting System (NASA) Sistem
(poverljivog) prijavljivanja č ugrožavanja
bezbednosti letenja
ASRTA Airborne Surveillance, Reconnaissance and Tar-
get Aquisition Vazdušno osmatranje, đ i ot-
krivanje ciljeva
ASSR Airport Surface Surveillance Radar Nadzorni ra-
dar aerodromskih površina
ASST Advanced SuperSonic Transport Usavršeni su-
ć transportni avion
ASSW AntiSurface Ship Warfare Borba protiv plovnih
objekata
AST Aircraft Systems Trainer Trenažer (za upoznava-
nje) avionskih sistema
AST Air Sovereignty Test (USA) Avion za štih-probe,
ad hoc provere spremnosti i budnosti službi ADCF
iAFIO
AST Aviation Safety Technician (FAA) č za va-
zduhoplovnu bezbednost
ASTA Airport Surface Traffic Automation Automatizaci-
ja (kontrole) ć na aerodromskim po-
vršinama
ASTC Airport Surface Traffic Control Regulisanje kreta-
nja po aerodromskim površinama
ASTO Advanced Structures Technology Demonstrator
Eksperimentalna letelica sa konstrukcijom od no-
vih, pobaljšanih materijala (kompozitni materijali
i dr.)
ASTF Avion Supersonique Transport Futur ć su-
ć transportni avion
ASTM American Society for Testing and Materials Ame-
č društvo za ispitivanja i materijale
ASTOR Airborne STand-Off Radar Avionski radar dalj-
njeg dejstva
ASTOVL Advanced Short Take-Off Vertical Landing Usa-
vršeni vazduhoplov kratkog poletanja i vertikal-
nog sletanja
ASTP Advanced Space Transportation Programme Pro-
gram usavršenog transporta u kosmos
ASTRA Application of Satellite Techniques Relating to
Aviation Primena u vazduhoplovstvu ć
satelitske tehnike
ASTRE Airfield Surface Traffic Radar Equipment Radar-
ska oprema za kontrolu ć na aerodrom-
skim površinama
ASU Antenna Switching Unit Antenski č pre-
klopnik
ASUW, ASuW AntiSurface ship Warfare Borba protiv
ciljeva na vodi, plovnih objekata
ASV Air-to-Surface Vessel; AntiSurtace Vessel (Raketa)
vazduh-plovni objekat, protiv plovnih objekata
ASW AntiSubmarine Warfare Borba protiv podmornica
ASZ Air Safety Zone Zona vazdušne bezbednosti
AT Airborne Time Vreme u vazduhu
AT Air Temperature Temperatura vazduha
.aT Air Tr"'ffir. Vazdusni ć
ArT, AT AutoThrottle Automatska komanda gasa
ATAAirport Traffic Area (v. CDAS) Zona aerodromskog
ć
ATA Air Transport Association (of America) Udruženje
avio-prevozilaca Amerike
ATA Automatic Target Acquisition Automatsko otkri-
vanje i zahvatanje cilja
ATAC Air Transport Association of Canada Udruženje
avio-prevozilaca Kanade
ATAC Allied Tactical Air Command (NATO) Objedinjena
č vazduhoplovna komanda
ATACCS Advanced Tactical Air Command and Control
System Usavršeni sistem operativnog upravljanja
č avijacijom
ATACER ATA 100 Committee European Region Komitet
ATA 100 za region Evrope
ATACM(S) Army TACtical Missile (System) (Sistem) tak-
č raketa kopnene vojske
ATAD Air Traffic Awareness Display Displej, č
(trenutne) situacije vazdušnog ć
ATAF Allied Tactical Air Force (NATO) Objedinjene tak-
č vazduhoplovne snage
ATAGS Advanced Technology Anti-G Suit Anti g odelo
usavršene tehnologije
ATAR AntiTank Aircraft Rocket Protitenkovska avion-
ska raketa
ATAR Association des Transporteurs Aetiens Regionaux
Udruženje regionalnih avio-prevozilaca
ATAR AuTomatic Air Reporting Automatsko izveštava-
nje iz vazduha, u toku leta
ATARS Advanced Tactical Air (Airborne) Reconnaissance
System Usavršeni sistem č vazdušnog iz-
đ
ATARS Automatic Traffic Advisory and Resolution
System (v. ACAS. TCAS) Automatski sistem oba-
veštavanja (posade) o avionima u ć i iz-
davanja uputstava (o manevrima) za izbegavanje
sudara
ATAS Automated Traffic Advisory Service Automatizo-
vana savetodavna služba kontrole letenja
ATAS Automatic Three-Axis Stabilization Automatska
stabilizacija u odnosu na sve tri ose
ATA SPEC ATA SPECefication (ATA SPEC 100. 101...•
200. 300. 400. 2000. 2001) ATA Specifikacija (ATA
SPEC 100, 101...,200,300, 400, 2000, 2001)
ATASS Air Traffic Audio Simulation System Audio/vizu-
elni) sistem simulacije vazdušnog ć
ATBAir Transportation Board Odbor za vazdušni sao-
ć
ATBM Advanced Tactical Ballistic Missile Usavršena
č č raketa
ATBM Average Time Between Maintenance Srednje
vreme đ ć pregleda
ATC Aerodrome Traffic Control Aerodromska kontrola
letenja; regulisanje vazdušnog ć u zoni
aerodroma (u vazduhu i na manevarskim površi-
nama)
ATC After Top Centre Posle gornje mrtve č (hoda
klipa)
ATC Air Traffic Control (in general) Kontrola letenja;
regulisanje vazdušnog ć (uopšte)
ATC Air Transport Committee (ICAO) Komitet za va-
zdušni ć
ATC Amended Type Certificate (CAA) Dopunjen homo-
logacioni list, sertifikat, atestat za tip (vazduho-
plova, motora ili elise)
ATC Approved Type Certificate Odobren homologacio-
ni list, sertifikat, atestat za tip (vazduhoplova, mo-
tora ili elise)
ATCA Advanced Tanker/Cargo Airplane Usavršeni
avion za snabdevanje gorivom u vazduhu i za pre-
voz tereta
ATCAA Air Traffic Control Assigned Airspace Vazdušni
prostor u nadležnosti đ kontrole letenja
ATCAC Air Traffic Control Advisory Committee (FAA) Sa-
vetodavni komitet kontrole letenja
ATCC Advanced Technology Common Core (P&W) Za-
č bazni deo (motora) usavršene tehnologije
ATCC Air Traffic Control Centre Centar kontrole lete-
nja
ATCCC Air Traffic Control Command Centre (USA) (v.
ATCSCC) Komandni centar regulisanja vazdušnog
ć kontrole letenja
ATCE Automatic Test and Checkout Equipment Oprema
za automatsko ispitivanje i proveru
ATCF Ait Traffic Control Facility Oprema sistema regu-
lisanja vazdušnog ć kontrole letenja
ATCO Air Traffic COntroller (or Air Traffic Control Officer)
Kontrolor letenja
ATCRBS Air Traffic Control Radar Beacon System (v.
SECRA) Nadzorni radarski sistem (kontrole lete-
nja) ć radarskih farova (zemaljskih intero-
gatora i avionskih transpondera)
ATCS Airport Traffic Control Service Služba kontrolnog
tornja za kontrolu kretanja u zoni aerodroma (na
zemlji i u vazduhu)
ATCS Air Traffic Control Service (ICAO) Služba kontro-
le letenja
ATCS Automatic Thrust Control System Sistem auto-
matskog regulisanja potiska
ATCSCC Air Traffic Control System Command Centre
(USA) (former ATCCC) Komandni centar sistema re-
gulisanja vazdušnog ć kontrole letenja
(raniji ATCCC)
ATCSS Air Traffic Control Signaling System Sistem sig-
nalizacije kontrole letenja
ATCT Air (Airport) Traffic Control Tower Kontrolni to-
ranj za regulisanje vazdušnog ć kontro-
lu letenja u aerodromskoj zoni
ATO Additional Technical Conditions (JAAI Dodatni. do-
ATO Advanced Training Device Usavršeno sredstvo za
obuku
ATO Along Track Distance Udaljenost duž linije puta
ATO Antropomorphic Test Dummy Antropomorfna lut-
ka za ispitivanja
ATOE Advanced Technology Demonstrator Engine Eks-
perimentalni motor usavršene tehnologije
ATOF Along Track Distance Fix Kontrolna č (za
proveru) udaljenosti duž linije puta
ATOS Airborne Tactical Data System Avionski radarski
sistem daljnjeg đ i đ borbenih
aviona na cilj
ATE Advanced Technology Engine Motor usavršene
tehnologije
ATE Automatic Test Equipment Automatska ispitna
oprema
ATEC Air Transport Electronics Council Savet za elek-
tronsku opremu transportne avijacije
ATEGG Advanced Turbine Engine Gas Generator Usa-
vršeni č deo (kompresor, komora sagoreva-
nja, kompresor) turbinskog motora
ATEM Airbus Technical Event Management (Airbus) Er-
basov sistem ć incidenata i vanrednih
č iz č razloga
ATEWS Advanced Tactical Eletronic Warfare System
Usavršeni sistem elektronskog rata č avija-
cije
ATF Advanced Tactical Fighter Usavršeni č lo-
č avion
ATF Aerodrome Traffic Frequency (Opšta) frekvencija
(zemaljske) radio-stanice na aerodromima bez
kontrole letenja
ATF Automatic Terrain Following (radar) (Radar za) au-
tomatsko ć (konfiguracije, reljefa) terena,
izbegavanje prepreka
ATF Aviation Trust Fund Specijalni fond za vazduho-
plovstvo č za zemaljsku infrastrukturu kon-
trole letenja i aerodrome)
ATFI Advanced Technology Fan Integrator (P&WC) Usa-
vršeni turbofenski motor (za avione za regionalni
ć i poslovne avione) sa č vezom
pogonske turbine i fena preko reduktora
ATFLlR Advanced Targeting Forward Looking InfraRed
Usavršeni sistem infracrvenih senzora za gledanje
napred i đ ciljeva
ATFM Air Traffic Flow Management (ATM) Upravljanje
protokom, tokovima vazdušnog ć
ATG Air Turbine Generator Generator sa pogonom od
vazdušne turbine
ATG Approved Test Guide Odobreni program ispitiva-
nja
ATGM AntiTank Guided Missile Protivtenkovska
đ raketa
ATHOOYO Aero-THermODYnamic Duct Atodid; stato-
roalctivni rnrvtrvr : 'rlYOMr111 "" ......f ........... · +/>.",...,.. ............... __ .l_:_
ATHS Automatic Target Handoff System Sistem auto-
matske predaje cilja (drugom sistemu radarskog
ć ili drugom sistemu naoružanja)
ATI Air Target Indication Indikacija vazdušnog cilja
ATIDS Airport surface Traffic IDentification System Si-
stem identifikacije ć na aerodromskim
površinama
ATIGS Advanced Tactical Inertial Guiding System Usa-
vršeni inercijalni sistem đ č rake-
ta
ATIRCM Advanced Tactical InfraRed CounterMeasure
Usavršene č infracrvene protivmere; usa-
vršeno č ometanje raketa sa toplotnim sa-
đ
ATIRCM Advanced Threat InfraRed CounterMeasures
Usavršene protivmere na pretnje (raketa) sa to-
plotnim đ
ATIRF Air Traffic Incident Report Form Obrazac izve-
štaja o incidentima u vazdušnom ć
ATIS Air Technical Intelligence Service Služba teh-
č đ
ATIS Air traffic Information Services Službe informacija
kontrole letenja
ATIS Automatic Terminal Information Service Služba
(rutinskog) kontinualnog emitovanja meteoro-
loških podataka u zoni (nekih) aerodroma
ATJS Airborne Tactical Jamming System Avionski tak-
č sistem ometanja
ATL Aircraft Technical Log č operativni dnevnik
vazduhoplova
ATL Avion Tres Leger Vrlo laki avion (ispod 200 kg)
ATLAS Abbreviated Test Language for Avionics Systems
(v. ATOL) ć jezik za ispitivanje č
sistema
ATLAS Advanced Technology LAdar System Sistem la-
serskog radara usavršene tehnologije
ATLlS Automatic Tracking Laser \IIumination System Si-
stem automatskog ć sa laserskim osvetlja-
vanjem (cilja)
ATM Aerodynamic Twisting Moment č
momenat uvijanja, torzije
ATM Airspace and air Traffic Management (ICAO) Regu-
lisanje š ć vazdušnog prostora i upra-
vljanje (protokom) vazdušnog ć
ATM Air Traffic Management Upravljanje vazdušnim
ć (operativne komunikacije posade va-
zduhoplova i kontrole letenja, prenos podataka ze-
mlja-vazduh, TFM)
ATM Airworthiness Technical Manual č pri-
č plovidbenosti vazduhoplova
ATMA Active Tuned Mass Absorber (ANC) Aktivni pri-
š č vibracija izazivanjem isuperponiranjem
sinhronizovanih, fazno suprotnih vibracija rezo-
nantnih masa
ATMG Air Traffic Management Group (ICAO) Grupa za
uoravlianie tokovima vazdušnog ć
ATN Aeronautical Telecommunication Network (ICAO)
Mreža vazduhoplovnih telekomunikacija
ATN Aircraft Tail Number (FAA) Identifikacioni broj,
č registarska oznaka vazduhoplova
ATNI Aeronutical Telecommunication Network Internet
Službe i prokoli za umrežavanje u mrežu vazduho-
plovnih komunikacija preko Interneta
ATNP Aeronautical Telecommunication Network Panel
(ICAO) Ekspertska grupa za mrežu vazduhoplovnih
telekomunikacija
ATOAborted Take-Off (v. RTO) Prekinuto poletanje
ATO Actual Time Over(head) Stvarno vreme nadleta-
nja đ č
ATOAircraft Transfer Order Nalog za prebaziranje va-
zduhoplova
ATOAir Traffic Organization Organizacija za regulisa-
nje vazdušnog ć za kontrolu letenja
ATO Approved Training Organization š ć orga-
nizacija za obuku
ATO Assisted Take-Off Poletanje uz ć dopun-
skog pogona
ATOG Allowable Take-Off Weight Dozvoljena masa
(vazduhoplova) na poletanju
ATOG All-up Take-Off Gross weight Ukupna masa (va-
zduhoplova) na poletanju
ATOL Air Transport Operator's Licence (CAA) Dozvola
avio-prevozica za obavljanje vazdušnog sao-
ć
ATOL Assisted Take-off and Landing Poletanje uz po-
ć dopunske snage i sletanje
ATOLAutomatic Test-Oriented Language (v. ATLAS) Au-
tomatski (kompjuterski) jezik đ za ispiti-
vanja
ATOS Air Transportation Oversight System (FAA) Sistem
nadzora, kontrole (bezbednosti) vazdušnog sao-
ć
ATOS Assisted Take-off Sistem Sistem poletanja uz
ć dopunske snage
ATOW Actual Take-Off Weight Stvarna masa (vazdu-
hoplova) na poletanju
ATPAcceptance Test Procedure Procedura ispitivanja
pri prijemu; ispitni procedura prijemne kontrole
ATP Actual Time of Penetration Stvarno vreme probi-
janja oblaka
ATPAdvanced TurboProp Usavršeni turboelisni avion
ATPAirline Transport Pilot ć pilot
ATP ATS Flight Plan Priprema i dostavljanje plana
leta službi kontrole letenja
ATPAuthority To Proceed Odluka za nastavak (proiz-
vodnje, ispitivanja i dr.)
ATPCS Automatic Take-off Power Control System Sistem
automatskog regulisanja snage motora na poleta-
nju
ATPl Advanced Technology Pilot Interface Odnos pilota
prema usavršenoj tehnologiji
ATPL Air Transport Pilot Licence č dozvola sao-
ć pilota
ATR Air Transport Racking Gabaritni i montažni stan-
dardi avionskih elektronskih đ i polica
ATR Air Transport Report Izveštaj o vrsti, sastavu
avio-prevoza
ATR Automatic Target Recognition Automatsko prepo-
znavanje cilja
ATR Avion de Transport Regional Avion za regionalni
ć
ATRAN Automatic Terrain Radar And Navigation Auto-
matska navigacija prema radarskom prepoznava-
nju terena (uporedivanjem radarskog kartografi-
sanja i memorisanih digitalnih podataka mape te-
rena)
ATRD Automatic Target Recognition Device đ za
automatsko prepoznavanje, legitimisanje cilja
ATREP Air Traffic REPresentative (FAA) Predstavnik
FAA u vojnoj terminalnoj kontroli letenja
ATRK Along TRacK error Greška duž linije puta
ATRP Air Transport Regulation Panel Ekspertska grupa
za regulativu vazdušnog ć
ATS Aerodrome Traffic Service Služba aerodromske
kontrole letenja
ATS Aircrew Training System Sistem č obuke
ATS Air Traffic Services (v. ATC, FIS) Službe obez-
đ vazdušnog ć službe kontrole
letenja
ATS Air Turbine Starter Vazdušni, pneumatski starter
turbinskih motora
ATS Applications Technology Satellite (NASA) š č
satelit za ocenu primenjene usavršene tehnologije
i opreme (za komunikacije, meteorologiju i navi-
gaciju)
ATS Atlantic Standard Time Standardna atlantska
č zona
ATS AutoThrottle (Thrust) System Sistem automatske
komande gasa (potiska) .
ATSe Air Traffic Services Communications Komunikaci-
je službi kontrole letenja
ATlse AutoThrotlelSpeed Command Automatsko regu-
lisanje gasa za održavanje (zadate) brzine
ATsee Air Traffic Systems Command Centre (FAA) Ko-
mandni centar sistema kontrole letenja za NAS
ATseep Air Traffic Service Control Contingency Post
(FAA) Komandna stanica kontrole letenja u hava-
rijskim, vanrednim situacijama
ATSF Avion de Transport Supersonique Futur ć
ć transportni avion
ATSR Along Track Scanning Radiometer Radiometrij-
sko kružno osmatranje duž putanje (satelita)
ATSU Air Traffic Service Unit Stanica službe kontrole
letenja
ATI Advanced Theatre Transport Usavršeni transport
-- - - -- ...
ATIAS Advanced Technology Testing Aircraft System
Usavršeni č sistem ispitivanja vazduhoplo-
va
ATIeS Automatic Take-off Thrust Control System Sistem
automatskog ć potiska (motora) na pole-
tanju (u č otkaza jednog motora)
ATIHS Advanced Technology Testing Helicopter System
Usavršeni č sistem ispitivanja helikoptera
ATV Automated Transfer Vehicle Automatizovana lete-
lica za opsluživanje č stanica
ATVA Active Tuned Vibration Absorbera Aktivni pri-
š č vibracija (izazivanjem sinhronizovanih,
fazno pomerenih za 180
0
vibracija i njihovim su-
perponiranjem)
AT-VASI Abbreviated Tee Visual Approach Slope Indica-
tor š ć Tiobrazni. u obliku slova T svetlo-
sni, vizuelni indikator nagiba prilazne ravni
ATVS Advanced TeleVision Seeker Usavršena glava
televizijskog đ
ATWS Automatic Track While Scan Automatsko (ra-
darsko) ć cilja u toku pretraživanja
ATZ Aerodrome Traffic Zone Aerodromska zona (va-
zdušnog) ć
AU Astronomical Unit Astronomska jedinica (srednja
vrednost udaljenja Zemlje i Sunca; 149.599.000
km)
AUL Avion Ultra Leger Ultralaki avion
AUM Air-to-Underwater Missile Raketa vazduh-pod-
vodni cilj, podmornica
AUP Avionics Update Programme Program moderni-
zacije ć opreme
AUTIS AUTonomous Interdiction System Autonomni si-
stem č
AUTOLAND AUTOmatic LANding Automatsko sletanje
AUT0P.ILOT AUTOmatic PILOT Autopilot
AUTOSYN AUTOmatically SYNchronous Autosin
AUW All-Up Weight Puna, ukupna masa letelice na
poletanju (ili rakete pri lansiranju)
AVANA ALTRV (ALTitude ReserVation) Void for Aircraft
Not Airborne (USA) (Nalog kontrole letenja) avionu
koji još nije poleteo da odustane od poletanja
AVASI(S) Abbreviated Visual Approach Slope Indicator
(System) š ć (sistem) vizuelne indikacije
nagiba prilazne ravni
Ave Automatic Volume Control Automatska regulacija
nivoa, č tona
AVeOMPS AViation COMPuting System Sistem prime-
ne č u vazduhoplovstvu
AVE AVionics Error Greška č opreme
AVEN Axisyrnmetrlc Vectoring Engine Nozzle Mlaznik
motora sa č vektorisanjem (poti-
snim mlazom)
AV EXPO AViation EXPOsition Vazduhoplovna izložba
AVGAS AViation GASoline Avionski benzin; avio-ben-
AVHRR Advanced Very High Resolution Radiometer
Usavršeni radiometar vrlo velike rezolucije (za ot-
krivanje i merenje radijacije)
AVIONICS AViation ElectrONICS Avionika; avionska
elektronska oprema
AVL Approved Vendor List Odobrena lista č
(rezervnih delova)
AVLAN AVionics Local Area Network Elektronska opre-
ma lokalne (avionske) mreže
AVLUB AViation LUBricant Avionsko mazivo (za moto-
re)
AVM Airborne Vibration Monitoring ć vibracija
(motora) u toku leta
AVMATS AViation MATerialS Vazduhoplovni materijali
AVN office of AViatioN system standards (AVS) Biro za
standarde vazduhoplovstva (razvoj, standardizaci-
ja, kalibraža i dr.)
AVOL Aerodrome Visibility Operational Level Operativ-
ni nivo vidljivosti na aerodromu
AVOSS Aircraft VOrtex Spacing System Sistem razdva-
janja (vazduhoplova) radi izbegavanja uticaja va-
zdušnih vrtloga (od prethodnog vazduhoplova)
AVPAC Aviation VHF PAcket Communications (ICAO)
Vazduhoplovne paketske VHF komunikacije; VHF
paketski prenos podataka vazduh-zemlja
AVR Automatic Voice Recognition Automatsko raspo-
znavanje glasa
AVR office for Aviation Regulation and certification (FAA)
Biro za vazduhoplovne propise i sertijikaciju (sa
biroima za AFS, AIR i ARM)
AVS Aircraft Vectoring System Sistem vektorisanja, na-
đ vazduhoplova
AVS Air Vehicle Specification Specijikacija letelice
AVS office for AViation Standards (FAA) Biro za vazdu-
hoplovne standarde (sa biroima za AAI, AAM i
AVN)
AVSCOM AViation Systems COMmand (USA) Koman-
dovanje sistemima naoružanja avijacije kopnenih
snaga
AVSI Altitude-Vertical Speed Indicator (v. AVVI) Kombi-
novani indikator visine i vertikalne brzine; kombi-
novani visinometar i variometar
AVT AudioVisual Tutoriai (Training) Audio-vizuelna
obuka
AVTUR AViation TURbine (fuel), (kerosene) Avionsko
mlazno gorivo; kerozin
AVVI Altitude-Vertical Velocity Indicator (v. AVSI) Kombi-
novani visinometar i variometar
AW Augmentor Wing Krilo sa ć uzgona op-
strujavanjem gornjake izduvnim gasovima motora
(koanda efekat)
AWACS Airborne Warning And Control System Sistem
vazdušnog (radarskog) đ javljanja i na-
đ i kontrole đ vojnih vežbi i tre-
nažnih letova; Avaks
AWAD Adverse Weather Aerial Delivery Vazdušno
snabdevanje (izbacivanjem tereta) po lošem vre-
menu
AWARDS Advanced Wide-Angle Reflective Display
System Sistem usavršenog širokougaonog reflektu-
ć displeja
AWARE Advanced Warning of Active Radar Emmission
Usavršen i sistem upozorenja č ja od aktiv-
nog (zemaljskog) radara
AWARE Automatic Warning And Recording Equipment
Oprema automatskog sistema za upozorenja i re-
gistrovanje parametara
AWARS All Weather Airborne Reconnaissance System
Sistem vazdušnog đ po svakom vremenu
AWARS Approved Warranty And Repair Station
š ć radionica za garancije i opravke
AWCLS All Weather Carrier Landing System Sistem sle-
tanja po svakom vremenu na č aviona
AWE Aircraft Weapon Avionics Elektronska oprema
avionskog naoružanja
AWF All Weather Fighter č avion za letenje po
svakom vremenu
AWG American Wire Gage č standardi za žice
AWGAS Aerial Work and General Aviation Subcommittee
(JAA) Potkomitet (za izradu predloga standarda)
za vazdušni rad i avijaciju opšte namene (JAR-
OPS 2)
AWINAviation Weather INformation Vazduhoplovni me-
teorološki podaci; informacije o vremenu za va-
zduhoplovstvo
AWIPAdvanced Weapon Integration System Usavršeni
č sistem vešanja naoružanja
AWLSAll Weather Landing System Sistem sletanja po
svakom vremenu
AWOAir Weather Office Biro vazduhoplovne meteoro-
loške službe
AWOAll Weather Operations Letenje po svakom vre-
menu
AWODAll Weather Operations Department (ICAO) Ode-
ljenje za regulisanje letenja po svakom vremenu
AWOP All Weather Operations Panel (ICAO) Ekspertska
grupa za letenje po svakom vremenu
AWOSAutomated Weather Observing (/reporting) Servi-
ce (MET) Automatizovana služba meteorološkog
osmatranja (i direktnog prenošenja podataka)
AWRS Airborne Weather and Reconnaissance System
Sistem vazdušnog meteorološkog osmatranja i iz-
đ
AWRS Airborne Weather Radar System Avionski mete-
orološki radarski sistem
AWS Aircraft Warning Service Služba vazdušnog
osmatranja i javljanja
AWS Aircraft Warning System Avionski sistem upozo-
renja, alarmnih signala
AWSAir Warning System Sistem obaveštavanja o va-
zdušnoj opasnosti
AWTA All Weather Terminal Area operations (FAA) Lete-
nje u terminalnoj, aerodromskoj zoni po svakom
vremenu
AWY AirWaY Vazdušni put, koridor; avio-trasa
AZ, AZM Azimuth Azimut
AZ-El, AZEl AZimuth-Elevation, AZimuth and ELevation
(FAA) ć podataka o azimutu, rastojanju i
mesnom uglu (na indikatoru PAR)
AZFW Actual Zero Fuel Weight Stvarna masa (vazdu-
hoplova) sa praznim rezervoarima goriva
AZRAN AZimuth and RANge Azimut i udaljenost (od-
đ položaja u polarnim koordinatama)
B/A, BA Bank Angle Ugao nagiba
BA Barometric Altitude Barometarska visina
BA Beam Approach Prilaženje na sletanje po snopu
fara
BA Bomber Aviation Bombarderska avijacija
BA Braking Action č
BAA Bilateral Airworthiness Agreement Bilateralni
ugovor o priznavanju č standarda plovid-
benosti
BAA British Airport Authority Uprava britanskih aero-
droma
BABS Beam Approach Beacon System Sistem pri-
laženja po snopu (impulsnih) radio-farova
BADGE Base Air Defence Ground Environment Zemalj-
ski radarski sistemi osmatranja i upravljanja va-
zdušnom odbranom vazduhoplovnih baza
BAe (BAE) British Aerospace (now BAE Systems) Britiš
aerospejs; č industrija Velike Britani-
je (sadašnji Sistemi BAE)
BAFO Best And Final Offer Najbolja i č ponu-
da
BAllUTE BALLoon and parachUTE Kombinacija ba-
lona i padobrana (za spuštanje meteoroloških
sondi)
BALS Blind Approach Landing System Sistem pri-
laženja i sletanja na slepo, bez spoljnje vidljivosti
BAMS Broad Area Maritime Surveillance Osmatranje
č avijacije u širokoj zoni
BARA British Aerospace Regional Aircraft Vazduhoplov
za regionalni ć firme Britiš Aerospejs
BARBlN BARrage BaLlooN Baražni, č balon,
aerostat
BARCAP BARrier Combat Air Patroi Baražno vazdušno
borbeno patroliranje
BAS Basic Airspeed (v. CAS) Korigovana brzina po
brzinomeru; kalibrisana brzina
BAS Blind Approach System Sistem prilaženja na sle-
po, bez spoljnje vidljivosti
BAS Bureau of Aviation Safety Biro za bezbednost le-
terija
Aviation Services Službe poslovne avi-
BASA Bilateral Aviation Safety Agreement (FAA and
JAA) Bilateralni ugovor o (standardima) bezbed-
nostiu vazduhoplovstvu
BASE (jurnpinq from fixed objects) BUildings, Antenna,
Span, Earth, ... (FAl) (Padobranski skokovi sa fik-
snih objekata) zgrada, antena, mostova, vertikal-
nih zidova, ...
BASI Bureau of Air Safety Investigation (Australia) Biro
za ispitivanje udesa i nezgoda u vazduhoplovstvu
BASIS British Airways Safety Information System Infor-
macioni sistem bezbednosti Britiš Ervejsa
BAUA Business Aircraft Users Association (GB)
Udruženje korisnika poslovnih vazduhoplova
B/B Back Beam Odbijeni, povratni snop; zadnja le-
peza dijagrama č
BBC Before Boltom Centre Pre donje mrtve č (ho-
da klipa)
BBJ Boeing Business Jet Poslovni mlazni avion Bo-
ingove proizvodnje
BBl Body Buttock Line Referentna linija trupa
BBN Basic Backup Network č rezervna mreža
(zemaljskih navigacionih sredstava, VOR, DME i
ILS, za č otkaza sistema satelitske naviga-
cije, GNSS)
B/C, B/CRS, BC Back Course Suprotni kurs
BCAG Boeing Commercial Airplane Group Boingova
grupa za komercijalne avione
BCAR British Civil Aviation Requirements Britanski teh-
č propisi civilnog vazduhoplovstva
BCAS Beacon Collision Avoidance System Sistem
č sudara (u vazduhu) š ć ra-
darskih farova, transpondera i interogatora se-
kundarnog radara
BCD Binary-Coded Decimal system Binarno kodirani
decimalni sistem
BCl Battery Charger Limiter č č punjenja
avionskih baterija
BCM Back Course Marker Marker suprotnog kursa
(finalnog prilaženja, FAF)
BCOB Broken Clouds Or Belter Isprekidana č
ili bolje, povoljnije
BCP Basic Check Period Interval osnovnog pregleda
BCPl Basic Commercial Pilot's Licence Osnovna pilot-
ska ć dozvola
BCR or BC Benefit/Cost Ratio Faktor č
odnos prihoda i troškova u elaboratima projekata
B/D Bottorn of Descent Kraj poniranja
BDC Boltom Dead Centre Donja mrtva č (hoda
klipa)
BDE Buyer Designated Equipment Oprema koju, po iz-
boru kupca, nabavlja i đ đ č (va-
zduhoplova)
BDHI Bearing, Distance and Heading Indicator Kombi-
novani indikator azimuta, rastojanja i kursa
BDM Ballistic Dp.fp.nr.p. Mi<::<::iIA Rnlrotn_nt»oow>tnl: J..nT:
BEA Bureau Enquete Accidents Služba za istraživanje
udesa
BEPS Backup Electrical Power System Rezervni sistem
č napajanja
BER Beyond Economical Repair č oprav-
ka
BERP British Experimental Rotor Programme Britanski
program (ispitivanja) eksperimentalnog rotora (sa
produžetkom aeroprofila na krajevima krakova
radi stvaranja vrtloga i ć horizontalne
brzine leta)
BEW Basic Empty Weight č masa praznog va-
zduhoplova
BFE Bayer-Furnished Equipment Oprema koju obez-
đ kupac (vazduhoplova)
BFM Basic Flight Manoeuvers Osnovni borbeni va-
zdušni manevri (u kojima pilot mora da bude
č da efikasno koristi raspoloživo nao-
ružanje)
BFO Beat Frequency Oscillator Oscilator izbijanja
BFS Basic Flying School Škola za osnovnu č
obuku
BGA British Gliding Association Udruženje britanskih
vazduhoplovnih č
BHO BulkHeaD Glavni okvir; pregradni okvir
BHI Bearing/Heading Indicator, Bearing and Heading In-
dicator (v. RMI) č azimuta i smera leta; po-
č relativnog kursa
BHN Brinell Hardness Number ć po Brinelu
BHP Brake Horse Power (v. SHP) Snaga na vratilu
(elise)
BIAS Better International Air Service (USA) Bolji
đ vazdušni ć
BIM Blade Inspection Method (Sikorsky) (v. BIS) Metoda
ispitivanja (prskotina rotorskih) lopatica
BIPM Burea International des Poids et Mesures
đ biro za težine i mere
BIS Blade Inspection System (Bell) (v. BIM) Sistem ispi-
tivanja (prskotina rotorskih) lopatica
BIST Built-ln Self-Test đ sistem za pro veru
(rada)
BIT Built-In Test đ sistem za proveru (rada)
BITE Built-In Test Equipment Oprema đ siste-
ma za proveru
Bizav Business aviation Poslovna avijacija
Bizjet, BJ Business jet Poslovni mlazni avion
Bizpilot Business aircraft pilot Pilot poslovnog vazdu-
hoplova
Bl Bullock Line or Butt line Referentna linija (u odno-
su na vertikalnu uzdužnu ravan trupa aviona)
Ble Boundary Layer Control Kontrola č slo-
ja
BLlNG BLade Integrated riNG Lopatice sa integrisa-
nim prstenom
BLlSK BLade Integrated diSK lednodelni disk i lopa-
tice (turbine)
BlO BeLlOw clouds Ispod oblaka
BlS Basic Life Support (v. EMS) đ medi-
cinske opreme i zdravstvenog radnika u toku pre-
voza bolesnika sanitarnim, ambulantnim vazduho-
plovima
BMO Ballistic Missile Defence Odbrana od č
raketa
BMOO Balistic Missile Defence Organization (Office)
(USA) (former SDIO) Organizacija (Uprava) za od-
branu od č raketa (raniji SDIO)
BMOS Balistic Missile Defence System (v. ABMS) Sistem
odbrane od č raketa
BMEP Brake Mean Effective Pressure č
srednji radni pritisak (u cilindru klipnog motora u
toku radnog hoda klipa)
BMEWS Ballistic Missile Early Warning System Sistem
ranog (otkrivanja i) javljanja o (napadu) bali-
č raketa
BMI Ballistic Missile Intereeptor č bali-
č raketa
BMR Bearingless Main Rotor Bezglobni rotor (heli-
koptera)
BMRS Ballistic Missile Reentry System Bojeva glava
č rakete
BMV Brake Metering Valve Reducir ventil č
BNSC British National Space Centre Britanski naci-
onalni centar za istraživanje kosmosa
BOH Break-Off Height Visina č autopilota i
prelaska na č upravljanje
BOLD Boeing On-Line Data Boingova elektronska
mreža podataka za neposredno umrežavanje kori-
snika
BOM Basic Operations Manual Osnovni operativni
č
BOMP Bill Of Material Processor Procesor za automat-
sku obradu narudžbenica materijala
BORG Basic Operational ReqUirement Group (ICAO)
(Radna) grupa za osnovne eksploatacione, opera-
tivne zahteve
BOV Bleed-Off Valve Ispusni ventil
SOW Basic Operating Weight č operativna ma-
sa (vazduhoplova)
BP Barometric Pressure Barometarski, atmosferski
pritisak
BPCS Bus Power Control System Komandni sistem
napajanja šine
BPE By-Pass Engine č dvostrujni motor
BPF Slade Passing Frequency č prolaženja
č kraka (pri obrtanju elise, rotora)
BPI Brake Pressure Indicator č pritiska
č
BPR By-Pass Ratio Stepen obilaznosti; odnos obila-
znog i glavnog protoka vazduha u turbofenskim
ć dvostrujnim motorima
BPSK Binary Phase Sift Keying Binarno kodiranje fa-
znim pomerajima
BPU Battery Protection Unit Zaštitni đ avionskih
baterija
BRAF BRaking Action Fair Efikasnost č č
dobra
BRAG BRaking Action Good Efikasnost č dobra
BRAL British Regional Airline Britanska regionalna
avio-kompanija
BRAN BRaking Action Nil Efikasnost č nikakva,
nula
BRAP BRaking Action Poor Efikasnost č slaba
BRD BRake meter - Dynamometer Dinamometarski
č koeficijenta trenja, proklizavanja č
BRG Beam Rider Guidance đ (rakete) po
snopu
BRGW Brake Release Gross Weight Ukupna masa
(vazduhoplova) u momentu otpuštanja č
B-RNAV Basic aRea NAVigation č zonska navi-
gacija
BRDC Best Rate Of Climb ć vertikalna brzina
penjanja
BRS Ballistic Recovery System (v. GARD) Sistem spa-
savanja ć padobranom (ultralakih) lete-
lica II opasnosti
BRS Beam Riding System Sistem đ (raketa)
po snopu
BS Body Station Presek trupa; referentna ravan tru-
pa
BS (commercial) Broadcasting Station (Komercijalna)
emisiona, radio-difuzna stanica
BSCE Birds Strike Committee Europe Evropski komitet
za č udesa i š ć vazduhoplova od
ptica
BSCU Brake System Control Unit Komandni đ si-
stema č
BSFC Brake Specific Fuel Consumption č po-
trošnja goriva na sat po jedinici snage (klipnih
motora)
BSI BoreScope Inspection Boroskopski pregled
BSR Basic Safety Requirements (USPA) Osnovni zah-
tevi za bezbednost đ padobranskih sko-
kova)
BSU Beam Steering Unit (v. ACU) đ za usmera-
vanje antene
BTB Bus Tie Breaker č veze šine
BTC Before Top Centre Pre gornje mrtve č (hoda
klipa)
BTC Bus Tie Contactor č kontaktor veze šina
BTL BeTween Layers đ slojeva oblaka
BTMS Brake Temperature Monitoring System Sistem
ć temperature č
BTMU Brake Temperature Monitor Unit Monitor tempe-
rature č
BTPD Body Dry (JAA) Tempera-
BTPS Body Temperature, Pressure, Saturated (JAA)
Temperatura tela, pritisak ambijenta, ć va-
zduh
BTR Bus Tie Relay Relej veze šine; sklopka
Btu British thermal unit Imperijalna jedinica mere za
toplotu
BUCS BackUp Control System ć rezervni
č sistem
BUIC BackUp Intereeptor Control system (USA) (Auto-
matizovani) sistem upravljanja živom silom i sred-
stvima vazdušne odbrane (mobilni rezervni sistem
za SAGE)
BV Bureau Veritas Biro Veritas (francuski č in-
spektorat)
BVID Barely Visible Impact Damage Golim okom vidlji-
vo š ć (kompozitnih materijala) od (meha-
č udara
BVR Beyond Visual Range Izvan vidnog domašaja
BVRAAM Beyond Visual Range Air-to-Air Missile Rake-
ta vazduh-vazduh (za đ ciljeva) izvan vid-
nog domašaja
BW Basic Weight č masa (vazduhoplova)
BWB Blended Wing Body č profilisan
prelaz krilo-trup; karmanovi prelazi na spoju kri-
la i trupa
CA Certification Authority Nadležne vazduhoplovne
vlasti za proveru zadovoljenja zahteva, ispunjenja
uslova i izdavanje uverenja, sertifikata
CAA Civil Aeronauties Administration (FAA) Uprava,
administracija civilnog vazduhoplovstva
CAA Civil Aviation Authority (GB) Civilna vazduhoplov-
na vlast; uprava civilnog vazduhoplovstva
CAAC Civil Aviation Advisory Committee Savetodavni
komitet civilnog vazduhoplovstva
CAAC Combat Alert Air Crew Dežurna posada borbe-
nog vazduhoplova
CAADRP Civil Aviation Airworthiness Data Recording
Programme Program registrovanja podataka od
č za plovidbenost (vazduhoplova) u civil-
nom vazduhoplovstvu
CAAF Combined Allied Air Forces (NATO) Kombinova-
ne združene vazduhoplovne snage
CAAIP Civil Aircraft Airworthiness Information and Proce-
dures (CAA) Obaveštenja i procedure za plovidbe-
nost civilnih vazduhoplova
CAAM Continuous Airworthiness Assessment Methodo-
logy Metodologija ocenjivanja kontinualne plovid-
benosti (vazduhoplova)
CAAN Citizens for Abatement of Aircraft Noise (USA)
(Udruženje) đ za smanjenje avionske buke
CAAS Class A AirSpace (v. PCA) Vazdušni prostor kla-
se A
CAASD Centre of Advanced Aviation Systems Develop-
ment Razvojni centar perspektivnih avionskih si-
stema
CAATS Comouter-Alded Aircraft TroubleShooter Knm_
analiza kvarova na vazduhoplovu uz ć
č
CAB Civil Aeronauties Board (USA) (abolished by the Air-
line Deregulation Act of 1978.) Odbor civilnog vazdu-
hoplovstva (ukinut Zakonom o deregulaciji iz
1978.)
CABS Cockpit AirBags System (v. IBHRS) Sistem
(zaštitnih) vazdušnih jastuka u pilotskoj kabini
CAC Caution Advisory Computer č za izdavanje
uputstava (u č nenormalnih situacija i
opasnosti)
CAC Command and Control Komandovanje i upra-
vljanje
CACP Cabin Area Control Panel Komandni panel (teh-
č opsluživanja) đ zone č kabi-
ne
CACTCS Cabin Air Conditioning and Temperature Con-
trol System Sistem klimatizacije i regulisanja tem-
perature u kabini
CAD Caution and Advisory Display Displej, č
upozorenja i uputstava
CAD Civil Aviation Department Organ, odeljenje civil-
nog vazduhoplovstva
CAD Company Approved Document (FAA) Overeni,
č dokumenat đ č
CAD Computer-Aided Design Projektovanje ć
č
CAD/CAM Computer Aided Design/Computer Aided Ma-
nufacture Projektovanje ć č
ć č
CADD Computer-Aided Design and Drafting Projektova-
nje i izrada crteža ć č
CADS Computer-Aided Design System Sistem projek-
tovanja ć č
CADW Civil Air Defence Waming system Sistem oba-
veštavanja civilne vazdušne odbrane
CAE Casualty Air Evacuation (v. CASEVAC) Vazdušna
evakuacija ranjenika
CAE Computer-Aided Engineering Projektovanje uz
ć č
CA(E)G Computer-Aided (Engineering) Graphics (Teh-
č grafika uz ć č
CAEP Committee on Aviation Environmental Protection
(ICAO) Komitet za regulisanje avionske buke i iz-
duvnih gasova motora radi zaštite životne sredine
CAFU Civil Aviation Flying Unit Služba za inspekciju i
kalibražu zemaljskih navigacionih i komunikacio-
nih sredstava civilnog vazduhoplovstva
CAl Computer-Aided Inspection Inspekcija, kontrola
(delova) ć č
CAl Computer-Aided Instruction Obuka ć
č
CAl P Civil Aviation Informations Publications (CAA) In-
formativne publikacije za civilno vazduhoplovstvo
CALCM Conventional Air Launched Cruise Missile Kr-
ć raketa sa konvencionalnim punjenjem lan-
sirana iz vazduha
CALF Common Affordable Lightweight Fighter Zajed-
č po ceni dostupni, laki č avion
CALS Computer-Aided Logistic Support Upotreba
č u sistemu č podrške (planiranje
potreba, kontrola i dopuna zaliha, personalna ad-
ministracija, elektronska mreža za komandovanje
i i dr.)
CALSEL CALing SELection SELCAL varijacija sa po-
zivnim signalom za č prijemnika
CAM Civil Aeronauties (Aviation) Manual č ci-
vilnog vazduhoplovstva
CAM Computer-Aided Manufacturing Proizvodnja, izra-
da ć č č mašina
CAM Corde Aerodinamique Moyenne (MAC) Srednja
č tetiva
CAMA Civil Aviation Medical Association (USA)
Udruženje zdravstvenih radnika civilnog vazduho-
plovstva
CAMAL Continuous Airborne Missile ALert Kontinualno
dežurstvo u vazduhu aviona naoružanih raketama
CAMI Civil AeroMedical Institute (USA) Medicinski in-
stitut civilnog vazduhoplovstva
CAMMS Computer Assisted Maintenance Management
System Sistem programiranja održavanja uz po-
ć č
CAMMS Co-operative Aggregate Mission Management
System Sistem upravljanja sa više bespilotnih lete-
lica na đ č misijama
CAMP Computerized Aircraft Maintenance Programme
Kompjuterizovani program održavanja vazduho-
plova
CAMP Continuous Aiworthiness Maintenance Program-
me Program održavanja kontinualne plovidbenosti
(vazduhoplova)
CAN Committee on Aircraft Noise (ICAO) Komitet za
avionsku buku
CAOC Combined Air Operations Centre Centar kombi-
novanili vazdušnih operacija
CAOCC Combined Air Operations Command Centre Ko-
mandni centar kombinovanih vazdušnih operacija
CAP Civil Air Patroi (USA) (Dobrovoljna) civilna pa-
trolna služba
CAP Civil Aviation Publications Publikacije civilnog
vazduhoplovstva
CAP Combat Air Patroi Borbena vazdušna patrola
CAP Continuous Airworthiness Programme Program
kontinualne plovidbenosti (vazduhoplova)
CAPE Computer-Aided Production Engineering Pripre-
ma proizvodnje uz ć č
CAPP Centralized APProach Centralizovana prilazna
kontrola (na nekim mešovitim. vojnim i civilnim
aerodromima)
CAPRI Compact All-Purpose Range Instrumentation
Kompaktni univerzalni (radiolokacioni) sistem
merenja udaljenosti
CAPS Civil Aviation Purchasing Service (ICAO) Služba
za ć civilnom vazduhoplovstvu (zemalja u
razvoju) u nabavci vazduhoplova i opreme
CAPS Compressed Arrival ProcedureS Procedure zgu-
snutih dolazaka ("slaganjem" aviona po vertikali
u prilazu na sletanje (radi ć kapaciteta
aerodroma za đ prilike)
CAR Canadian Aviation Regulations Kanadski vazdu-
hoplovni propisi
CAR Civil Aeronauties Regulations Propisi civilnog va-
zduhoplovstva
CAR Civil Air Regulations (CAA) Propisi civilnog va-
zduhoplovstva
CAR Civil Airworthiness Requirements č stan-
dardi plovidbenosti civilnih vazduhoplova
CARA Cargo And Rescue Aircraft Vazduhoplov za pre-
voz tereta i spasavanje
CARA Combat Aircrew Rescue Aircraft Vazduhoplov za
spasavanje posada oborenih vojnih vazduhoplova
CARAD Civil Aerospace Research And Development
(GB) č istraživanja i razvoj za civilne
potrebe
CARS Commercial Airlift Review Board (FAA) Odbor za
analizu (bezbednog) masovnog transporta civil-
nim avionima (za potrebe Ministarstva odbrane)
CARCAH Chief, Aerial Co-ordination,
All Hurricanes (USA) Rukovodilac za koordinaciju
đ č meteoroloških letova i nacionalnog
centra za ć uragana ili centara za vremen-
sku prognozu
CARF Central Altitude Reservatin Function (USA) Funk-
cija centralne službe za odobranje letova (u siste-
mu ATCSCC)
CARP Computed Air Release Point č č
izbacivanja u letu (tereta, bombi i dr.)
CARQUAL CARrier QUAlification Osposobljenost pi-
lota za sletanje na č aviona
CARS Community Aerodrome Radio Station Opšta, za-
č aerodromska radio-stanica
CARS Contingency Airborne Reconnaissance System
Sistem vazdušnog đ u uslovima potencijal-
ne ratne opasnosti
CARU Canadian Altitude Reservation Unit (Can) Organ
(ministarstva ć Kanade za rezervaciju
vazdušnog prostora, odobravanje letova
CARW Civil Air Raid Warning Upozorenje civilne od-
brane o vazdušnom napadu
CAS Calibrated AirSpeed Kalibrisana vazdušna brzi-
na
CAS Chief of Air Staff Komandir; đ posade vazdu-
hoplova
;jI CASP
CAS Close Air Support Bliska, neposredna vazdušna
podrška
CAS Collision Avoidance System Sistem izbegavanja
sudara
CAS Computed AirSpeed č vazdušna brzi-
na
CAS Continuous Analysis and Surveillance (FM) Konti-
nualna analiza i nadzor
CAS Controlled AirSpace Kontrolisani vazdušni pro-
stor
CASA Civil Aviation Safety Authority (Australia) Uprava
za bezbednost civilnog vazduhoplovstva
CASA Construcciones Aeronauticas S(ociedad) A(noni-
ma) Kaza; španska vazduhoplovna industrija dd
CASARA Civil Air Search And Rescue Association (Can)
Civilno udruženje (za pružanja podrške vojnim
aktivnostima) za traganje i spasavanje vazduh0-
plova
CASA(S) Computer Aided Slot Allocation System (v. CA-
SA) (Sistem) dodeljivanja slotova uz ć č
nara
CASS Canadian Aviation Safety Board (v. CTAISB) Ka-
nadski odbor za ispitivanje udesa u vazduhoplov-
stvu
CASC Civil Aviation Safety Centre (ICAO) Centar (za
specijalizaciju vazduhoplovnog osoblja) za bez-
bednost civilnog vazduhoplovstva
CASE Client Aviation System Enquiry (Airclaims) Baza
vazduhoplovnih podataka za potrebe korisnika
CASE Computer-Aided System Evaluation Ocena siste-
ma ć kompjutera
CASE Computer-Aided Software Engineering Izrada
softvera ć č
CASEVAC CASualty EVACuation (v. CAE) Evakuacija
ranjenika
CASFO Civil Aviation Security Field Office (FAA) Regio-
nalni biro za kontradiverzionu zaštitu civilnog va-
zduhoplovstva
CASI Commission d'Aeroreutique Sportive Internationale
(FAl) (v. AGC) đ vazduhoplovna sport-
ska komisija
CASITAF CNS/ATM Systems Implementation Task Force
(ICAO) Privremena č grupa za đ si-
stema CNSIATM
CASMP Company Aviation Safety Management Pro-
gramme (Can) Kompanijski program organizacio-
nih mera za bezbednost letenja
CASO Company Aviation Safety Officer Kompanijski
referent za bezbednost
CASOM Conventionally Armed Stand-Off Missile Raketa
daljnjeg dejstva sa č eksplozivnim punje-
njem
CASOW Conventionally Armed Stand-Off Weapon
Oružje daljnjeg dejstva sa č eksplozivnim
punjenjem
(uzroka otkaza komponenata) i nadzora (rada avi-
onskih sistema preko primedbi sa leta)
CASR Centre for Aviation Safety Research (FAA) Cen-
tar za istraživanje (starija) bezbednosti vazdušnog
ć
CASS Commercial Air Service Standards (Can) Stan-
dardi komercijalnih vazduhoplovnih usluga
CASST Commercial Aviation Safety Strategy Team
č ekipa za strategiju bezbednosti komerci-
jalne avijacije
CAST Commercial Aviation Safety Team (USA) č
ekipa (predstavnika đ č avio-kompanija
i vazduhoplovnih vlasti) za ocenu stanja bezbed-
nosti u komercijalnoj avijaciji i predlaganje mera
CAT Carburator Air Temperature Temperatura vazduha
karburatora
CAT Civil Air Transport Civilni vazdušni ć
aerotransport
CAT Clear Air Turbulence Turbulencija po vedrom
vremenu
CAT Computer-Aided Testing Ispitivanje uz ć
č
CAT Computer-Aided Training Obuka ć č
ra
CAT I CATegory I flight condition (ICAO) Kategorija I
(meteoroloških) uslova sletanja (DH iznad 60 m,
horizontalna vidljivost iznad 800 m ili RVR iznad
550 m)
CAT II CATegory II flight condition (ICAO) Kategorija JJ
(meteoroloških) uslova sletanja (DH iznad 30 m,
RVR iznad 350 m)
CAT III a CATegory III a flight condition (ICAO) Katego-
rija JJla (meteoroloških) uslova sletanja (DH is-
pod 30 m ili bez č RVR iznad 200 m)
CAT III b CATegory III b flight condition (ICAO) Katego-
rija IJlb (meteoroloških) uslova sletanja (DH is-
pod 15 m ili bez č RVR iznad 50 m)
CAT III e CATegory III e flight condition (ICAO) Katego-
rija IJJc (meteoroloških) uslova sletanja (DH i
RVR bez č
CATB Co-operative Avionics TestBed Vazduhoplov za
ispitivanje u letu rasporeda i đ odnosa
č opreme na vazduhoplovu
CATC Civil Aviation Training Centre (ICAO) Centar za
obuku osoblja civilnog vazduhoplovstva (zemalja
u razvoju)
CATI Civil Aviation Training Institute Institut za obuku
(vazduhoplovnog osoblja) u civilnom vazduho-
plovstvu
CATIA Computer-Aided Three-dimensional Interactive
Applications Trodimenzionalne interaktivne prime-
ne, operacije ć č
CST Computer-Based Training Obuka ć č
nara
CATO Catapult-Assisted Take-Off Poletanje uz ć
r. 1.
CATO Civil Air Traffic Operations Letenje civilnih va-
zduhoplova na vazdušnim putevima, koridorima
CATS Computer-Assisted (or Aided) Training System Si-
stem obuke ć č
CAU Cold Air Unit Rashladni đ
CAVOK Cloud And Visibility OK; visibility, cloud and pre-
sent weather better than prescribed values or conditi-
ons (Me!.) Kavok; vidljivost, č i aktuelna
vremenska situacija bolji od propisanih vrednosti
ili uslova
CAVU Ceiling And Visibility Unlimited (Me!.) Donja baza
oblaka i vidljivost č
CAWG Continuous Airworthiness Working Group (ICAO)
Radna grupa za kontinualnu plovidbenost (vazdu-
hoplova)
CAWS Caution And Warning System Sistem opomena i
upozorenja
CAWS Central Aural Warning System Centralni č
alarmni sistem, sistem upozorenja
CB, C/B Circuit Breaker (Automatski) č osigu-
č
CB Cumulonirnfšus (MET) Kumulonimbus
CBAA Canadian Business Aircraft Association Kanad-
sko udruženje đ č i korisnika) poslovnih
vazduhoplova
CBAS Class B AirSpace (v. TCA) Vazdušni prostor kla-
se B
CBC Cabin Briefing Card Podsetnik, kontrolna lista
kabinskog osoblja
CBI Computer-Based Instruction Obuka ć
č
CBIS Crew Briefing Information System Sistem (obez-
đ informacija ka brifing posade
CBO Cycles Between Overhaul Broj (radnih) ciklusa
đ obnova, revizija
CBR California Bearing Ratio Kalifornijski indeks no-
sivosti (betona)
CBR Cloud Base Recorder (ceilometer) Memi đ
visine donje baze oblaka
CBSV Cycle Between Shop Visits (Radni) ciklusi
đ dolazaka u radionicu
CBT Computer Based Training Obuka ć č
ra
CBU Cluster Bomb Unit Kasetna (avio-)bomba
CC Certification Committee (JAA) Komitet za ustano-
vljenje, standardizaciju i usavršavanje č
procedura za homologaciju vazduhoplovnih proiz-
voda
CC Compass Course Kurs po kompasu; kompasni
kurs
CCA Carrier Controlled Approach Prilaženje upravlja-
no sa č aviona
CCA Computer Controlled Aeroplane (JAA) Avion sa
kompjuterskim upravljanjem; avion sa prenosom
komandi na komandne površine preko
CCA Continental Control Area (USA) Kontrolisani va-
zdušni prostor SAD, bez Aljaske (iznad FL 145)
CCAA City Centre Airports Associations Udruženje ae-
rodroma u gradskim centrima
CCAS Centralized Crew Alerting System Centralizova-
ni sistem upozorenja posade
CCAS Class C AirSpace (vo ARSA) Vazdušni prostor
klase C
CCB Configuration Control Board Odbor za proveru i
đ konfiguracije, izmene projekta
CCC Central Control Computer Centralni č
č
CCC Command Control Centre Centar komandnog
upravljanja
CCC Concurrent and Co-operative Certification (Dogo-
vor FAA i JAA o) kooperaciji na homologaciji no-
vih tipova (vazduhoplova, motora i elisa)
CCC Crash Crew Charts Karte havarijskog spasava-
nja i gašenja požara (za obuku)
CCC Crew Co-ordination Concept (vo CRM) Koncepcija
koordinisanog rada posade
CCC Customs Co-operation Council (ICAO) Savet za
carinsku saradnju
CCCCI, C
41,
C41 Command, Control, Communications,
Computers and Intelligence Komandovanje, upra-
vljanje, komunikacije, kompjuteri i obaveštajna
delatnost
CCCCISR, C
4ISR,
C41SR Command, Control, Communi-
cations, Computers, Intelligence, Surveillance and Re-
connaissance Komandovanje, upravljanje, komuni-
kacije, kompjuteri, obaveštajna delatnost, osma-
tranje i đ
CCCI, C
31,
C31 Command, Control, Communications and
Intelligence Komandovanje, upravljanje, komunika-
cije i obaveštajna delatnost
CCCCM, C3CM, C3CM Command, Control, Communica-
tions CounterMesures Protivmere, ometanje koman-
dovanja, upravljanja i komunikacija
CCECA Consultation Committee on Electronics for Civil
Aviation (GB) Savetodavni komitet za elektronsku
opremu za civilno vazduhoplovstvo
CCD Charge-Coupled Device đ sa spregnutim
č punjenjem
CCD Computer-Controlled Display Displej sa upavlja-
njem od č
CCD Cursor Control Device Komandni đ sa kur-
sorom (za prilaz memorisanim podacima)
CCFP Computer Company Flight Plan Kompjuterski
kompanijski plan leta
CCll Continuously Computed Impact Line Kontinualno
č linija udara
CCIP Common Configuration Implementation Programme
Program đ standardne konfiguracije (npr.
modernizacija pilotske kabine, č opreme i
A.... ("!fn.",.;;;lt ...,....... ".1,..1..... -. ........ .. v
COA
CCIP Continuously Computed Impact Point Kontinualno
č č udara, pada (npr. projektila)
CCIA Comite Consultatif International Radio (ITU)
đ savetodavni komitet za radio-difuzi-
ju
CCITT Comite Consultatif International des Telegraphes
et Telephones (replaced by ITU-T) đ sa-
vetodavni komitet za telegrafe i telefone (zamenio
ga lTU-T)
CCl Convective Condensation Level (MET) Nivo č
ka toplotne konvekcije vazduha; (najniži) nivo
konvektivne kondenzacije
CCM Counter Countermeasures Mere protiv ometa-
nja; elektronski rat ili sredstva za neutralisanje ili
umanjenje efikasnosti neprijateljskih protivmera
cca Cockpit-CutOff-angle Vidni ugao iz pilotske kabi-
ne na dole, preko nosa aviona (u odnosu na
uzdužnu osu aviona)
CCP Corrosion Control Programme Program kontrole
korozije
cca Cross Crew Qualification Diferencijalna obuka
posade; ć obuka posade za drugi tip avio-
na sa vrlo srodnom pilotskom kabinom
CCR Certification Compliance Report Izveštaj o zado-
voljenju č zahteva u toku homologacije,
sertifikacije
CCRP Continuously Computed Release Point Kontinu-
alno č č otpuštanja, lansiranja (uboj-
nih sredstava)
CCS Command and Control System Sistem upravljanja
i đ
CCS Command Control Spacing Komandovano raz-
dvajanje, ešeloniranje prilaženja (vazduhoplova)
na sletanje
CCS Communications Control System Sistem upravlja-
nja komunikacijama, radio-vezama
CCS Complete Carefree Service Preuzimanje potpune
brige. (npr. za održavanje vazduhoplova)
CCSC Commercial Customers Support Council (ATA) Sa-
vet za podršku komercijalnim avio-prevoziocima,
č ATA
CCTT Close-Combat Tactical Trainer č trenažer
bliske borbe
CCTV Closed Circuit TeleVision Kablovska televizija
CCV Control Configured Vehicle (vo FBW) Letelica sa
aktivnim sistemom upravljanja
CCW CounterClockWise U suprotnom smeru od ka-
zaljke na satu
C-D, CIO Convergent-Divergent nozzle Konvergentno-
divergentni mlaznik; De Lavalov č mla-
znik, difuzor
COA Collision Detection and Avoidance (system) (Si-
stem) otkrivanja bliskih susreta sa (drugim) va-
zduhoplovima i izbegavanje sudara
COAH Charts, Database and Avionics Harmonization
Harmonizacija, usaglašavanje karata, baze poda-
taka i č opreme
COAS CentralOata Acquisition System Centralni si-
stem prikupljanja podataka
COAS Class D AirSpace (vo ATA) Vazdušni prostor kla-
se D
COS Central Data Bank Centralna banka podataka
COE Concept Demonstration Engine Eksperimentalni
motor za proveru idejnog rešenja, koncepcije
COl Course Deviation Indicator (vo LRI) č od-
stupanja od kursa
COL Common Data Link č link, linija preno-
sa podataka
COL Configuration Deviation List Lista (dozvoljenih)
odstupanja od konfiguracije (vazduhoplova)
COM Collaborative Decision Making (FAA) Usaglašeno
donošenje odluka; saradnja kompanijskih opera-
tivnih centara i kontrole letenja (u prelaznom pe-
riodu na sistem slobodnog letenja) o letu u odno-
su na zahteve, kapacitete, meteorološke uslove,
red letenja, kašnjenje i dr)
COM Continuous Debris Monitoring Kontinualno
ć opiljaka (u ulju)
COMA Code Division Multiple Access (Istovremeni)
pristup više korisnika istom kanalu transponova-
nja veza sukcesivnim pomeranjem kodiranih veza
CON Certificat De Navigabilite Uverenje o plovidbeno-
sti
COOS Central Department of Operational Services (FAA)
Centralno odeljenje operativnih službi
COP Communications Data Processor Procesor komu-
nikacionih podataka
COP Compressor Discharge Pressure Pritisak na izla-
zu iz kompresora
COP Critical Decision Point č č (do-
nošenja) odluke
COPC Central Data Processing Centre Glavni centar
za obradu podataka
COR ConDitional Route Uslovna ruta
COR Conflict Detection and Resolution group (EURO-
CONTROL) Grupa za otkrivanje i rešavanje kon-
fliktnih situacija, bliskih susreta
COR Critical Design Review č analiza, razma-
tranje projekta
COS Common Display System Sistem č dis-
pleja; sistem prikaza više funkcija na istom disple-
ju. ekranu
COS Container Delivery System Sistem izbacivanja
(tovara) u kontejnerima
COS Controlled Delivery System Sistem izbacivanja te-
reta upotrebom upravljivih padobrana
COT Compressor Discharge Temperature Temperatura
(gasne struje) na izlazu iz kompresora
COT Controlled Departure Time (vo EDCT) Kontrolisano
............ .... ..,.."l .... fro .... ;ro /'1' ....,.r!,.. rd",. f],'I' col"hn.rlflYJ" co/nln'un \
COTI Cockpit Display of Traffic Information Displej, pri-
kaz informacija o avionima u ć na ekra-
nu u pilotskoj kabini '
COU Central Display Unit Centralni displej, pokazi-
č ekran
COU Control Display Unit Komandno-pokazni modul,
panel; modul, panel sa komandnom tastaturom i
č
COVE Commandes De Vol Electriques (FBW) Elek-
č komande leta
CE Conspicuity Enhancement ć č
bojenje, ispisivanje oznaka i, č osvetljava-
nje vazduhoplova radi bolje č
CEAC Committee for European Airspace Co-ordination
(NATO) Komitet za koordinaciju š ć evrop-
skog vazdušnog prostora
CEAS Class E AirSpace Vazdušni prostor klase E
CEATS Central European Air Traffic Services Službe
kontrole letenja Centralne Evrope
CEOU Comprehensive Engine Diagnostic Unit Dijagno-
č đ za kompletno ispitivanje motora
CEET Cabin Emergency Evacuation Trainer Trenažer za
evakuaciju putnika u č opasnosti
CELESTEL CELEStial TELephone Satelitski telefon
CENRAP-Plus Centre Radar Arts Presentation/ Proces-
sing-Plus (FAA) Kompjuterski program preuzimanja
nadzora u zoni aerodroma u č kvara nad-
zornog radara
CEO Chief Executive Officer Generalni direktor
CEP Circular Error, Probable Verovatno kružno, radi-
jalno rasturanje, odstupanje
CEPAC Central Est PACific (airspace) č deo Sred-
njeg Pacifika (vazdušni prostor)
CEPS Cabin and Emergency Procedures Simulator Si-
mulator standardnih i prinudnih procedura u put-
č kabini
CEPT Conference Europeenne des Postes et Telecom-
munications Evropska konferencija pošta i teleko-
munikacija
CERAMAL CERAMic and Alloy (Kompaktna) smesa
keramike ilegura
CERAP combined Centre/RAPcon (FAA) Kombinovana
rutna (ARTCC) i prilazna radarska kontrola lete-
nja (RAPCON)
CERFA Conference on Economics of Route air naviga-
tion Facilties and Airports (ICAO) Konferencija o eko-
nomiji rutne infrastrukture vazdušne plovidbe i
aerodroma
CERMET CERamic and METal (Kompaktna) smesa ke-
ramike i metala
CERV Crew Emergency Return Vehicle č le-
telica za povratak posade u č opasnosti
CES Cabin Entertainment System (vo IFE) Sistem za ra-
zonodu putnika (u toku leta)
CES Crew Escape System Sistem (havarijskog) spa-
rrrurr.,irr nraC'nr!o
CESCOM CESsna's COmputerized Maintenance system
Cesnin kompjuterizovani sistem održavanja
CESM Commercial Engine Service Memorandum (GE)
č obaveštenje za motore na avionima u ko-
mercijalnom vazdušnom ć
CESR Common European Staff Requirements Zajed-
č zahtevi za osposobljavanje evropskog (va-
zduhoplovnog) osoblja
CESS Cabin Entertainment and Service System Sistem
za razonodu i usluge putnika
CEV Centre d'Essais en Vol Centar za ispitivanja u le-
tu
CF Carrier Frequency ć frekvencija
CF Centrifugal Force Centrifugalna sila
C&F Chaff and Flares Patroni, dipoli za pasivno ome-
tanje radara i infracrveni mamci
CF Change Frequency to Promenite, podesite frekven-
ciju na
CF Convertible Freighter Kargo avion transportne ka-
tegorije koji se može konvertovati u č ver-
ziju
CFA Controlled Firing Area (FAA) Kontrolisana oblast
vojnih aktivnosti
CFAC Centre de Formation de I'Aviation Civile Centar
za obuku (za potrebe) civilnog vazduhoplovstva
CFACC Combined Forces Air Component Commander
Komandir č misije) vazduhoplovne grupe
kombinovanih (borbenih) snaga
CFAR Constant False Alarm Rate Konstantna č
nost lažnih uzbuna, upozorenja
CFC Carbon Fibre Composite Kompozitni materijali
sa č vlaknima
CFD Chaff/Flares Dispenser č č patro-
na (za pasivno ometanje radara) i infracrvenih
mamaca
CFD Computational Fluid Dynamics č dina-
mika fluida; č č
CFDIU Central(ized) Fault Display Interface Unit Veznik,
komunikator central(izova)nog prikaza podataka
o neispravnostima (avionskih sistema)
CFDS Central(ized) Fault Display System Sistem cen-
tral(izova)nog prikaza, displeja neispravnosti
(avionskih sistema)
CFE Conventional Forces, Europe Konvencionalne
oružane snage Evrope
CFI Certified (Certificated) Flight Instructor Instruktor
letenja sa dozvolom
CFI Chief Flying Instructor Stanji, glavni instruktor le-
tenja
CFII Certified (Certificated) Flight Instructor-Instrument
rating č instruktor sa dozvolom za obuku za
instrumentalno letenje
CFIT Controlled Flight Into Terrain Komandovani let u
terensku prepreku; sifit
I"' .. a:"' .... l r:-: ..... I ..... I .lL.. v ..:#.: X J_ .:!::.: nCfCl
CFM Civil Fan Motor (GE) CFM; oznaka za motore
GE z.a civilne avione ć kategorije
CFM Company Flight Manual (Odobreni) kompanijski
č č
CFME Continuous Friction Measurement Equipment
(FAA) Oprema za kontinualno merenje koeficijenta
trenja (na PSS)
CFMI Civil Fan Motor International CFMI; oznaka za
motore proizvedene u kooperaciji GE i SNECMA
CFMU Central Flow Management Unit (EUROCON-
TROL) Centralna (briselska) služba (Evrokontrole)
za upravljanja protokom, tokovima vazdušnog sa-
ć
CFOI Chief Flight Operations Inspector Glavni inspek-
tor letenja
CFP Company Flight Plan Kompanijski plan leta
CFR Code of Federal Regulations (USA) Kodeks fede-
ralnih propisa
CFR Contact Flight Rules Pravila letenja po orijenti-
rima na zemlji
CFR Co-operative Fuel Research (engine) (ASTM) (Spe-
cijalni) motor za ispitivanje oktanske vrednosti
č goriva
CFR Crash, Fire ang Rescue Udes, požar i spasava-
nje
CFR Crash Fire fighting Rescue service Služba za
gašenje požara i spasavanje u č udesa
CFR Cumulative Failure Rate Kumulativna č
otkaza
CFRP Carbon Fibre Reinforced Plastic Plastika č
na, armirana č vlaknima
CFS Canopy Formation Skydiving (v. CRW) (FAl) Grup-
ni padobranski likovi (otvorenim) kupolama
CFS Computerized Fuel System Kompjuterizovani si-
stem (indikacije č i protoka) goriva
CFS Crash and Fire Services Službe za intervencije u
č udesa i požara
CFS Critical Field Strength č nosivost aero-
dromskih manevarskih površina
CFT Cockpit Familiarization Trainer Trenažer za upo-
znavanje pilotske kabine
CFTT Controlled Flight Toward Terrain (GPWS) Koman-
dovani let prema terenskoj prepreci
CG, cg, c.g. Centre of Gravity Težište
CGAS Class G AirSpace Vazdušni prostor klase G
CGASCoast Guard Air Station (USA) Vazduhoplovna
baza obalske straže
CGFCC Centre of Gravity and Fuel Control Computer
č (promena) položaja težišta i (redosleda)
trošenja goriva
CGI Certificated Ground Instructor Instruktor sa dozvo-
lom za zemaljsku obuku
CGI Computer-Generated Image (v. CIG) Slika dobije-
na ć č
CGM Computer Graphics Metatile (Jedan od) standar-
da za kompjutersku grafiku, č format dato-
teka koji koriste programeri
CGRC Consultative Group on Route Charges (EURO-
CONTROL, IATA) Savetodavna grupa za tarife ko-
š ć ruta
CGS Computer-Generated Simulation Kompjutersko
modeliranje, simuliranje
CGS Centimeter-Gram-Second Santimetar-gram-se-
kunda
CH Compass Heading Kompasni kurs
CH Critical Height č (relativna) visina
CHAALS Communications High Accuracy Airbome Loca-
tion System Sistem preciznog lociranja cilja (i na-
đ radio-vezom iz vazduha
CHOO Certificate-Holding District Office (FAA) š ć
ni regionalni biro za izdavanje sertifikata i inspek-
ciju nosilaca sertifikata
CHI Computer-Human Interface đ č i
č
CHIRP, CHFIRP Confidential Human-factor Incident Re-
porting Programme (GB) Program poverljivog prija-
vljivanja udesa i nezgoda izazvanih ljudskim fak-
torom (uz zaštitu anonimnosti i imuniteta iz-
š č
CHT Cylinder Heat Temperature Temperatura glave ci-
lindra
CI Cabin Interphone Kabinski interfon
CI Counterintelligence Kontraobaveštajna služba
CIA Commission Internationale d'Aerostetion (FAl)
đ komisija za letenje aeros tata
CIACA Commission Internationale des Amateurs con-
strueteurs d'Aeronets (FAl) đ komisija
za amatersku gradnju vazduhoplova
CIAM Commission Internationale d'Aeromodelisme
đ komisija za vazduhoplovno mode-
larstvo
CIC Corrosion-Inhibiting Compounds Jedinjenja (na
bazi petroleja) za č korozije
CIC Combat Information Centre Centar za prikupljanje
podataka o borbenim dejstvima
CIC Customer Information Centre Centar za informisa-
nje korisnika (vazduhoplovnih proizvoda)
CIO Change ln Design Izmene u konstrukciji, projek-
tu
CIDIN Common ICAO Data Interchange Network (v. ATN)
Mreža IK.AO-a za razmenu podataka
CIOPA Conference Internationale de Droit Prive Aetien
đ konferencija za privatno vazduho-
plovno pravo
ClOS Cabin Intercommunication Data System; Cabin In-
terphone Distribution System Sistem za đ
sko, interfonsko komuniciranje
CIE Commission Internationale de fEe/airage đ
Vro.AVlfl '?'rf /H,'"otlionio (''JofIn
CIEA Commission Internationale d'Education Aeronau-
tique et Spatiale (FAl) đ komisija za
č i č obrazovanje
CIEM Computer-Integrated Engineering and Manufactu-
ring Upravljanje projektovanjem i proizvodnjom
pomocu racunara
CIG Commission Internationale de Giraviation (FAl)
đ komisija za letenje žiroplana
CIG Components Inoperative Guide Uputstva za neis-
pravne komponente
CIG Computer Image Generation (v. CGI) Dobijanje sli-
ke ć č
CIM Computer-Integrated Manufacturing Upravljanje
proizvodnjom ć č
CIMA Commission Internationale de Micro-Aviation (FAl)
đ komisija za ultralake letelice
CIMP Commission Internationale Medico-Physiologique
(FAl) đ lekarska komisija
CIN Communications, Identification, Navigation (Oprema
za) komunikaciju, identifikaciju, navigaciju
CINA Commission Internationale de Navigation Aetienne
đ komisija za vazdušnu plovidbu
CINCH Compact Inertial NaVigation Combining Head-up
(display) Kompaktni, malogabaritni inercijalni na-
vigacioni sistem kombinovan sa č elektron-
skim, kolimatorskim č
CIP Common Integrated Processors č integri-
sani procesori
CIP Compressor Inlet Pressure Pritisak na ulazu u
kompresor
CIP Convergence Implementation Programme (EATMS)
Program đ EATMS u č zemlje
CIPC Customized Illustrated Parts Catalog Kompanijski
ilustrovani katalog delova
CIPM Comite International des Poids et Mesures
đ komitet za težine i mere
CIR Cleaning, Inspection, Repair manual č za
pranje, defektažu i opravku (delova motora)
CIRA Crew Information Requirements Analysis (Boeing)
Analiza prijema, percepcije informacija od strane
pilota i č njihovog reagovanja
CIRE Commercial and Instrument Rating Examiners Is-
č za dozvole i IFR š ć ć
pilota
CIRVIS Communications Instructions Reporting Vital In-
telligence Sightings (USA) Uputstva o č iz-
veštavanja kod č đ vitalnih obje-
kata
CIS Central Information System Centralni sistem infor-
macija
CIS Change Information Sheet List sa podacima o iz-
menama
CIT Communications and Information Technology Tehno-
logija, č rešenja sistema komunikacija i in-
formisanja
CIT Compressor Inlet Temperature Temperatura na
ulrrru 11 kamnresor
CITEJA Comite International Technique d'Experts
Juridiques Aetiens đ č komitet
vazduhoplovnih pravnih eksperata
CITS Central Integrated Test System Sistem centralizo-
vanog integrisanog ispitivanja
CITS Communication and Information Technical Systems
Komunikacioni i informacioni č sistemi
CIVA Commission Internationale de Voltige Aerienne
đ komisija za akrobatsko letenje
CIVV Commission Internationale du Vol il Voile (OST/V)
đ komisija vazduhoplovnog jedri-
č
CIWS Central Instrument Waming System Centralni si-
stem upozorenja o pogrešnim podacima, neisprav-
nostima č instrumenata
CIWS Close-In Weapon System Baražni, č si-
stem vazdušne odbrane na maloj visini
CJ Corporate Jet Mlazni poslovni avion za sopstvene
potrebe
CL, C/L Centre Line Centralna linija; srednja linija;
osa
CLASS Carrier Landing Aid Stabilization System Sistem
(autolstabilizacije pri sletanju na č aviona
CLC Course Line Computer (VORTAC) č kursa
leta
CLDP Convertible Laser Designator Pod č ć pod-
vesnik laserskog markera cilja
CLF Cabin Load Factor Koeficijent punjenja kabine
CLG Central Landing Gear Centralni stajni trap
CLG Closed Loop Guidance (vehicle) Glavni deo
(rakete) sa autonomnim đ
CLL Centre Line Lights Svetla ose PSS
CLM Cargo Loading Manual č za utovar tere-
ta
CLOS Command-to-Line-Of-Sight Komandno đ
duž nišanske linije, po liniji nišanjenja
CLS Command and Launch System Sistem obez-
đ pripravnosti i lansiranja (rakete)
CLS Contractor Logistics Support (Ugovorna) logi-
č podrška (snabdevanje rezervnim delovima i
pomoc u održavanju ranijih modela vazduhoplo-
va) u (relevantnim) č servisima
CLTS Combined Lifelime Support Kombinovana po-
drška đ rezervnih delova, č iz-
mene i modernizacija) za starije vazduhoplove
CM Condition Monitoring ć stanja (avionskih
sistema i opreme)
CM CounterMeasures Protivmere; ometanje
CMA Central Monitoring Agency Centralna (london-
ska) služba ć (navigacionih odstupanja od
zadatih ruta na letovima iznad Severnog Atlanti-
ka)
CMA CoMmuter Airplane Avion za regionalni sao-
ć
eMe f"l:",rnnlltnr r".._-I-_ .... l_;
CMCA Cruise Missile Carrier Aircraft Vazduhoplov-no-
č ć raketa
CMCF Central Maintenance Computer Function (AIMS)
Funkcija kompjuterskog ć i analize svih
č grešaka i snabdevanja terminala poda-
cima za potrebe održavanja
CMCS Central Maintenance Computer System Central-
ni sistem kompjuterskog ć rada avionskih
sistema i memorisanja podataka za potrebe
održavanja i provere
CMG Control Moment Gyroscope Žiroskop za nepo-
srednu stabilizaciju (položaja u prostoru)
CMH CounterMeasure Homing đ na iz-
vor, mesto ometanja
CMI Certification Maintenance Item (JAA) Stavka koja,
prema homologacionom listu, zahteva kontrolisa-
nje u toku održavanja
CML Cabin Maintenance Log Operativni dnevnik
održavanja č kabine
CMM Component Maintenance Manual č za
održavanje komponenata
CMM Condition Monitored Maintenance č
održavanje prema ć stanja
CMN Control Motion Noise Buka pri č i
č (stajnog trapa, komandnih površina)
CMNPS Canadian Minimum Navigation Performance
Specifications Kanadske specifikacije minimalnih
radnih karakteristika, performansi navigacione
opreme
CMOS Complementary Metal Oxide Semiconductor
CMOS; komplementarni MOS; tehnologija izrade
č elemenata za integrisana kola
za vrlo brze operacije
CMP Condition Monitoring Programme Program
održavanja prema ć stanja
CMP Configuration Maintenance and Procedures
(ETOPS) Održavanje đ konfiguracije
(aviona) i procedure (pri š ć dvomotomih
aviona na dugim linijama)
CMP Customer Maintenance Programme Program
održavanja đ zahtevima đ
avio-prevozioca
CMPS Continuous Maintenance Programme Specifica-
tion Specifikacija programa održavanja za konti-
nualnu plovidbenost
CMR Certificate of Maintenance Review (CAA) Uverenje
o (izvršenoj) kontroli održavanja (vazduhoplova)
CMR Certification Maintenance Requirements Homolo-
gacioni zahtevi za kontrolisanje đ stavki)
u toku održavanja
CMR Continuous Maximum Rating Nominalna snaga
ili č sila motora
CMS Cabin Management System Sistem č op-
služivanja č kabine i putnika
" ••,... "" __1-_,,- OI ". __ •
CMT Certification Management Team(FAA) Tim za pro-
veru ispunjenja uslova i izdavanje sertifikata (u
đ avio-kompaniji)
CMU Communications Management Unit č
centrala prenosa podataka
CMWS Common Missile Waming System č si-
stem upozorenja o približavanju rakete, o raket-
nom napadu
CN Consigne de NavigabiIte (AD) Direktiva za plovid-
benost
CIN, CN, Cn Constructor (Construction) Number (Jedin-
stveni) č broj (vazduhoplova)
CNAA Certificat de Navigabilite d"Aeronef Agricole Uve-
renje o plovidbenosti poljoprivrednog vazduh 0-
plova
CHAS Civil Navigation Aids System Sistem navigacio-
nih sredstava civilnog vazduhoplovstva
CNDB Customized NaVigation DataBase Baza naviga-
cionih podataka za potrebe đ korisnika
CNEl Community Noise Equivalent Value Ekvivalentni
nivo buke u naseljima (prema propisima saveznih
država SAD) (dozvoljeno 60 db)
CNES Centre National d'Etude Spatiale Nacionalni
centar za istraživanje kosmosa
CNI Communications, Navigation and Identification Ko-
munikacije, navigacija i identifikacija
CNMAC Critical Near Mid-Air Collision č pri-
bližavanje (vazduhoplova) u letu
CNR Carrier-to-Noise Ratio Odnos ć signala
prema signalu smetnji
CNR Composite Noise Rating Kompleksni, složeni po-
kazatelj buke
CNRA Certificat de Navigabilite Restreint d'Mronef Uve-
renje o plovidbenosti sa č
CNS Communications, Naviqation, Surveillance (ICAO)
Komunikacije, navigacija, nadzor
CNS/ATM Communications, Navigation, Surveillance/Air
Traffic Management (ICAO) (v. FANS) Komunikacija,
navigacija i nadzor i upravljanje vazdušnim sao-
ć jem
CO Change Order Nalog za izmenu
CO(A) Change Order (Aircraft) (Odobreni) č bil-
ten za izmenu na vazduh opiovu ili avionskim siste-
mima
COBRA Compatible On Board RAnging (system) (Si-
stem) đ udaljenosti ć odgovara-
ć avionske opreme
COC, CoC Certificate of Competency Uverenje o spo-
sobnosti, osposobljenosti
COC Customer Originating Change Izmena (na vazdu-
hoplovu) na inicijativu korisnika
COCOll COmmittee on CO-ordination and Liberalization
(of air transport) (ECAC) Komitet za koordinaciju i
liberalizaciju (vazdušnog ć
COD Carrier Onboard Delivery Snabdevanje č
rrvrirvrrrt (u tnlru nlovidhe)
COD Components Operating (and storage) Data Podaci
o radnom (i magacinskom) resursu komponenata
CODAN Carrier Operating Devices, AntiNoise đ
za prigušenje prijema, osim za ć signal;
đ za zaštitu od ometanja
CODEC COder DECoder (v. DEU) Koder-dekoder za
digitalne transmisije
CO(E) Change Order (Electronic) (Odobreni) č
bilten za izmenu na č sistemima vazdu-
hoplova
COE, CoE Committee Of Experts Komitet eksperata
C of A, CA Certificate of Airworthiness Uverenje o plo-
vidbenosti
C of R Certificate of Registration Uverenje o upisu u
registar vazduhoplova
COIN COunteriNsurgency č protivgeril-
ski (vazduhoplov)
COM COMmunications (ICAO) Komunikacije; radio-
veze
COM Company Operation Manual Kompanijski č
č
COM Crew Operating Manual Operativni č po-
sade vazduhoplova
COMAC COMmunications Advisory Committee (IATA)
Savetodavni komitet za komunikacije
COMAO COMbined Air Operations Kombinovane va-
zdušne operacije
COMBI, CB COMBined passenger/freight model Kombi;
model (aviona) za kombinovani prevoz putnika i
tereta, robe
COMED COmbined Map and Electronic Display Kombi-
novani mapni i elektronski displej; prikaz mape na
ć elektronskom displeju, ekranu
COMINT COMmunications INTelligence Radio-iz-
đ obaveštajna delatnost pribavljanja, ana-
lize i.ocene signala sistema veze i predaje podata-
ka
COMJAM COMmunications JAMming Ometanje radio-
veza
COMlO COMpass LOcator NDB, neusmereni radio-
far
COMMEl COMMunication ELectronics Elektronska
oprema sistema komunikaacija; komunikaciona
elektronska oprema
COMPASS Condition Monitoring and Performance
Analysis Software system Softverski sistem za
ć stanja i analizu performansi (motora)
COMSAT COMmunication SATellite Komunikacioni sa-
telit
COMSEC COMmunications SECurity (USAF) (Automat-
ska) zaštita (tajnosti) u sistemu komunikacija
CONAD CONtinental Air Defence (USA) Vazdušna od-
brana kontinentalnog dela SAD
CONDOR CONfidential Direct Occurrence Reporting
(RAF) Poverljivo neposredno izveštavanje o van-
rednim dogadaiima
CONTRAIL CONdensation TRAIL Trag kondenzovane
vodene pare ili č leda iza aviona u letu; kon-
denzacioni trag aviona
coaChief Operating Officer Izvršni direktor
COP Change-Over Point č prelaska na ć
navigaciono radio-sredstvo
COPAG COllision Prevention Advisory Group Saveto-
davna grupa za č sudara
COSCAP Co-operative Operational Safety and Continu-
ing Airworthiness Programme č program
bezbednog š ć i kontinualne plovidbenosti
(vazduhoplova)
COSPAR Committee On SPAce Research Komitet za
istraživanja kosmosa
COSYNUS COmputerized SYstem of Notation Undersco-
ring and Statistics Kompjuterizovani sistem ocenji-
vanja testova i č obrade rezultata
COTS Commercial Off-The-Shelf Prodaja homologo-
vanih, spremnih za upotrebu proizvoda
CP Centre of Pressure Centar pritiska
CP Command Post Komandno mesto, punkt
CP Control Panel Komandna tabla, panel
CP Control Point Kontrolna č
CP CoPilot Kopilot; drugi pilot, prvi oficir
CPA Closest Point of Approach (TCAS) Najbliža č
prilaženja, približavanja
CPC Cabin Pressure Controller Regulator pritiska ka-
bine
CPCP Corrosion Prevention and Control Programmes
Programi č i kontrole korozije
CPCS Cabin Pressure Control System Sistem regulisa-
nja pritiska kabine
CPCU Cabin Pressure Controller Unit Regulator priti-
ska kabine
CPDLC Controller-Pilot Data Link Communications Ko-
munikacije kontrolor letenja-pilot linkovanjem,
prenosom podataka
CPH Cost Per Hour Cena po č
CPI Crash Position Indicator Indikator, lokator mesta
udesa
CPL.Commercial Pilot Licence č dozvola sao-
ć pilota; ć č dozvola
CPM Certification Project Manager Menadžer homolo-
gacije projekta
CPM Consumable Product Manual č potrošnog
materijala
CPM Corrosion Prevention Manual č za
č korozije, zaštitu od korozije
CPR Compressor Pressure Ratio Stepen sabijanja va-
zduha u kompresoru
CPS Cycles Per Second Ciklusa u sekundi; herca
CPT Cockpit Procedures Trainer Trenažer procedura u
pilotskoj kabini
CPU Central Processing Unit Centralni procesor; deo
č koii izvršava aritmp';r1rP i lnrrirL-n a.;»
....nM
CPVR Crash-Protected Video Recorder Video-rekorder
otporan na š ć pri udesu
CQS Central Question Bank Centralna banka (ispit-
nih) pitanja
CQP Crew Qualification Programme Program č
obuke
CR Change Request Zahtev za izmenu
CR Class Rating š ć za đ klasu (va-
zduhoplova)
CR Compliance Record Podaci o zadovoljenju zahte-
va, ispunjenju uslova
CRAF Civil Reserve Air Fleet (USA) Civilna vazdušna
flota (sa č posadama) kao (vojna) rezerva
CRAM Conditional Route Availability Message Poruka o
raspoloživosti uslovne rute
CRC Compressor Rear Casing Zadnje ć š kompre-
sora
CRC Control and Reporting Centre (v. TACS) (Radarski)
centar (na zemlji ili u avionu) za osmatranje, ja-
vljanje i đ
CRC Cyclic Redundancy Check č provera
č prenosa podataka ć dvojnih poda-
taka)
CRDA Converging Runway Display Aid Monitor za
ć konvergentnih PSS
CRDC Customer Requested Design Change Konstruk-
tivne izmene na zahtev kupca
CRE Class Rating Examiner č za sticanje
š ć za đ klasu (vazduhoplova)
CRE Control and Reporting Element (v. TACS, CRC)
(Radarska) stanica (na zemlji ili u avionu) za
osmatranje, javljanje i đ
CRES Corrosion REsistant Steel đ ć celik
CRF Compressor Rear Frame Zadnja prirubnica kom-
presora
CRFS Crash Resistant Fuel System Sistem goriva ot-
pornog na zapaljivost pri udesu
CRI Certification Review Item (JAA) Stavka koja u toku
homologacije zahteva dopunska ispitivanja, po-
jašnjenja ili predstavlja č ili aministrativni
problem
CRI Class Rating Instructor Instruktor obuke za (od-
đ klasu (vazduhoplova)
CRI Criterion Refereneed Instruction č obuka
prema definisanim kriterijumima
CRISP Counter-Rotating Integrated Shrouded Propfan
Turbinski motor sa udvojenim, tandem kanalisa-
nimfenskim elisama suprotnih smerova obrtanja
CRJ Canadair Regional Jet Mlazni avion za regional-
ni ć kanadskog đ č aviona Ka-
nader
CRM Collision Risk Model (ICAO) Model rizika sudara
CRM Cockpit Resource Management Efektivno ko-
..... .... J: •. .: .Jo _1 '!'1 '7 • .. ..
eRM CounterRadar Measure Ometanje radara; proti-
vradarske smetnje
CRM CounterRadar Missile Protivradarska raketa
CRM Crew Resource Management Efektivno ko-
š ć resursa posade za bezbedno i efikasno le-
tenje
CRNA Centre Regional de la Navigation AMenne Regi-
onalni centar kontrole letenja
CRP Compulsory Reporting Point č obaveznogja-
vljanja
CRP Control and Reporting Post (Radarska) osma-
č stanica
CRP Counter-Rotating Propellers Elise suprotnih sme-
rova obrtanja
CRP Cruise Relief Pilot Pilot koji se odmara u toku
krstarenja, koji pilotira u č i završnoj fazi
leta
CRPA Controlled Reception Pattem Antenna Antena sa
kontrolisanim dijagramom prijema
CRPMD Combined Radar and Projected Map Display
Kombinovani radarski indikator i ekran za projek-
ciju mape terena
CRR Component Removal Reduction process Proces
nalaženja uzroka prevremenog skidanja kompone-
nata i ć veka njihove pouzdane upotrebe
CRS Certificate of Release to Service (CAA) š ć
za overavanje ispravnosti; š ć za puštanje
aviona na let
CRS Child Restraint System Sistem vezivanja deteta
(u vazdušnom ć
CRS Contingency Route Scheme Šema, plan ruta u
vanrednim č
CRS&MS Certificate of Release to Service and Mainte-
nance Statement š ć za puštanje vazduho-
plova na let i overu izvršenih radova
CRT Cathode Ray Tube (v. VOU) Katodna cev
CRV Crew Rescue Vehicle Letelica za spasavanje
posade (na č 'stanicama)
CRW Canopy Relative Work (v. CFS) Grupni pado-
branski likovi (otvorenim) kupolama (noviji naziv)
CSA Communications Satellite Act Zakon o komunika-
cijama preko satelita
CSAR, C-SAR Combat Search And Rescue Ratno, bor-
beno traganje i spasavanje
CSAS Control and Stability Augmentation System Sistem
upravljanja i ć stabilnosti
C-SCOPE Cathode ray screen Ekran katodnih zraka,
elektronskog snopa
CSCP Cabin System Control Panel Komandni panel
kabinskog sistema
cses Central Security Control System Centralni si-
stem đ kontradiverzione zaštite
eSD Cockpit Situation Display Pilotski displej, pokazi-
č (trenutnog) položaja (vazduhoplova)
eSD Constant Speed Drive Pogon sa konstantnim
hrnioJl1 ohrrnin
CSOB Commercial Standard Data Bus Standardna ko-
mercijalna šina za razmenu podataka
esoo Common Support Data Dictionary (ATA 97) (v.
WATOG) č opštih definicija sa podacima za
jednoobrazno komuniciranje (avio-kompanija i
č rezervnih delova i usluga)
CSOS Cargo Smoke Detector System Sistem (posta-
vljanja) detektora dima u prostor za teret
CSE Control System Electronics (v. CSEU) Elektronska
oprema sistema upravljanja
eSE Control Systems Engineering Tehnika sistema
upravljanja
eSET Certification, Standardization and Evaluation Team
(FAA) č tim za sertificiranje, standardizaciju
i ocenu (standarda bezbednosti novog avio-prevo-
zioca u prvih pet godina)
eSEU Control System Electronic Unit (v. CSE) Elektron-
ski đ sistema upravljanja
eSHSI Cycles Since Hot Section Inspection (Radni) ci-
klusi od pregleda toplog dela (motora)
eSI Cabin Safety Inspector Inspektor đ
propisanih proceduraa u č kabini u toku
leta
eSI Cycles Since Installed Broj (radnih) ciklusa od
ugradnje
csuCycles Since Last Inspection Broj (radnih) ciklu-
sa od poslednjeg pregleda
eSMM Crash Survivable Memory Modules Moduli sa
memorisanim podacima leta otporni na š ć
u udesu
eSMS Customer Services and Material Support (Boeing)
Službe za đ pružanja usluga i snabde-
vanja rezervnim delovima korisnika vazduhoplova
eSMU Crash Survival Memory Unit (v. DFDR) Registra-
tor leta (za analizu uzroka udesa)
CSN Catalog Sequence Number Kataloški redosledni
broj dela
CSN Cycles Since New (Radni) ciklusi od prve
ugradnje dela (kao novog)
eso Cycles Since Overhaul (Radni) ciklusi od rado-
va obnove, revizije
esp Certification Standardization Panel (JAA) Ekspert-
ska grupa za č standardizaciju procesa ho-
mologacije i validacije vazduhoplovnih proizvoda
esp Comprehensive Surveillance Plan (FAA) (Godišnji)
plan (timskog) nadzora avio-prevozilaca
csao Certifying Staff Qualification Document (JAA) Do-
kumenat o osposobljenosti š ć osoblja
eSR Constant Speed RegUlator (v. CSU) Regulator
konstantnog broja obrtaja
ess Cockpit Systems Simulator Simulator za upozna-
vanje pilotske kabine i rada sistema
CSS Control Stick Steering (v. CWS) Sistem prenošenja
komandi pilota na komandne površine preko auto-
pi/ota
ess Crew Safety System Sistem osiguranja bezbed-
nosti posade
esss, es
3,
eS3 Commercial Spares Support System
Sistem đ rezervnih delova (za ranije
modele vojnih vazduhoplova) na komercijalnoj
osnovi
eST Certification Standardization Team (JAA) Tim za
standardizaciju homologacije vazduhoplovnih
proizvoda
eST Cockpit Systems Trainer Trenažer za upoznava-
nje pilotske kabine i rada sistema
eST, esrr Combined Stationrrower (FAA) Kombinova-
na stanica savetodavne službe (kontrole letenja) i
aerodromskog kontrolnog tornja (na slabo pro-
metnim aerodromima)
eST Commercial Space Transportation Komercijalni
transport u kosrnos
eST Computational Structures Technology Tehnologija
č strukture ć č
e/STOL Conventional/Short Take-off and Landing Va-
zduhoplov sa konvencionalnim i kratkim poleta-
njem i sletanjem
CSU Constant Speed Unit Pogon konstantnog broja
obrtaja
eTA Commercial Transport Aviation Komercijalna
transportna avijacija
eTA ConTrol Area Kontrolisana oblast
eTA Control Terminal Area Kontrolisana terminalna,
aerodromska zona
eTA Controlled Time of Arrival Kontrolisano vreme sle-
tanja (posle ć zbog kašnjenja)
eTAF Common Traffic Advisory Frequency (FAA) Opšta
(konsultativna) frekvencija za vazdušni ć
(u zoni aerodroma bez kontrolnog tornja)
eTAF Crew Training Air Force Vazduhoplovna jedinica
za obuku č posada
eTAI Cowl Thermal Antiicing č č za-
đ uvodnika vazduha (motora)
eTAISB Canadian Transportation Accident Investigation
and Safety Board (former CASB) Kanadska služba za
ispitivanje udesa u ć i bezbednost (rani-
ji CASB)
eTAM Climb To And Maintain Penjite na (datu) visinu
i držite (tu visinu)
eTAS Centre TRACON Automation System (FAA) Auto-
matizovani sistem prilazne i rutne kontrole letenja
CTBT Comprehensive Test Ban Treaty Sveobuhvatni
ugovor o zabrani (nuklearnih) proba
eTC Cabin Temperature Controller Regulator tempera-
ture kabine
eTO Computer Test Designee (FAA) š ć admini-
strator (u avio-kompaniji, školskom centru ili na
univerzitetu) kompjuterskih testova znanja
eTO Cross Track Distance č odstupanie od lini-
eTOH Command and Telemetry Data Handling Obrada
komandnih i telemetrijskih podataka
eTG Conditions Techniques Generales Opšti č
uslovi
eTI Critical Time Interval č vremenski interval
eTM Centrifugal Twisting Moment Centrifugalni mome-
nat uvijanja (npr. krakova elise)
eTMO Centralized air Traffic flow Management Organiza-
tion Organizacija centralizovanog upravljanja
protokom vazdušnog ć
eTOF Calculated Time Over Fix č vreme
nadletanja đ kontrolne č na ruti
eTOl Conventional Take-Off and Landing (Vazduho-
plov) konvencionalnog poletanja i sletanja
eTOT Calculated Take-Off Time č vreme
poletanja
eTR Civil Tilt Rotor Civilni vazduhoplov sa rotira-
ć zaokretnom pogonskom grupom
eTR ConTRol zone Kontrolisana zona
eTROAe Civil Tilit Rotor Develompment Advisory
Committee Savetodavni komitet za razvoj .civilnog
vazduhoplova sa zaokretnim rotorom
eTS Conditions Techniques comptememsires Dopunski
č uslovi
eTV Control Test Vehicle Letelica za ispitivanje siste-
ma upravljanja
eTV Crew Transport Vehicle Letelica za prevoz posa-
da (na č stanice)
eTWUEe Committee of Transport Worker's Union in the
European Commission Komitet unije transportnih
radnika u Evropskoj komisiji
cuControl Unit Komandni đ komandni modul
eUI Committee on Unlawful Interference (ICAO) Komitet
za nezakonito ometanje (vazdušnog ć
ev Curriculum Vitae Kratka radna biografija
eVF Controlled Visual Flight Kontrolisani vizuelni let
eVFP Charted Visual Flight Procedure approach (FAA)
Procedura prilaženja prema karti za vizuelno lete-
nje
eVFR Controlled Visual Flight Rules Kontrolisani VFR
let
eVIs Cabin Video Information System Video-informaci-
oni sistem č kabine
eVR Cockpit Voice Recorder Registrator glasova u pi-
lotskoj kabini
eVRep Cockpit Voice Recorder Control Panel Komand-
ni panel registratora glasova u pilotskoj kabini
eVRS Computerized Voice Reservation System (HDTA)
(FAA) Kompjuterizovani sistem rezervacije (sloto-
va poletanja i sletanja) glasom, vokalno
eVSM Commission du Vol Sans Moteur Komisija za
bezrnotorno letenje
ew Carrier Wave ć talas
ew Caution ann W",rninn nnnWJo»" i
CW Continuous Wave Neprigušeni, neprekidni talas
(za razliku od impulsnih)
C&W Control and Warning đ i obaveštavanje,
javljanje
CW Control Weel č volan; komandni č
CWA Centre Weather Advisory (USA) Vanredni izveštaj
centra meteorološke službe (1-2 sata unapred)
CWC Central Warning Centre Glavni centar obavešta-
vanja (o vazdušnoj opasnosti)
CWDA Continuous Wave Doppler Radar Doplerski ra-
dar sa neprekidnim emitovanjem i prijemom sig-
nala (u isto vreme)
CWFS Cabin Water Fire Suppression system Sistem
gašenje požara vodom u kabini (vazduhoplova)
CWI, CWILL Continuous Waves \Iluminator (or ILLumina-
ting radar) Radar sa neprekidnim emitovanjem
(uskog snopa) signala za hvatanje cilja
CWI Continuous Waves Interference Interferencija,
smetnje neprigušenih talasa
CWIN Cockpit Weather INformation Prikaz (satelitskih)
meteoroloških podataka, č karte na ekra-
nu u pilotskoj kabini
CWP Central Waming Panel Centralni alarmni panel,
panel upozorenja
CWQC Company-Wide Quality Control Sveobuhvatna,
totalna kontrola kvaliteta u avio-kompaniji
CWS Central Warning System Centralni alarmni si-
stem
CWS Collision Waming System Sistem upozorenja o
opasnom približavanju, bliskom susretu
Control Wheel .Steering (v. CSS) Sistem pre-
nošenja komandi pilota na komandne površine
preko autopilota
CWSU Centre Weather Service Unit (ARTCC) Stanica
centralne meteoroške-službe
CWT Centre Wing (fuel) Tank Rezervoar goriva u cen-
troplanu
CWY ClearWaY Pretpolje, pojas bez prepreka
CZ, CTLZ Control Zone Kontrolisana zona
CZI Compressor Zone Inspection Pregled zone kom-
presora (motora)
DA Decision Altitude (Nadmorska) visina donošenja
odluke
DA Density Altitude Visina po gustini; barometarska
visina korigovana za nestandardnu temperaturu
(vazduha)
D/A Digital-to-Analog (Konverzija) digitalnih u ana-
logne (signale)
DA, D/A Drift Angle Ugao zanošenja
DABS Discrete Addresse (Addressable) Beacon System
Sistem sekundarnih radarskih farova za diskretno,
č pozivanje, ć
DAC Data Acquisition and Control Prikupljanje poda-
taka i upravljanje
DAC Data Acquisition Computer č (sistema)
nvilrllnlinn;n nntlntnkn
DAC Digital-to-Analog Converter č digitalnih
u analogne signale
DAC Director, Aircraft Certification Direktor (službe, ti-
ma) za homologaciju vazduhoplova
DAC Double Annular Combustor Dvoprstenasta komo-
ra sagorevanja
DAD Data Acquisition Display Displej, prikaz priku-
pljenih podataka
DAD Density Altitude Display Indikator, č vi-
sine po gustini
, DADC Digital Air Data Computer Digitalni č ae-
č podataka
DADCAP Dawn And Dusk Combat Air Patroi Borbeno
vazdušno patroliranje u zoru i sumrak
DADS Digital Air Data System Digitalni sistem aerodi-
č podataka
DAE Data Acquisition Equipment Oprema za prikuplja-
nje podataka
DAE Directional AErial Usmerena antena
DAFCS Digital Automatic Flight Control System Digital-
ni sistem automatskog upravljanja letom
DAGC Delayed Automatic Gain Control Automatsko re-
gulisanje č sa zadrškom
DAIHDecision AltitUde/Height NadmorskaIrelativna vi-
sina (donošenja) odluke
DAH Designated Airspace Handbook (Can) č
đ vazdušnog prostora (iznad IO. 000 ft)
DAI Drift Angle Indicator č ugla zanošenja
DAIR Direct Altitude and Identity Readout (US Navy) Di-
rektno č visine i identifikacije (letelica)
DAIRS Distributed Architecture InfraRed System Sistem
razmeštaja infracrvenih senzora (radi omo-
ć osmatranja u svim pravcima)
DAIS Digital Avionics Information System Digitalna
elektronska oprema (na vojnim avionima) sistema
obezbedenja č informacija
DAISY Data Acquisition and Interpretation SYstem Si-
stem prijema i interpretacije, dešifrovanja podata-
ka
DAMA Demand Assigned Multiple Access č š ć u pu-
lu korisnika đ opsega satelitskih kanala
sa š ć na zahtev i ć prema vre-
menu š ć
DAMI Designated Aircraft Maintenance Inspector (FAA)
š ć inspektor č održavanja vazdu-
hoplova
DAMM Director, Aircraft Maintenance and Manufacturing
Direktor održavanja i proizvodnje vazduhoplova
DAMS Defence AntiMissile System Sistem protivraket-
ne odbrane
DAO Design Approval Organization š ć orga-
nizacija za overu projekta
DAP Data Acquisition and Processing Prikupljanje
obrada podataka
DAP Digital AutoPilot Digitalni autopilot
DAPM Design Approval Procedures Manual č
sa procedurama za odobravanje projekata
DAR Design Approval Representative š ć
predstavnik za odobravanje projekta
DAR Designated Airworthiness Representative (FAA)
š ć predstavnik za plovidbenost
DAR Digital ACMS Recorder (v. QAR) Digitalni regi-
strator sistema ć stanja vazduhoplova
DAR Digital AIDS Recorder Digitalni registrator inte-
grisanih podataka leta
DARA Defence Aviation Repair Agency (RAF) Uprava
za remont avijacije vazdušne odbrane
DARC Direct Access Radar Channel Direktno radarsko
č (za č otkaza glavnih č si-
stema radarske kontrole letenja)
DARIN Display Attack Ranging Inertial Navigation Dis-
plej inercijalnog navigaciono-nišanskog sistema
DARO Defence Airborne Reconnaissance Office Biro
(ministarstva) odbrane za vazdušno đ
DARP Dynamic Aircraft Rerouting Procedure Procedura
fleksibilnog rerutiranja vazduhoplova (u zavisno-
sti od meteoroloških i drugih uslova)
DARPA Defence Advanced Research Projects Agency
(USA) (ARPA) Uprava (ministarstva) odbrane za
(planiranje) istraživanja novih, perspektivnih pro-
jekata
DARTS Digital Azimuth Range Tracking System Digital-
ni sistem ć po azimutu i udaljenosti
DAS Data Acquisition Subsystem Podsistem prikuplja-
nja (i registrovanja) podataka
DAS Designated Alteration Station (FAA) š ć ra-
dionica za vršenje izmena (na vazduhoplovima)
DAS Discrete Address System Sistem diskretnog ja-
vljanja, ć
DAS Direct Air Support Neposredna vazdušna podrška
DASA Daimler-Bentz AeroSpace AG Koncern Dajm-
ler-Benca za aerokosmonautiku
DASH Display And Sight Helmet Nišan i displej na ka-
cigi
DASH Drone AntiSubmarine Helicopter Bespilotni pro-
č helikopter (sa daljinskim upravlja-
njem); deš
DASP Directorate of Advanced Systems Planning Direk-
cija za planiranje novih, perspektivnih sistema
DASS Defensive Aids subsystsrn (Avionski) podsistem
defanzivnih sredstava (u elektronskom ratu)
DAST Digital Aircraft System Trainer Trenažer za upo-
znavanje avionskog digitalnog sistema
DATAR Digital Automatic Tracking And Ranging đ
za) digitalno automatsko ć i đ
udaljenosti
DATIS, D·ATIS Digital Automatic Terminal Information
System Digitalni sistem automatskog emitovanja
informacija u zoni (nekih) aerodroma
D.ata Acquisition Unit đ za orikuplianie DO-
DAVI Dynamic Antiresonant Vibration Isolator č
antirezonantni izolator vibracija; š č vi-
bracija sedišta helikoptera
DB Directional radio Beacon Usmereni radio-far
OBA Doing Business As Obavlja posao u svojstvu
DBMS DataBase Management System Sistem upra-
vljanja bazom podataka
DBS Doppler Beam Sharpening Sužavanje snopa do-
plerskog radara; doplersko izoštravanje slike
DBV Diagonal Braked Vehicle Vozilo sa dijagonalnim
č č (za merenje koeficijenta trenja
na PSS)
DC Direct Current Jednosmerna struja
OCA Department of Civil Aviation Uprava civilnog va-
zduhoplovstva
OCA Design Change Authorization Dozvola, odobrenje
za unošenje izmena u projekat
OCA Digital Computer Autopilot Digitalni č au-
topilota
OCA Directorate of Civil Aviation Direkcija civilnog va-
zduhoplovstva
OCA Drift Correction Angle Popravka ugla zanošenja
DCAC/MRM Define and Control Aircraft Configura-
tion/Manufacturing Resource Management (Boeing)
(Koncepcija) đ proizvodnih kapaciteta
prema (standardnoj) konfiguraciji modela i roko-
vima isporuke č aviona
DCAS Data Collection and Analysis System Sistem pri-
kupljanja i analize podataka
DCAS Digital Core Avionics System Vitalni sistem digi-
talne č opreme .
DCC Data Communications Channel Kanal prenosa
podataka
DCD Double Channel Duplex Dvokanalni dupleks;
dvostrani frekventni kanali za istovremenu vezu u
oba smera
DCDU Data Communication Display Unit (Avionski) dis-
plej prenosa podataka
DCDU Datalink Control and Display Units č
sistem prenosa i prikaza, displeja podataka
OCE Data Circuit-terminating Equipment Oprema termi-
nala prikupljanja podataka
OCE Data Communications Equipment Oprema za pre-
nos podataka
DCGF Data Conversion Gateway Function Funkcija
konverzije, đ podataka na mrežnim pre-
lazima
OCI Defence Capability and Initiative (Evropska) inici-
jativa ć sopstvene odbrambene ć
DCIA Dependent Converging Instrument Approaches (v.
CRDA) Zavisno instrumentalno prilaženje za sleta-
nje na konvergentne PSS
DCM Defence Combat Manoeuvers Defanzivni, od-
brambeni borbeni manevri
DeM "'Anrll,l ..... rv.t...,.,.:.:...·:
DCMS Data Communications Management System Si-
stem upravljanja prenosom podataka
DCN Design Change Notice Obaveštenje o (izvršenim)
izmenama na projektu
DCP Data Collecting (Collection) Platform (SARSAT)
(Satelitska) platforma prikupljanja podataka
DCP Display Control Panel Komandni panel displeja,
č podataka
DCPC Direct Controller-Pilot Communication Direktna
komunikacija kontrolor letenja-pilot
DCPS Dynamic Crew Procedures Simulator č
simulator pilotskih procedura
DCPSK Differentially Coherent Phase-Shift Keying Dife-
rencijalno koherentna fazna modulacija, kodiranje
DCR Design Change Request Zahtev za unošenje iz-
mena u projekat
DCS Departure Control System Sistem upravljanja od-
letom (vazduhoplova)
DCS Digital Communication System Digitalni sistem
komunikacija
DCS Double Channel Simplex Dvokanalni simpleks;
dva frekventna kanala (radio-komunikacija), po
jedan u svakom smeru
DCU Display and Control Unit Pokazno-komandni mo-
dul
DDAS Digital Data Acquisition System Digitalni sistem
prikupljanja (i obrade) podataka
DDA Digital Differentiai Analyzer Digitalni diferencijal-
ni analizator
DDD Deadline Delivery Date Krajnji rok isporuke
DDE Dynamic Data Exchange č razmena po-
dataka
DDG Dispatch Deficiency Guide (Boeing) č sa
č procedurama š ć aviona sa
izvesnim č neispravnostima (v. MEL)
DDI Dual Distance Indicator Dvostruki č uda-
ljenosti
DDL Deferred Defect List Lista odloženih (radova na
otklanjanju) neispravnosti
DDM Difference in Depth of Modulation Razlika u dubi-
ni modulacije đ č i najslabijeg sig-
nala)
DDP Declaration of Design and Performance (JAA) De-
klaracija, izjava o projektu i performansama, o
č karakteristikama
DDP Digital Data Processing Obrada digitalnih, nu-
č podataka
DDRMI Digital Distance and Radio Magnetic Indicator
Digitalni indikator udaljenosti i radio-magnetni
indikator
DOS Data Display System Sistem prikaza podataka
DOS Digital Data System Sistem (prijema i obrade)
digitalnih podataka
DOS Digital Display System Digitalni sistem prikaza
podataka
DEC Digital Electronic Control Digitalno elektronsko
upravljanje
DECTRA Decca Tracking and RAnging ć i od-
đ udaljenosti ć (radio-navigacio-
nog) sistema Decca
DEDS Data Entry and Display Subsystem Podsistem
unošenja i displeja, prikaza podataka
DEEC Digital Electronic Engine Control Digitalno elek-
tronsko upravljanje radom motora
DEFDARS Digital Expandable Flight Data Acquisition
and Recording System Digitalni sistem za jedno-
kratnu upotrebu za prikupljanje iregistrovanje
podataka leta
DEM Digital Elevation Model (v. ASMO, DTED) Digital-
ni model elevacije, visinskih kota (terena)
DEMVAL DEMonstration and eVAluation Demonstraci-
ja i ocenjivanje
DEMPC Data Exploitation, Mission Planning and Com-
munications Dobijanje zadatka i razrada podataka,
planiranje misije đ č bespilotne letelice) i
izdavanja naloga pilotima
DENEB fog dispersal operations (v. FDS) Operacije
rasterivanja magle
DEOS Digital Engine Operating System Digitalni si-
stem upravljanja motora
DEP Design Evaluation Programme Program vredno-
vanja, ocene projekta
DEPM Data Evaluation Programme Manager (FAA) Me-
nadžer programa za č ocenu, analizu poda-
taka
DER Departure End of Runway Poletni kraj PSS
DER Designated Engineering Representative (FAA)
š ć predstavnik za poslove inženjeringa
DERA Defence Evaluation and Research Agency (v.
DSTl) (GB) Agencija (ministarstva) odbrane za
ocenu, vrednovanje i istraživanje
DERD Directorate of Engine Research and Development
(GB) Direkcija za istraživanje i razvoj motora
DETRESFA Distress Phase (ICAO) Faza ž š ć
sti, strepnje (da se dogodila ć
DEU Decoder/Encoder Unit (v. CODEC) đ za de-
kodiranje i kodiranje
DEU Display Electronic Unit Elektronski č
đ drajver displeja
DEW Delivery Empty Weight Masa praznog vazduho-
plova pri isporuci
DEW Distant Early Warning Daljnje đ i rano
javljanje
DEWIZ Distant Early Warning Identification Zone (v.
ADIZ) č zona daljnjeg đ i ranog
javljanja (ADIZ za Aljasku)
DEWS Distant Early Warning System Sistem daljnjeg
đ i ranog javljanja
DF, DfF Direction Finder (Finding) Goniometar (gonio-
metrija); radio-kompas
DFA Delayed Flap Approach Prilaženje sa kasnijim,
odloženim č zakrilaca
DFA Direction Finding Antenna Goniometrijska antena
DFBW Digital Fly-By-Wire system Digitalni sistem
č upravljanja letelice
DFC Digital Flight Controller Pult, komandni panel di-
gitalnog upravljanja letelice
DFC Digital Fuel Control Digitalna komanda gasa
DFC Direct Force Control Neposredno upravljanje
č silom
DFCS Digital Flight Control System Digitalni sistem
upravljanja letelice
DFDAU Digital Flight Data Acquisition Unit Elektronski
đ za prikupljanje, obradu i digitalizaciju
analognih i digitalnih signala funkcija leta za re-
gistrator leta
DFDR Digital Flight Data Recorder Digitalni registra-
tor podataka, parametara leta
DFGC Digital Flight Guidance Computer č digi-
talnog đ letelice
DFGS Digital Flight Guidance System (v. FGS) Sistem
digitalnog đ letelice
DFIDU Dual Function Interactive Display Unit Interaktiv-
ni prikaz, displej dvostruke funkcije
DFIRS Deployable Flight Incident Recorder Set Samood-
bacivi komplet registratora (leta, govora i lokato-
raj pri udesu vazduhoplova
DFIU Digital Flight Instrument Unit Digitalni č in-
strumenat
DFS Directorate of Flight Safety Uprava službe bez-
bednosti letenja
DFTI Distance From Touchdown Indicator č
udaljenosti od č prizemljenja
DG Directional Gyro(scope) Žiroskopski č
kursa; žirodirekcional
DGA Directorate of Civil Aviation Direkcija civilnog va-
zduhoplovstva
DGAC Direction Generale de I'Aviation Civile Generalna
direkcija civilnog vazduhoplovstva
DGCA Direction General of Civil Aviation Generalna di-
rekcija civilnog vazduhoplovstva
DGNSS Differentiai Global Navigation Satellite System
Sistem diferencijalne globalne satelitske navigaci-
je
DGPS, D-GPS Differentiai Global Position System Si-
stem diferencijalne globalne satelitske navigacije
DH Decision Height (Relativna) visina donošenja od-
luke
DHC De Havilland aircraft company of Canada Kanad-
ska fabrika aviona De Hevilend
DI Detailed Inspection (JAA) Detaljan pregled
DI Digital Indicator Digitalni, č indikator
DI Digital Interface Digitalna đ
DI Direction Indicator č pravca, kursa
nlAN nFr.r.A IntAnr<ltArl AirhnrnA N<lvin<ltinn Inteorisn-
DIANE Digitallntergrated Attack Navigation Equipment
Digitalna integrisana oprema za nanošenje udara
i navigaciju
DIAP Defence Information Assurance Programme Pro-
gram đ informacija u sistemu odbrane
DIC Digital Integrated Circuit Digitalno integrisano ko-
lo
DIFCS Digital Integrated Flight Control System Digital-
ni integrisani sistem upravljanja letom
D1GITAC DIGITAl flight Control (system) (Sistem) digi-
talnog upravljanja letelice
DIGS Digital Inertial Guidance System Digitalni inerci-
jalni sistem đ (letelice)
DILAG DIfferentiai LAser Gyro Diferencijalni laserski
žiroskop
DILS Doppler Inertial Loran System Doplerski inerci-
jalni sistem navigacije sa korekcijom od (stanica)
lorana
DINAS Digital Inertial Navigation/Allack System Digital-
ni inercijalni navigaciono-nišanski sistem
DINS Digital Inertial Navigation System Digitalni iner-
cijalni navigacioni sistem
DIRCM Directed InfraRed CounterMeasure (system)
(Helikopterski sistem) usmerenih, laserskih infra-
crvenih protivmera (za ometanje raketa sa infra-
crvenim đ
DIRT Displaced Runway Threshold Pomeren, izmešten
prag PSS
DISCOS DISturbance COmpensation System Sistem
kompenzacije ć (otpor, radijacija) (na-
vigacionih š č satelita)
DITS Data (Digital) Information Tranfer System (Digital-
ni) sistem prenosa podataka
DL Dead Load Balast
DLC Dynamic Load Characteristics Karakteristike di-
č ć
DLC(S) Direct Lift Control (System) (Sistem) direktnog
regulisanja uzgona (preko spojlera)
DLE Direct Lift Engine Motor za neposredno, vertikal-
no podizanje (letelice)
DLODS Duet Leak Overheat Detection System Sistem
otkrivanja pregrevanja usled curenja vodova (to-
plog vazduha)
DLS DME-based Landing System Sistem sletanja ko-
š ć DME
DMA Defence Mapping Agency (USA) Uprava (mini-
starstva) odbrane za kartografiju
DMAP Digital Modular Avionics Programme Program
digitalne modularne č opreme
DMBS Digital Measuring BoreSope Boroskop sa digi-
talnim č podataka
DMC Direct Maintenance Costs Direktni troškovi
održavanja
DMC Direct Manufacturina Costs Direktni troškovi oro-
DMC Display Management Computer Displej, ekran
č č
OME Designated Mechanic Examiners š ć ispiti-
č za sticanje dozvole za održavanje (vazduho-
plova)
OME Distance Measuring Equipment Oprema za mere-
nje udaljenosti; daljinomer
DME-N Distance Measuring Equipment -Norrnal Nor-
malni DME, daljinomer
DME-P Distance Measurung Equipment - Precision Pre-
cizni DME, daljinomer
DMET Distance Measurement Equipment TACAN Opre-
ma za merenje udaljenosti u sistemu TACAN
OMIR Designated Manufacturing Inspection Representa-
tive (FAA) š ć predstavnik za kontrolu grad-
nje
DMlS Doppler Microwave Landing System Doplerski
mikrotalasni sistem sletanja
DMM Digital MultiMeter Digitalni multimetar
OMPI Designated Mean Point of Impact č
srednja č udara
DMS Data Management System Sistem upravljanja
podacima
DMS Debris Monitoring Sensor Senzor, č sistema
za ć opiljaka
DMS Digital Map System Sistem digitalnih mapa; si-
stem digitalne kartografije
DMS Disaster Monitoring Constellation Set (od 5)
mikrosatelita za osmatranje elementarnih nepogo-
da na Zemlji
DMSP Defence Meteorological Satellite Programme
(USAF) Program postavljanja meteoroloških sate-
lita (ministarstva) odbrane (za planiranje tak-
č operacija)
DMU Data Management Unit Modul obrade podataka
DNA Developing Nation's Airlines Avio-prevozioci ze-
malja u razvoju
DNC Direct Numerical Control Direktno upravljanje
preko č
DNO Department of National Defence (Can) Ministar-
stvo nacionalne odbrane
DNl Day/Night average sound Level (FAA) Srednji
dnevni nivo buke (od ć do ć (posle do-
davanja po 10 db za period 7 sati posle i 2 sata
pre ć (dozoljeno 65 db)
DNl Decibell Noise Level č nivo buke u deci-
belima
DNS Doppler Navigation System Doplerski navigacio-
ni sistem
DNSS Defence Navigation Satellite System Satelitski
navigacioni sistem (ministarstva) odbrane
DOA Delegation Option Authorization (FAA) Opcija pre-
nošenja, delegiranja š ć (u odsustvu pred-
stavnika vazduhoplovnih vlasti)
DOA Design Organisation Approval (JAA) Odobrenje
projektanske organizacije
DOA Dominant Obstacle Allowance Dopuštanje
(snižavanja) do visine ć najviše pre-
preke
DOAT Design Organisation Approval Team (JAA) Tim za
proveru ispunjenja uslova i izdavanje uverenje o
osposobljenosti projektantskim organizacijama
DOC Department Of Communications (Can) Ministar-
stvo veza, komunikacija
DOC Designated Operational Coverage č od-
đ zona operativnog pokrivanja, dejstva
DOC Direct Operating Costs Direktni operativni
troškovi
DOO, 000 Department Of Defence (USA) Ministarstvo
odbrane
DOO Directional Origin-Destination č i završetak
pravolinijske maršrute
DOO FLIP Department Of Defence Flight Information
Publication (USA) Publikacija letnih informacija
Ministarstva odbrane
DOF Degrees Of Freedom Stepeni slobode (kretanja)
DOI Dry Operating Index (IATA)Indeks mase (vazduho-
plova) bez korisnog tereta i goriva
DOllY (Digital) Data Link Link, linija prenosa (digi-
talnih) podataka
DOM Design Organization Manual č projek-
tantske organizacije
DOP Detailed Operation Procedure Detaljna procedu-
ra vršenja đ posla
DOP Dilution Of Precision (v. GDOP) Greška korisnika
signala multilateralnog navigacionog sistema
DORAN DOppler RANging Doplerski sistem merenja
udaljenosti; doran
DOT Department Of Transport(ation) Ministarstvo sao-
ć
DOTS Dynamic Ocean Track System Sistem đ
nja) prekookeanskih linija puta u zavisnosti od
stvarnih uslova
DOVAP DOppler, Velocity And Position Doplerski far za
đ brzine i položaja; dovap
DOW Dry Operating Weight (v. OWE) Suva operativna
masa (vazduhoplova)
DP Data Processing Obrada podataka
DP Dew Point (temperature) (Temperatura) č rose
DPA Decision Point Altitude (OSAP) (Nadmorska) visi-
na donošenja odluke
DPA Distinguishing Path Attribute Izbor rute sa najbo-
ljim kvalitetom usluga (navigaciona sredstva, kon-
trola letenja, takse preleta, vreme i dr.)
DPATO Defined Point After Take-Off (HeL) (JAA) Od-
đ č posle poletanja (sa platforme na mo-
ru) kada nije bezbedno nastaviti let u č ot-
kaza motora
DPBl Defined Point Before Landing (Hel) (JAA) Od-
đ č ufazi prilaženja za sletanje (na plat-
formu na moru) kada nije bezbedno nastaviti let u
č otkaza motora
OPC Data Processing Centre Centar za obradu poda-
taka
OPCR Departure ProCeduRe (FAA) Procedura u odla-
sku
OPOS Data Processing and Display System Sistem ob-
rade i prikaza podataka
OPOT Double Pole, Double Throw (switch) Dvopolni
dvosmerni č
OPE Data Processing Equipment Oprema za obradu
podataka
OPE Designated Pilot Examiners (FAA) š ć ispi-
č za pilotske dozvole i š ć
OPRE Designated Parachute Rigger Examiners (FAA)
š ć č za sticanje radne dozvole za
pakovanje padobrana
OPS Data Processing (Sub)system (Pod)sistem obrade
podataka
OPS Differentiai Pressure Switch č diferencijal-
nog pritiska
OPS Drogue Parashute System Padobranski sistem
č
OPSK Differentiai Phase Shift Keying Diferencijalna
jazna modulacija; kodiranje, modulacija diferen-
cijalnim faznim pomerajima
OPSS Data Processing Services Station Stanica sa
službama za obradu podataka
OPST Double Pole, Single Throw (switch) Dvopolni jed-
nosmerni č
OR Dead Reckoning navigation Navigacija metodom
č č đ položaja (va-
zduhoplova)
OR Doppler Radar Doplerski radar
ORA Defence Research Agency (UK) Uprava (mini-
starstva) odbrane za istraživanja
OREP Designated Radio Engineering Representative
(FAA) š ć predstavnik inženjeringa za ra-
dior-sisteme i opremu)
ORI Descent Rate Indicator č vertikalne brzi-
ne poniranja, spuštanja
ORM Dispatch Resource Management (FAA) (Operativ-
na kontrola) zadovoljenja ljudskih i č
uslova za let u zavisnosti od relevantnih uslova
ORMS Distance Root Mean Square (v. RMS) koren
srednjeg kvadrata (greške) rastojanja (od č
za precizno đ navigacionih kontrolnih
č
ORS Data Recording System Sistem registrovanja po-
dataka
ORS Data Relay Satellite Satelit za prenos podataka
OSARC Defence Systems Acquisition Review Council
Savet za analizu sistema (ministarstva) odbrane
osa Double SideBand Dvojni č (frekventni) op-
seg; (modulacija) na dva č opsega
Call Digitalni selektivni poziv;
OSCS Defence Satellite Communications System (USA)
Sistem satelitskih komunikacija (ministarstva) od-
brane
OSIF Deep Space Instrumentation Facility (NASA) Stani-
ca sa instrumentalnom opremom za ć da-
lekih č letelica
OSMAC Digital Scene-Matching Area Correlation Od-
đ položaja đ radarskog
ć terena sa digitalnom mapom toga terena
memorisanoj u avionskom č
OSN Deep Space Network Mreža stanica za ć
i upravljanje dalekim ć letelicama
OSP Departure Spacing (Sequencing) Programme Pro-
gram (regulisanja) redos leda poletanja (vazduho-
plova)
OSP Digital Signal Processor Procesor digitalne obra-
de signala
OSP Display Select Panel č panel (višefunkcio-
nalnog) displeja, ekrana
OSPM Ducted Solid Propellant Missile Raketa sa naboj-
nim, lorenovim motorom na č goriva
OSR Display System Replacement (FAA) Zamena uskih
monohromatskih displeja (rutne kontrole letenja)
širokim monitorima u boji
OSS Data Storage Set Datoteka memorisanih poda-
taka (digitalnih mapa terena i dr.)
OST Douglas Sleep (Skysleep) Transport Daglasov
transportni avion sa ležajevima za spavanje (pret-
hodnik aviona DC-3)
OSTL Defence Science Technology Laboratory (v. DERA)
(GB) Laboratorija (ministarstva) odbrane za
nauku i tehnologiju
OSU Data Storage Unit đ za memorisanje poda-
taka '.
OTAM Descend To And Maintain Spustite se (na datu
visinu) i držite (tu visinu)
OTC Data Transfer Cartridge Kaseta za registrovanje
podataka u toku leta (koja se vadi i analizira po-
sle leta)
OTC Design To Cost Projektovanje za objektivnu ce-
nu
OTOS Digital Television Display System Digitalni si-
stem televizijskog prikaza
OTE Data Terminal Equipment Oprema za završnu ob-
radu podataka
OTE Data Transfer Equipment Oprema za prenos po-
dataka
OTEO Digital Terrain Elevation Data Digitalni podaci
elevacije, visinskih kota terena
OTK Desired TracK angle Poželjni, traženi putni ugao
OTL Diode Transistor Logic Diodno-tranzistorsko lo-
č kolo
OTM Digital Terrain Map Digitalna mapa terena
OTN Data Transport Network Mreža prenosa podataka
OTR Damaqe Tolerance Ratina IJAA\ Stene» rvrnrvrnrv:
DTS Damage Tolerant Structures (Elementi) strukture
otporni na š ć
DTU Data Transfer Unit đ za predaju podataka
OTW Dual Tandem Wheels Udvojeni tandem č
(na stajnom trapu); kolica (stajnog trapa) sa č
ri č (dva po osovini)
DU Depleted Uranium Osiromašeni uranijum
DU Display Unit Displej, č ekran
DUATS Direct User Access Terminal System (USA)
(MET) Sistem direktnog (ili preko umrežavanja
PC) pristupa korisnika aerodromskim terminalima
(sa meteorološkim podacima) (za brifing, izradu
plana leta i dr.)
DUC Dense Upper Cloud Gust gornji sloj oblaka
DVFR Defence Visual Flight Rules (v. ADIZ) Pravila vi-
zuelnog letenja u č zoni vazdušne odbra-
ne
OVI Direct Voice Input Direktno aktiviranje, upravlja-
nje glasom
DVM Digital VoitMeter Digitalni voltmetar
DVMS Digital Video Map Set Komplet video-kaseta sa
digitalnim mapama, kartografijom terena
DVOR Doppler VOR VOR doplerskog tipa
DVRCR Differentiai Voltage Reverse-Current Relay Dife-
rencijalni naponski relej povratne struje (prekida
kolo pri đ porastu napona generatora
iznad napona baterije)
DW Dead Weight Masa konstrukcije (vazduhoplova)
DW Dual Wheels Udvojeni č (na istoj osovini)
DWD Dead WinD Č vetar
DZ Drop Zone (FAl) Zona padobranskog skakanja
DZA Drop Zone Area Zona spuštanja vazdušnog de-
santa, izbacivanja materijala (iz vazduhoplova)
EA Engineering Authorization š ć inženjeringa
EA Environment Assessment (FAA) (v. EIS, FONSI) Pro-
cena uticaja na životnu sredinu
EAA Experimental Aircraft Association Udruženje za
rekreativnu avijaciju
EAAP European Association of Aviation Psychologists
Evropsko udruženje vazduhoplovnih psihologa
EAC European Astronaut Centre (ESA) Evropski centar
za izbor i obuku kosmonauta
EAC European Aviation Club Evropski vazduhoplovni
klub
EAC Expected Approach Clearance time č
vreme (dobijanja dozvole) za č prilaženja
EAC Export Airworthiness Certificate Uverenje o plo-
vidbenosti za izvoz (vazduhoplova)
EACMT European Airlines Committee for Materials
Technology (AEA) Komitet evropskih avio-prevozi-
laca za tehnologiju materijala
EAD Engine Alert Display Displej, prikaz motorskih
upozorenja
EAD European AIS Database Evropska baza podata-
ka službi letnih informacija
EADI Electronic Attitude Director Indicator Elektronski
komandni avio-horizont, avio-horizont direktora
leta
EADS European Aeronauties, Defence and Space com-
pany Evropska kompanija za aeronautiku, odbra-
nu i kosmos
EAEC European Airlines Electronic Committee (AEA)
Komitet za elektroniku evropskih avio-prevozilaca
EAEM European Airlines Electronic Meeting Sastanak
č evropskih avio-prevozilaca
EAI Engine Antilee č đ motora
EAIA European Association of Independent Airlines
Evropsko udruženje nezavisnih, samostalnih avio-
kompanija
EANPG European Air Navigation Planning Group (ICAO)
Evropska grupa za planiranje (razvoja) va-
zdušnog ć (u evropskom regionu)
EAP Effective Air Path Efektivna putanja leta
EAP Experimental Aircraft Programme Program ekspe-
rimentalnih letelica
EAPS Engine Air Particle Separator Vazdušni filter mo-
tora; filter, separator (tvrdih) č u usisnom
vodu spoljnjeg vazduha motora
EAR Effective Air Path Vazdušni put, koridor u upo-
trebi
EAR Electronically Agile Radar Višefunkcionalni (avi-
onski) radar sa elektronskim pretraživanjem
EARC Elimination of Ambiguity to Radio Callsings (ICAO)
Eliminisanje č radio-pozivnih signala
EARC Extraordinary Administrative Radio Conference
(ITU) Vanredna administrativna konferencija za ra-
dio-veze
EARTS En route Automated Radar Tracking System
(FAA) Sistem automatizovanog radarskog ć
na ruti
EAS Equivalent AirSpeed Ekvivalentna vazdušna brzi-
na
EASA European Aviation Safety Agency (ECAC) Evrop-
ska agencija za bezbednost vazdušne plovidbe
ć status JAA)
EASIE Enhanced ATM and mode S Implementation in
Europe Usavršeni sistem regulisanja vazdušnog
ć i đ sekundarnih radarskih si-
stema u S režimu rada
EAT Expected Approach Time č đ
vreme (za dobijanje dozvole) za č pri-
laženja
EATC European Aviation Training Centre Evropski va-
zduhoplovni centar za obuku
EATCHIP European Air Traffic Control Harmonization
and Integration Programme (ECAC) Program evrop-
ske harmonizacije i integracije kontrole letenja
EATE Echoing Area of Target, Effective Efektivna po-
vršina cilja koja reflektuje, odbija (radarske) sig-
nale; efektivna odrazna površina ci/ja
EATMS European Air Traffic Management System
(EATCHIP) (Jedinstveni) sistem upravljanja evrop-
skim vazdušnim ć
EATPC European Airlines Technical Publications Com-
mittee (AEA) Komitet za č publikacije evrop-
skih avio-prevozilaca
EB Executive Board Izvršni odbor
EBAA European Business Aircraft Association Evropsko
udruženje (korisnika) poslovnih vazduhoplova
EBACE European Business Aviation Conference and
Exibition Evropska konferencija i izložba poslovne
avijacije (partnerstvo EBAA i NBAA)
EBF Extemally Blown Flap Zakrilce sa spoljašnjim op-
strujavanjem gornjake
EBHA Electrical Backup Hydraulic Actuator ć
č č (za č otkaza
č sistema)
EBU Engine Build-Up Kompletiranje motora; posta-
vljanje opreme na motor; delovi za kompletiranje
motora
EBU Engine Build-up Unit Radionica za kompletiranje
motora
EC Electronic Countermeasure (vo ECM) Elektronske
protivmere; elektronsko ometanje
EC Engineering Change č izmena
EC Environmental Criticality (FAA) Nepovoljni uticaji
okruženja na bezbednost ,
ECA European Cockpit Association (JAA) Strukovno
udruženje č osoblja zemalja č
Evropske zajednice
ECAC European Civil Aviation Conference Evropska
konferencija civilnog vazduhoplovstva
ECAM Electronic Caution Alert Module Elektronski mo-
dul za signalizaciju upozorenja
ECAM Electronic Centralized Aircraft Monitoring Elek-
tronski č centralizovanog ć avion-
skih sistema
ECAM Engine Condition Aircraft Monitoring (JAA)
ć stanja motora na avionu u toku leta
ECAROA European Coherent Approach to Research and
Development in ATM Evropski koherentni pristup
istraživanju i razvoju sistema upravljanja va-
zdušnim ć
ECAS Engine Caution Advisory System (vo liDS. EICAS)
Sistem č displeja motorskih instrume-
nata, indikacije č goriva i signalizacija o
nenormalnostima u radu motora
ECASS European Committee for Aircrew Scheduling and
Safety Evropski komitet za planiranje č po-
sada i bezbednost
Eca Electronic Control Box Elektronska komandna
kutija
ECCM Electronic CounterCounter Measure Mere protiv
elektronskih protivmera; deo elektronskog rata na
č ili smanjenju elektronskog ometanja
s::,....nl r::l"""'t........... i ..... ,-..,.. ............ 1""\_••:_.L: __ I_.J! _ .,-., r. , .
ECU
ECE Economic Commission for Europe (ICAO) Ekonom-
ska komisija za Evropu
ECIRP European Confidential Incident Reporting System
(vo EUCARE) Evropski program poverljivog iz-
veštavanja o incidentima
ECL Emergency Check List Kontrolna lista (procedu-
ra) u č opasnosti
ECLSS Environment Control and Life Support System Si-
stem kontrole životne sredine i obezbedenja uslo-
va za život (u kabini)
ECM Electronic Configuration Management (Boeing)
Specificiranje elektronske konfiguracije (kod na-
rudžbine novih vazduhoplova)
ECM Electronic CounterMeasures (vo EC) Elektronske
protivmere; elektronsko ometanje
ECMA European Computer Manufacturers Association
Udruženje evropskih đ č č
ECMS Engine Condition Monitoring System Sistem
ć stanja motora
ECMS Environment Control and Monitoring System Si-
stem .regulisanja i kontrole životnih uslova
ECO Engine CheckOut (system) (Sistem) provere, kon-
trole rada motora
ECO Engineering Change Order Nalog za č iz-
menu
ECOGAS European Council Of General Aviation Support
Evropski savet za đ podrške avijaciji
opšte namene
ECP ECAM Control Panel Komandni panel ECAM-a
ECP EICAS Control Panel Komandni panel EICAS-a
ECP Electronic Combat Pilot Pilot na borbenom avio-
nu opremljenom za elektronsko đ i ometa-
nje
ECP Engine Control Panel Komandni panel motora
ECPNL Equivalent Continuous Perceived Noise Level
Ekvivalentni nivo neprekidno primane buke. ne-
prekidnog dejstva buke
ECPU Electrical Power Control Unit Komandni đ
izvora č energije
ECR Electronic CombatlCountermeasure and Reconnais-
sance Elektronsko ometanje i đ u borbi,
č elektronsko ometanje i đ
ECS Electronic Combat Squadron Skvadron za radio-
elektronsko đ i ometanje
ECS Environmental Control System Sistem regulisanja
životne sredine; sistem klimatizacije (kabine)
ECS European Communications Satellite Evropski ko-
munikacioni satelit
ECT Eddy Current Testing (system) (NDT) (Sistem) is-
pitivanja vrtložnim, fukoovim strujama
ECTMEngine Condition Trend Monitoring ć pro-
mena stanja motora
ECU Electronic Control Unit Elektronski komandni
đ
:D Environmental Damage (JAA) š ć zbog he-
mijske interakcije sa okruženjem
:D Environmental Deterioration Pogoršanje stanja
zbog uticaja okruženja
::D Explosive Device Eksplozivna naprava
::OC, EDAC Error Detection and Correction Otkrivanje
i otklanjanje grešaka
::DCT Expected Departure Clearance Time (v. CDT)
č vreme dobijanja dozvole za poletanje
::DD Electronic Data Display Elektronski displej, poka-
č podataka
EDO Explosive Detection Device Aparat za otkrivanje
eksploziva
EDI Electronic Data Interchange Elektronska razmena
podataka
EDI Engine Data Interface Komunikacije, đ
šina prenosa motorskih podataka
EDlU Engine Data Interface Unit Veznik šina, komuni-
kator mreža prenosa motorskih podataka
EDMC Engineering Drawing Microfilm Card Kartica teh-
č crteža na mikrofilmu
EDMS Electronic Data Management System Sistem re-
gistrovanja, obrade i š ć elektronskih po-
dataka
EDMS Emmission and Dispersion Modeling System
(FAA) Sistem modeliranja stvaranja i disperzije
(buke i dima) pri planiranju aerodroma
EDMS Engine Distress Monitoring System Sistem
ć nenormalnosti u radu motora
EDP Electronic Data Processing (v. AOP) Elektronska
obrada podataka
EDP Engine Driven Pump Pumpa koju pogoni motor;
motorska pumpa
EDPS Electronic Data Processing System Elektronski
sistem obrade podataka
EDR Environmental Deterioration Rating Stepen otpor-
nosti prema pogoršanju stanja (strukture) od uti-
caja sredine, okruženja (korozija i dr.)
EDS Engine Diagnostic System č sistem
motora; sistem otkrivanja neispravnosti u radu
motora
EDT Electronic Data Transfer Elektronski prenos po-
dataka
EDU Electronic Display Unit Elektronski displej, poka-
č
EfE Electrical/Electronic č
EEC Electronic Engine Control (FADEC) Elektronsko
regulisanje rada motora; elektronski regulator
motora '
EECS Electronic Engine Control System Sistem elek-
tronskog regulisanja rada motora
EEFAE Efficient and Environmentally Friendly Aero Engi-
ne (Evropski program) razvoja efikasnog avion-
_ 1......;; ............. ,.._..... .:1... : ..... ;:::....""'/'1/,.., "''lAnd;...,,,,
EELV Evolved Expendable Launch Vehicle Razvijena,
namenski sastavljena č za jednokratnu
upotrebu
EEMS Electrostatic Engine Monitoring System Elektro-
č sistem ć opiljaka u motorskom ulju
EEP Extended range Entry Point (ETOPS) č za-
č ETOPS segmenta leta
EEPS External Engine Particle Separator Motorski se-
parator spoljnjih č
EES (European East Strategy); harmonisation of Euro-
pean planning and implementation Strategies in the Ea-
stern region Harmonizacija evropskih strategija
planiranja i implementacije u č regionu
EET Estimated Elapsed Time Procenjeno vreme traja-
nja leta (od jedne do druge č č
EEZ Exclusive Economic Zone Ekskluzivna ekonomska
zona
EFA European Fighter Aircraft Evropski č avion
EFAL Electronic Flash Approach Lighting (system) (Si-
stem) ć prilaznih svetala sa elektron-
skim upravljanjem
EFAS Electronic Flash Approach System Sistem
ž ć talasa ć prilaznih svetala
EFAS En route Flight Advisory Service (Flight watch)
(FAA) Rutna savetodavna služba (za meteorološke
podatke, ć pilotima u lošim meteorološkim
uslovima, prijem i distribuciju izveštaja pilota u
toku leta)
EFATCA European Federation of Air Traffic Controllers
Association Evropska federacija udruženja kontro-
lora letenja
EFB Electronic Flight Bag Elektronska č torba;
komplet elektronskih č č
EFC Elevator Feel Computer č sistema š č
kog ć komande krme dubine
EFC Engine Flight Cycles Letni ciklusi motora
EFC Expect Further Clearance time č novo vre-
me dobijanja dozvole (za č prilaženja na
sletanje)
EFCS Electrical Flight Control System (v. FBW) Elek-
č sistem upravljanja letelice
EFCS Electronic Flight Control System Elektronski si-
stem upravljanja letelice
EFCU Electronic Flight Control Unit Elektronski đ
komandi leta
EFD Electronic Flight Display Elektronski č dis-
plej, ekran
EFDS Engine Fauits Display System Displej, č
neispravnosti u radu motora
EFFE European Federation of Flight Engineers Evrop-
ska federacija č č
EFH, EFHr Engine Flight Hours Vreme rada motora u
č leta
EFI Electronic Flight Instruments Elektronski č in-
etf1"1 1»1 o..,ti
EFID Electronic Flight Instrument Display Displej elek-
tronskih č instrumenata
EFIPElectronic. Right Instrument Processor Procesor
elektronskih č instrumenata
EAS Electronic Ffightlnstrument System Sistem elek-
tronskih č instrumenata
EFLA European Future Large Aircraft ć evropski
veliki transportni avion (vojni transportni avion
A 400M)
EFM Enhanced Fighter Manoeuverability ć ma-
nevarska sposobnost č aviona
EFMP Engine Fleet Management Programme Program
š ć }lote u odnosu na radne resurse i ras-
položivost motora
EFOB Estimated Fuel On Board Procenjena č
goriva u avionskim rezervoarima
EFQM European Foundation for Quality Management
Evropska fondacija za upravljanje kvalitetom
EFT Engineering Flight Tests č č ispiti-
vanja
EFTS Elementary Flight Training School Pilotska škola
za č obuku
EGAOS Electronic Ground Automatic Destruct Sequen-
cer Elektronski đ za aktiviranje sa zemlje si-
stema za samouništenje (rakete i dr.)
EGASF European General Aviation Safety Foundation
Evropska fondacija za bezbednost avijacije opšte
namene
EGATS EUROCONTROL Guild of Air Traffic Services
Strukovno udruženje službi kontrole letenja Evro-
kontrole
EGNOS European Geostationary Naviqation Overlay
System Geostacionarni (satelitski) sistem naviga-
cijskog pokrivanja Evrope
EGPWS Enhanced Ground Proximity Warning System (v.
TAWS) Usavršeni sistem upozorenja približavanja
zemaljskim preprekama (korelacijom položaja,
putanje i visine vazduhoplova sa memorisanim di-
gitalnim podacima terena)
EGT Exhaust Gas Temperature (v. JPT) Temperatura
izduvnih gasova
EGU European Glider Union Evropska unija vazduho-
plovnih č
EHA Electro-Hydrostatic Actuator č
č
EHA European Helicopter Association Evropsko
udruženje za helikoptere
EHF Extremely High Frequency (30-300 GHz) Ekstrem-
no visoka č (milimetarski talasi)
EHM Engine Heavy Maintenance č održavanje
motora
EHM(S) Engine Health Monitoring (System) (Sistem)
ć stanja, ispravnosti motora
EHPR Elevator Hvdraulic Prassura f:nntml R",u"lnfn,.
EHSA ElectroHydroStatic Actuator đ č
č
EHSI Electronic Horizontal Situation Indication Elektron-
ski HSI; elektronski č položaja u horizon-
taloj ravni
EHSV Electro-Hydraulic Servo Valve Elektro-hidrau-
č servo-ventil
EHV Electro-Hydraullc Valve č ventil
ElA Electronic Industries Association Udruženje proiz-
đ č elektronske opreme
eiCAS Engine Indication and Crew Alerting System Si-
stem č displeja motorskih instrumena-
ta, indikacije č goriva i signalizacija o ne-
normalnostima u radu motora
ElOI Electroimpulse De-Icing đ č
impulsima
ElEO Engine Instrument Electronic Displays Elektronski
č motorskih instrumenata
EIFACT Ecole Internationale de Formation Aeronautique
Commerciale et Technique đ školski cen-
tar za obuku komercijalnog i vazduhoplovno-teh-
č osoblja
EIP Engine Instrument Display Displej, č mo-
torskih instrumenata
EIPC Engine Illustrated Parts Catalog Ilustrovani kata-
log delova motora
EIR Enforcement Investigative Report (FAA) Izveštaj po-
sle sprovedenog istražnog postupka
EIR Envlronrnsnt Impact Report Izveštaj o uticaju na
životnu sredinu
EIRP Equivalent Isotropically Radiated Power Ekviva-
lentna izotropska isijana snaga, snaga izlaznih
signala antene
EIS Electronic Instrument System Sistem elektronskih
instrumenata
EIS Enforcement Information Subsystem (FAA) Baza po-
dataka za (vazduhoplovne) prekršaje
EIS Engine Indicating System Sistem indikacije (para-
metara) motora
EIS Entry Into Service č š ć upotrebe
EIS Environment(al) Impact Statement (v. EA, FONSI)
Uzimanje u obzir uticaja na životnu sredinu
EIU EFIS/EICAS Interface Unit Veznik šina, komunika-
tor mreža prenosa EFIS i EICAS podataka
EIU Engine Interface Unit Veznik šina, komunikator
mreža prenosa motorskih podataka
EJ Electronic Jamming Elektronsko ometanje
EJ Escort Jamming Ometanje od strane ć avi-
ona radi zaštite udarne grupe aviona
EJA Executive Jet Aviation Mlazna poslovna avijacija
EKV Exoatmospheric Kill Vehicle Vanatmosferska lete-
lica za uništavanje (raketa)
1:'1 AI" 1::1 _ A:I -
ELBA Emergency Location Beacon-Aircraft Avionski ra-
dio-Jar za lociranje mesta udesa; havarijski loka-
tor vazduhoplova
ELC Electronic Noise Cancellation (Aktivno) pri-
gušenje buke (u zaštitnicima za uši) ć ele-
kronskih generatora istovetne ali fazno suprotne
buke
ELEVONS ELEVator and ailerONS Elevoni; komandne
površine koje služe i kao krme dubine i kao kril-
ca, eleroni
ELF Elevator Load Feel š č ć ć
komandi krme dubine
ELF Engine Lease Finance corporation Korporacija za
finasiranje izdavanja motora u zakup
ELF Extremely Low Frequency (1 kHz-3kHz) Ekstremno
niska č
ELFIN European Laminar Flow INvestigation Evropsko
istraživanje laminarnog strujanja
ELlNT ELectronic INTelligence Elektronsko đ
č đ obaveštajna delatnost-
pribavljanja, obrade i analize podataka o neko-
munikacionim izvorima elektromagnetnog
č (osim nuklearnih detonacija i izvora ra-
dioaktivnog č
ELMS Electrical Load Management System Sistem re-
gulisanja č ć
ELR Extra Long Range Vrlo veliki domet; vrlo veliki
dolet, autonomija leta
ELRAT Electrical Ram Air Turbine č
generator
ELS Electronic Library System Sistem kompjuterizova-
nih č lista i č sistem elektronske
biblioteke
ELS Emergency Lighting System ć havarijski
sistem osvetlenja
ELS Emitter Locations System (ECR) Sistem lociranja
izvora č (elektromagnetskih talasa), pre-
dajnika
ELSI Extra Large Scale of Integration Posebno veliki
stepen integracije; grupisanje posebno velikog
broja elemenata na jednom č
ELSSE ELectronic Sky Screen Equipment Elektronska
oprema za pokazivanje izlaska rakete sa (odre-
đ putanje
ELT Emergency Locator Transmitter Predajnik lokato-
ra mesta udesa vazduhoplova (121,5 MHz i 243
MHz)
ELTR Emergency Location Transmitter Receiver Prijem-
nik signala predajnika sa mesta udesa
ELV Expendable Launch Vehicle č za jed-
nokratnu upotrebu
ELVIRA Extremely Low Visibility IFR Rotorcraft Approach
Prilaženje žiroplana, rotoplana na sletanje u IFR
uslovima pri izuzetno slaboj vidljivosti
EM Engine Manual Motorski č
EMA Electronic Missile Acquisition Elektronsko otkri-
.. ,,..,...,,; ... V'nlrnfn /C'VFJlmjj"nn;om fn'7n rndio-sionnlnt
EMAC Engineering and Maintenance Advisory Commit-
tee (IATA) Savetodavni komitet za inženjering i
održavanje
EMAC European Military Aircraft Company Evropska
kompanija za proizvodnju vojnih vazduhoplova
EMACS Engine Monitoring And Control System Sistem
ć i regulisanja rada motora
EMAD Engine Maintenance, Assembly and Disassembly
(Radionica za) održavanje, sklapanje i rasklapa-
nje motora
EMAS Engineered Materials Arresting System č
sistem zaustavljanja (aviona) u bezbednoj zoni u
produžetku PSS (u č produžavanja PSS
na sletanju ili prekinutog poletanja)
EMB Executive Management Board (IATA) Bord iz-
vršnih direktora
EMBRAER EMpresa BRasileira de AERonautica Em-
braer; brazilska vazduhoplovna fabrika
EMC Electromagnetic Compatibility Elektromagnetna
kompatibilnost, đ
EMC Engineering and Maintenace Committee (IATA) Ko-
mitet za projektovanje, gradnju i održavanje
EMC Engine Maintenance Centre Centar č
održavanja motora
EMC Entertainment Multiplexer Controller Kontrolni
đ rutiranja komandnih signala preko zajed-
č višekanalnog prenosnika u sistemu razono-
de putnika
EMCG Empty Mass Centre of Gravity (v. EWCG) Polo-
žaj težišta praznog vazduhoplova
EMD Engineering Manufacturing and Development izra-
da č dokumentacije i montažnih alata
EMDO Engineering and Manufacturing District Ollice
(FAA) (v. AEDO) Regionalni biro (vazduhoplovnih
vlasti) za (ocenu i inspekciju ispunjenja uslova za)
projektovanje i gradnju
EMEC Electronic Maintenance Engineering Centre Cen-
tar za č održavanje elektronske opreme
EMERAS EMERgency Airspeed System ć ha-
vanjski sistem merenja i indikacije vazdušne brzi-
ne
EMF, emf ElectroMotive Force Elektromotorna sila
EMH Estimated ManHours Procenjeni č rada
EMI ElectroMagnetic Interference (v. RFI) Elektromag-
netna interferencija, smetnje
EMIS Engine Monitoring Instrumentation System Instru-
mentalni sistem za ć rada motora
EMM, EM&M Engineering Maintenance/Materiel (ATA)
č održavanje i rezervni delovi i oprema
EMMA Equalized Maintenance - Maximum Availability Si-
stem održavanja sa č utrošcima radnih
sati po pregledu i sa maksimalno raspoloživim
avionima za ć
EMMC Engineering Maintenance/Materiel Council (ATA)
Savet za č održavanje i rezervne delove i
opremu
EMP ElectroMaanetic Pulses Elektromagnetni impulsi
EMS Electronic Maps System Sistem elektronskih ma-
pa, č navigacije
EMS Emergency Medical Service Zdravstvena služba
hitne ć .
EMS Engine Maintenance System Sistem održavanja
motora
EMSA EMergency Safe Altitude Bezbedna visina poni-
ranja, snižavanja u č opasnosti
EMSAW En route Minimum Safe Altitude Warning Upo-
zorenje o spuštanju ispod minimalne bezbedne
(nadmorske) visine na ruti
EMSC Engineering and Maintenance SubCommittee
(AEA) Potkomitet za inženjering i održavanje
EMSG European Maintenance Steering Group (AEA)
Evropska inicijativna grupa za đ
MSG-2 (za održavanje aviona Erbasa i Konkorda)
EMSS Emergency Mission Support System Sistem
đ operacija spasavanja u č
opasnosti
EMTOSS Engine Maintenance Task Oriented Support
System (v. JEMTOSS) Sistem održavanja motora na
bazi selekcije zahteva i sadržaja pregleda prema
njihovom uticaju na pouzdanost
EMU Engine Maintenance Unit Radionica za održava-
nje motora; motorska radionica
EMU Engine Monitoring Unit Monitor motorskih senzo-
ra i č
EMWG European Meteorological Working Group (IATA)
Evropska radna grupa za meteorologiju
ENA Exercise Notification Area Obaveštenje o zoni (iz-
đ vežbe
ENAC Ecole Nationale de l'Aviation Civile Nacionalna
škola za civilno vazduhoplovstvo
ENE East-NorthEast Istok-severoistok
ENSA Ecole Nationale Supetieure de t'Aeroneutique Na-
cionalna viša škola za aeronautiku
ENTAF ENvironment TAsk Force (IATA) Privremena
č grupa za životnu sredinu
EnvC Environmental Commission (FAl) Komisija za
životnu sredinu
ENVISAT ENVironment SATellite Satelit za meteoro-
loška osmatranja
EO Electro-Optical č
EO Engineering Order č nalog, direktiva
EO Engine Out Otkaz motora; let bez jednog motora
EOB Electronic Order of Battle Borbeni raspored elek-
tronskih sistema
EOBT Estimated Off-Block Time Procenjeno vreme po-
laska sa stajanke
EOL End Of Life (of a satellite) Kraj (radnog) veka
š č satelita)
EOS Earth Observing System (Satelitski) sistem osma-
tranja Zemlje
EOSAT Earth Observation SATellite Satelit za osmatra-
nje Zemlje
EOSS Electro-Optical Simulation System Elektro-op-
č sistem simulacije, modeliranja
EOSDS Electro-Optical Surveil/ance and Detection
System č sistem osmatranja i otkri-
vanja (ciljeva)
EOTADS Electro-Optical Target Acqulsitlon and Designa-
tion System č sistem otkrivanja i
markiranja cilja
EOTS Electronic Optical Tracking System Elektronsko-
č sistem ć (cilja)
EOW Engine Over the Wing Motor iznad krila, na kri-
lu
EPA Environmental Protection Agency (USA) Agencija
za zaštitu životne sredine
EPCS Engine Propulsion Control System Sistem reguli-
sanja režima rada motora
EPCU Electrical Power Control Unit Regulator, kontrol-
ni đ č napajanja
EPD Electronic Product Definition (RR) Elektronsko de-
finisanje proizvoda
EPD Electronic Proximity Detector Elektronski detektor;
signalizator (opasnog) približavanja
EPE Estimated Position Error (v. DOP) (FAl) Procenjena
greška (prijemnika GNSS) na kontrolnoj č
EPGS Electrical Power Generation System Sistem pro-
đ č energije
EPI Earth Path Indicator č položaja (letelice)
u odnosu na zemlju
EPI Element Performance Inspection (FAA) Inspekcija
pridržavanja (pisanih) procedura
EPI Expanded Position Indicator (Istovremeno) pokazi-
vanje azimuta, visine i udaljenosti (na ekranu
PAR-a)
EPIC Emergency Procedures Information Centre (BA)
Informativni centar za postupke u vanrednim
č
EPIG European Programme for Implementation of GBAS
Evropski program đ zemaljskog sistema
č (satelitskih) signala
EPIRB Emergency Position Indicating Radio Beacon
(marine) (Pomorski) radio-far za lokalizovanje, ot-
krivanje mesta udesa (406 MHz)
EPM Engineer Procedures Manual č č
procedura
EPNdB Effective Perceived Noise in deciBels Efektivni
nivo primljene buke u decibelima
EPNL Effective Perceived Noise Level Efektivni nivo
primljene buke
EPR Engine Pressure Ratio Odnos pritisaka izlazne
gasne struje i ulaznog vazduha turbomlaznog mo-
tora (koristi se kao indikator potiska kod nekih
motora)
EPS Environmental Protection SystemSistem zaštite od
(štetnih) uticaja okruženja
EPT Effective Performance Time (v. TUC) Vreme efek-
tivne radne sposobnosti (posade bez dovoljno ki-
seonika)
EQA European Quality Alliance Evropska liga kvalite-
ta
ER Electronic Reconnaissance Elektronsko đ
đ radio-Iokacionim sredstvima
ER Emergency Rescue Spasavanje u č opasno-
sti; havarijsko spasavanje
ER Extended Range Produžen dolet; ć radijus
dejstva
ERA Earth Resources Applications Primene š č
satelita) za istraživanje resursa Zemlje
ERA En route Airport Aerodrom na ruti; usputni aero-
drom .
ERA European Regional Airlines association Udruženje
evropskih regionalnih avio-prevozilaca
ERA European Robotic Arm (ESA) Evropska č
ruka
ERAAM Extended Range Air-to-Air Missile Raketa va-
zduh-vazduh produženog dometa
ERAS Environment Research Aircraft and Sensor tech-
nology Tehnologija vazduhoplova i senzora za
istraživanje okruženja
ERBM Extended Range Balistic Missile č rake-
ta ć dometa
ERCC Engine Requirements Co-ordinating Committee
Koordinacioni komitet za č zahteve za
motore
ERCI Electronic Rate of Climb Indicator Elektronski va-
riometar
ERFA Economics of Route air navigation Facilities and
Airport conference (ICAO) Konferencija o ekonomici
rutne infrastrukture vazdušne navigacije i aero-
droma
ERFA European Radio Frequency Agency (NATO)
Evropska agencija za (raspodelu) radio-frekvenci-
ja
ERINT Extended Range INTereeptor č po-
ć doleta, dometa, ekonomije leta
ERIS Exo-atmospheric Reentry vehicle Intereeptor
System Sistem č raketa pri povratku iz
egzosfere
ERJ Embraer Regional Jet Mlazni avion za regional-
ni ć (brazilskog đ č Embraer
ERM Earth Reentry (Return) Module Povratni na (Ze-
mlju) modul š č satelita)
ERN Earth Refereneed Navigation Vazdušna navigaci-
ja u odnosu na zemaljske koordinate (npr. Omega,
Loran-C, DME, GNSS)
EROPS Extended Range OPerationS š ć avio-
na na produženim doletima
EROS Earth Resources Observation Satellite Satelit za
icofYn7i""nJ1in nr;ynrlnih YP'\!1Jy'\!n hnontstnvn Zemlie
EROS Elimination of Range Zero System Sistem za
č sudara u letu
EROS Emergency Respiratory Oxygen System Kiseo-
č sistem za disanje u č opasnosti
ERP Effective Radiated Power (COM) Efektivna isijana
snaga; snaga č
ERP Eye Reference Position Referentni položaj oka
(pilota) (pri optimalnoj podešenosti pilotskog se-
dišta)
ERS Earth Remote-sensing Satellite Satelit za osma-
tranje Zemlje sa velike udaljenosti
ERS Earth-Resources Satellite Satelit za istraživanje
prirodnih resursa, bogatstava Zemlje
ERS Emergency Response Services (Can) Dežurne
službe za hitne intervencije
ERS En Route Supplement Dodatak sa podacima za
aerodrome i drugim podacima za let na ruti
ERS European Remote-sensing Satellite Evropski sate-
lit za osmatranje sa velike udaljenosti
ERSA Extended Range Strike Aircraft Jurišni avion po-
ć radijusa dejstva, doleta, ekonomije leta
ERSATS Earth Resources SATellite Survey Satelitsko
istraživanje (prirodnih) resursa Zemlje
ERTS Earth Resources Technology Satellite š č
satelit za istraživanje prirodnih resursa Zemlje
ERU Earth Rate Unit Jedinica ugaone brzine obrtanja
Zemlje
ERV Earth Return Vehicle Povratna (na Zemlju) ko-
č letelica
ERZ Extended Reconnaissance Zone Proširena zona
đ zona daljnjeg đ
ES Electronic warfare Support Podrška u elektronskom
ratu; elektronska podrška
ESA Emergency Safe Altitude (v. MSA) Bezbedna (nad-
morska) visina poniranja, snižavanja u č
opasnosti
ESA European Space Agency Evropska agencija za
kosmonautiku
ESAR Equivalent Still-Air Range Ekvivalentna daljina
leta, dolet u mirnoj atmosferi
ESAS Electronically Steerable Antenna System Elek-
tronski upravljiv antenski sistem
ESAS Enhanced (Electronic) Situation(al) Awareness
System (v. SAS) Usavršeni (elektronski) sistem po-
kazivanja trenutne situacije (vazduhoplova) (po-
ložaj, teren, vreme i dr.)
ESASI European Society of Air Safety Investigators
Evropsko društvo ž č udesa i nezgoda,
bezbednosti letenja
ESC Environmental System Control Sistem regulisanja
životnih uslova, sistem š č klimatizacije (pi-
lotske kabine)
ESC Essential System Characteristics (ICAO) Karakte-
ristike osnovnoe sistema
ESCAT Emergency Security Control of Air Traffic (USA)
(v. SCATANA, ADE) đ vazdušnog sao-
ć u vanrednim, ratnim uslovima
ESD ElectroStatic Discharge č pražnje-
nje
ESD Electrostatic Sensitive Device (v. ESSD) đ
osetljiv na č elektricitet
ESDI European Security and Defence Identity Evropska
bezbednost i sopstvena odbrambena ć
ESDS ElectroStatic Discharge Sensitive devices đ
osetljivi na č pražnjenja
ESE East-SouthEasth Istok-jugoistok
ESF Equivalent Safety Finding Ekvivalentni nalaz u
odnosu na bezbednost; š ć drugih metoda
za proveru standarda bezbednosti
ESF Explosion Suppression Foam Pena za suzbijanje
eksplozije (posle pogotka avionskih rezervoara
goriva)
ESFC Equivalent Specific Fuel Consumption Ekviva-
lentna č potrošnja goriva turboelisnog
motora
ESHP Equivalent Shaft Horse Power Ekvivalentna sna-
ga turboelisnog motora (snaga na vratilu elise
plus snaga potisnog mlaza)
ESID Engine and System Indication Display Displej, po-
č parametara motora i sistema
ESIS Electronic Standby Instrument System Elektronski
sistem ć instrumenata
ESIS Engine and System Indication System Sistem in-
dikakacije parametara motora i sistema
ESM Electronic Support Measures Mere elektronske
podrške
ESM Engine Shop Manual č motorske radio-
nice
ESM Environmental Systems Monitor Monitor (za kon-
trolu) sistema za đ životnih uslova
ESN Engine Serial Number Serijski broj motora
ESOC European Space Operations Centre (ESA) Evrop-
ski centar za č letove
ESP Engine Stall Prevention č odvajanja
struje vazduha, stolinga, "pucanja" motora
ESP En route Spacing Programme (FAA) Program
(uzdužnog) razdvajanja, držanja rastojanja (va-
zduhoplova) na ruti
ESRIN European Space Research INstitute (ESA)
Evropski institut za istraživanje kosmosa
ESRS Electronic Scanning Radar System Radarski si-
stem sa elektronskim skeniranjem, pretraživanjem
ESRS European Supersonic Research Programme
Evropski program istraživanja č lete-
lica
ESSA Electronic Scanning and Stabilizing Antenna (Ra-
darska) antena sa elektronskim nretraživnniem i
ESSA Environmental Survey SAtellite (USA) š č
meteorološki satelit za osmatranje i snimanje ze-
maljskih klimatskih uslova
ESSD ElectroStatic Sensitive Device (v. ESD) đ
osetljiv na č elektricitet
ESSS External Store Support System Sistem vešanja
naoružanja na spoljnje č podvesni sistem
ESTEC European Space research and TEchnology Cen-
tre (ESA) Evropski centar za č č
istraživanja kosmosa
ESTOL Extremely Short Take-Off and Landing (Va-
zduhoplov) izuzetno kratkog poletanja i sletanja
ESV Expressed Service Volume (FAA) Vazdušni prostor
izvan SSV dozvoljen za š ć
ESWL Equivalent Single Wheel Load Ekvivalentno op-
ć svedeno na jedan č
ET Elapsed Time Proteklo vreme
ETAF Environment TAsk Force (IATA) Privremena
č grupa za životnu sredinu .
ETAP European Technology Acquisition Programme
Evropski program vazduhoplova nove tehnologije
(stelt, evropski JSF)
ETE Estimated Time En route Procenjeno vreme leta
na ruti
ETES Engineering Test and Evaluation Board (FAA) Od-
bor za č ispitivanje i ocenu, valorizaciju
ETF Engine Test Facility Motorska probna stanica
ETF Estimated Time of Flight Procenjeno vreme leta
ETG European Tripartite Group (EC, EUROCONTROL
and ESA) Evropska tripartitna grupa (Evropska
komisija, Evrokontrola i Evropska agencija za ko-
smonautiku)
ETI Elapsed Time Indicator č proteklog vre-
mena
ETMS Enhanced Traffic Management System (FAA)
Usavršeni sistem regulisanja vazdušnog sao-
ć
ETO Estimated Time Over (significant point) Procenjeno
vreme nadletanja đ č č
ETOPS Extended-range, Twin-engine OPerationS Ko-
š ć dvomotomih aviona na dugim linijama
ETP Equal Time Point č jednakog vremena (leta
do odredišnog i do polaznog aerodroma)
ETR Estimated Time of Repair Procenjeno vreme (tra-
janja) opravke
ETRAC Enhanced Tactical RAdio (or Radiometric Area)
Correlator Usavršeni č radiometrijski sistem
đ
ETRC Expected Taxi Ramp Clearance č vre-
me dobijanja dozvole za izrulavanje sa stajanke
ETS Electronics Test Set Ispitna aparatura za elek-
tronsku opremu
ETS Engine Test Stand Motorski probni sto
I:'llrl"\n.I'V'u'" T .."'... "'.....- .... C"_z_&.. ,..._. T:'_
ETSI European Telecommunications
Evropski institut za standarde telekomunikacija
ETV Engine Test Vehicle Vazduhoplov đ za
ispitivanje motora
ETWEuropean Transonic Windtunnel Evropski transo-
č aerotunel
EUATMS European Unilied Air Traffic Management
System Jedinstveni evropski sistem up!avljanja va-
zdušnim ć kontrole letenja
EUCARE EUropean Confidential Aviation safety REpor-
ting (v. ECIRP) Evropski sistem. poverljivog prija-
vljivanja č ugrožavanja bezbednosti lete-
nja
EUCARF EUropean Central Altitude Reservation Facility
(USAF) Evropski centar za rezervaciju š
prostora (za letenje vojnih aviona) u zoni odgo-
vornosti
EUD Extended Upper Deck Produžena gornja kabina
(kod B747)
EUM EUropean Mediterranean region (ICAO) Evromedi-
teranski region
EUMILSATCOM EUropean Military SATellites of COM-
munications Evropski vojni komunikacioni sateliti
EUR EUropean Region (ICAO) Evropski region
EUR FCS EURopean Frequency Co-ordinating Body
(ICAO) Evropsko koordinaciono telo za frekvencije
EURATN EURopean Aeronautical Telecommunications
Network Evropska vazduhoplovna mreža telekomu-
nikacija
EURICAS EUropean Research Institute for Civil Aviation
Safety Evropski ž č institut za bezbednost
civilnog vazduhoplovstva
EUROCAE EURopean Organization for Civil
Equipment Evropska organizacija za opremu CIVIl-
nog vazduhoplovstva
EUROCONTROL EURopean Organization for the safety
of air navigation Evrokont!ola; organizaci-
ja za bezbednost vazdusne plovidbe
EUROPILOTE EURopean Organisation of airline PILOTs
associations Evropska organizacija udruženja linij-
skih pilota
EURPOL study group on air transport EURopea.n.POLicy
(ECAC) Studijska grupa za evropsku politiku va-
zdušnog ć
EURlTFG EURopean air Traffic Forecasting Group Gru-
pa za prognoziranje, đ evropskog va-
zdušnog ć
EUTELSAT EUropean TELecommunications SATellite
Evropski telekomunikacioni satelit
EVA Electromaanetic Valve Actuator Elektromagnetni
č ventila
EVA ExtraVehicular Activity Aktivnost izvan vasion-
skog broda
EVAS Emergency Vision Assurance System ć
sistem đ vidljivosti (u pilotskoj kabini u
noinve dima)
EVGS Enhanced Vision Guidance System Sistem po-
boljšane vidljivosti đ (aviona u toku rula-
nja) (kombinacija HUD i IC senzora)
EVM Engine Vibration Monitoring ć Vibracija
motora
EVS Electro-optical Viewing System Elektronsko-op-
č sistem osmatranja (iz pilotske kabine)
EVS Enhanced Vision System Sistem poboljšane vi-
dljivosti ć IC senzora)
EVSS Electronic Voice Switching System Elektronski si-
stem aktiviranja glasom
EVSS ExtraVehicular Space Suit Skafander (kosmona-
uta) za vanbrodske aktivnosti
EW Early Warning Rano javljanje; daljnje đ i
rano javljanje
EW Electronic Warfare uamming, deception, chatt, decoy
and interception of radar signals) Elektronski rat
(ometanje, obmanjivanje, dipoli, mamci i presre-
tanje radarskih signala)
EWC Early Warning Coverage Zona daljnjeg iz-
đ ranog javljanja
EWC Edward Warner award Committee (ICAO) Komitet
za dodelu nagrade Edvarda Vornera
EWCG Empty Weight Centre of Gravity (v. EMCG) Po-
ložaj težišta praznog vazduhoplova
EWD EnginelWarning Display č motorskih
upozorenja
EWE Empty Weight Equiped Masa opremljenog va-
zduhoplova bez goriva
EWINS Enhanced Weather INformation System (USA)
Usavršeni sistem prikupljanja, ocenjivanja i pre-
nošenja meteoroloških podataka (sa š ć
za davanje vremenske prognoze za vazduhoplov-
stvo)
EWMS Electronic Warfare Management System Sistem
(opremanja aviona za) đ elektronskog rata
EWO Electronic Warfare Officer Č posade (strate-
gijskih bombardera) za elektronski rat, za radio-
elektronsko ometanje
EWO Engineering Work Order č radni nalog
(za izvršenje đ rada u odnosu na
održavanje, opravku, izmenu i dr.)
EWR Early Warning Radar Radar za daljnje đ
EWS Early Warning Station (Radarska) stanica za
daljnje đ
EXCAP EXpanded CAPability ć proširena
sposobnost, ć (sistema, vazduhoplova i dr.)
EXO(SAT) European X-ray Observatory (SATellite) (ESA)
Evropski satelit za regis trovanje izvora rentgen-
skog č "
EXP Extended range eXit Point (ETOPS) č izlaska
iz ETOPS segmenta leta
FA Final Approach Finalni (segmenat) prilaženja
FfA Flight Attendant Stjuard(esa)
FA Forecasts Area Zona vremenskih prognoza
FAA Federal Aviation Administration (USA) Federalna
administracija za vazduhoplovstvo; federalna va-
zduhoplovna uprava
FAA Federal Aviation Authority Federalna vazduh0-
plovna uprava
FAA Fleet Air Anm (GB) Palubna helikopterska avija-
cija i č avijacija na č aviona
FA Act Federal Aviation Act (of 1958) (USA) Zakon o
vazdušnoj plovidbi (iz 1958.)
FAAO Forward Area Air Defence Vazdušna odbrana
prednje zone
FASMIS Forward Area Ballistic Missile Intercept System
Sistem protivraketne odbrane prednje zone
FAC Final Approach Course Kurs finalnog prilaženja
FAC Forward Air Control đ avijacije (za po-
dršku) sa prednjeg isturenog položaja
FAC Forward Air Controller ć č avion avio-
grupe
FACC Flight and Cabin Crew (JAA) č i kabinsko
osoblje
FACS Flight Augmentation Control System Sistem po-
ć (stabilnosti i) upravljivosti vazduhoplova
FACSFAC Fleet Area Control and Surveillance FACility
(USN) (Stacionarna) stanica č č
avijacije) za kontrolu letenja i osmatranja (u ope-
rativnoj zoni na moru i kopnu) flote sa č
aviona
FACTOR Follow-up ACTion to Occurrence Report (CAA)
Mere (koje treba preduzeti) prema izveštaju o van-
rednom đ
FAO Fuel Advisory Departure Preporuke o nošenju re-
zerve goriva (procedure za č zagušenja
aerodroma opredeljenja)
FAOEC Full Authority Digital Engine Control Digitalno
regulisanje rada motora sa punom kontrolom na
svim režimima
FAE Fuel-Air Explosive Eksplozivna smeša goriva i
vazduha
FAF Final Approach Fix Kontrolna č č
segmenta) finalnog prilaženja
FAFC Full Authority Fuel Control (v. FADEC) (Elektron-
sko) regulisanje gasa uz punu kontrolu rada mo-
tora na svim režimima
FAl Federation Aeronautique Internationale đ
na č federacija
FAIR Fleet AIR Avijacija pomorskih snaga
FAK FlyAway Kit Avionski komplet rezervnih delova i
alata za servisiranje i otklanjanje lakših kvarova
(na aerodromima na kojima nema stalne č
službe za linijsko održavanje)
FAME Federation of Aeronatical Medical Examinors Sa-
vez š ć lekara za ocenjivanje zdravstvene
sposobnosti vazduhoplovnog osoblja
FAMIS Full Aircraft Management and Inertial SystemPu-
Hrl nJl'rlrrv,.,..,,; ....n"rl 1/nvn,,!;nM;n lntn.MII "t,n"",rl.. l.n.rol""'rI
FAMO Foreign Approved Maintenance Organization
(CAR) Inostrana š ć organizacija za
održavanje
FAMS Family of AntiMissile System Porodica protivra-
ketnih sistema
FandE Facilities and Equipment (FAA) (Zemaljski navi-
gacioni i komunikacioni) objekti, instalacije i
oprema
FANS (special committee on) Future Air Navigation
Systems (ICAO) (v. CNS/ATM) (Specijalni komitet
za) ć sisteme vazdušne navigacije
FAP Final Approach Point (ICAO) č č seg-
menta) finalnog prilaženja
FAP Frequency Allocation Panel Ekspertska grupa za
raspodelu radio-frekvencija
FAP Future Airworthiness Procedures (ECAC) ć
procedure đ plovidbenosti
FAR Federal Aviation Regulations (FAA) Federalni va-
zduhoplovni propisi; obavezni federalni vazduho-
plovni č zahtevi i standardi
FARAO FAilure RAte Data Podaci o č otka-
za
FARP Forward Arming and Refueling Points Prednje is-
turene č za naoružavanje i snabdevanje gori-
vom
FAS Final Approach Segment (RNAV) Segmenat final-
nog prilaženja
FASA Future Advanced Small Airliner ć usavršeni
mali transportni avion
FAST Field Assistance Service Teams (Specijalizova-
ne) terenske ekipe (nekih ć č servisa)
za (hitne) opravke i vršenje đ radova na
održavanju
FAST Final Approach Sequencing Tool Sistem regulisa-
nja redosleda finalnog prilaženja (aviona)
FAST Final Approach Spacing Tool (pFAST· passive
FAST; aFAST-Active FAST) (FAA) Sistem (prostornog
i vremenskog) razdvajanja aviona u finalnom pri-
laženju (u sistemu slobodnog letenja) (p-pasivni,
probni period; a-period aktivnog š ć siste-
ma FAST)
FASTOP Flutter And Strength Optimization Programme
Program optimizacije konstrukcije u odnosu na
flater i č ć
FATAC' Force d'Appui TACtique Snage za č po-
dršku
FATE Future Aircraft Technology Enhancement Una-
đ tehnologije ć vazduhoplova
FATO Final Approach and Take-Off area (HeL) (ICAO)
Zona finalnog prilaženja i poletanja (helikoptera)
FAWP Final Approach Waypoint (RNAV) Kontrolna
č finalnog (segmenta) prilaženja
FAX Future Aircraft eXperimental Eksperimentalni bu-
ć vazduhopiov
F/S Fighter Bomber Lovac-bombarder
I:'DA I:': ............... v t) ..... _i... ..... AtI:........: ........ T .............:::1...-. z...-. __ ............ l .......
FBl Fire Blocking Layer Sloj koji blokira širenje
požara
FBl Fly By Light č komande leta; prenos ko-
mandnih signala na č č vlaknima
FBO Fixed Base Operator Služba za pružanje opštih
usluga na đ aerodromu (održavanje,
obuka, snabdevanje gorivom, skladištenje i dr.)
FBS Fixed Base Simulator Simulator sa nepokretnom
kabinom
FBV(C) Field Base Visit (Check) Manji č pre-
gled u linijskoj bazi
FBW Fighter Bomber Wing Ving, puk lovaca-bombar-
dera
FBW Fly By Wire č komande leta; prenos
komandi pilota na č č vodovi-
ma
FC Flight Control Upravljanje letom; upravljanje le-
telicom
FC Flight Cycle Letni ciklus; poletanje i sletanje
FC Funnel Cloud Tornado
FCA Fighter Control Area Zona dejstva č avio-
na
FCAP Flight Control Analysis Programme Program
analize (sistema) aktivnog upravljanja (letelice)
FCB Frequency Co-ordinating Body Koordinacioni ko-
mitet za (radio-jfrekvencije
FCBA Future Carrier Borne Aircraft ć vazduho-
plov za č aviona
FCC Federal Communications Commission (USA) Fede-
ralna komisija za komunikacije
FCC Flight Control Centre Centar upravljanja lete-
njem; centar đ č aviona
FCC Flight Control Computer č sistema upra-
vljanja letelice
FCES Flight Control Electronics System (PFCES) Sistem
elektronske opreme za upravljanje letom letelice
FCEU Flight Control Electronic Unit Elektronski đ
sistema upravljanja letelice
FCFP Functional Check Flight Procedures (manual)
č pilotskih procedura za proveru u letu
funkcionisanja avionskih sistema
FCGMS Fuel Centre-of-Gravity Management Subsystem
Podsistem regulisanja centraže (vazduhoplova)
preko redosleda trošenja ili prebacivanja goriva
FCl Fuel-Consumed Indicator Indikator (ukupne) ko-
č potrošenog goriva
FCL Feedback Control Loop Povratna, reverzibilna
veza sistema upravljanja vazduhoplovom
FCL Flight Crew Licencing Izdavanje dozvola i
š ć licenciranje č osoblja
FClC Flight Crew Licencing Committee (JAA) Komitet
za licenciranje č osoblja
FCM Fits and Clearance Manual č o sklopovi-
ma i tolerancijama
FCMS Fuel Control and Monitoring System Sistem regu-
lisania i ć ootrošnie eoriva
FCOM Flight Crew Operating Manual Operativni le-
č č
FCP Flight Control Panel (v. FMP, MCP) č ko-
mandni panel
FCPC Flight Control Primary Computer Primarni
č sistema upravljanja letelice
FCR Fire Control Radar Radarski sistem upravljanja
vatrom
FCS Fire Control System Sistem upravljanja vatrom
FCS Flight Control System Sistem upravljanja letelice
FCSC Flight Control Secondary Computer Sekundarni,
ć č sistema upravljanja letelice
FCSE Flight Control System Electronics Elektronska
oprema sistema upravljanja letelice
FCT Flight Crew Training Obuka č osoblja
FCTC Flight Crew Training Centre Centar za obuku le-
č osoblja
FCTFSTF Flight Crew Training and Flight Simulation Task
Force (IATA) Privremena č grupa za obuku
č osoblja i simulaciju letenja
FCTM FlightCrew Training Manual č za č
obuku
FCTS Flight Control Test Stand Probni sto za ispitiva-
nje sistema upravljanja letelice
FCTS Flight Crew Training Simulator Simulator za obu-
ku č osoblja
FCU Flight Control Unit Komandni đ sistema
upravljanja letelice
FCU Fuel Control Unit Regulator goriva
FCV Flow Control Valve Regulator protoka
FO Fatigue Damage (JAA) š ć zbog zamora
(materijala)
FO, FID Flight Director Direktor leta
FOAF Flight Data Acquisition Function Funkcija priku-
pljanja podataka, parametara leta
FOAI Flight Director Attitude Indicator č po-
ložaja u sistemu direktora leta; komandni avio-
horizont
FOAMS Flight Data Acquisition and Management System
Sistem prikupljanja i š ć podataka leta
FOARS Flight Data Acquisition and Recording System
Sistem prikupljanja i registrovanja podataka leta
FOAU Flight Data Acquisition Unit Elektronski đ
za prikupljanje, obradu i digitalizaciju analognih
signala parametara leta, za registrator leta
FOC Flight Data Centre (FAA) (v. NFDC) Centar letnih
podataka
FOC Flight Director Computer č direktora leta
FOOl Fiber Data Distribution Interfaces đ ve-
ze, veznici distribucije podataka leta preko op-
č vlakna
FOOS Flight Data Distribution System Sistem distribu-
cije podataka leta
FOE Failure Detection and Exclusion (RAl M) Otkrivanje
i č ooerešnoe satelitskoe sienala
FOEP Flight Data Entry Panel Panel za unošenje po-
dataka leta '
FOFM Flight Data and Flow Management Group Grupa
za podatke o (frekventnosti) letenja i upravljanje
tokovima (vazdušnog ć
FOH Flight Deck Handset č telefon u pilotskoj ka-
bini
FOI Flight Director Indicator č indikator di-
rektora leta
FOIU Flight Data Interface Unit Veznik šina, komunika-
tor mreža prenosa podataka leta
FOOL Frequency Division Data Link Link, linija preno-
sa podataka sistemom frekventnog multipleksa
(prenosom podataka na istom kanalu pomeranjem
spektra č svake veze)
FOM Frequency Division MUltiplex Frekventni multi-
pleks; transponovanje više veza na istom kanalu
pomeranjem spektra č svake veze
FOMA Frequency Division Multiple Access Istovremeni
pristup više korisnika istom kanalu transponova-
nja veza sistemom frekventnog multipleksa, pome-
ranjem spektra č svake veze
FOPS Flight Data Processing System Sistem obrade
podataka leta
FOR Flight Data Recorder Registrator parametara le-
. ta
FORI Flight Director Rate Indicator Komandni variome-
tar; č zadate vertikalne brzine u sistemu
direktora leta
FORM Flight Deck Resource Management (v. CRM)
Efektivno š ć ljudskih i č resursa
za bezbedno i efikasno letenje
FORS Flight Data Recorder System Sistem registrato-
ra parametara leta
FOS Fire Detection System Sistem detekcije, otkriva-
nja požara
FOS Flight Director System Sistem direktora leta
FOS Fog Dispersal System Sistem rasterivanja magle
FOSU Flight Data Storage Unit đ modul za me-
morisanje podataka leta
FOU Fire Detection Unit đ za signalizaciju
požara
FOVR Flight Deck Video Recorder Video-rekorder (in-
stro-table) pilotske kabine
FIE, FE Flight Engineer č č
FE Flight Examiner č na ispitu za č oso-
blje
FEA Failure Effects Analysis Analiza efekata, posledi-
ca otkaza
FEA Finite Element Analysis (v. FEMA) Analiza (raspo-
dele napona) metodom č elemenata
FEATS Future European Air Traffic management System
ć evropski sistem regulisanja vazdušnog sa-
ć kontrole letenja
FEBA Forward Edae of Battle Are!! Prednio liniin '''''''0
FED Field Effect Device đ sa efektom polja
FED Field Emission Display Displej ć emisije
polja
FEOS Flight Environment Data System Sistem priku-
pljanja podataka okruženja u toku leta
FEE Failure Effects Evaluation Ocena efekata, posledi-
ea otkaza
FElA Flight Engineers International Association
đ udruženje č č
FEL Fiber Elastomeric Rotor Rotor od elastomerskih
vlakana
FEM Finite Element Model Model č elemenata
FEMA Finite Element Model Analysis (v. FEA) Analiza
(raspodele napona) modela č elemenata
FET Field Effect Transistor FET tranzistor; tranzistor
sa efektom polja; unipolarni tranzistor
FElTAFI Flight EnvironmentlTurn Around Fault Isolation
(former FEFIITAFI) (McDonnelI Douglas DC-10) (Le-
č č za) lociranje kvarova, defektažu u
toku č č za) otklanjanje pri-
medbi po završetku leta (raniji FEFI/TAFI)
FETF Flight Engine Test Facility Oprema za ispitivanje
motora u letu
FETT First Engine To Test Prvi motor (iz serije) za is-
pitivanje
FEUI Flight Engineer Under Instruction č
č na obuci
FEW Fighter Escort Wing Ving ć č avi-
ona
FEW Fleet Empty Weight č masa praznog va-
zduhoplova u floti vazduhoplova istog tipa
FEWS Follow-on Early Warning System Sistem nove ge-
neracije za daljnje đ
FF Formation Flying Letenje u formaciji
FF, FIF Fuel Flow Protok goriva
FFAR Folding Fin Aircraft Rocket Avionska raketa sa
ć krilcima
FFCC Forward Facing Crew Cockpit Pilotska kabina sa
sedištima posade okrenutim u smeru leta
FFFP Full-Fuel and Full-Payload (Sa) punim rezervoa-
rima goriva i punim ć korisnim teretom
FFI Fuel Flow Indicator č protoka goriva
FFP(S) Flight Fine Pitch (Stop) č letnog ma-
log koraka (elise)
FFRATS Full Flight Regime Auto Throttle System Sistem
automatskog regulisanja gasa motora na svim
režimima leta
FFS Full Flight Simulator Simulator kompletnog leta,
potpune imitacije leta
FFSS Full Flight Support Service Služba đ
podrške, kontrole letenja tokom celog leta
FGA Fighter/Ground Attack Jurišnik; č avion za
napad na ciljeve na zemlji
FGC Flight Guidance Computer č (sistema)
vodenin lotoliro
FH, FHr Flight Hour Sat leta
FIl Flight Iddle (Approach Iddle) Rad motora na režimu
malog gasa u letu (prilaženju)
FI Flight Instructor Instruktor letenja; č instruk-
tor
FI/P Flight Information/Permanent Letne informaci-
je/stalne
FIIT Flight Information/Temporary Letne informaci-
je/privremene
FIAC Flight Information Advisory Committee Savetodav-
ni komitet za letne informacije
FIAO Flight Inspection Area Offices (FAA) (former FIFO)
Regionalni biroi vazduhoplovne inspekcije (raniji
FlFO)
FlAS Flight Inspection Aircraft System Sistem kontrole
zemaljskih navigacionih sredstava ć aviona
sa kalibrisanom opremom
FIC Flight Information Centre Centar letnh informaci-
ja
FICOP Flghter COnfiguration Plan (USAF) Plan ugrad-
nje savremene elektronske opreme (za đ
samozaštitu i borbena dejstva) na č avione
(starije generacije)
FICS Fault Isolation Coding System Sistem kodiranja
č kvarova
FIDO Fog Investigation and Dispersion Operation (sys-
tem) (Sistem) istraživanja i rasterivanja magle (na
aerodromima)
FIDS Fault Isolation and Detection System Sistem de-
fektaže, lociranja i otkrivanja kvarova, neisprav-
nosti
FIE Flight Instructor Examiner č instruktora le-
tenja
FIFO First-In First-Out Prvi u(šao), prvi iz(ašao)
FIFO Flight Inspection Field Office (v. FIAO, IFIO) (FAA)
Regionalni biro vazduhoplovne inspekcije (zame-
njen sa FlAO i !FIO)
FIFOR Flight FORecast Vremenska prognoza za lete-
nje na ruti
FIH Flight Information Handbook (USA) č sa in-
formacijama za č (vojnih vazduhoplova)
FIM Fault Isolation Manual č za lociranje (teh-
č kvarova, de.fektažu
FIM, FLIMAN Flight Information Manual Informativni
č sa podacima za letenje
FIM Flight Instruction Manual č za č
obuku
FIMA Future International Military Airlift ć tran-
sportni avion za masovni vojni transport
FIND Flight INformation Display Prikaz, displej letnih
informacija
FlO Flight Information Office Biro letnih informacija;
FIO
FIR Flight Information Region Oblast informativne
... l ...
FIR Full Indicator Reading (v. TIR) Pun otklon kazaljke
instrumenta
FIRST Far InfraRed and Submillimetric Space Telescope
(ESA) Teleskop za istraživanje kosmosa u infracr-
venom i submilimetarskom talasnom spektru
FIS Flight Identification System Sistem identifikacije,
legitimisanja (letelice)
FIS Flight Information Service Služba letnih informaci-
ja (vreme, notam, pirep, status vazdušnog prosto-
ra i dr.)
FIS Flight Instrument System Sistem č instrume-
nata
FISA Flight Information Service, Automated Automatizo-
vana služba letnih informacija
FISE Flight Information Service En route Rutna služba
letnih informacija
FISSG Flight Instrument System Signal Generator Gene-
rator signala sistema č instrumenata
FITF FANS Implementation Task Force (IATA) Privreme-
na č grupa za đ ć sistema
vazdušnu navigacije
FIW Fighter Intereeptor Wing Ving, puk lovaca-presre-
č
FJC First Jump Course (FAl) č padobranski kurs
FL Flashing Light ć svetlo
FL Flight Level Nivo leta; visina leta prema referent-
nom standadnom atmosferskom pritisku od
1013,25 hPa (29,92 inHg), u stotinama stopa
FLA Future Large Aircraft ć vazduhoplov velikog
kapaciteta
FLADE Fan on bLADE Opstrujavanje fenskih lopati-
ca radi smanjenja buke
FLAPERON FLAPs and ailERONs Flaperoni; komande
ne površine koje služe i kao zakrilca i kao krilca
FLAR Forward Looking Airborne Radar Avionski radar
za osmatranje unapred
FLAS Flight Level Allocation Scheme Šema, plan dode-
ljivanja nivoa leta na rutnoj mreži
FLASH Folding Lightweight Acoustic System for Helicop-
ters Sklopivi laki č sistem (za otkrivanje
podmornica) za helikoptere
FLCH Flight Level CHange Promena nivoa leta
FLlCON FLight CONtrol Upravljanje letom; upravlja-
nje letelicom; sistem upravljanja letelice
FLIP Flight Information Publication (v. DOO FLIP) Publi-
kacija sa letnim informacijama
FLlR Forward Looking InfraRed Osmatranje unapred
ć infracrvenih senzora
FLlREC FLight RECorders study group (ICAO) Studij-
ska grupa za registratore leta
FLOPAC Flight OPeration Advisory Committee (IATA)
Savetodavni komitet za š ć eksploataciju
vazduhoplova
FLP Flat Panel Display Dispej, č sa ravnim
ekranom
FLP Fleet leader Programme (v. SSID) Program (odr-
žavanja) prema nalazima na uzornim č naj-
starijim i/ili sa ć naletom) vazduhoplovi-
ma ufloti
FLPA Flight level Pressure Altitude Visina nivoa leta
po (barometarskom) pritisku
FLR Forward-looking Radar Radar za osmatranje
unapred
FLRS Flap load Relief System Sistem (automatskog)
ć zakrilaca
FLS Force level Simulation Simuliranje č sile
FLW Forward looking Windshear radar Radar za osma-
tarnje smicanja vetra u smeru leta
FM Fan Marker (beacon) Rutni navigacioni marker
(radio-far sa visoko usmerenim vertikalnim sno-
pom č lepezasti marker
FM Frequency Modulation Frekventna modulacija
FMA Flight Mode Annunciator Signalizator letnog
režima, stanja
FMA Flight Monitor Aid Precizni monitor za ć
istovremene upotrebe bliskih PSS
FMC Fast Multiplexing Channel (GNSS) Kanal za brzo
uzorkovanje (satelitskih signala)
FMC Flight Management Computer č programi-
ranog upravljanja letom
FMC Flutter Mode Control (system) (Sistem) aktivnog
suzbijanja flatera
FMC/CDU Flight Management Computer/Control Display
Unit č programiranog upravljanja letom/
komandno-pokazni modul (kao LRu)
FMCF Flight Management Computer Function Funkcija
č za programirano upravljanje letom
FMCS Flight Management Computer System Kompju-
terski sistem programiranog upravljanja letom
FMCW Frequency-Modulated Continuous Wave radar
Radar sa neprekidnim emitovanjem i prijemom
frekventno modulisanih signala
FMEA Failure (Fault) Mode and Effects Analysis Anali-
za č i efekata č otkaza (greške)
FMECA Failure Mode, Effects and Criticality Analysis
Analiza č efekata i č č ot-
kaza
FMEP Friction Mean Effective Pressure Srednji radni
pritisak za đ otpora trenja (klipnog
motora)
FMF Flight Movement Forecast (EWINS) Vremenska
prognoza za vazduhoplovstvo
FMGC Flight Management and Guidance Computer
č za programirano upravljanje letom i
đ
FMGEC Flight Management Guidance and Envelope
Computer č za programirano đ i
upravljanje u dijapazonu režima leta
FMGS Flight Management and Guidance SystemSistem
..... ,.......... - J" • -
FMNSG Flight Management and Navigation Systems
Group (IATA) Grupa za sisteme programiranog
upravljanja letom i navigaciju
FMP Fleet Management Plan (P&W) Plan snabdevanja
delovima i održavanje aviona u floti na bazi cene
po č rada (motora)
FMP Flight Mode Panel (v. FCP, MCP) č komand-
ni panel, panel za biranje č režima (rada)
FMPG Flow Management Planning Group (EUROCON-
TROL) Grupa za planiranje protoka (vazdušnog
ć u odnosu na ć regulisanja
tokova ć kontrole letenja
FMRB Flight Manual Review Board (FAA) Odbor za
razmatranje, č ocenu č č
FMS Flight Management System Sistem programira-
nog optimalnog upravljanja letom; sistem optimi-
zacije režima i trajektorije leta
FMS Foreign Military Sales (USAF) Prodaja nao-
ružanja inostranstvu
FMS Frequency Monitoring System Sistem kontrole
č
FMS Full-Mission Simulator Simulator kompletne misi-
je, zadatka
FMS/DGPS Flight Management System/Differential Glo-
bal Position System Sistem programiranog optimal-
nog upravljanja letom/sistem diferencijalne glo-
balne satelitske navigacije
FMST Flight Management Systems Trainer Trenažer si-
stema programiranog optimalnog upravljanja le-
tom
FMT Full Mission Trainer Trenažer kompletne misije,
zadatka
FMU Flow Management Unit Organ upravljanja proto-
kom,tokovima (vazdušnog ć
FMU Fuel Metering Unit. (Device) Regulator goriva
(opšti naziv za đ za regulisanje odnosa go-
riva i vazduha)
FIN Flight Navigator č
FN Fuselage Number Broj trupa
FNA FiNal Approach Finalni segment prilaženja
FNPT Flight and Navigation Procedures Trainer Tre-
nažer procedura leta i navigacije
F/O First Officer Kopilot; drugi pilot
FOAS Future Offensive Air Systems (GB) (Britanski
program) ć ofanzivnih vazdušnih sistema,
novih vazduhopIova đ novom naoru-
žanju
FOB Forward Operating Base Prednja isturena (va-
zduhopovna) operativna baza
FOB Fuel On Board č goriva u rezervoarima
vazduhoplova
FOC Flight Operation Centre Centar upravljanja lete-
njem; operativni centar
FOC Flight Operations Committee (IATA) Komitet 7n t-.
'OC Fuel/Oil Cooler č toplote ulja i goriva;
gorivni hladnjak ulja
:OC Full Operational Capabilty Puna operativna spo-
sobnost
:OC Full Operational Clearance Dozvola, odobrenje za
š ć upotrebu bez č
:OCA Federal Office of Civi Aviation (Switzerland) Save-
zna uprava civilnog vazduhoplovstva (Švajcarska)
:00 Foreign Object Damage š ć od stranih te-
la
=OOTS Fiber-Optic Data Transmission System Sistem
prenosa podataka preko č vlakna
FOEB Flight Operations Evaluation Board (FAA) Komi-
tet za ocenu bezbednosti š ć vazduhoplova
i đ glavne liste minimalne opreme
(MMEL)
FOFA Follow-On Forces Atack Snage za napad
(oružjem daljnjeg dejstva i iz vazduha) po dubini
(napadnute teritorije)
FOG Fiber Optic Guidance đ ć č
vlakna
FOG Fiber Optic Gyro Žiroskop sa č vlaknom
FOHMO Fibre Optic Helmet-Mounted Display Displej,
č podataka na kacigi preko č
vlakna
FOI Flight Operation Inspector č inspektor
FOI Foreign Object Ingestion Usisavanje stranog tela
(u motor)
FOl Fuel, oil and Lubricants Gorivo, ulje i maziva
FOM Figure Of Merit Merilo kvaliteta; merilo efika-
snosti ili efektivnosti sistema ili đ (npr. si-
stema navigacije vazduhoplova)
FOM Flight Operation Manual Operativni č pri-
č
FONSI Finding Of No Significant Impact (FAA) (v. EA,
EIS) Nalaz bez č uticaja (na životnu sre-
dinu)
FOO Flight Operation Officer Rukovodilac letenja
FOPB Flight Operations Policy Board (FAA) Komitet za
formulisanje i standardizaciju politike, procedura
i uputstava (za rad FOEB i FSB)
FOPM Flight Operations Policy Manual (FAA) č
(opšte) politike č operative (za avio-kompa-
nije sa više tipova aviona)
FOQA Flight Operations Quality Assurance Obez-
bedenje kvaliteta letenja; č analiza (oba-
vljenih) rutinskih letova na osnovu analize regi-
strovanih podataka leta
FOROS Fleet Operational and Reliability Data System
(Airbus) Sistem ć podataka o š ć i
pouzdanosti flote
FOS Factor Of Safety Faktor sigurnosti
FOS Flight Operations Services (IATA) Službe obez-
đ letenja
FOTO Fiber Optic Towed Decoy č mamac-repeti-
tor avionskog elekronskog ometanja preko op-
č vlakna
FOV Field-Of-View Vidno polje
FP Flight Plan Plan leta
FPA Flight Path Angle Ugao putanje, trajektorije leta
FPA Focal Plane Array antenna Fokusna ravna antena
FPB Flight Procedure Branch (FM) Služba, ogranak za
č procedure
FPCCM Flight Planning and Cruise Control Manual Pri-
č (sa šemama i tabelama) za planiranja leta
i režime krstarenja
FPO Flat Panel Display (v. FPID) Tanki ravni displej,
ekran, č
FPO Freezing Point Depressant (Hemijska) sredstva za
snižavanje č mržnjenja; anti/riz
FPOI Flight Path Deviation Indicator č odstu-
panja od (zadate) putanje leta
FPI Fluorescent Penetrant Inspection (NOT) Pregled (na
prskotine) ć fluoroscentnih penetranata
FPI Fuel Pressure Indicator Manometar, indikator pri-
tiska goriva
FPID Flat Panel Instrument Display (v. FPD) Ravni dis-
plej, č instrumenta
FPl Flight PLan (for ATC) Plan leta (za kontrolu lete-
nja)
FPM Feet Per Minute Stopa u minuti
FPP Flight Procedures Programme Program izrade
(terminalnih i rutnih) č procedura (za od-
đ oblast)
FPR Flight Plan(ned) Route Ruta prema planu leta
FPT Flight Procedures Trainer Trenažer procedura le-
ta, tehnike pilotiranja
FPT Fluorescent Penetrant Test (NOT) Ispitivanje (na
prskotine) ć fluoroscentnih penetranata
FPV Flight Path Vector Vektor putanje leta
FQGS Fuel Quantity Gauging System Sistem merenja
č goriva
FQI Fuel Quantity Indicator č č goriva
FOIS Fuel Quantity Indicating System Sistem indikaci-
je č goriva
FQ&P Flight Qualities and Performances Pilotažne i le-
č č karakteristike
FQPU Fuel Quantity Processor Unit Procesor (indika-
cije) č goriva
F/R Fan Reverser Gasna č potisnim mlazom
obilaznog, hladnog vazduha (kod č
motora)
FR Flight Recorder Registrator leta
FR Flight Refueling Snabdevanje gorivom u vazduhu
FR Fuel Remaining Ostatak goriva
FRACAS Failure Recording, Analysis and Corrective Ac-
tion System Sistem registrovanja i analiziranja ot-
kaza i (preduzimanja) korektivnih mera
FRC Facilities Review Committee (FAA) Komitet za re-
viziju plana (navigacionih) sredstava
FRC Flight Research Centre č ž č cen-
tar
FRC Full Route Clearance (request) (Zahtev pilota za)
dozvolu za let na celoj ruti
FRH Fly Runway Heading (FAA) Letite u kursu PSS
FRIARS Flight Recorder Information And Read-Out Sta-
tion Stanica za č i obradu podataka regi-
stratora leta
FRM Fault Reporting Manual č za izveštavanje
o č neispravnostima u toku leta
FRP Fibre-Reinforced Plastic Plastika č vlakni-
ma
FRP Fuselage Reference Plane Referentna ravan tru-
pa
FRR Flight Readiness ReviewRazmatranje spremnosti
za letenje
FRS Failure Reporting System Sistem izveštavanja o
č otkazima
FRSB Frequency Refereneed Scanning Beam Pre-
traživanje uskim snopovima č č
(za đ sektore) (po azimutu i mesnom uglu)
FRSG Flight Recorder Steering Group (JAA) ć
grupa za registrator leta
FRSS Flight Reference Stabilization System Sistem sta-
bilizacije prostornog položaja (letelice)
FRV Fuel Return Valve Ventil u povratnom vodu gori-
va
FS Fire Support Borbena podrška
FS Flight Simulator Simulator leta
FS Formation Skydiving (v. RW) (FAl) Grupni pado-
branski likovi u slobodnom padu
FS Fuselage Station Presek trupa (u odnosu na refe-
rentnu ravan, č nos aviona)
FSA Federal Security Agency (USA) Federalna uprava
za kontradiverzionu zaštitu
FSAA Flight Simulator for Advanced Aircraft Simulator
leta za usavršeni vazduhoplov
FSAIC Flight Standards Safety Analysis Information Cen-
tre (FAA-AFS) Informativni centar AFS za analizu
bezbednosti
FSAS Flight Standards Automation System (FAA) (v.
PTRS, OPSS, VIS) Sistem automatizacije AFS
FSAT Flight Standards information bulletins for Air Tran-
sportation (FAA) Informativni bilteni AFS za va-
zdušni ć
FSAW Flight Standards information bulletin for
AirWorthiness (FAA) Informativni bilten AFS za plo-
vidbenost
FSB Flight Standardization Board (FAA) Odbor za le-
č standarde (npr. priprema programa č
za novi ,tip vazduhoplova, revizija posto-
FSC Fail Safe Concept Koncepcija bezbednog otkaza,
đ sigurnosti pri otkazu č
elementa
FSD Full Scale Development Upotpunosti opremljen i
ispitan, predserijski vazduhoplov
FSDO Flight Standards District Office (FAA) Oblasni bi-
roAFS
FSE Field Support Equipment Oprema za održavanje
(vazduhoplova) u poljskim uslovima, na letelištu
FSEU Flap/Slat Electronic Unit (HLCS) Elektronski
đ (za regulisanje rada) zakrilaca i pretkrila-
ca
FSF Flight Safety Foundation (USA) Fondacija za bez-
bednost letenja
FSGAFlight Standards information bulletins for General
Aviation (FAA) Informativni bilteni AFS za avijaci-
ju opšte namene
FSI Flight Safety International đ udruženje
za bezbednost letenja
FSIB Flight Standards Information Bulletin (FAA) Infor-
mativni bilten AFS
FSIJ Fuel System Icing Inhibitor Dodatak gorivu za
č đ
FSIM Flight Safety Instruction Manual č za
obuku za bezbedno letenje
FSIS Flight Standards Information System (FAA) Infor-
macioni sistem AFS
FSK Frequency Shift Keying Frekventna modulacija,
kodiranje
FSL Full Stop Landing Sletanje sa potpunim zausta-
vljanjem
FSN Factory Serial č serijski broj
FSNFO Flight Standards National Field Office (FAA) Do-
kumentacioni biro AFS (sa podacima iz vazduho-
plovstva, za internu upotrebu)
FSP Fail Safe Procedure Procedura đ si-
gurnosti (sistema, mehanizma, konstrukcije) pri
otkazu č elemenata
FSR Fin-Stabilized Rocket Raketa sa krilcima za sta-
bilizaciju
FSR Flight Safety Research Istraživanje (problemati-
ke) bezbednosti letenja
FSRB Flight Safety Review Board Odbor za razmatra-
nje bezbednosti letenja
FSS Fire Suppression System Sistem gašenja požara
FSS Flight Service Stations (v. AFSS) (FAA) Stanice za
pružanje letnih usluga (meteo-podaci, usputne in-
formacije i dr.)
FSS Flight Support Services Službe đ po-
drške posadama vazduhopiova
FSS Flutter Suppression System Sistem prigušenjajla-
tera
FS&SS Freestyle Skydiving and SkySurfing Padobran-
ski skokovi slobodnim stilom i vazdušno O1Jr(nun_
FST Fire, Smoke, Toxicity (Kvalitet materijala u odno-
su na) zapaljivost, stvaranje dima i č
FST Full Scale Tunnel Aerotunel za ispitivanja vazdu-
hoplova u prirodnoj č
FSTA Future Strategic Tanker Aircraft ć strategij-
ski vazdušni tanker (goriva)
FSTF Flight Simulation Task Force (IATA) Privremena
č grupa za simulaciju letenja
FSTSC Flight Simulator Technical SubCommittee (IATA)
č potkomitet za simulator leta
FSW Forward Swept Wing Krilo sa prednjom strelom,
povijeno napred
FT Flight Trajectory Trajektorija leta
FT, ft foot Stopa (0,3048 metara)
FT Forecast Terminal Vremenska prognoza za termi-
nalnu, aerodromsku zonu
FTA Flight Training Area Zona č obuke
FTS Flying Test Bed Vazduhoplov đ za ispi-
tivanja u letu
FTC Flight Test Control Upravljanje ispitivanjima u
letu
FTCA Future Tactical Combat Aircraft ć perspek-
tivni č borbeni vazduhoplov
FTCC Flight Test Co-ordinating Committee Komitet za
koordinaciju ispitivanja u letu
FTD Flight Training Device Trenažer za č obuku
FTE Flight Technical Error Preciznost upravljanja va-
zduhoplovom; razlika đ stvarnog izadatog
položaja vazduhoplova zbog č grešaka u
sistemu upravljanja
FTE Functional Test Equipment Oprema za funkcional-
na ispitivanja
FTIT Fan Turbine Inlet Temperature Temperatura na
ulazu u turbofen
FTESN Flap Trailing Edge Separation Noise (v. FWN)
Buka usled odvajanja vazdušne struje sa izlazne
ivice zakrilaca
FTIP Foreign Terminal Instrument Procedure (FAA) Pro-
cedure na inostranim aerodromima za prilaženje i
poletanje po instrumentima
FTL Flight Time Limitation (JAA) č radnog
vremena č osoblja
FTM Flexible Theatre Missile Univerzalna operativno-
č raketa
FTM Fly To Malfunction š ć vazduhoplova, le-
terije do pojave neispravnosti .
FTO Flight Test Operations Ispitivanja u letu
FTO Flying Training Organisation Organizacija za le-
č obuku
FTP File Transfer Protocol Protokol, skup standarda
za prenos datoteka (sa serverskog č na
drugi u okviru mreže, npr. interneta)
FTP Flight Test Procedure Procedura ispitivanja u le-
tu
FTP Fuel Trade Panel (IATA) Ekspertska grupa za tr-
<govinu gorivom
FTR Fuel To Remain Gorivo koje treba da ostane u
avionskim rezervoarima (posle ispuštanja, dampo-
vanja u toku leta)
FTRP Fleet Team Resolution Process (Boeing) (v. SRP)
č tim (Boinga i predstavnika avio-kompani-
ja) za proces iznalaženja prihvatljivih č i
operativnih rešenja problema u toku eksploatacije
aviona
FTS Flexible Track System Fleksibilni sistem linija
puta
FTS Flying Training School Škola za č obuku;
pilotska škola
FTI Flight Technical Tolerance Tolerancija grešaka
(pilota ili autopilota) u održavanju visine i kursa
u toku leta
FUMC FUel Management Computer č sistema
za regulisanje redosleda trošenja i prezentaciju
podataka o č goriva
FW Fire Wall Požarni zid
FW Fixed Wing Fiksno, nepokretno krilo
FW Flight Watch ć leta đ vazduho-
plova)
FWC Flight Warning Computer č avionskih
alarmnih signala, upozorenja
FWCS Flight Watch Control Station Kontrolna stanica
(u sistemu) ć leta
FWL Fuselage Water Line Vodena linija trupa; refe-
rentna horizontalna linija trupa
FWN Flap Wake Noise (v. FTESN) Buka usled opstru-
javanja zakrilaca
FWS Flight Warning System Avionski alarmni sistem;
alarmni sistem vazdušne opasnosti
FWTI Fixed Wing Tactical Transport č transport-
ni avion
FWW Food, Water and Waste (Snabdevanje kosmona-
uta) hranom i ć i (odstranjivanje) otpada
FYI For Your Information Za vašu informaciju
GA General Aviation Avijacija opšte namene
GA Glide Angle Ugao planiranja
GlA, GA Go Around Produžetak na drugi krug, pro-
dužavanje
GlA Ground-to-Air Zemlja-vazduh
GAC General Aviation Commission (FAl) Komisija za
avijaciju opšte namene
GADL Ground-to-Air Data Link Link, linija prenosa po-
dataka zemlja-vazduh
GADO General Aviation District Office (FAA) Regionalni
biro (vazduhoplovne uprave) za avijaciju opšte
namene
GADR Guided Air Defence Rocket đ raketa va-
zdušne odbrane
GAF Ground Attack Fighter Lovac-bombarder
GAFG General Aviation Flight Guide č letenja
avijacije opšte namene
GAFOR General Aviation FORecast Prognoza vremena
za avijaciju opšte namene
G/AlG Ground-to-Air and air-to-Ground (Radio-veza)
zemlja-vazduh i vazduh-zemlja
GAil Glide Angle Indicator Light Svetlosni č
ugla planiranja
GAIN Global Analysis and Information Network Global-
na mreža analiziranja (udesa) i obaveštavanja
GAIT Ground-based Augmentation and Integrity Tech-
nique (GPS) Tehnika č i ć funkcio-
nalnofJ integriteta signala satelitske navigacije
pomocu zemaljskih sredstava
GAM GPS-Aided Munitions Municija sa satelitskim
đ (na cilj)
GAM Ground-to-Air Missile Raketa zemlja-vazduh
GAM Guided Aircraft Missile đ avionska raketa
GAMA General Aviation Manufacturers Association
(USA) Udruženje đ č vazduhoplova opšte
namene
GAMET General Aviation METeorology, area meteorolo-
gy for low-Iewel flights Meteorologija za avijaciju
opšte namene, zonske prognoze vremena za vazdu-
hoplove koji nisko lete
GAMTA General Aviation Manufacturers and Traders As-
sociation (GB) Udruženje đ č i prodajnih
agencija vazduhoplova opšte namene
GAOI General Aviation Operations Inspection Inspekci-
ja š ć avijacije opštenamene
GAP General Aviation Propulsion (v. AGATE, SATS) Po-
gon, propulzija avijacije opšte namene
GAP Groupe Auxi/iaire de Puissance (APU) ć iz-
vor energije; ć agregat
GAPAN Guild of Air Pilots And Navigators (GB) Strukov-
no udruženje pilota i navigatora
GAR Guided Aircraft Rocket đ avionska raketa
GARA General Aviation Revitalization Plan (USA) Plan
revitalizacije avijacije opšte namene
GARD General Aviation Recovery Device (v. BRS) Opre-
ma za (havarijsko) spasavanje letelica opšte na-
mene
GARP Global Atmospheric Research Programme (WMO)
Program globalnog istraživanja atmosfere
GASCO General Aviation Safety COmmittee Komitet za
bezbednost avijacije opšte namene
GASDSAS Gust Alleviation and Structural Dynamic
Stability Augmentation System Sistem ublaženja dej-
stva rafalnih udara vetra i ć č
stabilnosti
GASll General Aviation Safety Information Leaflet (CAA)
Informativni list o bezbednosti avijacije opšte na-
mene
GASP General Aviation Safety Panel Ekspertska grupa
za bezbednost avijacije opšte namene
GASR Guided Air-to-Surface Rocket đ raketa va-
zduh-površina (zemlje, vode)
GAT General Air Traffic Opšti, glavni vazdušni sao-
ć vazdušni ć prema IKAO pravili-
GAT General Aviation Trainer Trenažer (za pilote) avi-
jacije opšte namene
GAT Greenwich Apparent Time Stvarno vreme po Gri-
č
GATE (EANPG working) Group for Air Traffic manage-
mentin the Eastern part of the ICAO EUR region Rad-
na grupa EANPG za upravljanje vazdušnim sao-
ć u č delu IKAO Evropskog regio-
na
GATS GPS-Aided Targeting System Sistem đ
(raketa) na cilj ć satelitske navigacije
GATSS Global Air Transportation Systems and Services
Sistemi i službe svetskog vazdušnog ć
GB GearBox Reduktor
GB Generator Breaker č (struje) generatora
GB Ground Beacon Zemaljski far; zemaljski č
GBAS Ground Based Augmentation System (GPS) Ze-
maljski sistem č (satelitskih) signala
GBR Ground-Based Radar Zemaljski radar
GBS Global Broadcasting System Globalni difuzni si-
stem; globalni sistem prenosa informacija
GBSS Ground Based Surveillance Systems Sistemi
osmatranja sa zemlje
GBST Ground Based Software Tool Zemaljska oprema
sa softverom (za presnimavanje podataka sa leta)
GBU Glide Bomb Unit ć avio-bomba
GBU Guided Bomb Unit đ avio-bomba
GC, GTCl Great Circle Ortodroma; (svaki) krug oko
zemlje č ravan prolazi kroz središte zemlje
'GC Ground Control Upravljanje, đ sa zemlje
GCA Ground Controlled Approach Prilaženje đ
njem, upravljanjem sa zemlje
GCAS Ground Collision Avoidance System (v. GPWS;
EGPWS; TAWS, CFIT) Sistem izbegavanja sudara
sa zemljom, zemaljskim preprekama
GCB Generator Circuit Breaker Automatski č
generatora
GCC Ground Control Centre Zemaljski centar upra-
vljanja (letenjem)
GCD Great Circle Distance Udaljenost po ortodromi
GCI Ground Controlled Interception Presretanje (cilja u
vazduhu) đ sa zemlje
GCl Ground Controlled Landing Sletanje upravljano
sa zemlje
GCNSS Global Communication, Navigation and Surve-
illance System Globalni sistem komunikacije, navi-
gacije i nadzora
GCR Ground Clutter Rejection (v. GCS) Otklanjanje ze-
maljskih smetnji
GCS Ground Clutter Suppression (v. GCR) Prigušenje
zemaljskih smetnji
GCS Ground Control System Sistem upravljanja sa ze-
mlje
GC/S Guidance and Control System Sistem đ i
upravliania
'CT Greenwich Civil Time (vo GMT) č đ
sko vreme (raniji naziv GMT)
'CU Generator Control Unit Regulator, kontrolni
đ generatora
>DCE Ground Data Circuit-terminating Equipment Ze-
maljska oprema terminala za prenos podataka
>DCP Guidance and Display Control Panel Panel za
programiranje đ sa displejem (programira-
ne putanje leta)
3DL GuiDe Light(s) ć usmerava ć svetla
3DLP Ground Data Link Processor Procesor linka, li-
nije prenosa podataka sa zemlje
3DOP Geometric Dilution Of Precision (vo DOP) Faktor
pozicione greške multilateralnog navigacionog si-
stema; greška zbog položaja, rasporeda višestra-
nih izvora signala u odnosu na položaj prijemni-
ka
GE Ground Equipment Zemaljska oprema
GEAE General Electric Aircraft Engine Avionski motori
Dženeral Ilektrika
GECAS General Electric Capital Aviation Service Služba
Dženeral llektrika za izdavanje aviona u zakup
GEM Ground Effect Mashine (vo ACV) Vozilo na va-
zdušnom jastuku; lebdelica
GEM Ground Equipment Manual č zemaljske
opreme i alata
GENAV GENeral AViation Avijacija opšte namene
GENOT GEneral NOTice (FAA) Opšte obaveštenje;
obaveštenje svim službama i stanicama kontrole
letenja
GEO Geostationary (Geosynchronous) Earth Orbit Geo-
stacionarna (geosinhronizovana) zemaljska orbita
GEO Geosynchronous Equatorial Orbit Geostacionarna
ekvatorijalna orbita
GEOREF GEOgrafic REFerence Geografska orijenta-
cija
GEOREFS world GEOgrafic REFerence System Svetski
geografski referentni sistem
GES Ground Earth Station Zemaljska stanica radio-
veze sa vazduhoplovom preko satelita
GETOL Ground Effect Take-Off and Landing Poletanje i
sletanje pod uticajem efekta blizine zemlje, va-
zdušnog jastuka
GEV Ground Effect Vehicle (vo GEM) Naprava, vozilo
na vazdušnom jastuku; lebdelica
GFA Government-Furnished Articles Predmeti koje
obezbeduje država
GF(A)E Government-Furnished (Aircraft) Equipment
Oprema (vazduhoplova) koju đ država
GFR General Flight Rules Opšta pravila letenja
GFRP Glass Fibre Reinforced Plastics (vo GRP) Plasti-
ka č armirana staklenim vlaknima
GGS Ground Guidance System Sistem đ sa
zemlje
GGS Gyro GunSight Žiroskopski nišan
GH Grirl Headina Kurs DO koordinatnoj mreži
GH Gyroscopic Horizon Žirohorizont; avio-horizont
GHA Greenwich Hour Angle Lokalni ć ugao gri-
č meridijana
GHE Ground Handling Equipment ć oprema
za zemaljsko opsluživanje
Gli, Gl Ground Idle Mali gas, relant na zemlji
GIB GNSS Integrity Broadcast (Zemaljsko) emitovanje
podataka o funkcionalnom kvalitetu i integritetu
signala sistema globalne satelitske navigacije
GIC GNSS Integrity Channel (Sistem zemaljskih moni-
tora za) ć integriteta satelitskih signala i
obaveštavanje odnosnih korisnika satelitske navi-
gacije
GlE Groupement d'interets Economiques Udruživanje
iz ekonomskih interesa
GIFAS Groupement pes Industries Franr;aises Aeroneuti-
ques et Spatiales ZIFAS; udruženje francuske aero-
č i č industrije
G/L Gross Weight-to-payLoad ratio Odnos ukupne ma-
se (vazduhoplova) i mase korisnog tereta
GL Ground Level Nivo površine zemlje
GLA Gust Load Alleviation Ublaženje ć od
rafalnih udara vetra, bure
GLARE GLAss fibRE-reinforced aluminium laminate Alu-
minijumski laminati č staklenim vlaknima
GLARE Ground Level Attack, Reconnaissance, Electro-
nic countermeasures (Avion za) napad sa male visi-
ne, đ i elektronsko ometanje
GLCM Ground-Launched Cruise Missile ć ra-
keta lansirana sa (mobilnog) zemaljskog lansera
GLF Guidance Light Facility (FAA) (Zemaljska) svetla
za đ usmeravanje
GLOC, G-LOC Gravity-induced Loss Of Consciousness
Gubitak svesti zbog (velike promene) gravitacije
GLONASS GLobalOrbiting NAvigation Satellite System
(CIS) (vo ruske ć Sistem globalne orbital-
ne satelitske navigacije (ZND)
GLOW Gross Lift-Off Weight Ukupna masa odlepljiva-
nja, uzleta
GLS GPS (or GNSS) Landing System Sistem sletanja
ć satelitske navigacije
GM Guided Missile đ raketa
GMAW Gas Metal Arc Welding (vo MIG) č zavari-
vanje u neutralnom gasu upotrebom potrošne me-
talne elektrode
GMC Ground Movement Control Kontrola zemaljskog
kretanja (po manevarskim površinama i platformi)
GMC Guided Missile Control Upravljanje raketom
GMDSS Global Maritime Distress and Safety System
Globalni pomorski sistem za havarijske situacije i
bezbednu plovidbu
GMES Global Monitoring and Environmental Security
System (Evropski program) globalnog (satelit-
skog) sistema ć i zaštite životne sredine
GMLS Guided Missile Launching System Lansirni si-
stem đ raketa
GMM
73
GRIB
GMM General Maintenance Manual (FAA) Deo opšteg
č koji se odnosi na č održavanje
(vazduhoplova)
GMN Ground Mapping Narow (radar) Kartografski ra-
dar uskog zahvata
GMR Ground Mapping Radar Kartografski, mapni ra-
dar
GMR Ground Movement Radar Radar za kontrolu kre-
tanja po manevarskim površinama i platformi
GMS Geostationary Meteorological Satellite Geostacio-
narni meteorološki satelit
GMT Greenwich Mean Time (v. UTC; Z) Srednje gri-
č vreme; srednje vreme po č nultom
meridijanu
GMTBF Guaranteed Mean Time Between Failure Ga-
rantovano srednje vreme rada đ otkaza
GMTI Ground Moving Target Indication Indikacija po-
kretnih zemaljskih ciljeva
GMU GPS Monitoring Unit (RVMS) Autonomni preno-
sni GPS za ć visine leta (registruje podat-
ke visine leta koji se đ posle sletanja va-
zduhoplova)
GMW Ground Mapping Wide (radar) Kartografski ra-
dar širokog zahvata
GNC Global NAVCOM conference (IATA/ICAO) Svetska
konferencija za navigaciju i komunikacije
GNDCK GrouND ChecK Provera na zemlji
GNE Gross Navigation Error Gruba navigaciona
greška; grubo č skretanje od zadate linije
puta
GNE Guidance and Navigation Electronics Elektronska
oprema za đ i navigaciju
GNLU Global Navigation and Landing Unit đ za
globalnu navigaciju i sletanje
GNS Global Navigation System (v. ONS) Globalni na-
vigacioni sistem; navigacioni sistem omega
GNSS Global Navigation Satellite System (ICAO) Sistem
globalne satelitske navigacije
GOCAT Ground and Obstacle Collision Avoidance
Technique Tehnika izbegavanja sudara sa zemljom
i preprekama
GOES Geostationary Operational Environmental Satellite
(v. GOMS) Geostacionarni satelit za (kontinualno)
ć klimatskih promena
GOM General Operations Manual (FAA) Deo opšteg
č koji se odnosi na š ć vazduho-
plova
GOM Ground Operation Manual č za prihvat i
otpremu (aviona, putnika i robe)
GOME Global Ozone Monitoring Experiment Eksperime-
nat globalnog ć ozonskog č
GOMS Geostationary Operational Meteorological Satelli-
te (v. GOES) Geostacionarni operativni meteoro-
GP Glide Path (ICAO) Staza planiranja; projil poni-
ranja đ za đ u toku jinainog pri-
laženja
GPA Gas Path Analysis Analiza gasne struje (mla-
znog motora)
GPA Glide Path Angle Ugao staze planiranja
GPADIRS Global Positioning, Air Data Inertial Reference
System Globalna satelitska navigacija, aerodina-
č podaci i inercijalni referentni sistem
GPAGE General Purpose Aircraft Ground Equipment Ze-
maljska oprema opšte namene za opsluživanje va-
zduhoplova
GPALS Global Protection Against Limited Strikes Glo-
balna zaštita od č napada, protivudara
GPAS General Purpose Airborne Simulator Opštena-
menski, univerzalni simulator za ispitivanja u letu
GPATS General Purpose Automatic Test Equipment
š univerzalna oprema za automat-
sko Ispitivanje
GPCU Ground Power Control Unit Komandni đ
zemaljskog izvora energije, agregata
GPES Ground Proximity Extraction System Sistem iz-
č tovara iz ć aviona
GPI Ground Point of Intercept(ion) Zemaljska č
presretanja; č preseka produžetka linije GP i
ose PSS
GPI Ground Position Indicator (Avionski) č
položaja u odnosu na zemlju č prome-
na na putanji preko č
GPIP Glide Path Intercept Point č preseka staze
planiranja sa PSS
GPIRS Global Positioning/Inertial Reference System
Globalna satelitska navigacija/Inercijalni refe-
rentni sistem
GPLS Glide Path Landing System Sistem sletanja po
stazi planiranja
GPR General Purpose Radar Radar opšte namene
GPS Global Positioning System (USA) Sistem globalne
satelitske navigacije; globalni sistem đ
položaja, pozicioniranja
. GPU Ground Power unit Zemaljski agregat
GPWS Ground Proximity Warning System Sistem upo-
zorenja o (opasnom) približavanju zemlji
GRAN Global Rescue Alarm Net Mreža globalnog (sa-
telitskog) sistema za upozoravanje o potrebi spa-
savanja
GRAS Generally Recognized As Safe Opštepriznato
kao bezbedno
GRBM Global Range Ballistic Missile Globalna bali-
č raketa
GRCS GuardRail Common Sensor č senzor-
ski sistem za đ zaštite (kopnenih snaga)
(vazdušnim elektronskim đ iza horizon-
taj
č mreža meteoroloških podataka u binar-
nojformi
GRM Ground Run Monitor Monitor (za kontrolu)
voženja po zemlji
GRN Ground-Referenced Navigation Navigacija prema
orijentirima na zemlji
GRP Glass Reinforced Plastics (vo GFRP) Plastika
č armirana staklenim vlaknima
GRWT GRoss WeighT Ukupna masa; poletanje sa
ukupnom masom (vazduhoplova)
GS Glide Slope (FAA) Ravan planiranja; đ
vertikalnog đ vazduhoplova u toku pri-
laženja
G/S Ground Speed Brzina u odnosu na zemlju; put-
na brzina
GSARS Global Search And Rescue System Globalni
sistem traganja i spasavanja
GSD Geographic(al) Situation Display Displej, prikaz
geografske rasprostranjenosti (smicanja vetra u
zoni aerodroma)
GSE Ground Support Equipment (vo AGE) Zemaljska
oprema za pripremanje i održavanje vazduh oplo-
va (ili č leteliea)
GSI Ground Speed Indicator č putne brzine
(u odnosu na zemlju)
GSM Ground Support Manual č za zemaljsko
opsluživanje
GSME Ground Support Maintenance Equipment Zemalj-
ska oprema za č održavanje
GST Global Space Transport Globalni č tran-
sport
GST Greenwich Sidereal Time č zvezdano, si-
deralno vreme
GSTARS Ground Safety Tracking And Reporting System
Sistem ć bezbednog kretanja po površina-
ma aerodroma i obaveštavanja
GSTF Global Strike Task Force (USAF) (Vazduho-
plovne) operativne snage za globalne udare
GSTS Ground-based Surveillance Tracking System Si-
stem osmatranja ć sa zemlje
GT Grid Track Linija puta u odnosu na koordinatnu
mrežu
GTA General Terms Agreement Sporazum o opštim
uslovima (npr. isporuke delova đ snabde-
č delova i avio-prevozilaea)
GTA Ground Training Aid Sredstvo za zemaljsku obu-
ku
GTAW Gas Tungsten Arc Welding (vo TIG) č zava-
rivanje u neutralnom gasu upotrebom elektrode
od volframa
GTC Gas Turbine Compressor Kompresor gasne tur-
bine
GTD Gas Turbine Demonstrator Eksperimentalni tur-
binski motor; prototip turbinskog motora nove
GTD Ground Training Device (FAA) Trenažno sredstvo
za obuku na zemlji
GTE Ground Test Equipment Zemaljska ispitna opre-
ma
GTG Gas Turbine Generator Generator gasne turbine
GTN Global Trunk Network Svetska magistralna mreža
GTOL Ground Take-off and Landing Poletanje sa ze-
mlje i sletanje na zemlju
GTPU Gas Turbine Power unit Turbinski motor
GTR Groupe Tutbo-Beecteur Mlazna pogonska grupa
GTS Global Telecommunications System (WMO) Glo-
balni sistem telekomunikacija
GTSS Gas Turbine Starting System Sistem startovanja
turbinskog motora
GTW Gross Take-off Weight Maksimalna ukupna po-
letna masa
GVC General Visual Check Opšti vizuelni pregled
GVCE General Visual Check External Opšti vizuelni
pregled spolja
GVCI General Visual Check Internal Opšti vizuelni pre-
gled unutra
GVI General Visual Inspection Opšti vizuelni pregled
GVT Ground Vibration Test Ispitivanje vibracija na ze-
mlji
GW, GWT Gross Weight Ukupna masa (vazduhoplo-
va)
GWVSS Ground Wind Vortex Sensing System Zemaljski
sistem otkrivanja vrtložnog strujanja iza vazduho-
plova (na poletanju)
HAA Height Above Aerodome (vo MOA) (Relativna) vi-
sina iznad aerodroma
HAA Helicopter Association of America č heli-
koptersko udruženje
HACT Helicopter Active Control Technology Tehnologi-
ja aktivnih komandi helikoptera
HAH High Altitude Helicopter Helikopter za velike vi-
sine
HAHa High Altitude, High Opening (Vojni, padobran-
ski) skokovi sa velike visine sa otvaranjem pado-
brana na velikoj visini
HAI Heading and Attitude Indicator (Kombinovani) po-
č kursa i položaja; kontrolnik leta
HAI Helicopter Association, International đ
udruženje đ č i korisnika) helikoptera
HAL Height Above Landing (Relativna) visina iznad
površine prizemljenja, pristajanja (helikoptera)
HALE High Altitude, Long Endurance (Bespilotna) lete-
lica za velike visine i dugo trajanje leta
HALO High Altitude, Long Operation Dugo letenje na
velikoj visini
HALO High Altitude, Low Opening (Vojni, padobranski)
skokovi sa velike visine sa otvaranjem padobrana
na maloj visini
HALS/DTOP High Approach Landing System/Dual Thres-
na sletanje (operativna procedura posle izmešta-
nja praga na jednoj od dve paralelne PSS)
HAP Hazardous Air Pollutant Opasan č
HAP Helicoptere d'Appui Protection Helikopter za po-
dršku
HAPI Helicopter Approach Path Indicator č
prilazne putanje helikoptera
HAPS Helicopter Accoustic Processing System Helikop-
terski sistem za obradu č signala
HARM High-speed AntiRadar (AntiRadiation) Missile
Protivradarska raketa (raketa protiv izvora elek-
tromagnetnog č velike brzine
HARS Heading and Attitude Reference System Refe-
rentni sistem kursa i položaja
HARV High Angle of attack Research Vehicle Letelica
za ispitivanje letenja na velikim napadnim uglovi-
ma
HAS Hardened Aircraft Shelter č avionsko sklo-
nište; kaponir
HASG Helicopter Airworthiness Study Group (JAA) Stu-
dijska grupa za č standarde) plovidbeno-
sti helikoptera
HASP High Altitude Sounding Projectile Projektil za vi-
sinsko sondiranje atmosfere
HASSS High Accuracy Spacecraft Separation System
Visokoprecizni sistem odvajanja kosmoplana
HAT Height Above Threshold (Relativna) visina nad
pragom PSS
HAT Height Above Touchdown (Relativna) visina iznad
zone prizemljenja
HATF High Altitude Test Facility Ispitna stanica za vi-
sinska ispitivanja; opitna barokomora
HATR Hazardous Air Traffic Report Izveštaj o opasno-
stima u toku leta
HATS Helicopter Advanced Tactical System Umvršeni
č sistem za helikoptere
HATS High Altitude Terrain contour data Sensor Senzor-
ski sistem đ reljefa terena sa velike vi-
sine
HATW Homing All The Way đ na celoj
trajektoriji leta
HAWFCAR Helicopter Adverse Weather Fire Con-
trol/Acquisition Radar Helikopterski radar za upra-
vljanje vatrom i otkrivanje ciljeva u lošim meteo-
rološkom uslovima
HBAT Handbook Bulletins for Air Transportation (FAA)
č sa biltenima za vazdušni ć
HBAW Handbook Bulletins for AirWorthiness (FAA) Pri-
č sa č biltenima za plovidbenost
HBB HandBook Bulletin (FAA) č sa biltenima
HBGA Handbook Bulletins for General Aviation (FAA)
č sa č biltenima za avijaciju
opšte namene
HBN H::l7'Hrl R.,,,,,,,f\1 k'nv .. .. ;_ .. -
fb HFCU
HCO Human-Centered Design Projektovanje bazirano
na ergonomiji
HCF High Cycles Fatigue Zamor materijala na veli-
kom broju ciklusa
HCMM Heat Capacity Mapping Mission (Satelitska) mi-
sija kartografisanja izvora č energije
HCP Handbook Cabin Personnel č kabinskog
osoblja
HOATZ High Density Air Traffic Zone Zona visokog in-
tenziteta, gustog vazdušnog ć
HDD Head-Down Display Indikator č dis-
plej) na instro-tabli (za razliku od č na
staklu kao kod HUD)
HOEP High Density Electronics Packaging Velika zbije-
nost razmeštaja elektronske opreme
HOF High frequency Direction Finding station Radio-go-
niometrijska stanica visoke č kratkota-
lasna radio-goniometrijska stanica
HOOP Horizontal Dilution Of Precision (v. PDOP, VDOP)
Horizontalna poziciona greška prijemnika signala
navigacionog multilateralnog sistema (u zavisno-
sti od udaljenosti prijemnika u odnosu na
višestrane izvore signala)
HOTA High Density Traffic Airport Aerodrom sa vrlo
gustim, vrlo frekventnim vazdušnim ć
HEC Human External Cargo (v. NHEC) (Prevoz) ljud-
stva kao spoljnjeg tereta (helikoptera)
HEDA Helicopter En route Descent Area Zona ponira-
nja helikoptera na ruti
HEL High Energy Laser Laser velike energije; ć
laser
HELIOPS HELicopter OPerationS š ć eksploa-
tacija helikoptera
HELMS HElicopter Malfunction System Sistem otkriva-
nja neispravnosti helikoptera
HELMS HElicopter Multifunction (radar) System Više-
funkcionalni radarski sistem za helikoptere
HELO HElicOpter Helikopter
HELP Helicopter Electronic Landing Path Elektronski
sistem obezbedenja sletanja helikoptera
HELPS HElicopter Positioning System Navigacioni si-
stem helikoptera
HELPR Handbook of Electronic Parts Reliability Pri-
č o pouzdanosti delova elektronskih đ
HELSTAR HElicopter Loitering System with Thermal irna-
ger And Radar Helikopterski baražni sistem sa ter-
movizorom i radarom
HEMS, HEMES Helicopter Emergency Medical Service
Helikopterska medicinska služba prve ć
HERF High Energy Radiated electromagnetic Field Elek-
tromagnetno polje koje č veliku energiju
HF High Frequency (3-30 MHz) Visoka č (de-
kametarski talasi)
HFDF, HF/DF High Frequency Direction Finder Radio-
goniometar visoke č
HFDL High Frequency Data Link Link. linija HF, krat-
kotalasnog prenosa podataka
HFE Heavy Fuel Engine Motor na teška goriva
HFE Human Factor Engineering Ergonomijska tehni-
ka; đ č rešenja ljudskom
faktoru
HFEC High Frequency Eddy Current (NOT) Vrtložne, [u-
koove struje visoke ć
HFGS Head-up Flight Guidance System Sistem đ
(vazduhoplova) ć elektronskog č
podataka na č staklu, kolimatora
HFM Helicopter Flight Manual č č heli-
koptera
HFOR Human Factor Open Reporting Prijavljivanje
grešaka zbog ljudskog faktora bez sankcionisanja
HFR Height-Finding Radar Radar za đ me-
renje visine (cilja)
HFTF Human Factor Task Force (IATA) Privremena
č grupa za (istraživanje uticaja) ljudskog
faktora .
HFWG Human Factor Working Group (IATA) Radna gru-
pa za (istraživanje uticaja) ljudskog faktora
HG Horizontal Gyro Žiroskop sa horizontalnim po-
ložajem rotora; horizontalni žiroskop
HGA High Gain Antenna Antena velikog antenskog
č
HGS Head-up Guidance System Sistem đ po-
ć elektronskog č podataka na č
nom staklu. kolimatora
HGS Holographic Guidance System Holografski sistem
đ
HGW Heavy Gross Weight Velika ukupna masa (va-
zduhoplova)
HHMU Hand-Held Manoeuvering Unit č raketni
motor za manevrisanje (kosmonauta)
HI High (altitude) Velika visina; gornji vazdušni pro-
stor
HI High Intensity (lights) (Svetla) velike č velikog
in tenzi teta
HIAL(S) High Intensity Approach Light(ing) (System) Si-
stem prilaznih svetala velike č
HIBAL High altitude BALloon Visinski balon; stratostat
HIC Head Injury Criterion Kriterijum (u odnosu na mo-
ć povrede glave
HIC Hybrid Integrated Circuit Hibridno iniegrisano ko-
lo
HICAT High Altitude Clear Air Turbulence Turbulencija
po vedrom vremenu na velikoj visini
HID High Intensity Discharge lamp Baterijska lampa sa
jakim svetlom
HIDAS Helicopter Integrated Defensive Aids Suite (Pro-
gramski) paket, odbrambenih sredstava
HIDEC Highly Integrated Digital Engine Control (NASA)
Visoko integrisane digitalne komande motora
HIDSSHelmet Integrated Display Sight System Sistem
nišanskog č đ na šlem, kacigu
HIFAC High Altitude Forward Air Control đ
avijacije sa velike visine
HIFOR High FORecast Visinska prognoza vremena;
prognoza vremena na ruti visinskih letova
HIG Hermetically sealed Integrating Gyro Hermetizova-
ni integracioni žiroskop; žiroskop u zatvorenom
ć š sa č koji meri ukupno ugaono po-
meranje letelice
HIL Hold Item List Lista odloženih radova (održava-
nja)
HIMAT Highly Manoeuverable Aircraft Technology Teh-
č razvoj vazduhoplova visokih manevarskih
sposobnosti
HIMS Heavy Interdiction Missile System ć baražni
raketni sistem
HIPAR High Power Acquisition Radar ć radar za
otkrivanje i zahvatanje ciljeva
HIPPARCOS High Precision PARallax COllecting Satelli-
te (ESA) Satelit za precizno đ astrome-
trijskih parametara zvezda
HIR Helicopter Instrument Rules Pravila instrumental-
nog letenja, letenja po instrumentima za helikop-
tere
HIRAN High Intensity Radar Aids to Naviqation Obez-
đ letenja u zonama gustog vazdušnog sao-
ć ć radarskih navigacionih sredstava
HIRAN High-precision shoRAN Vrlo precizni šoran; si-
stem bliske navigacije visoke preciznosti
HIRF High Intensity Radio Frequency Radio-frekvenci-
je, visoke frekvencije velikog intenziteta
HIRF High Intensity Radiated Field Polje velikog inten-
ziteta č
HIRL High Intensity Runway edge Lights č svetla
PSS velike č
HIRO High Intensity Runway Operations Vrlo intenziv-
no š ć PSS
HIRTZ, HRTZ High intensity RadioTransmission Zone
Zona sa velikim intenzitetom radio-emisija
HIRS Helicopter InfraRed System Infracrveni sistem
helikoptera
HIRS High InfraRed Reflectance Veliki odraz infracr-
venog. tiplotnog č
HIRS High resolution Infrared Radiation Sounder Infra-
crveni radiometar visoke rezolucije
HIS Hazard Information System Sistem obaveštavanja
o opasnosti
HIS Hold Item Slip ć papirna traka za upisivanje
odloženih neispravnosti. grešaka (u okviru MEL-a
ili CDL-a koje ć kasnije biti otklonjene)
HITS Highway-In-The-Sky (programme) (NASA. 000.
FAA) (Program) đ bržeg vazdušnog
prevoza (za prigradska i seoska naselja) u odnosu
4_ ,}444 • .."... "'!,: """""..., ............ rf",ffln1Ifo";YYJn
nlVYI\;:)
HIWAS Hazardous ln-flight Weather Advisory Service
(FAA) Služba obaveštavanja posada u vazduhu o
opasnim meteorološkim uslovima
HlA Heavy Lift Airship Dirižabl, vazdušna đ velike
nosivosti
HlA High Level Airspace Gornji vazdušni prostor
HlCS High Lift Control System Sistem upravljanja ko-
mandnim površinama hiperpotiska, zakrilcima i
pretkrilcima
HlFC Hybrid Laminar Flow Control (Cessna) Kontrola
hibridnog laminarnog strujanja
HlFN Hybrid Laminar Flow NacelIe Motorska gondola
sa hibridnim laminarnim strujanjem
HlH Heavy Lift Helicopter Helikopter za teške terete
HllV Heavy Lift Launch Vehicle č teških
tereta
HlPADS High Level Parachute Air Delivery System Si-
stem izbacivanja tovara sa velike visine padobra-
nima
HMAT Highly Manoeuverable Aircraft Technology Tehno-
logija vazduhoplova visokih manevarskih sposob-
nosti
HrtlATS Headquarters, Military Air Transport Service
Stab vojne vazdušno-transportne službe
HMD Helmet-Mounted Display (Elektronski) č
na kacigi pilota
HMG Hydraulic Motor Generator č pogon
generatora
HMH Helmet-Mounted HUD HUD đ na kacigu
HMI Human Machine Interface (v. MMI) đ od-
nos č i mašine; č rešenja đ
ljudskim ć
HMOSP Helicopter Multimission Optronic Stabilized
Payload č stabilizovani č kom-
plet višestruke namene, za helikoptere
HMR Helicopter Main Route Glavna helikopterska ru-
ta
HMS Health Monitoring System Sistem ć is-
pravnosti
HMS Helmet-Mounted Sight Nišan đ na kacigu
HMU Heavy Maintenance Unit Radionica za radove
obnove, remonta
HMU Height Monitoring Unit (RSVM) Zemaljska stanica
za ć visine leta vazduhoplova radi provere
preciznosti avionskih visinomera
HMU HydroMechanical Unit č đ
HMV Heavy Maintenance Visit č č pre-
gled
HO service available to meet Operational requirements
Služba (kontrole letenja) radi da zadovolji opera-
tivne potrebe
HOSOS HOmin.g BOmb System Sistem samona-
77 HPI
HOCAS Hand On Collective lever And Cyclic stick Ruka
na č kolektivnog koraka i palici č ko-
raka (helikoptera)
HODR Helicopter Operational Data Recording Registro-
vanje operativnih podataka helikoptera
HOGE Hover Out of Ground Effect Lebdenje van utica-
ja efekta blizine zemlje
HOGS Homing Optical Guidance System č sistem
samo đ ja
HOP Hand-Off Point č preuzimanja (otkrivenog)
cilja
HOPS Helmet Optical Position Sensor č vizir,
nišan na šlemu
HOT High Oil Temperature Visoka temperatura ulja
(npr. motora)
HOT High-subsonic Optically-guided Tube-launched (mis-
sile) (Raketa) velike č brzine sa č
đ ispaljena iz cevnog lansera
HOTAS Hands On Throttle And Stick (v. HOTAY) Ruke
na komandi gasa i komandnoj palici
HOTAY Hands On Throttle and Yokes (v. HOTAS) Ruke
na komandi gasa i komandnoj palici
HOTOl HOrizontal Take-Off And Landing Horizontalno
poletanje i sletanje
HOVVAC Hovering Vehicle Versatile Automatic Control
Višenamenski automatski (sistem) upravljanja va-
zduhoplovom na režimu lebdenja
HOWD Helicopter Obstacles Warning Device đ za
upozorenje opasnog približavanja helikoptera
preprekama
HP High Pressure Visoki pritisak
HP Holding Pattern Procedura letenja u zoni č
holdingu
HP HorsePower Konjska snaga (KS); jedinica za iz-
laznu snagu motora (75 kpm/sec; 0.7355 kW)
hPa HectoPascal Hektopaskal; jedinica za merenje
vazdušnog pritiska; milibar
HPA High Power Amplifier č velike snage;
snažno č
HPC High Pressure Compressor Kompresor visokog
pritiska
HPCM High-Power CounterMeasures (EW) Protivmere
velike snage; ć protivmere
HPCR High Pressure Compressor Rotor Rotor kompre-
sora visokog pritiska
HPD High Performance Drone Bespilotna letelica viso-
kih performansi
HPF High-Pass Filter Propusni filter za visoke fre-
kvencije
HPGC Heading Per Gyro Compass Kurs po žirokom-
pasu
HPH High Performance Helicopter Helikopter visokih
performansi, letnih karakteristika
HPI High Power IIluminator ć (svetlosni ili radar-
HPI High Probability of Intercept Velika ć
presretanja, udara, pogotka
HPI Hydraulic Pressure Indicator Indikator hidrau-
č pritiska
HPL Human Performance and Limitations Ljudske mo-
ć i č
HPM High Power Microwave Mikrotalasi velike snage
HPSOV High Pressure Shut-Off Valve č sla-
vina (sistema) visokog pritiska
HPT High Pressure Turbine Turbina visokog pritiska
HPTACCS High Pressure Turbine Active Clearance Con-
trol System Sistem aktivne kontrole zazora (lopati-
ca) turbine visokog pritiska (sa ć š
HPTCC High Pressure Turbine Clearance Control Kon-
trola zazora (lopatica) turbine visokog pritiska
HPTR High Pressure Turbine Rotor Rotor turbine viso-
kog pritiska
HPV High Pressure Valve Ventil visokog pritiska
HPZ Helicopter Protected Zone š ć zona (za le-
tenje) helikoptera
HOl Hydraulic Quantity Indicator č č hi-
dro-ulja
HRD High Rate Discharge Velika brzina izbacivanja
(npr. sredstva za gašenje požara)
HRD High Resolution Display Displej visoke rezoluci-
je (npr. satelitskih snimaka meteorološke situacije)
HRE Hypersonic Ramjet Engine ć nabojni,
lorenov motor
HRF Height-Range Finder Aparat za merenje visine i
udaljenosti
HRGM High Resolution Ground Map Mapa terena veli-
ke rezolucije
HRI Height-Range Indicator č visine i udalje-
nosti
HRL Horizontal Reference Line (v. WL) Horizontalna
referentna linija
HRM High Resolution Map Mapa (terena) velike pre-
ciznosti (rezolucije)
HRP Heliport Reference Point Geografski centar heli-
droma
HRS Heading Reference System Referentni kursni si-
stem; sistem merenja (i indikacije) kursa
HS, HSL Heading Select Postavljanje, zadavanje kur-
sa
HS service available during Hours of Scheduled operati-
ons Služba (kontrole letenja) radi u vreme redov-
nog letenja
HSALT Hold-Short Advisory Landing Technology (NASA)
Uputstva (za ć bezbednosti) pri primeni
metodike sletanja LAHSO
HSC Hydraulic System Controller Regulator pritiska
č sistema
HSCT High-Speed Civil Transport Civilni transportni
avion velike brzine
HSCU Horizontal Stabilizer Control Unit č hori-
""''''' .."-i.-.J.,, ""...... ..",,",
HSD Horizontal Situation Display (v. HSI) Složeni poka-
č položaja u horizontalnoj ravni; HSI sa do-
datnim funkcijama
HSF High Speed Flight Let velikom brzinom; brzinski
let
HSI High Speed Interface Veznik velike brzine; uspo-
stavljanje đ velikom brzinom
HSI Horizontal Situation Indicator HSI; avio-horizont;
č situacije u horizontalnoj ravni
HSI Hot Section Inspection Pregled toplog dela (mo-
tora)
HSLLADS High-Speed Low-Level Aerial Delivery System
Sistem dotura, izbacivanja tovara (iz vazduhoplo-
va) na maloj visini pri velikoj brzini, u š ć
letu
HSOS Helicopter Stabilized Optronic Sight Helikopter-
ski stabilizovani optron č nišan
HSRP High Speed Research Programme Program
istraživanja (letelica) velike brzine
HST High Speed Taxiway Brzinska rulna staza
HT Hard Time (overhaul time limit or part life limit) Limi-
tirano vreme š ć đ radni resurs do
revizije ili đ radni vek dela)
HT Head of Training (JAA) Rukovodilac obuke
HTA Heavier Than Air Teži od vazduha
HTML HyperText Markup Language Jezik, standardni
skup programskih kodova za č hiper-
teksta, nelinearnog prikazivanja i pretraživanja
informacija
HTNS Helicopter Tactical Navigation System Sistem tak-
č navigacije helikoptera
HTOVL Horizontal Take-Off, Vertical Landing Horizon-
talno poletanje, vertikalno sletanje
HTS HARM Targeting System Sistem đ ciljeva
protivradarskim raketama velike brzine
HTT Heavy Tactical Transport Teški transportni avion
č avijacije
HITB High Technology Test Bed Probni sto, vazduh0-
plov za ispitivanje proizvoda visoke tehnologije
HITP HyperText Transfer Protocol Protokol, skup pra-
vila za prenos hiperteksta (npr. preko interneta)
HTZ Helicopter Traffic Zone Zona letenja helikoptera
HU Helicopter, Utility Helikopter opšte namene
HUBES HUman Behavior in Extended Spaceflights Po-
našanje ljudskog organizma u toku dužeg boravka
u kosmosu
HUD Head-Up Display Elektronski č podata-
ka na č staklu; (pilotski) kolimatorski dis-
plej, č č diplej, č
HUDIWAC Head Up DisplayIWeapon Aiming Computer
Nišansko-navigacioni č sa kolimatorskim
č na č staklu
HUDIWAS Head Up Display/Weapon Aiming System
Nišansko-navigacioni sistem sa kolimatorskim po-
l-,«.«; .. .. );nnun", 0+r,1,1"
HUFAG HUman Factor Advisory Group Savetodavna
grupa za ljudski faktor
HUMINT HUMan INTelligenge Pribavljanje informaci-
ja agenturnim radom, preko špijuna; špijunaža
HUMS Health and Usage Monitoring System (HeL) Si-
stem ć rada i habanja motora i meha-
č sistema (helikoptera)
HUPER HUman PERformance (IFALPA) Ljudske spo-
sobnosti, ć
HVAC Heating, Ventilating and Air Conditioning Greja-
nje, ventilacija i klimatizacija
HVAR High Velocity Aircraft Rocket Avionska raketa
velike brzine
HVC HUD Video Camera Video-kamera č poka-
č podataka, pilotažnog kolimatora
HVDC High Voltage Direct Current Jednosmerna struja
visokog napona
HVDF High and Very high frequency Direction Finding
stations (at same location) Radio-goniometrijske sta-
nice visoke i vrlo visoke č kratkotala-
sne i ultrakratkotalasne radio-goniometrijske sta-
nice (na istom mestu)
HVLP High Velocity, Low Pressure (Pištolj za na-
nošenje boje) velikom brzinom, pod malim priti-
skom
HVM High Velocity Missile Raketa velike brzine
HVOC High Volatile Organic Compounds Lako isparlji-
va organska jedinjenja
HVOF High Velocity Oxy(gen)-Fuel Proces nanošenja
materijala rasprašivanjem visoko energetskim
gorivom
HVPS High Voltage Power Supply Napajanje elek-
č strujom visokog napona
HVR Helicopter Visual Rules Pravila vizuelnog letenja
za helikoptere
HWS Horizontal Wind Shear Horizontalna komponen-
ta smicanja vetra
HX no specific working hours Nisu posebno đ
radni sati (kontrole letenja)
HYRAT HYdraulic Ram Air Turbine ć hidrau-
č č
A Initial Approach č (segmet) prilaženja
lA Inspection Authorization (FAA) Inspekcijska ovla-
š ć (za overavanje godišnjeg pregleda ili veli-
kih opravki)
ilAIntermediate Altitude Srednja, đ (nad-
morska) visina
IAA Initial Approach Altitude (Nadmorska) visina
č prilaženja
IAARC International Administrative Aeronautical Radio
Conference (ITU) đ administrativna
konferencija za vazduhoplovna radio-sredstva
lAC Instrument Approach Chart Karta prilaženja po
instrumentima
79 lAS
lAC International Aerobatic Club đ akro-
batski klub
lACA International Air Carrier Association đ
no udruženje avio-prevozilaea
lACA International Association of independent Charter
Airlines đ udruženje nezavisnih nere-
dovnih, č avio-kompanija
IACS Inertially-referenced Attitude Control System Iner-
cijalni referentni sistem prostorne orijentacije
lACS Integrated Avionics Control System Integrisani si-
stem avionske elektronske opreme za upravljanje
IACSP International Aeronautical Communications Servi-
ce Provider Provajder usluga đ vazdu-
hoplovnih komunikacija
IAE Intemationi Aero Engines Motori đ u koo-
peraciji P&W, MTU i RR (npr. V2500)
IAF Initial Approach Fix Kontrolna č č
(segmenta) prilaženja
IAF International Astronautical Federation đ
na č federacija
IAFQCA International Airlines Fuel Quality Control Audit
Audit (predstavnika) đ avio-prevozi-
laca o kontroli kvaliteta goriva
IAGC Instantaneous Automatic Gain Control Trenutno
automatsko regulisanje č
IAL(C) Instrument Approach and Landing (Charts) Karte
instrumentalnog prilaženja i sletanja
IALSSA International Air Line Stewardess and Steward
Association đ udruženje kabinskog
osoblja avio-kompanija
lAM Institute of Aviation Medecine (GB) Institut za va-
zduhoplovnu medicinu
IAMAW International Association of Machinists & Aero-
space Workers đ udruženje metalaca i
radnika u č industriji
lA mode Initial Approach mode Režim, č č
prilaženja
IAO ln And Out of clouds U (oblacima) i van oblaka
IAOPA International Council of Aircraft Owners and Pilots
Associations đ (koordinacioni) savet
udruženja vlasnika vazduhoplova i pilota
IAP Instrument Approach Procedure Procedura pri-
laženja po instrumentima
lAPA Instrument Approach Procedures Automation Auto-
matski, kompjuterski sistem izrade procedura pri-
laženja po instrumentima
IAPS Integrated Avionics Processing System (v. lAC)
Centralizovani, integrisani sistem obrade podata-
ka elektronske opreme
lAR Intersection of Air Routes Ukrštanje, raskrsnica
vazdušnih puteva
lAS Ideal Airfoil Shape Idealni oblik aeroprofila
lAS Indicated AirSpeed Indicirana vazdušna brzina;
brzina po brzinomeru
lAS International Aircraft Standard đ va-
zduhoplovni standard
lASA International Air Safety Association đ
udruženje za bezbednost vazdušne plovidbe
IASAP International Aviation Safety Assessment Pro-
gramme (FAA) Program ocenjivanja (standarda)
bezbednosti đ vazduhoplovstva
lAT Indicated Air Temperature Indicirana temperatura
vazduha
IATA International Air Transport Association đ
rodno udruženje (redovnih avio-prevozilaea) u va-
zdušnom ć
IATC International Air Traffic Communications Komuni-
kacije (za đ đ vazdušnog
ć
IATF International Airline Training Fund (IATA) đ
rodni fond za obuku (osoblja) avio-kompanija
IATP International Airlines Technical Pool (IATA)
đ č pul avio-kompanija
IATSN International Aviation Training Services Network
đ mreža vazduhoplovnih centara za
obuku
IAVC Instantaneous Automatic Volume Control Trenutna
automatska regulacija nivoa, č tona
IAVW International Airways Volcano Watch Osmatranje
vulkanskog pepela na đ vazdušnim
putevima
lAW ln Accordance With U saglasnosti sa; saglasno
sa
IAWP Initial Approach Waypoint (RNAV) Kontrolna
č č (segmenta) prilaženja
IBAA International Business Aviation Association
đ udruženje poslovne avijacije
IBAC International Business Aircraft Council đ
rodni savet poslovne avijacije
IBHRS Inflatable Body and Head Restraint System (vo
CABS) (Zaštitni) sistem sa ć jastuci-
ma za telo i (ramenim) pojasevima za glavu
IBIS ICAO Bird Strike information system IKAO sistem
obaveštavanja o sudaru sa pticama
IBM Intercontinental Ballistic Missile (vo ICBM) Interkon-
tinentalna č raketa
IBN Identification BeacoN Far za identifikaciju
IBR Integrally Bladed Rotor (P&WC) Rotor sa integri-
sanim lopaticama; jednodelni rotor .
IBS Intelligence Broadcast System Sistem difuzije, pre-
nosa obaveštajnih podataka
lBSS Infrared Background Signature Survey Kontrolisa-
nje ukupnog toplotnog č infracrvenog od-
raza pozadine
IC Integrated Circuit Integrisano kolo; oscilatorno ko-
lo sa organizovanim rasporedom mikroelektron-
skih komponenata (otpornika, kondenzatora, dio-
da i tranzistora)
ICA Instructions for Continued Airworworthiness Uput-
o tvrrr '7r7 lrF'lJ7f;Ml1n!Vll1 nlF'llJirlhOVlr'lC'f
ICAA International Civil Airports Association đ
rodno udruženje civilnih aerodroma
ICAN International Commission for Air Navigation đ
narodna komisija za vazdušnu navigaciju
ICAO Internationi Civil Aviation Organization IKA O;
đ organizacija za civilno vazduh0-
plovstvo
ICAP Improved CAPability Poboljšana sposobnost,
ć
ICARE International Commission for Astronautics
REcords (FAl) đ komisija za rekorde u
astronautici
ICAS International Council of AirShows đ
savet (organizatora) vazduhoplovnih izložbi
ICAWS Integrated Caution, Advisory, Warning System
Integrisani sistem opominjanja, obaveštavanja i
upozoravanja
ICBM InterContinental Ballistic Missile (vo IBM) Interkon-
tinentalna č raketa
ICC International Communications Committee (ATA/lATA)
đ komitet za komunikacije
ICCA International Cabin Crew Association đ
no udruženje kabinskog osoblja
ICCAIA International Co-ordinating Council of Aerospace
Industries Association đ koordinacioni
savet udruženja č industrije
ICE Improved Combat Efficiency Poboljšana borbena
efikasnost
ICE Integrated Cooling for Electronics Objedinjeno
đ elektronske opreme
ICH Improved Cargo Helicopter Poboljšani helikopter
za prevoz tereta
ICM InterContinental Missile Interkontinentalna raketa
ICMS Integrated CounterMeasures Suite Integrisani
niz, paket objedinjenih protivmera
ICNIA Integrated Communication, Navigation and Identi-
fication Avionics Integrisana č oprema si-
stema za komunikaciju, navigaciju i identifikaciju
ICNS Integrated Communications/Navigation System In-
tegrisani sistem komunikacija i navigacije
ICPM Interactive Cabin Passenger Management (vo CMS)
Interaktivno č opsluživanje č kabi-
ne
ICPTF International Certification Procedure Task Force
Privremena đ č grupa za proce-
dure homologacije vazduhoplovnih proizvoda (i
celishodnost revizije vazduhoplovnih č
standarda)
ICS InterCommunication System Sistem interne veze
ICU Instrument Comparator Unit đ za uporediva-
nje pokazivanja instrumenata
ID Inside (Inner) Diameter Unutrašnji č
IDA Integrated Digital Avionics Integrisana digitalna
č oprema
lOB Integrated Data Bank Banka integrisanih podata-
l-n
IDE Independent Designated Examiner (FAA) Nezavisni
š ć č (koji ne sprovodi ispite samo
po jednom posebnom programu)
IDECM Integrated Defensive Electronic CounterMeasu-
res Integrisane defanzivne elektronske protivmere;
č defanzivno elektronsko ometanje
IDF Intereeptor Day Fighter Dnevni č
lOG Integrated Drive Generator Generator sa
đ pogonom
IOMS Ingested Debris Monitoring System Sistem
ć stranih tela usisanih u motor
lOP Integrated Data Processing Integrisana obrada
podataka
IDS IATA Distribution System Distribucioni sistem IA-
TA-e
IDS Integrated Diagnostic System Integrisani sistem
analize kvarova (na osnovu baze podataka za od-
đ avion i uputstava za otklanjanje kvarova)
IDS Integrated Display System Sistem objedinjenog
prikaza podataka, č displeja
lOS InterDiction Strike (Vazdušni) napad za za-
č č snaga
IEC International Electrotechnical Commission đ
rodna komisija za elektrotehniku
IEEE Institute of Electrical and Electronic Engineers
(USA) Institut inženjera za elektriku i elektroniku
IEIS Inegrated Engine Instrument System Integrisani
sistem motorskih instrumenata
IEM Interpretative and Explanatory Material (JAA) Tu-
č i objašnjenja; tekstovi sa č i
objašnjenjima
lEPR Integrated Engine Pressure Ratio Kombinovani
stepen povišenja pritiska u motoru (koristi se kod
nekih turbofenskih motora da č izlazni total-
ni pritisakfenskog dela kompresora i ulazni total-
ni pritisak kompresora)
lEPS Integrated Electrical Power System Integrisani si-
stem napajanja (vazduhoplova) č ener-
gijom
IETM(P) Interactive Electronic Technical Manual Teh-
č č interaktivne elektronike
IEW Intelligence and Electronic Warfare Obaveštajna
delatnost i đ elektronskog rata
IEWCS Intelligence and Electronic Warfare Common
Sensor č senzorski sistem obaveštajne
delatnosti i đ elektronskog rata
IEWS Intelligence and Electronic Warfare Suite Komplet
opreme za obaveštajnu delatnost i đ elek-
tronskog rata
IF Instrument Flight Let po instrumentma; instrumen-
talni let
IF Intermediate approach Fix Kontrolna č č
ka) središnjeg (segmenta) prilaženja
IF, I/F Intermediate Frequency đ pro-
.. ... I· •• _J:_ __
IFA International Federation of Airworthiness đ
rodna federacija za plovidbenost (vazduhoplova)
IFA International Fighter Aircraft đ č
avion đ u saradnji više zemalja ili namenjen
za prodaju drugim zemljama)
IFAA International Flight Attendants Association đ
narodno udruženje kabinskog osoblja
IFALPA International Federation of Airline Pilots Associ-
ation đ federacija udruženja linijskih
pilota
IFAPA International Foundation of Airline Passenger As-
sociations đ fondacija udruženja put-
nika II linijskom vazdušnom ć
IFATCA International Federation of Air Traffic Controllers
Association đ federacija udruženja
kontrolora leta
IFCA International Flight Catering Association đ
rodno udruženje č vazduhoplova hra-
nom i ć
IFCNS Integrated Flight Control and Navigation System
Integrisani sistem upravljanja i navigacije
IFCS Integrated Flight Control System Integrisani si-
stem upravljanja letelice
IFDL IntraFlight Data Link Link, linija prenosa podata-
ka (vazduhoplovima) u letu
IFE ln-Flight Entertainment (v. CES) Razonoda (putni-
ka) u toku leta
IFEO International Flight Engineers Organisation
đ organizacija č č
IFF Identification Friend or Foe (v. SIF) Identifikacija
prijatelj ili neprijatelj; sistem elektronskog legiti-
misanja "svoj ili đ
IFF Interrogation, Friend or Foe Radarsko legitimisanje
"svoj ili đ
IFFC Integrated Flight and Fire Control Integrisano
upravljanje (vazduhoplo vom) i vatrom, naoru-
žanjem
IFIM International Flight Information Manual (FAA) Infor-
mativni č č za letenje u i izvan SAD
za neredovne avio-prevozioce i ostale operatore
IFIO International Flight Inspection Office (formerly FIFO)
(FAA) đ biro vazduhoplovne inspekcije
(ranije FIFO)
IFIS Integrated Flight Instrument System Integrisani si-
stem č instrumenata
IFL Initial Flight Level č nivo krstarenja
IFM Instrument Flight Manuel č za instrumen-
talno letenje
IFMCS Integrated Fire and Manoeuver Control System
Sistem objedinjenog upravljanja vatrom i mane-
vrisanjem (vazduhoplova)
IFMS Integrated Flight Management System lntegrisani
sistem programiranog upravljanja letom
IFN ln-Flight Network Mreža povezivanja sa interne-
, / r •• _ , • • •• •
IFOG Interferometric Fiber Optic Gyro Interferometar-
ski žiroskop sa č vlaknom
IFOV Instantaneous Field Of View Trenutno vidno po-
lje (u toku manevrisanja)
IFPC Integrated Flight and Propulsion Control Integrisa-
ne komande leta i gasa motora
IFPM ln-Flight Performance Monitoring ć kon-
trola performansi, č karakteristika u letu
IFPS Integrated Flight plan Processing System Integri-
sani sistem obrade podataka za plan leta
IFR ln-Flight Refueling Snabdevanje gorivom u letu
IFR Instrument Flight Rules Pravila instrumentalnog
letenja; pravila letenja po instrumentima
IFRAA International Federation of Regional Airline Asso-
ciation đ federacija udruženja regio-
nalnih avio-prevozilaca
IFRB International Frequency Registration Board (ITU)
đ komitet za registraciju frekvencija
IFS ln-Flight Simulator Letni simulator; upotreba (po-
ć vazduhoplova za ispitivanje u letu novih
đ i sistema
IFSAR InterFerometric Synthetic Aperture Radar lnterfe-
rometarski radar sa sintetizovanim otvorom ante-
ne
IFSD ln-Flight Shut Down Gašenje motora u letu
IFSR International Flight Service Receiving station
đ prijemna stanica službe kontrole le-
tenja
IFSS International Flight Service Station đ
stanica službe kontrole letenja (za otvorene,
đ teritorije i vode)
IFST International Flight Service Transmitter station Me-
dunarodna (savetodavna) predajna stanica službe
kontrole letenja
IFSTA International Fire Safety Training Association
đ udruženje za obuku osoblja za pro-
tivpožarnu zaštitu
IFT Instrument Flight Trainer Trenažer instrumentalnog
letenja
IFUS Item Follow-Up Sheet Kartica ć stanja de-
la
IGA International General Aviation đ avija-
cija opšte namene
IGACEM Inspection Generale de I'Avlation Civile Et de
Meteorologle Generalna inspekcija civilnog vazdu-
hoplovstva i meteorologije
IGB Inlet GearBox ć reduktor ispred kompre-
sora, na ulaznom delu motora
IGC International Gliding Commission (FAl) đ
na komisija za vazduhoplovno č
IGCS Integrated Guidance and Control System lntegri-
sani sistem đ i upravljanja
IGE ln Ground Effect Pod uticajem efekta blizine ze-
rnl i»
IGFET Insulated Gate Field Effect Transistor Tranzistor
sa efektom polja, unipolarni tranzistor sa izolira-
nom č elektrodom, č
IGOR Intercept Ground Optical Recorder Zemaljski te-
merenja odstupanja (rakete) od
trajektorije
IGS Inertial Guidance System Inercijalni sistem
đ
IGS Instrument Guidance System Instrumentalni si-
stem đ
IGTM Inertial Guided Tactical Missile č raketa sa
inercijalnim đ
IGV Implementation Guide Manual č sa uput-
stvom za đ primenu (npr. č
biltena)
IGV Inlet Guide Vanes Sprovodne lopatice uvodnika
vazduha
IGW Increased Gross Weight ć ukupna masa
(vazduhoplova)
IGY International Geophysical Year đ geo-
č godina
IHADSS Integrated Helmet And Display Sighting System
đ sistem prikaza nišanskog cilja na kacigu
pilota
IHAS Integrated Hazard Avoidance System Integrisani
sistem (indikacije meteorološke situacije, karte te-
rena, aviona u ć i pokretne mape) za iz-
begavanje opasnosti
IHAS Integrated Hazard Awareness System Integrisani
sistem upozorenja opasnih situacija (aviona opšte
namene, č helikoptera)
IHAS Integrated Helicopter Avionics System Integrisani
sistem avion č opreme helikoptera
IHP Indicated HorsePower Indicirana (ukupna) snaga
motora (snaga na vratilu elise i snaga za sa-
đ otpora trenja)
IHPTET Integrated High Performance Turbine Engine
Technology programme (USA) Program razvoja usa-
vršenog turbinskog motora visokih performansi
IHUMS Integrated Health and Usage Monitoring System
(HeL) Integrisani sistem ć rada i habanja
motora i č sistema (helikoptera)
liDS Integrated Instrument Display System (v. ECAS, EI-
CAS) Integrisani sistem indikacije instrumenata;
sistem č displeja indikacija radnih pa-
rametara motora, indikacije č goriva i sig-
nalizacija nenormalnosti u radu motora
liPO Interim International Programme Office (NATO)
Privremeni đ biro za program obezbe-
đ proizvodnje delova (za evropski transportni
avion A400M)
IIR Imaging InfraRed Odraz infracrvenog, toplotnog
č termovizija
IIRS Imaging InfraRed Seeker č glava samona-
đ po toplotnom odrazu (cilja)
liS Integrated Instruments System Integrisani sistem
instrumenata
IJT International Jet Trainer đ mlazni tre-
nažni avion
IL Instrurnent Landing Sletanje po instrumentima
ILA Instrurnent Landing Aid ć navigaciono)
sredstvo za sletanje po instrumentima
ILA Instrurnent Landing Approach Prilaženje na sleta-
nje po instrumentima; instrumentalno prilaženje
na sletanje
ILA International Language for Aviation đ
vazduhoplovna terminologija
ILAAS Integrated Light Attack Avionics Systern Integri-
sani sistem č opreme lakih lovaca-bom-
bardera
ILAS Instrument Landing Approach System Sistem pri-
laženja na sletanje po instrumentima; sistem in-
strumentalnog prilaženja na sletanje
ILAS Instrument Low Approach System (USAF) (Mobil-
ni) sistem sletanja po instrumentima
ILCCS Integrated Launch Control and Checkout System
Integrisani sistem upravljanja lansiranjem i pro-
vere, kontrole
ILM Independent Landing Monitor Autonomni sistem
ć kontrole sredstava za sletanje
ILP Inventory Logistics Programme (P&W) Program
držanja skladišta rezervnih delova (za motore) u
blizini korisnika aviona sa tim motorima ili re-
montnih radionica tih motora
ILRV Integral Launch and Reentry Vehicle system Inte-
gralni sistem č za lansiranje (u ko-
smos) i povratak (na zemlju)
ILS Instrument Landing System Sistem sletanja po in-
strumentima
ILS Inventory Locator Service Servisna elektronska
mreža ponude i potražnje rezervnih delova
ILTV Inner-Loop Thrust Vectoring Vektorisanje primar-
nim potisnim mlazom
ILVSI Instant Lead Vertical Speed Indicator (v. IVSI) Po-
kazivanje trenutne vertikalne brzine
IM Inner Marker (ILS) Unutrašnji marker
IM Inspection Manual č vršenja pregleda,
provera; č kontrole
IMA Integrated Modular Avionics Integrisana modular-
na č oprema
IMAWP Initial Missed Approach Waypoint (RNAV) č
na č (prekida) neuspelog prilaženja
IMC Indirect Maintenance Cost Indirektni troškovi
održavanja
IMC Instrument Meteorological Conditions Meteorološki
uslovi za instrumentalno letenje
IMC International Meteorological Committee đ
rodni komitet za meteorologiju
IMOC Intereeptor Missile Direction Centre Centar upra-
vljanja protiavionskim ili protivraketnim raketama
IMEP Indicated Mean Effective Pressure Srednji indici-
rani radni rn-i ti oa i- /11 roi/ivor/vu l-l ; ... -"--
UV INTELSAT
IMINT IMagery INTelligence Obaveštajna delatnost
pribavljanja, analize i ocene snimaka, slika, odra-
za
IMIS Integrated Management Information System Inte-
grisani poslovni informacioni sistem; sistem pri-
kupljanja i obrade informacija za potrebe upra-
vljanja
IMLS Instrument Microwave Landing System Mikrotala-
sni sistem sletanja po instrumentima
IMN Indicated Mach Number Indicirani Mahov broj
IMRBPB International Maintainance Review Board Policy
Board (JAA) đ komitet za đ
politike komiteta za ocenu održavanja (vazduha-
plova)
IMS ln-flight Management System Sistem upravljanja
letom
IMS Information Management System Sistem upravlja-
nja informacijama
IMS Integrated Mapping System lntegrisani sistem
kartografisanja
IMTA Intensive Military Training Area Zona intenzivnog
vojnog trenažnog letenja
IMU Inertial Measuring Unit Inercijalni memi modul
IN. HG. Inches of Mercury č živinog stuba
INA INitial Approach č (segment) prilaženja
INAS Inertial Navigation and Attack System Inercijalni
navigaciono-nišanski sistem
INC IN Cloud U oblacima
INCERFA uncertainty phase (ICAO) Faza neizvesnosti
INERC Interim New En route Control Centre Privreme-
ni centar rutne kontrole letenja
INERU International Noise Exposure Reference Unit
đ merna jedinica dejstva buke
INEWS INtegrated Electronic Warfare System Integrisa-
ni sistem elektronskog rata
ING Inertial Navigation and Guidance Inercijalna navi-
gacija i đ
INM Integrated Noise Model (FAA) Model složene bu-
ke, od više izvora
INMARSAT INtemational MARitime SATelliteorganization
Inmarsat; đ organizacija za upotrebu
satelita u pomorstvu
INP If Not Possible Ako nije ć
INPR IN PRogress U toku ispunjenja
INS Inertial Navigation System Sistem inercijalne navi-
gacije
INSTAR INertialess Scanning, Tracking And Ranging
(Elektromagnetno radarsko) pretraživanje, pra-
ć i đ udaljenosti (cilja) bez (meha-
č inercije (obrtne antene)
INTAAS INTegrated Aircraft Armament System Integri-
sani sistem avionskog naoružanja
NU Inertial Navigation Unit (v. ISU) Glavni modul (si-
stema) inercijalne navigacije (sa stabilizovanom
platformom sa žiroskopima i akceleratorima)
NWP INtermediate approach Waypoint (RNAV) Kontrol-
na č srednjeg (segmenta) prilaženja
IDA International Omega Association đ
udruženje (dugolinijske navigacije) Omega
IOC Indirect Operating Costs Indirektni operativni
troškovi
IOC Initial Operational (Operating) Capability č
operativna ć sposobnost (pri đ
novog sistema, npr. sistema satelitske navigacije)
IDE Initial Operating Experiance č č isku-
stvo; instruktorski nadzor na prvim letovima u
č nenormalnim uslovima
lOM Installation and Operation Manual č o
ugradnji i funkcionisanju
IOPS Intermediate Operational Procedures (IATA) Pri-
vremene operativne procedure (od č do
č rešenja problema)
IOT&E Initial Operational Test and Evaluation č
operativna ispitivanja i ocena
lP Intercept(ion) Point č presretanja
IPA Indicated Pressure-Altitude Indicirana visina po
(barometarskom) pritisku
IPB Illustrated Parts Breakdown Ilustrovani delovi u
rastavljenom stanju sklopa
IPBM InterPlanetary Ballistic Missile đ
č raketa .:;
IPC Illustrated Parts Catalog Ilustrovani katalog delo-
va
IPC Inspection Procedure Manual č kontrolnih
procedura
IPC Intermediate Pressure Compressor Kompresor
medupritiska
IPC International Parachute Commission (FAl) đ
rodna komisija za padobranstvo
IPCC Intergovernmental Panel on Climate Change
đ ž ekspertska grupa o klimatskim pro-
menama
IPE Improved Performance Engine Motor poboljšanih
performansi
IPL Illustrated Parts List (CMM) Ilustrovana lista delo-
va (za komponente)
IPL Initial Provisioning List Lista delova koje prvo tre-
ba nabaviti; lista inicijalnog stoka delova
IPL Installation Parts List Lista đ delova
IPNL Integrated Perceived Noise Level Nivo primljene
ukupne buke
IPS Inlet Particle Separator Separator č na ula-
zu (u 1110tor)
IPT Intermediate Pressure Turbine Turbina medupriti-
ska
IPTN Industri Pesawat Terbang Nusantara, Nurtanio Fa-
1_ _ •• J .-H,> nJ,.,. .. • , [".rlYl lrn JJ'J o i nrin etri jp
IQCS Integrated Quality Control System Integrisani si-
stem kontrole kvaliteta
IQTG International Qualification Test Guide (JAA) Pri-
č uputstvo za atestiranje zadovoljenja zahte-
va, ispunjenja uslova prema đ stan-
dardima
IR Ice on Runway Led na PSS
IR IFR military training Routes Vazdušni putevi za voj-
nu č obuku za instrumentalno letenje
IR InfraRed (radiation) Infracrveno č
IR Instrument Rating š ć za instrumentalno
letenje, IFR
IR Instrument Restricted controlled airspace Kon trolisa-
ni vazdušni prostor samo za instrumentalno lete-
nje
IRA Instrument Rating Airplane Avion opremljen za in-
strumentalno letenje
IRADS InfraRed Acquisition And Designation System In-
fracrveni sistem otkrivanja i markiranja (ciljeva)
IRAH InfraRed Active Homing Aktivno infracrveno sa-
đ
IRAN Inspect and Repair As Necessary Pregledati i
opraviti prema potrebi č održavanja vazdu-
hoplova)
IRBM Intermediate Range Ballistic Missile č
raketa srednjeg dometa
IRC Initial Rate of Climb č brzina penjanja
IRC Internal Radiai Clearance Unutrašnji radijalni za-
zor
IRCC International Radio Consultative Committee
Medunarodni konsultativni komitet za (raspodelu)
radio-frekvencija
IRCCM InfraRed CounterCounterMeasure Mere protiv
protivmera u infracrvenom spektru; odgovor na
(neprijateljske) protivmere u infracrvenom spektru
IRCM InfraRed CounterMeasure Infracrveno ometa-
nje; protivmere na pretnje (raketa) sa infracrve-
nim, toplotnim samonavodenjem
IRCS Inertial Reference and Control System Inercijalni
referentni i č sistem
IROS InfraRed Detection System Infracrveni sistem
otkrivanja (ciljeva)
IRE Instrument Rating Examiner č za sticanje
š ć za instrumentalno letenje, IFR
IRF Interrogator Repetition Frequency Frekvencija po-
navljanja impulsa; č broj prenetih pitanja
u sekundi (radarskog) interogatora
IRG Inertial Rate Gyro Inercijalni brzinski žiroskop;
dvostepeni žiroskop za inercijalne sisteme
IRI Instrument Rating Instructor Instruktor instrumen-
talnog letenja
IRIS InfraRed Imaging Seeker Termovizijski č
(cilja); glava za termovizijsko đ
IRL Intersection of Range Legs Presek zona jednakih
sivnala (radio-farova)
IRLS Interrogation, Recording and Location System Si-
stem slanja pozivnih signala, registrovanja poda-
taka i đ položaja
IRM Inspection Requirements Manual č zahte-
va č pregleda
IRMP Inertial Reference Mode Panel (Komandni) panel
režima, č rada inercijalnog referentnog si-
stema, IRS
IROAN Inspect and Repair Only As Needed Pregledati
i opraviti samo ako je neophodno č održava-
nja vazduhoplova)
IROS Improved Reliability Operational System Operativ-
ni sistem ć pouzdanosti; pouzdaniji operativni
sistem
IRRAD InfraRed Range And Detection equipment Opre-
ma za infracrveno đ udaljenosti i otkri-
vanje (cilja); infraskop
IRS Inertial Reference System Inercijalni referentni si-
stem; inercijalni sistem merenja i indikacije
IR signature InfraRed signature Odraz ukupnog
č svih toplotnih izvora
IRSS InfraRed Surveillance System Infracrveni sistem
osmatranja
IRSS Integrated Range Safety System Integrisani si-
stem za bezbednost na poligonu
IRST InfraRed Search and Track Infracrveno pre-
traživanje i ć (cilja)
IRT InfraRed Tracker Glava za đ tra-
č po infracrvenom, toplotnom č (cilja)
IRTS InfraRed Target Seeking Samonavodenje po in-
fracrvenom, toplotnom č (cilja)
IRU Inertial Reference Unit Glavni modul referentnog
sistema inercijaine navigacije
IRWR InfraRed Warning Receiver Prijemnik upozore-
nja o približavanju rakete sa toplotnim samona-
đ
ISA International Standard Atmosphere đ
standardna atmosfera
ISAMP International Society of Aviation Maintenance
Professionals đ društvo profesionalnog
č osoblja na održavanju
vazduhoplovnih proizvoda
ISAR ln-Service Activities Report Izveštaj o preduzetim
merama đ č posle č č
problema u toku eksploatacije
ISAR Inverse Synthetic Aperture Radar Inverzni radar
sa sintetizovanim otvorom antene (koji, za razliku
od SAR ili SLAR koji se nalaze na pokretnim sred-
stvima i "snimaju" nepokretne objekte, može da
bude i nepokretan i da "snima" pokretne objekte)
ISARP International Standards And Recommended Prac-
tice (FAA) đ standardi i č
praksa
ISASI International Society of Air Safety Investigators
đ društvo ž č vazduhoplovnih
1Jrlnvrt
IS-BAD International Standards-Business Aircraft Opera-
tions (IBAC) đ standardi za š ć
letenje poslovnih aviona
Ise Industry Steering Committee (JAA, FAA) Upravni
odbor vazduhoplovne industrije (od predstavnika
đ č korisnika vazduhoplovnih proizvoda
i vazduhoplovnih vlasti)
ISO ln-Service Data Podaci u toku š ć eksplo-
atacije
ISDN Integrated Service Digital Network Digitalna
mreža za integrisani prenos glasa, slike i podata-
ka
ISDS Improved Self-Defence System Usavršeni sistem
samoodbrane
ISE ln-Service Evaluation Vrednovanje, ocenjivanje u
toku š ć
ISEE International Sun/Earth Explorer programme
đ program istraživanja uticaja Sunca
na Zemlju satelitima tipa Eksplorer
ISG InfraStructure Group (IATA) Grupa za infrastruktu-
ru
ISIS Improved Speech Intelligibility System Poboljšani
sistem razumljivosti govora
ISIS Integrated Safety Information Subsystem (FAA) In-
tegrisana baza podataka o bezbednosti (sa nazna-
kama ostalih baza podataka oprevoziocima, va-
zduhoplovima i osoblju)
ISIS Integrated Standby Instrument System Integrisani
sistem ć instrumenata
ISIS Integrated Strike and Intereeptor System Integrisa-
ni sistem nanošenja udara i presretanja
ISLS Interrogation Side Lobe Suppression Prigušenje
č lepeze č (zemaljske antene) intero-
gatora
ISMS Integrated Stores Management System Integrisa-
ni sistem upravljanja podvesnim naoružanjem
ISO Infrared Space Observatory (ESA) Opservatorija
za istraživanje kosmosa u infracrvenom talasnom
spektru
ISO ln-Service Occurrence (Vanredni) đ u toku
š ć eksploatacije
ISR Information Storage and Retrieval Memorisanje i
nalaženje (memorisanih) podataka, informacija
ISS Inertial Sensing System Inercijalni senzorski si-
stem; sistem inercijalnih memili predajnika
ISS Instrument Source Select Biranje izvora podataka
za instrumente
ISS International Space Station đ ko-
č stanica
ISSAR Identification, Storage, Search And Rescue Iden-
tifikacija, č traganje i spasavanje
ISSP Inertial Space-Stabilized Platform (Žiroskopska)
stabilizovana platforma inercijalnog sistema
f •• .. ..
ISTAR Intelligence, Surveillance, Target Acquisition and
Reconnaissance (GB) Obaveštajna delatnost, osma-
tranje, otkrivanje ciljeva i đ
ISTAS Integrated Surveillance and Target Acquisition
System Objedinjenji sistem osmatranja i otkriva-
nja ciljeva
ISTUS Internationale STUdienkommission fOr Segelflug
(FAl) (OSTIV from 1948..) đ komisija za
studije bezrnotornog letenja (OSTI V od 1948.)
ISU Inertial Sensor Unit (v. INU) Glavni modul (siste-
ma) inercijaIne navigacije (sa stabilizacionom
platformom sa žiroskopima i akceleratorima)
ISV International Space Year đ č
godina
IT Information Technology č tehnologija;
tehnika informisanja
ITA Institut du Transport AerienInstitut za vazdušni sa-
ć
ITA International Telegraph Alphabet đ te-
legrafska azbuka, abeceda
ITALD Improved Tactical Air Launched Decoy Usavršeni
mamac lansiran iz vazduha
ITCAN Inspect, Test, Correct As Necessary Pregledati,
ispitati, opraviti preba potrebi
ITCS Integrated Target Control System Integrisani si-
stem upravljanja (vazdušnim) metama
ITCS Integrated Track and Control System Integrisani
sistem ć (cilja) i upravljanja (vazduh oplo-
vom)
ITCZ InterTropical Convergence Zone (ICAO) Unutar-
tropski, ekvatorijalni pojas konvergencije (va-
zdušnih masa)
ITDIG International Terrain Database Integrity Group
đ grupa za kompletiranje baze poda-
taka terena (za č navigaciju)
ITEL Illustrated Tool and Equipment List Ilustrovana li-
sta alata i opreme
ITEM Illustrated Tools and Equipment Manual (v. TEM)
Ilustrovani č alata i opreme
ITEWS Integrated Tactical Electronic Warfare System In-
tegrisani č sistem elektronskog rata
ITF International Transport worker's Federation đ
rodna federacija radnika u ć
ITI International Transport Institute đ sao-
ć institut
ITM Interceptor Tactical Missile č protivavion-
ska ili protivraketna đ raketa
ITNS Integrated Tactical Navigation System Integrisani
sistem č (vojne) navigacije
ITP Industria TurboPropulsores (Spain) (Španska) indu-
strija turbomotora
ITR Intemational Transit Route đ tranzitna
ruta
ITS Integrated Test System (v. BIT) Integrisani sistem
isnitivania nrovere
ITS Integrated Trajectory System Sistem ć tra-
jektorije (rakete) merenjem ugla i udaljenosti sa
više mesta
ITT Intermediate (Inter, Interstage)Turbine Temperature
(v. TGT) Tempetatura gasova unutar turbine
č đ turbine visokog i turbine niskog
pritiska, a kod turboelisnih motora đ pogon-
ske turbine kompresora i pogonske turbine elise)
ITU International Telecommunications Union (UN)
đ unija za telekomunikacije
ITU-D ITU telecommunications Development sector ITU
razvojni sektor telekomunikacija
ITU-R ITU Radiocommunication sector ITU sektor radi-
okomunikacija
ITU-T ITU Telecommunication standardization sector (for-
merly CCITT) ITU sektor za standardizaciju teleko-
munikacija (ranije CCJTT)
ITWS Integrated Terminal Weather System Integrisani
sistem ć meteoroloških uslova u termi-
nalnoj zoni
IUAI International Union of Aviation Insurers đ
rodna unija vazduhoplovnih ć
društava
IUE International Ultraviolet Explorer observatory
đ satelit tipa Eksplorer za istraživanje
ultravioletnog č
IUS Inertial Upper Stage Inercijalni gornji stepen, po-
gon za izbacivanje satelita sa kosmoplana u višu
(sinhronizovanu) orbitu
lUSOAP ICAO Universal Safety Oversight Audit Pro-
gramme Univerzalni program IKAO-a za proveru
standarda bezbednosti
IN Instrument/Visual controled airspace Kontrolisani
vazdušni prostor za instrumentalno i kontrolisano
vizuelno letenje, IFR i CVFR
IV Intermediate Visit đ
IVA Integrated Video Audio Integrisani audio-vizuelni
sistem, đ
IVSI Instantaneous Vertical Speed Indication (v. ILVSI)
Pokazivanje trenutne vertikalne brzine
IVU Inflatable Vision Unit (EVAS) ć "tu-
nel" za đ vidljivosti instrumenata i ve-
trobranskog stakla" (u č pojave dima u
pilotskoj kabini)
IVVC Instantaneous Vertical Velocity Computer č
trenutne vrednosti vertikalne brzine; č elek-
tronskog variometra
IVVI Instantaneous Vertical Velocity Indicator Indikator
trenutne vertikalne brzine
IW Information Warfare Informacijski, medijski rat
IWC Instrument Weather Conditions Meteorološki uslo-
vi za instrumentalno letenje
IWGs Industry Working Groups (systems, structures, avi-
onics/electrical, propulsion and zonal) (v. ISC, MSG)
Radne grupe vazduhoplovne industrije (za siste-
mp. strnkruru ć nnremu wa plpkfriknm
pogonsku grupu i zahteve pregleda u zonama avi-
ona)
IWS Integrated Weapon System Kompleksni sistem
naoružanja
IWSSP Integrated Weapon System Support Programme
(USAF) Program obezbedenja kompleksnog siste-
ma bojeve gotovosti (održavanje, opravke, izmene
i usavršavanje vazduhoplova)
JAA Joint Aviation Authority (ECAC) č vazdu-
hoplovna uprava (evropskih zemalja potpisnica
Dokumenta o đ civilnog vazduhoplovstva,
Kipar, 11.09.1990.)
JAAB Joint Aviation Authority Board Bord (direktora
vazduhoplovnih uprava č JAA
JAAC Joint Aviation Authority Committee Komitet (na-
cionalnih predstavnika vazduoplovnih uprava ze-
č JAA
JAAC EB Joint Aviation Authorithy Executive Board Iz-
vršni odbor Komiteta (nacionalnih predstavnika
vazduoplovnih uprava č JAA
JAAP Joint APHAZ (Aircraft Proximity HAZard) Asses-
sment Panel (JAA) č ekspertska grupa za
procenu opasnosti bliskih susreta, približavanja
vazduhoplova u letu
JAL Jet Approach and Landing charts Karte za pri-
laženje i sletanje mlaznih aviona
JAR Joint Aviation Requirements (JAA) č va-
zduhoplovni zahtevi
JAR-APU Joint Aviation Requirements-Auxiliary Power
unit (JAA) č vazduhoplovni zahtevi - Po-
ć avionski agregat
JAR-AWO Joint Aviation Requirements-All Weather Ope-
rations č vazduhoplovni zahtevi - Letenje
po svakom vremenu
JAR-E Joint Aviation Requirements-Engines (JAA) Za-
č vazduhoplovni zahtevi - Motori
JAR-FCL Join Aviation Requirements-Flight Crew Licen-
cing č vazduhoplovni zahtevi - Licencira-
nje č osoblja
JAR-OPS Join Aviation Requirements-OPerationS Za-
č vazduhoplovni zahtevi - š ć eks-
ploatacija vazduhoplova
JAR-P Joint Aviation Requirements-Propeilers (JAA) Za-
č vazduhoplovni zahtevi - Elise
JAR-STD Joint Aviation Requirements-Synthetic Traininig
Devices č vazduhoplovni zahtevi - Sinte-
č trenažna sredstva
JAR-TSO Joint Avitaion Requirements-Technical Stan-
dard Order č vazduhoplovni zahtevi -Teh-
č standardi za (specijalizovanu) avionsku
opremu
JAR-VLA Joint Aviation Requirements-Very Light Airpla-
ne č vazduhoplovni zahtevi - Vrlo laki
avioni (ispod 250 kg)
JASSM Joint Air-to-Surface Stand-off Missile Zajed-
"'nlrofn rl"l;l,.,;nrr rl/l; .. ",.""rl,.', YIor. ... /"",.,
JAST(P) Joint Advanced Strike Technology (Programme)
(USA) (Program) č tehnologije usa-
vršenih ofanzivnili sredstava
JATO Jet-Assisted Take-Off Poletanje uz dopunsku
ć startnih raketa
JB Jet Barrier (v. RAG) Mreža za zaustavljanje mla-
znih aviona (po sletanju)
JB Joint Board č bord, odbor
JB Junction Box Razvodna kutija
JBC Joint Board (with Crew) (JAA) č odbor
predstavnika Izvršnog odbora i pilotskih organiza-
cija
JBD Jet Biast Deflector Zaštitnik, č struje izduv-
nili gasova (mlaznog motora)
JBO Joint Board (wit Operators) (JAA) č od-
bor predstavnika Izvšnog odbora i korisnika (va-
zduhoplova)
JBM Joint Board (with Manufactureres) (JAA) Zajed-
č odbor predstavnika Izvršnog odbora i proiz-
đ č (vazduhoplovnih proizvoda)
JCNP JAA CertificationNalidation Procedures JAA pro-
cedure homologacije i validacije (inostranih serti-
fikata) (vazduh oplo va, motora i elise)
JDAM Joint Direct Attack Munition č ubojna
sredstva, municija direktnog dejstva
JEDA Jet Engine Data Acquisition Registrovanje i ana-
liza parametara mlaznog motora
JEMTOSS Jet Engine Maintenance Task Oriented Sup-
port System (v. MSG-3) Sistem održavanja mlaznog
motora na bazi selekcije zahteva i sadržaja pre-
gleda prema njihovom uticaju na pouzdanost
JETCAL JET engine CAlibration Kalibrisanje mlaznog
motora
JETEC Joint Expendable Turbine Engine Concept Kon-
cepcija č turbinskog motora za jedno-
kratnu upotrebu (za bespilotne letelice, rakete)
JF Jet Fuel Mlazno gorivo
JFC Jet Fuel Control Regulator goriva mlaznog mo-
tora
JFET Junction Field Effect Transistor Spojni tranzistor
sa efektom polja
JFTT JAA Flight Test Team Tim JAA za ispitivanja u
letu
JHMCS Joint Helmet-Mounted Cueing System Zajed-
č sistem projekcije podataka na vizir kacige za
zahvatanje cilja i lansiranje rakete (u uslovima vi-
dljivosti)
JIC Joint Intelligence Centre č obaveštajni
centar
JIP Joint Implementation Procedure(s) (JAA) č
procedure implementacije .
JIT Just ln Time Upravo kad treba (npr: proizvodnja
i nabavka rezervnih delova za održavanje prema
potrebi, bez stvaranja zaliha)
II n 11\1\ l .... .. 11.11..11.\
elise i neturbinske motore ako su đ prema
ć JAR-ovima)
JMB Joint Maintenance Board (JAA) č odbor
za održavanje
JMC JAA Maintenance Committee (v. JMB) Komitet za
održavanje (vazduhoplova) JAA
JMD JAA Maintenance Division Odeljenje za održava-
nje (vazduhoplova) JAA
JMP JAA Multinational Procedure Višenacionalna pro-
cedura JAA
JMP Joint Maintenance Procedure (JAA) č
procedure održavanja (vazduhoplova)
JOEB Joint Operations Evaluation Board (JAA) Zajed-
č odbor za ocenu bezbednosti š ć (va-
zduhoplova)
JSTARS Joint Surveillance Target Attack Radar System
č radarski sistem (vazdušnog) osmatra-
nja i nanošenja udara
JP Jet Pilot Pilot vazduhoplova na mlazni pogon
JP Jet Propellant Mlazno gorivo
JPA Joint Part Approval (JAA) č homologa-
cija dela
JPATS Joint Primary Aircraft Trainer System (Air For-
ce/Navy) (USA) č trenažni avion za č
nu obuku (ratno č avi-
jacija)
JPL Jet Propulsion Laboratory Laboratorija za mlaznu
propulziju
JPT Jet Pipe Temperature (v. EGT) Temperatura izduv-
nih gasova
JRRF Joint Rapid Reaction Forces č snage
za brza protivdejstva
JS Joint Support (ICAO) č podrška
JSA Joint Steering Assembly (JAA) (v. AASC) Zajed-
č skupština za usaglasavanje (JAR-ova)
JSC Joint Steering Committee (JAA) č uprav-
ni odbor
JSF Joint Strike Fighter č (višenamenski) 10-
vac-bombarder; jurišnik
JSIPS Joint Services Imagery Processing System Sistem
č izrade i obrade (foto, elektronskih, ter-
movizijskih i lb) snimaka
JSORD Joint Service Operational Requirements (v.
JPATS) č služba (za definisanje) opera-
tivnih zahteva
JSSI JAA Safety Strategy Initiative Inicijativa JAA o
strategiji (visokog konzistentnog stepena) bezbed-
nosti
JSOW Joint Stand-off Weapon č oružje, pro-
jektil daljnjeg dejstva
JTACM Joint TACtical Missile č č ra-
keta
JTAGG Joint Turbine Advanced Gas Generator (v. VATE)
Usavršeni č deo (kompresor, komora sago-
revanja i turbina) č turbinskoz motora
JTCB JAA Type Evaluation Basis Baza JAA za ocenu,
vrednovanje tipa (vazduhoplova, motora ili elise)
JTDE Joint Technology Demonstrator Engine č
eksperimentalni motor nove tehnologije
JTIDS Joint Tactical Information Distribution System
(USAF) č sistem distribucije č in-
formacija (sa AWACS-a, J-STAR-a, E-2C i dr.)
JTSO Joint Technical Standard Order (JAA) č
č standardni zahtev (za specijalizovanu
opremu vazduhoplova)
JTST JeT STream Strujni tok; tok vazdušne struje
JV Joint Venture č poslovni poduhvat, po-
sao
JVCM Jet Vane Controlled Missile Raketa sa gasnim
upravljanjem; upravljanje raketom vektorisanjem
reaktivnom silom mlazne struje
JVID Joint Visual IDentification (v. AFF-VIS) č
(obuka za) vizuelnu identifikaciju (vazduhoplova)
JVS Jet Vane Stabilization Stabilizacija gasnim ko-
mandama. reaktivnim mlazom
KCAS Knots, Calibrated AirSpeed Kalibrisana va-
zdušna brzina u č
KCN Kit Configuration Notice Obaveštenje o kompletu
delova (za đ izmenu na vazduhoplovu)
KEAS Knots, Equivalent AirSpeed Ekvivalentna va-
zdušna brzina u č
KlAS Knots, Indicated AirSpeed Indicirana vazdušna
brzina u č
KMH KiloMeters per Hour Kilometara na sat
KT KnoT Č brzina u č miljama na sat
(l.852 m/h)
KTAS Knots, True AirSpeed Stvarna vazdušna brzina
u č
KVAR KiloVolt-Ampers Reactive Reaktivni kilovolt-am-
per; kilo var
KYTOON KYTe BallOON Vezani balon za meteoro-
loška sondiranja na đ visini
LAA Light Antiaircraft Artillery Laka protivavionska ar-
tiljerija
LAA Local Airport Advisory (v. AAS) Savetodavna
služba lokalnog aerodroma (na aerodromima bez
kontrolnog tornja)
LAA Local Airport Authority Lokalna aerodromska
uprava
LAA Low Altitude Attack Napad sa male visine
LAA Lowest Authorized Altitude (FAA) Najniža dozvo-
ljena (nadmorska) visina
LAADS Low Altitude Aircraft Detection System Sistem
otkrivanja ć vazduhoplova
LAAM Light AntiAircraft Missile Laka protivavionska
raketa
LAAS Local Area Augmentation System (GPS) Sistem
č (satelitskih signala) za užu oblast, ae-
rodrom
LAAS Low Altitude Alert System Sistem upozorenja
(ponirania iSDOd) minimalne (nadmorske) visine
LAAV Light Airborne Attack Vehicle Laki jurišni avion
LAAV Light Antisubrnarine Attack Vehicle Laka letel ica
za borbu protiv podmornica
LABMS Lirnited AntiBallistic Missile Systern č
sistem protivraketne odbrane
LABS Low Altitude Bornbing Systern Sistem bombardo-
vanja sa male visine, iz propinjanja
LACAC Latin Arnerican Civil Aviation Cornrnission Komi-
sija civilnog vazduhoplovstva Latinske Amerike
LACE Liquid Air Cycle Engine Raketni motor na č
goriva sa uzimanjem kiseonika za sagorevanje iz
okolne atmosfere
LACR Low Altitude Radar Radar za osmatranje, po-
krivanje malih visina
LAD Landing Assist Device ć sredstvo za sle-
tanje, za zaustavljanju posle sletanja
LADAR LAser Detection And Ranging; LAser raDAR La-
sersko otkrivanje i đ udaljenosti (cilje-
va); laserski radar; ladar
LADGPS Local Area Differentiai Global Positioning
Systern Sistem lokalne diferencijalne globalne sa-
telitske navigacije
LAOS Low Altitude Detection Systern Sistem otkrivanja
ć ciljeva
LAGOS Large Aircraft Ground Operating Systern Opera-
tivni sistem za prihvat i otpremu velikog vazduho-
plova
LAH Light Attack Helicopter Laki jurišni helikopter
LAHS Low Altitude High Speed (flight) (Let) velikom
brzinom na maloj visini; š ć let
LAHSO Land And Hold Short Operation (v. SOIR) Sleta-
nje sa kratkim probegom i brzo sklanjanje sa PSS
LAMP Low Altitude Manned Penetration ć pi-
ć avion za proboj
LAMPS Light Airborne MultiPurpose Systern Laka lete-
lica, helikopter višestruke namene
LAMS Light Aircraft Maintenance Schedule (CAA) Pro-
gram održavanja lakih vazduhoplova
LAMS Load Aleviation and Mode Stabilization Smanje-
nje naprezanja preraspodelom ć i pri-
gušenje oscilacija (krila)
LAMS Local Area Missile Systern (Odbrambeni pro-
tiv)raketni sistem lokalne teritorije
LAN Local Area Network Lokalna mreža (povezivanja
č komunikacionih aparata) (npr. u vazdu-
hoplovu, zgradi i dr.)
LANA Low Altitude Night Attack ć nanošenje uda-
ra sa male visine
LANAC Larninar Air Navigation and AntiCollision (sys-
tern) (FAA) (Sistem) vertikalnog razdvajanja, ešelo-
niranja i č sudara; lanak
LANDSAT LAND-observing SATellite Satelit za istraži-
vanje prirodnih resursa Zemlje
LANTIRN Low Altitude Navigation Targeting Infra-Red for
Ninht ;V/tl"n ..... .,...lw:J'I; C';"fn:J1" '"?rt
LAPADS Light-weight Acoustic Processing And Display
Systern Sistem lakog đ za obradu i prikaz
podataka č izvora
LAPES Low Altitude Parashute Extraction Systern Si-
stem č tereta padobranom na maloj visi-
ni
LARA Light Arrned Reconnaissance Aircraft Laki nao-
ružani đ č vazduhoplov
LARPS Large Aircraft Robotic Paint Stripping Skidanje
boje sa velikih aviona ć robota
LARS Laser-Aided Rocket Systern Raketa sa laserskim
sistemom đ
LARS Low Altitude Radar (tracking ang target recogni-
tion) Systern Radarski sistem ć i prepozna-
vanja cilja) na maloj visini
LARS Lower Airspace Radar advisory Service Saveto-
davna radarska služba donjeg vazdušnog prosto-
ra, sektora
LAS Lift Augrnentation Systern Sistem ć uzgo-
na
LAS Load Alleviation Systern Sistem smanjenja opte-
ć
LAS Lower AirSpace Niži, donji vazdušni prostor
LASER Light Arnplification by Stirnulated Ernission of Ra-
diation Laser; č č svetlosti sa stimulisanom
emisijom; č č i generator koherentne sve-
tlosti
LASH LAser Serniactive Horning Lasersko poluaktivno
đ
LASR Low Altitude Surveillance Radar Radar za nad-
zor malih visina, ć ciljeva
LASS Local Area Sensor Systern (GB) č
senzorski sistem lokalne teritorije
LASS Low Altitude Surveillance Systern Sistem nadzo-
ra malih visina, ć ciljeva
LASSIE Low AirSpeed Sensing and Indicating Equiprnent
Oprema za regis trovanje i indikaciju malih va-
zdušnih brzina
LASTE Low Altitude Safety and Targeting Enhancernent
ć bezbednosti (letenja) i (preciznosti)
đ ć vazduhoplova
LASV Low Altitude Supersonic Vehicle ć
č letelica
LATAM LATin AMerica (ICAO) Latinska Amerika
LATAR Laser-Augrnented Target Acquisition/Recognition
systern Laserski sistem otkrivanja i prepoznavanja
cilja
LATIS Lightweight Airborne Therrnallrnaging Systern La-
ki avionski termovizijski sistem, termovizor
LATN Low Altitude Tactical Navlqation area č
vazdušnih operacija na maloj visini (i brzinama
do 250 KlAS)
LAU Linear Accelerorneter Unit Akcelerometar linear-
nog ubrzanja
I I\\"U'')C!' I : .......:..._..J 1\. •• :_.1.:__ ,,,, __ ..1... __ r-o_
č meteorološkim uslovima za letenje č
kontrolni toranj)
LB, lb Pound Libra; funta (0,45359237 kg)
LBA Luftfahrt BundesAmt (Germany) č vazdu-
hoplovne vlasti
LBH Light Battlefield Helicopter Laki č helikop-
ter
LBL Lefthand Buttock Line Referentna linija levo od
uzdužne ravni trupa
LBP Low By-Pass Mala obilaznost vazduha (kod
č dvostrujnih motora)
LBPR Low By-Pass Ratio Mali odnos obilaznog i
glavnog protoka vazduha (kod č dvo-
strujnih motora)
LBS Lateral Beam Sensor Senzor č snopa
LC Line inspection and Check (ICAO) Servisni pregled
i provera (vazduhoplova)
LC Liquid Crystal č kristal
LC Local Control (FAA) Lokalna kontrola (letenja)
LCA Light Combat Aircraft Laki borbeni vazduhoplov
LC circuit (electrical) circuit that has inductance (L) and
Capacitance (C) č kolo koje ima induk-
tivnu reaktansu (L) i kapacitivnu reaktansu (C)
LCD Liquid Crystal Display Displej, ekran sa č
kristalom
LCF Low Cycle Fatigue Zamor materijala na malom
broju ciklusa
LCG Load Classification Group Klasijikaciona grupa
ć
LCL Lifting Condensation Level (MET) Nivo (potpunog)
ć pri vertikalnom podizanju ć
vazduha
LCMS Laser CounterMeasure System Laserski sistem
ometanja, protivmera
LCN Load Classification Number (v. ACN, PCN) Ekviva-
lentno ć klasifikacioni broj nosivosti
PSS (od č č po stajnom trapu pri
maksimalnoj masi vazduhoplova)
LCOSS Lead Computing Optical Sight System č
nišanski sistem đ pokretnih ciljeva
LCP Lighting Control Panel Komandni panel svetala
LCR circuit (electrical) circuit that has inductance (L),
Capacitance (C) and Resistance (R) č ko-
lo koje ima induktivnu reaktansu (L), kapacitivnu
reaktansu (C) i (omski) otpor (R)
LCS Lateral Control System Sistem č upra-
vljanja, upravljanja oko uzdužne ose
LCT Local Civil Time (v. LMT) Lokalno đ vre-
me (raniji naziv za srednje lokalno vreme)
LCV Load Control Valve (APU) Regulator (pneumat-
skog) ć ispusni zaštitni ventil
UD Lift-Drag ratio Odnos č sila uzgona
i otpora; finesa
LDA Landing Distance Available Raspoloživa dužina
za sletanie
LDA Localizer-type Directional Aid Navigaciono sred-
stvo za neprecizno prilaženje tipa kursnog radio-
fara PSS
LDFS Landing Direction Finding Station Radio-gonio-
metrijska stanica za sletanje
LDG LanDinG Sletanje
LDGPS, LADGPS Local area Differentiai Global Positio-
ning Satellite Diferencijalna č signala
satelitske navigacije za užu oblast, aerodrom
LDI Landing Direction Indicator č pravca sle-
tanja (u obliku slova T); znak, slovo T
LDIN LeaD-IN lights Privodna svetla; svetla za pri-
bližavanje (aerodromu)
LDL Landing Direction Light Svetlo, reflektor (za
č pravca sletanja
LDN Day/Night sound Level Srednji nivo buke u toku
dana i ć
L(dn) Yearly day/night average sound level (v. YDNL)
č dnevni nivo buke u toku godine
LDOC Long Distance Operational Control facility (HF)
Stanica za radio-prenos operativnih poruka na ve-
like udaljenosti (HF)
LDP Landing Decision Point (He!.) č donošenja
odluke da se, u č otkaza motora, nastavi pri-
laženje za sletanje (na platformu) ili prinudno sle-
ti na vodu
LDR Landing Distance Required Potrebna sletna
dužina, dužina sletanja
LDRH Landing Distance Required, Helicopters Potrebna
sletna dužina, dužina sletanja (sa visine od 10,7
m) i zustavljanje helikoptera
LE Leading Edge Napadna ivica
LEAP Lightweight Exo-Atmospheric Projectile (SDI) Laki
vanatmosferski projektil
LED Leading Edge Devices đ na napadnoj ivici
krila; pretkrilca
LED Light Emitting Diode LED dioda; dioda koja emi-
tuje svetlost pri prolazu struje; č sve-
ć dioda
LEL Lower Explosive Limit (v. LFL) Donja granica eks-
plozivnosti (koncentracije gorivnih para)
LEM Lunar Excursion Module (v. LM) Modul za spušta-
nje na Mesec i povratak na vasionski brod; me-
č modul
LEMAC Leading Edge of the Mean Aerodynamic Chord
Napadna ivica srednje č tetive
LEO Low Earth Orbit Niska zemljina orbita
LER Leading Edge Radius Radijus zaobljenja napad-
ne ivice
LERX Leading Edge Root eXtensions Produženje na-
padne ivice u korenu (krila)
LESAC Low Emission Single Annular Combustor Jedno-
prstenasta komora sagorevanja sa malim emitova-
njem (štetnih) gas ova
LF Low Frequency (30-300 kHz) Niska č (ki-
lometarski talasi)
91
LFC Laminar Flow Control Upravljanje laminarnim
strujanjem; š č laminarizacija opstrujavanja
LFC Level of Free Convection (MET) Nivo slobodne
konvekcije
LF/DF Low Frequency Direction Finder Niskofrekventni
radio-goniometar
LFDS Large Format Display System Sistem ekrana,
displeja velikog formata č 8X8 č
LFEC Low Frequency Eddy Current (NOT) Vrtložne, fu-
koove struje niske č
LFF Lightweight Frontal Fighter Laki udarni č
avion
LFL Lower Flamability Limit (v. LEL) Donja granica za-
paljivosti (koncentracije gorivnih para)
LFR Lock-Follow Radar Radar za zahvat i ć
(cilja)
LFR Low Frequency radio Range Radio-far niske
č
LFSS Local Flight Support Services Lokalne službe
đ (kontrole) letenja
LFT Level Flight TIme Vreme horizontalnog leta
LG Landing Gear Stajni trap
LGA Low Gain Antenna Antena malog (antenskog)
č
LGB Laser Guided Bombs Laserski đ bombe
LGB Laser-guided Glide Bombs Laserski đ pla-
ć bombe
LGS Landing Guidance System Sistem đ na sle-
tanje
LH, L LeftHand Levi
LH2, LH2 Liquid Hydrogen č vodonik
LHA Local Hour Angle Mesni, lokalni č ugao
LHM Laser-Homing Weapon Ubojno sredstvo, projek-
til sa laserskim đ
LHTEC Light Helicopter Turbine Engine Company Kom-
panija za (proizvodnju) turboosovinskih motora za
lake helikoptere
LI Low Intensity Mala č
L1AL Low Intensity Approach Lighting Prilazna svetla
male č
LIDAR Laser Intensity Direction and Ranging; Light De-
tection And Ranging Lasersko otkrivanje položaja i
đ udaljenosti; laserski lokator; lidar
LIDS Lift Improvement DeviceS Sekundarne komandne
površine krila za ć uzgonske sile; po-
vršine hiperpotiska
L1FO Last ln First Out Zadnji u(šao), prvi iz(ašao)
L1FR Low Instrumental Flight Rules, Low IFR IFR let u
nižem, donjem vazdušnom prostoru
LIFT Lead-In Flight Trainer Trenažer za prethodnu
obuku pilota (borbenih aviona)
L1G Laser Image Generator Laserski generator slike
LIH Light Intensity, High Svetlo velike č
I II I i"hf. I ..... +............. :.l·· I -
LME
L1NASLaser Inertial Navigation/Attack System Laserski
inercijalni navigaciono-nišanski sistem
L1NS Laser Inertial Navigation System Sistem laserske
inercijaine navigacije
L10C Limited Initial Operating Capability č
č operativna sposobnost, ć (nove
opreme, npr GNSS)
L10D Laser Inflight Obstacle Detector Laserski detektor
prepreka u letu
L1RL Low Intensity Runway Light(ing) Svetla PSS male
č
L1RS Laser Inertial Reference System Laserski inerci-
jalni referentni sistem
LIST Licencing Inspection and Standardization Team Tim
za inspekciju i standardizaciju izdavanja dozvola
i š ć licenciranja (vazduhoplovnog oso-
blja)
LIST Licensing STandardisation (JAA) Standardizacija
izdavanja dozvola i š ć licenciranja (va-
zduhoplovnog osoblja)
LIT Light Intra-theatre Transport Laki avion ili helikop-
ter za transport na bojište, u zonu borbenih ope-
racija
LIVE Liquid Inertial Vibration Eliminator č inercijal-
ni š č vibracija
LL Low Lead Mali procenat olova (u avio-benzinu)
LL Low Level Nizak nivo
LLA Low Level Airspace Donji vazdušni prostor (is-
pod l8.000ft)
LLC(P) Life-Limited Components (Parts) Avionske kom-
ponente (delovi) sa č vekom upotrebe
(u č rada, ciklusima ili kalendarski)
LLF Limit Load Factor č faktor ć
(konstrukcije vazduhoplova u letu)
LL(L)TV Low Light (Level) TeleVision TV (kamera) sla-
be (niskog nivoa) osvetljenosti
LLP Life Limited Parts Delovi sa č vekom
upotrebe
LLTI Long Lead TIme Items Delovi sa dugim rokovima
isporuke
LLWAS Low Level Windshear Alert System Sistem upo-
zorenja na smicanje vetra na maloj visini, pri ze-
mlji
LLWD Low Level Weapon Delivery Bombardovanje,
lansiranje raketa sa male visine
LLWS Low Level WindShear Smicanje vetra na maloj
visini, pri zemlji
LLZ, LOC LOCalizer (ILS) Kursni far PSS; deo siste-
ma ILS za č đ
UM List of Material Specifikacija, lista materijala
LM Locator, Middle (ICAO) Srednji privodni radio-far,
radio-lokator
LM Lunar Mnrh,l" (" I I=UI
MER Liste Minimale d'Equipements de Reference
(MMEL) Glavna lista minimalne opreme
ML Lightweight Multiple Launcher Laki višecevni, plo-
tuns ki lanser
MM Light Maintenance Manual č servisnih
pregleda
.MM (compass) Locator (at) ILS Middle Marker; Middle
compass Locator NDB. neusmereni radio-far na
mestu srednjeg markera lLS-a
.MSS Land Mobile Satellite Service Pokretna zemalj-
ska služba (radio-veza) preko satelita
_MT Local Mean Time Srednje lokalno vreme
_MTR Laser Marker and Target Ranger Laserski mar-
ker i daljinomer cilja
LN Line Number Redosledni broj izrade đ
tipa aviona
LNA Low Noise Amplifier č (zemaljskog)
prijemnika (satelitskih) signala (umanjuje smetnje
prijema signala)
LNAV, L-NAV Lateral NAVigation Navigacija po azimu-
tu; č đ
LO LayOut Plan; raspored
LOA Letter Of Agreement Pismo osaglasnosti
LOA Light Observation Aircraft Laki vazduhoplov za
osmatranje i korekciju vatre
LOAS lift-Oil Acquisition System Sistem otkrivanja
momenta lansiranja rakete
LOC Loss Of Conciousness Gubitak svesti
LOCAAS LOw Cost Autonomous Attack System Jeftin
autonomni (raketni) sistem za nanošenje udara
LOCAP LOw Combat Air Patroi Nisko borbeno va-
zdušno patroliranje; zaštitnica sa male visine
LOCAT LOw Cost Air Target Jeftina' vazdušna meta
LOCOMS Loss Of COnciousness Monitoring System Si-
stem ć gubitka svesti
LOE Line-Oriented Evaluation Ocenjivanje č
sposobnosti) prema zahtevima letenja na linijama
LOEP List Of Ellective Pages Lista ž ć stranica
LOFAR LOw Frequency Acquision and Ranging Otkri-
vanje ciljeva i đ udaljenosti niskofre-
kventnim đ
LOFT Line-Oriented Flight Training č obuka u
uslovima maksimalno bliskim uslovima letenja na
linijama; obuka za realne uslove letenja na linija-
ma
LOGAIR LOGistic AIR support Logistika. materijalno-
č đ vazdušnim putem
LOH Light Observation Helicopter Laki helikopter za
đ i korekciju vatre
LOHAP Light Observation Helicopter Avionics Package
Paket č preme lakog helikoptera za iz-
đ i korekciju vatre
LOI Letter Of Intent Pismo o nameri
LOI Letter Of Investigation (FAA) Akt o pokretanju is-
fvn>;"rorT nMtunka (za orekršai, povredu propisa i
LOL Loss Of Licence on medical ground Gubitak do-
zvole zbog zdravstvenih razloga
LOLA LOw Level windshear Alert Upozorenje na smi-
canje vetra na maloj visini, pri zemlji
LOLEX LOw Level EXtraction č (tovara pado-
branima) na maloj visini
LOM (compass) Locator (at) ILS Outer Marker; Outer
compass Locator NDB, neusmereni radio-far na
mestu spoljnjeg markera ILS-a
LOP Line Of Position Linija položaja
LOP Low Oil Pressure Nizak pritisak ulja (npr. moto-
ra)
LOPA LayOut Passenger Accomodation Raspored se-
dišta, plan đ č kabine
LOPPLAR Laser dOPPLer radAR Doplerski radar sa
primenom lasera
LOR Lunar Orbit Rendezvous Randevu, spajanje u
č orbiti
LORAC LOng Range ACcuracy Dugolinijska precizna
(dvodimenzionalna č radio-navigaci-
ja; lorak
LORAD LOng Range Active Detection Aktivno otkriva-
nje (ciljeva) na velikoj udaljenosti
LORAD LOng range Radar And Display system Sistem
radara velikog dometa i prikaza (podataka)
LORAN LOng Range Air Navigation (system); Long Ran-
ge Aid to Navigation Loran; sistem dugolinijske va-
zdušne navigacije
LORAN-C LOng RAnge Navigation-mode C Loran e
LORAPH LOng RAnge Passive Homing Pasivno samo-
đ sa velike udaljenosti
LORAS LOng Range Airborne Surveillance Daljnje vaz-
dušno osmatranje
LOROP LOng Range Oblique Photography Snimak is-
kosa sa velikog rastojanja
LORTAN LOng Range and TActical Navigation (system)
(Sistem) dugolinijske i č navigacije
LOS Limited Obstacles Surface (JAA) (Aerodromska)
zona sa č visinom prepreka
LOS Line-Of-Sight Linija pravolinijske vidljivosti;
nišanska linija; linija viziranja
LOS Line-Operational Simulation (Simulator) Simulacija
(Simulator) letenja na linijama (vazdušnog sao-
ć
LOSAT LOw altitude SATellite Satelit na niskoj orbiti
LOTAVS Laser Obstacle and Terrain AVoidance System
Laserski sistem otkrivanja i izbegavanja terenskih
prepreka (u toku letova na maloj visini)
LOTAWS Laser Obstacle and Terrain Avoidance Warning
System Laserski sistem upozorenja o približavanju
terenskim preprekama (u toku letova na maloj vi-
sini)
LOWAT Low Altitude Air to Air Training Uvežbavanje
vazdušnog napada sa male visine i reagovanja va-
zdušne odbrane
93
LOZ Liquid OZone č ozon
LP Liquid Propellant č (raketno) gorivo
LP Low Pressure Nizak pritisak
LPA Life Preserver Assembly ć prsuk za
spasavanje
LPATS Lightning Position And Tracking System (USA)
Sistem lokalizovanja i ć grmljavinske ak-
tivnosti
LPC Low Pressure Compressor Kompresor niskog pri-
tiska
LPF Low-Pas Filter Propusni filter za niske frekvenci-
je
LPG Liquified Petroleum Gas Gasovi produkata nafte
prevedeni komprimovanjem u č stanje
LPI Liquid Penetrant Inspection (NOT) Ispitivanje
č penetrantima
LPLD Low Power Low Drag approach Prilaženje na
malom gasu i sa malim otporima (radi smanjenja
buke)
LPOI Low Probability Of Intercept Mala ć
presretanja, pogotka
LPP Labor Protective Provislons Zaštitne mere, odred-
be za radnike (koji su ostali bez posla)
LPP Low Pressure Pump Pumpa niskog pritiska
LPR Liquid Propellant Rocket Raketa (sa motorom) na
č goriva
LPT Low Pressure Turbine Turbina niskog pritiska
LPTACCS Low Pressure Turbine Active Clearance Con-
trol System Sistem aktivne kontrole zazora (lopati-
ca) turbine niskog pritiska
LPTR Low Pressure Turbine Rotor Rotor turbine ni-
skog pritiska
LRA Lowest Radar Altitude Najmanja radarska visina
LRAF Long Range Air Force Strategijska avijacija
LRB Long Range Bomber Strategijski bombarder
LRBM Long Range Ballistic Missile č raketa
velikog dometa
LRC Long Range Cruise č režim krstarenja
LRCA Long Range Combat Aircraft Borbeni vazduho-
plov velikog radijusa dejstva, ekonomije leta
LR circuit (electrical) circuit that has inductance (L) and
Resistance (R) č kolo koje ima induktiv-
nu reaktansu (L) i (omski) otpor (R)
LRCO Limited Remote Communications Outlet Stanica
(bez posade, sa daljinskim upravljanjem) radio-
veze sa vazduhoplovima,
LRCS Long Range Communications Sistem Sistem ko-
munikacije na velikom rastojanju (preko satelit-
skih releja, prenosom podataka, HF i dr.)
LRCSW Long Range Conventional Stand-off Weapon
Raketa daljnjeg dejstva velikog dometa sa kla-
č eksplozivnim punjenjem
LRD Long Range Derivative Varijanta aviona za dugo-
linijski ć (npr. B777LRD)
LRU
nu č sastavljena od Avaksa, avio-tankera i
č aviona)
LRE Liquid Rocket Engine Raketni motor na č go-
riva
LRG, LR Long RanGe Veliki radijus dejstva; veliki
domet; veliki dolet, autonomija leta
LRGM Long Range Guided Missile đ raketa veli-
kog dometa
LRGW Long Range Guided Weapon đ ubojno
sredstvo, projektil velikog dometa
LRI Left-Right Indicator (v. COl) č odstupanja
od kursa
LRI Line Replaceable Item (v. LRU) Lako zamenljiv
deo; deo zamenljiv u toku linijskog održavanja
LRI Long Range Intereeptor č velikog dometa
LRINF Longer Range, ground-launched Intermediate ran-
ge Nuclear Force weapons Nuklearna oružja za ze-
maljsko lansiranje raketama dužeg (LRBM) i
srednjeg dometa (IRBM)
LRM Line Replaceable Modules Moduli zamenljivi na
linijskim stanicama
LRMP Long Range Maritime Patroi Patrolni (vazduho-
plov) č avijacije velikog radijusa dej-
stva
LRMTR Laser Ranger and Marked Target Receiver Pri-
jemnik laserskog daljinomera i č marki-
ranog cilja
LRMTS Laser Ranger and Marked Target Seeker Laser-
ski daljinomer i č markiranog cilja; glava
laserskog daljinomera i markera cilja
LRN Long-Range Navigation Dugolinijska navigacija
LROPS Long Range OPerationS (Avioni za) dugolinij-
ski ć
LRNS Long Range Navigation System Sistem dugoli-
nijske navigacije (INS; GPS; Loran C)
LRPA Long Range PatroI Aircraft Patrolni vazduhoplov
velikog radijusa dejstva, doleta, ekonomije leta
LRR Long Range Radio (Radar) Radio-stanica (Ra-
dar) velikog dometa
LRRA Low Range Radio Altimeter Radio-visinomer za
male visine
LRRS Long Range Radar Site Položaj radara velikog
dometa
LRSOM Long Range Stand-Off Missile Raketa daljnjeg
dejstva velikog dometa; raketa velikog dometa
ć sa distance, izvan dejstva vazdušne
odbrane
LRT Loop Resistance Tester Ispitni đ megome-
tar za ispitivanje probijanja izolacije č
vodova)
LRTS Laser Range Tracking System Laserski sistem
ć (npr. trajektorije satelita)
LRU Line Replaceable Unit Iv. LRf) Lnlrr, -rnrno n iiiv
LSALT Lowest Safe ALTitude Najmanja bezbedna
(nadmorska) visina'
LSAS Longitudinal Stability Augmentation System (v.
PSAS) Sistem ć stabilnosti oko ć
ose, uzdužne stabilnosti
LSB Lower Side Band Donji č opseg
LSECS Life Support and Environmental Control System
Sistem đ i regulisanja životnih uslova
(u kabini visinskih letelica, č brodova i
stanica)
LSI Large Scale Integration Visok stepen integracije;
grupisanje velikog broja elemenata na jednom
č
LSIA Low Scale Integration Array Antenska rešetka
malog stepena integracije, sa malo elemenata
LSIC Large Scale Integrated Circuits Jntegrisana kola
velikog stepena integracije, velike gustine eleme-
nata po č
LSM Light Strategic Missile Laka strategijska raketa
LSO Landing Signal Officer Sign alis ta pri sletanju (va-
zduhoplova na č aviona)
LSR Loose Snow on Runway (FAA) Rastresit sneg na
PSS
LSSAS Longitudinal Static Stability Augmentation
System Sistem ć č stabilnosti oko
č ose, uzdužne stabilnosti
LST Local Sidereal Time Mesno, lokalno zvezdano, si-
deralno vreme; zvezdano vreme po lokalnom me-
ridijanu
LSTA Limited Supplemental Type Approval Odobrenje
sa č za izmenu na vazduhoplovnom
proizvodu sa sertifikatom za tip, homologacionim
listom
LSU Lavatory Service Unit (Namensko) vozilo za ser-
visiranje toaleta
LT Local Time Mesno, lokalno vreme
LTA Lighter Than Air Lakši od vazduha
LTDS Laser Target Designator System Sistem laserskog
markiranja cilja
LTDS Low Thrust Detector System Sistem detekora pa-
da snage, potiska motora
LTEP Legal and Technical Experts Panel (ICAO) Panel
pravnih i č eksperata
LTM Laser Target Marker Laserski marker cilja
LTM Least Time Track (v. MTT) Linija puta za mini-
malno vreme leta
LTMR Laser Target Marker and Ranger Laserski mar-
ker cilja i daljinomer
LTO Landing and Take-Off cycle Ciklus poletanje i sle-
tanje; avio-operacija
LTRE Low Thrust Rocket Engine Raketni motor malog
potiska
LIT Light Tactical Transport Laki č transportni
avion
LUH Light Utility Helicopter Laki višenamenski heli-
LUMP Low Utilization Maintenance Programme Pro-
gram održavanja (vazduhoplova) koji se malo ko-
riste, koji malo lete
LUT Local User Terminal (SAR) Zemaljska stanica,
terminal za prijem satelitskih meteoroloških poda-
taka za lokalne potrebe
LVE Launch Vehicle Engine Motor č
LVLASO Low Visibility Landing And Surface Operations
(NASA) Sletanje i voženje po zemlji pri slaboj
spoljnjoj vidljivosti
LVLS Low Visibility Landing System Sistem sletanja pri
slaboj spoljnjoj vidljivosti
LVP Low Visibility Procedure Procedura š ć
aerodroma) u uslovima loše vidljivosti (CAT 11i
CAT JJI)
LVPS Low Voltage Power Supply Napajanje elek-
č strujom niskog napona
LVTO Low Visibility Take-Off Poletanje u uslovima loše
vidljivosti (ispod 400 m duž PSS)
LW Landing Weight Masa sletanja (vazduhopio va)
LWIR Long Wave Infrared Seeker Dugotalasni infracr-
veni č glava đ (na cilj)
LWR Laser Warning Receiver Prijemnik upozorenja od
laserskog osvetljenja, markiranja
LWT Landing WeighT Masa sletanja (vazduhoplova)
LWTR Licence Without Type Rating (CAA) Dozvola bez
š ć za đ tip (vazduhoplova)
MA Missed Approach Neuspelo prilaženje; pro-
duženje na drugi krug
MAA Maximum Authorized Altitude Maksimalna odo-
brena visina
MAC Major Air Command Glavna vazduhoplovna ko-
manda
MAC Management Advisory Council (FAA) Savetodavno
ć za upravljanje tokovima vazdušnog sao-
ć
MAC Mean Aerodynamic Chord Srednja aerodina-
č tetiva
MAC Medical Advisory Committee (IATA) Medicinski
savetodavni komitet
MAC Military Airlift Command (USAF) (v. AMC) Koman-
da vojne avijacije za masovan transport
MAD Magnetic Airborne (Aerial) Detector Avionski mag-
netni detektor (podmornica)
MAD Magnetic Anomaly Detector Detektor magnetnih
ć
MAD Maintenance Alert Directive (FAA) Urgentna di-
rektiva č osoblju FAA za održavanje
MAD Maintenance, Assembly and Disassembly Održa-
vanje, sklapanje i rasklapanje
MADAR MAIfunction Detection, Analysis and Recording
(system) (Avionski sistem) otkrivanja, analize i re-
gistrovanja č neispravnosti
MADGE Microwave Aircraft Digital Guidance Equipment
"1'.1 l J. '.' .
MAOS Missile Attitude Determination System Sistem od-
đ prostornog položaja rakete
MAE Medical Air Evacuation Evakuacija ranjenika i
bolesnika vazdušnim putem
MAGAMP MAGnetic AMPlifier Magnetno č
MAGIS Megawatt Airborne Ground IIlumination System
Avionski reflektorski sistem za osvetljenje površine
zemlje
MAGNESYN MAGNEtic SYNchronous Magnesin
MAGR Miniaturized Airborne GPS Receiver Minijaturi-
zovani avionski prijemnik sistema globalne sate-
litske navigacije
MAIRU Mobile Aircraft Instrument Repair Unit Pokretna
radionica za opravku avionskih instrumenata
MAL Mean Achieved Life ć vreme ispravnog
funkcionisanja, pouzdanog rada (avionske kompo-
nente)
MALO Miniature Air-Launched Decoy Minijaturni ma-
mac lansiran iz vazduha
MALI Miniature Air-Launched Intereeptor Minijaturni
presretač lansiran iz vazduha
MALS Medium intensity Approach Light(ing) System Si-
stem prilaznih svetala srednje č
MALSF Medium intensity Approach Light(ing) system
with Sequencing Flashing lights, Flashers Sistem pri-
laznih svetala srednje č sa ž ć talasima
ć svetala
MALSR Medium intensity Approach Light(ing) System
with Runway alignment indicators (lights) Sistem prila-
znih svetala srednje č sa (svetlosnim) pokazi-
č postavljanja u pravac PSS (za sletanje) .
MANOT Missing Aircraft NOTice (Can) Obaveštenje o
nestanku vazduhoplova
MANPAOS MAN-Portable Air Defence System Prenosni
rameni raketni sistem vazdušne odbrane
MANTECH MANufacturing TECHnology Tehnologija iz-
rade; proizvodnje
MANTIS MAN-in-the-Ioop Target Interdiction System
(GB) Sistem č komandovanim uništa-
vanjem ciljeva
MAOT Maximum Allowable Operating Time Maksimalno
dozvoljeno vreme š ć (delova sa ogra-
č vekom upotrebe)
MAP aeronautical MAPs and charts (AIP) Vazduhoplov-
ne mape i karte
MAP Maintenance Analysis Programme Program ana-
lize č održavanja
MAP Manifold (Absolute) Pressure (Apsolutni) pritisak
u usisnom vodu (karburatora)
MAP Mean Aerodynamic Pressure Srednji aerodina-
č pritisak
MAP Missed Approach Procedure Procedura neuspe-
log prilaženja, produženja na drugi krug
MAP Mode Annunciator Panel Tabla, panel sa svetlo-
snim signalima režima, č rada 0;_
MASR
MAPS Meteorological Aeronautical Presentation System
Sistem predstavljanja meteoroloških podataka za
vazduhoplovstvo
MAPSC Maximum Approved Passenger Seating Configu-
ation (JAA) Maksimalni odobreni broj č se-
dišta u avionu đ avio-kompanije
MAPt, MAP Missed Approach Point č (prekida)
neuspelog prilaženja; č produženja na drugi
krug
MARECS MARitime European Communication Satellite
Evropski pomorski komunikacioni satelit
MARS Maintenance Analysis and Reporting System
(Avionski) sistem analize i registrovanja podataka
za potrebe održavanja
MARS Mid-Air Retrieval System Sistem spasavanja (le-
telice sa daljinskim uparavljanjem) hvatanjem u
vazduhu
MARS Monitoring Agriculture with Remote-sensing Satel-
lite ć poljoprivrednih kultura daljinskim
osmatranjem sa š č satelita
MARS Multiple Aerial Refueling System (Istovremeno)
snabdevanje gorivom nekoliko (vazduhoplova) u
vazduhu
MARSA Military Authority assumes Responsability for
Separation of Aircraft (USA) Vojna kontrola letenja
preuzima odgovornost za razdvajanje vojnih va-
zduhoplova (u lFR uslovima letenja)
MARSAT MARitime SATelite communications Pomorske
satelitske komunikacije
MART Maintenance Analysis and Review Technique Me-
todologija ocene stanja plovidbenosti na osnovu
analize nalaza u toku č pregleda
MART Mean Active Repair Time Srednje aktivno vreme
(trajanja) opravke
MARV MAnoeuverable Reentry Vehicle Povratni (u
š ć slojeve atmosfere) glavni deo (letelice) sa
š ć manevrisanja
MASER Microwave Amplification by Stimulated Emission
of Radiation Maser; č č mikrotalasne energi-
je sa stimulisanom emisijom; č č i genera-
tor elektromagnetnili talasa decimetarskog, santi-
metarskog i milimetarskog opsega
MASH Manned AntiSubmarine Helicopter Protivpod-
ć helikopter sa posadom
MASI Mach AirSpeed Indicator (v. AMI, ASM) (Kombi-
novani) mahmetar i brzinomer
MASINT Measuring And Signature INTelligence Oba-
veštajna delatnost telemetrijskim osmatranjem i
analizom karakteristika emitovanili signala (cilja)
MASPS Minimum Altimetry aircraft System Performance
Specification Specifikacija minimalnih performansi
avionskog sistema za merenje i indikaciju visine
MASPS Minimum Aviation (Aircraft) System Performance
Standards Standardi minimalnih radnih karakteri-
stika (avionskih) sistema u vazduhoplovstvu
MASS MUltipurpose Aviation-Space System Višenamen-
ski č sistem
MAST MAintenance Standardization Team (JAA) Ekipa
za standardizaciju održavanja (u zemljama č
cama JAA)
MAST Multimission Airborne Surveillance Technology
č sredstva za višenamensko osmatranje iz
vazduha
MASTACS Maneouvrability Augmentation System for
Tactical Air Combat Simulation Sistem ć ma-
nevarskih sposobnosti za č simulaciju va-
zdušne borbe
MAT Maintenance-Access Terminal Pristupni (avion-
ski) terminal podacima za (potrebe) održavanja
MAT Mid ATlantic region (ICAO) Region Srednjeg
Atlantika
MATC Manual of Air Traffic Control č kontrole
letenja
MATE Modular Automatic Test Equipment Modularna
automatska ispitna oprema
MATSE Military Air transport Service in Europe Služba
vojnog vazdušnog transporta u Evropi
MATV MultiAxis Thrust Vectoring Višeosno vektorisanje
potisnim mlazom
MATZ Military Air Traffic Zone Zona letenja vojne avi-
jacije
MAU Modular Avionics Unit Modularni avion č
đ
MAW Missile Approach Warning Upozorenje o pri-
bližavanju rakete
MAWEA Modularized Avionics Warning Electronic
Assembly Modularna č oprema za upozo-
renja (posade)
MAWP Missed Approach Waypoint (RNAV) đ
č (prekida) neuspelog prilaženja, produženja
na drugi krug
MAWS Missile Attack Warning System Sistem upozore-
nja o raketnom napadu
MAYDAY (M'aidez), international radio telephony distress
signal (v. PAN) (Pomozite mi), signal za opasnost u
đ radio-telefoniji .
MB Magnetic Bearing SIJleI; azimut u odnosu na mag-
netni sever
MB Maintenance Board (JAA) Komitet za održavanje
(vazduhoplova)
MB Marker Beacon Radio-marker; marker
MB Missile Bomber č raketa
MBB Messerschmitt, Boelkow, Blohm č korpo-
racija) Meseršmit-Belkov-Blom
MBIRCM MultiBand InfraRed CounterMeasure Protiv-
mere u više frekventnih opsega na pretnjeuinfra-
crvenom spektru, za "zaslepljivanje " raketa sa to-
plotnim đ . '.
MBOH Minimum Break Off Height Minimalna (relativ-
na) visina č autopilota i prelaska na č
I' .:_
MBRGW Maximum Brake Release Gross Weight Maksi-
malna masa (aviona) 11 momentu otpuštanja
č
MBRV Manoeuverable Ballistic Reentry Vehicle Glava,
prednji deo balis č rakete sa š ć ma-
nevrisanja na putanji ka zemlji
MBZ Mandatory Broadcast Zone Zona obaveznog emi-
tovanja (informacija od opšteg č za va-
zdušnu plovidbu)
MC Magnetic Course Magnetni kurs
MC Maintenance Committee (JAA) Komitet za održa-
vanje (vazduhoplova)
MC Master Change Originalni č bilten izmene
MC Medical Certificate Lekarsko uverenje
Mc, mc Megacycle Milion ciklusa; megaciklus
MC Missile Control đ rakete
MCA Maximum Ceiling Altitude Teorijski plafon leta
(vazduhoplova)
MCA Minimum Crossing Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina nadletanja đ kontrolne č
MCA Ministry of Civil Aviation Ministarstvo civilnog
vazduhoplovstva
MCAB Marine Corps Air Facility Vazduhoplovna baza
pomorsko-desantne pešadije
MCAI Mandatory Continuing Airworthiness Information
(FAA) Obaveza (inostranog đ č da nasta-
vi da šalje informacije (od č za plovidbe-
nost (vazduhoplova)
MCB Microwave Circuit Board č tabla mikrotala-
snin kola
MCBF Mean Cycles Between Failures Srednji broj
(radnih) ciklusa đ otkaza
MCBP Main Circuit Breaker Panel Glavni panel (auto-
matskih) č č
MCBR Mean Cycles Between Removals Srednji broj
(radnih) ciklusa đ skidanja (sa vazduhoplo-
va)
MCC Main Collecting Centre Glavni sabirni centar
(podataka)
MCC Maintenance Control Centre Kontrolni centar
održavanja vazduhoplova
MCC Maintenance Control Computer č za kon-
trolu održavanja
MCC Missile Control Centre Centar đ raketa
MCC Mission Control Centre (SAR) Kontrolni centar
misije (traganja i spasavanja)
MCC MultiCrew Co-operation (v. CRM) (JAA) Timski
rad, saradnja š č posade
MCCC Mission Control and Computing Centre Centar za
upravljanje i č (satelitske) misije
MCD Magnetic Chip Detector Magnetni detektor opi-
ljaka (u ulju)
MCDU Multifunction Control and Display Unit Višefunk-
cionalni modul sa komandnom tastaturom i pokazi-
č višefunkcionalni komandno-pokazni modul
MCDU Multipurpose Control and Display Unit Višena-
menski modul sa komandnom tastaturom i pokazi-
č višenamenski komandno-pokazni modul
MCG Microwave Command Guidance Mikrotalasni ko-
mandni sistem đ
MCGW Maximum Certicated Gross Weight Maksimalna
homologovana masa na poletanju
MCIS Maintenance Control Information System Informa-
doni sistem kontrole održavanja
MCL Master Component List Glavna lista komponena-
ta, sastavnih delova
MCL Minimum Cruising Level Minimalni nivo krstare-
nja
MCLM Maximum Certificated Landing Weight Maksi-
malna dozvoljena masa na sletanju
MCM Maintenance Control Manual (Can) č
kontrole održavanja
MCP Maximum Continuous Power Maksimalna snaga
za trajnu upotrebu; nominalni režim rada motora
MCP Mode Control Panel (v. FCP, FMP) č ko-
mandni panel; panel za biranje č režima
(rada)
MCPH Maintenance Cost Per Hour Cena održavanja
(vazduhoplova, motora) po č (leta)
MCPSC Maximum Certified Passenger Seating Configu-
ration (JAA) Maksimalni broj č sedišta odo-
bren u toku homologacije tipa vazduhoplova
Mca Multiple Choice Questions Izbor pitanja (na ispi-
tu) iz spiska ispitnih pitanja
MCR Master Common Requirements (v. MDPR, ODR,
MOR) (FAA) Zahtevi obuke za bazni model, zajed-
č za sve varijante (istog tipa)
MCR Maximum Continuous Rating Režim rada motora
na nominalnoj snazi, na maksimalnoj snazi za
trajnu upotrebu
MCR Maximum Cruise Rating Maksimalna potrebna
snaga za krstarenje đ od strane proiz-
đ č motora)
MCS Maintenance Control System Sistem planiranja i
pripreme održavanja
MCS Master Control System Glavni sistem upravlja-
nja
MCSS Military Communications Satellite System Sistem
vojnih satelitskih komunikacija
MCT Master Contour Template Glavni šablon konture,
etalon
MCT Maximum Continuous Thrust Maksimalni potisak
za trajnu upotrebu; nominalni potisak
MCT Multicrew Cooperation Trainer Trenažer koopera-
tivnosti, timskog rada š č posade (vazduho-
plova)
MCTA Military ConTrolled Airspace Vazdušni prostor
kontrolisan od strane vojske, od vojne kontrole le-
tenja
MCTM Maximum Certificated Taxiing Mass Maksimalna
... -
MOI
MCTR Military ConTRol zone Zona vojne kontrole le-
tenja
MCTOM Maximum Certificated Take Off Mass (JAA)
Maksimalna dozvoljena masa (vazduhoplova) na
poletanju
MCTOW Maximum Certificated Take Off Weight Maksi-
malna homologovana masa (vazduhoplova) na
poletanju
MCU Modular Concept Unit đ modularne kon-
cepcije
MCURMean Cycles between Unschedulled Removals
Srednji broj (radnih) ciklusa đ prevremenih,
neplaniranih skidanja
MCW Modulated Continuous Wave Modulisani nepri-
gušeni, neprekidni talas
MCZFM Maximum Certificated Zero Fuel Mass Maksi-
malna homologovana masa (vazduhoplova) bez
goriva
MD Maintenance Discrepancy č neisprav-
nost; izveštaj o č neispravnosti
MOA Minimum Descent Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina poniranja, snižavanja
MOAlH Minimum Descent Altitude/Height Minimalna
nadmorska visina/relativna visina poniranja,
snižavanja
MOAS Missile Defence Alert System Sistem ranog upo-
zoravanja odbrane o lansiranju raketa
MOC Maintenance Data Collection system Sistem priku-
pljanja podataka za vršenje radova na č
održavanju
MOC McDonnel Douglas Corporation Mekdonel Daglas
korporacija
MOC Missile Direction Center Centar đ rake-
ta
MOC Multiple Drone Control (Istovremeno) upravljanje
sa više bespilotnih letelica
MOCRS Meteorological Data Collecting and Reporting
System Sistem prikupljanja meteoroloških podata-
ka i izveštavanja
MOD Meteorogical Data Dissemination system Sistem
dostavljanja meteoroloških podataka
MOD Meteorological Data Distribution Distribucija me-
teoroloških podataka
MOF Medium frequency Direction Finding station Radio-
goniometrijska stanica srednje č sred-
njotalasna radio-goniometrijska stanica
MOG Map Display Generator Generator prikaza, dis-
pleja mape
MOH Minimum Descent Height Minimalna (relativna)
visina poniranja, snižavanja
MOHI McDonnell Douglas Helicopter Incorporation Kor-
poracija Mekdonel Daglasa za helikoptere
MOI Magnetic Direction Indicator Indikator (žiro)mag-
netnog kompasa; (žiro)magnetni kompas
Mnl .... +:....... __
IDPR Master Differences Programme Requirements
(FAA) (v. MDR, ODR, MCR) Program (dopunske)
obuke za bitnije razlike varijanti modela (istog ti-
pa)
mps Mission Data Processing System Sistem obrade
podataka misije, (izvršenog) zadatka
IIDR Maintenance Data Recorder Registrator (radnih)
parametara za potrebe održavanja
iIIDR Master Differences Requirements (FAA) (v. MDPR,
ODR, MCR) Zahtevi (dopunske) obuke za bitnije
razlike varijanti modela (istog tipa)
UlDS Maintenance Documentation System Sistem
(izrade, izdavanja) č dokumentacije za
održavanje
MOS Malfunction Detection System Sistem otkrivanja
neispravnosti
MOT Maintenance Document Type Tip dokumenta za
održavanje
MOT Mean Down Time Srednje vreme zadržavanja,
trajanja prekida rada sistema č ć i vreme
ć u radno stanje)
MDU Multifunction Display Unit Višefunkcionalni dis-
plej
ME Maintenance Event Dospevanje za pregled,
održavanje
ME MUltiEngine Višemotorni (vazduhoplov)
MEA Maintenance Engineering Analysis (JAA) č
analiza održavanja
MEA Minimum En route Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina na ruti
MEADS Medium, Extended Air Defence System Sistem
vazdušne odbrane (raketama) srednjeg i pro-
duženog dometa
MEAF Middle East and Eastern Africa office (ICAO) Bi-
ro za Srednji Istok i č Afriku
MEARS Maintenance Engineering Analysis Records
System Sistem registrovanja i analize nalaza u to-
ku održavanja
MEB MultiEngine Bulletin č bilten za višemo-
torne vazduhoplove
MEC Main Engine fuell Control (GE) Glavni regulator
goriva motora
MEC Main Equipment Centre Glavni, centralni odeljak
smeštaja opreme
MED aviation MEDecine (ICAO) Vazduhoplovna medi-
cina
MED Multiple Element Damage (v. WSD, MSD) Pojava
prskotina (zbog zamora materijala) na susednim
elementima strukture
MEDA Maintenance Error Decision Aids (Boeing)
Istraživanje propusta u toku održavanja i preduzi-
manje korektivnih mera
MEDEVAC MEDical EVACuation Medicinska evakuaci-
ja; evakuacija ranjenika i bolesnika
MEDS Multifunction Electronic Display System Sistem
.ux :»: .. elelrtranskih disoleia
MEH MultiEngine Helicopter Višemotorni helikopter
MEHT Minimum (pitot's) Eye Height over Threshold (for
VASIS) Minimalna visina (na nivou) č pilota
nad pragom PSS (za VASIS)
MEI MultiEngine flight Instructor č instruktor za
višemotorne avione
MEK MethylEthylKetone Metiletilketon
MEl Minimum Equipment List Lista minimalne opreme
(vazduhoplova)
MEMS MicroElectroMechanical Systems Mikroelektro-
č sistemi; izuzetno mali elektoromeha-
č đ đ po tehnologiji izrade mi-
č
MEMS Micro-machined ElectroMechanical Sensors Izu-
zetno mali č senzori đ po
tehnologiji izrade č (umesto žiroskopa
i akc.eleratora)
MEO Medium Earth Orbit satellite Satelit na srednjoj
orbiti oko Zemlje
MEOl Manned Earth-Orbiting Laboratory Laboratorija
sa posadom na kružnoj orbiti oko Zemlje
MEP Mission Equipment Package (v. POP) Paket (po-
trebne) opreme za izvršenje zadatka, misije
MEP MultiEngine Piston aeroplane Višemotorni klipni
avion
MERA Molecular Electronics for Radar Applications Pri-
mene molekularne elektronike na radare
MES Main Engine Start Startovanje glavnog motora
MEST MEdical Standardisation Team (JAA) Ekipa za
standardizaciju zdravstvenih kriterijuma
MET Mean European Time Srednjoevropsko č
vreme
MET METeorology (ICAO) Meteorologija
MET Minimum Energy Trajectory Putanja, trajektorija
sa najmanjom potrošnjom goriva; energetski opti-
malna putanja
MET MultiEngine Turboprop Višemotorni turboelisni
avion
METAG METeorological Advisory Group (EANPG) Save-
todavna grupa za meteorologiju
METAR METeorological Aeronautical Report Metar;
(rutinski) meteorološki izveštaj u vazduhoplovstvu
METEOSAT METEOrological SATellite Meteorološki
satelit
METLINK METeorological information data LINK (ICAO)
Link, linija prenosa meteoroloških podataka
METO Maximum Except Take-Off power Maksimalna
snaga (motora) osim za poletanje
METOF Meteorological OFficer Meteorolog
METSAT METeorological SATellite Meteorološki satelit
MEW Manufacturer's Empty Weight č masa
praznog vazduhoplova
MEW Microwave Early Warning Mikrotalasno daljnje
đ rano javljanje
MEWMissile Electronic Warfare Raketna sredstva elek-
tronskog rata
MEWS Microwave Electronic Warfare System Mikrota-
lasni sistem elektronskog rata
MEWS Missile Early Warning System Sistem daljnjeg
đ ranog javljanja o raketnom napadu
MEWSG Multinational/Maritime Electronic Warfare Sup-
port Group (NATO) Višenacionalna grupa morna-
č avijacije za podršku u elektronskom ratu
MEWSS Mobile Electronic Warfare Support System Mo-
bilni sistem podrške u elektronskom ratu
MF Mandatory Frequency (Can) Obavezna frekvencija
(na nekim aerodromima na kojima služba kontro-
le letenja ne radi u đ satima)
MF Medium Frequency (300-3.000 kHz) Srednja
č (hektometarski talasi)
MFA Minimum Flight Altitude Minimalna (nadmorska)
visina leta
MFAR MUltiFunction (nose) Array Radar Višefunkcio-
nalni radar sa antenskim sistemom, rešetkom (u
nosu aviona)
MFC Main Fuel Control Regulator goriva
MFCS Manual Flight Control System č sistem
upravljanja letelice
MFD MultiFunction Display Višefunkcionalni pokazi-
č displej, ekran
MF/DF Medium Frequency Direction Finder Radio-goni-
ometar srednje č srednjotalasni radio-
goniometar
MFDS Manifold Failures Detection System Sistem otkri-
vanja višestrukih kvarova
MFF Mixed Fleet Flying (Airbus) š ć (pilota) za
letenje na više tipova (sa srodnim pilotskim kabi-
nama)
MFF Multirole Frontal Fighter Višenamenski lovac-
bombarder, jurišnik za napad, udar
MFLCD MultiFunction Liquid Crystal Display Višefunkci-
onalni displej sa č kristalom
MFP Main Fuel Pump Glavna gorivna pumpa
MFP Minimal Flight Path Minimalna putanja, trajekto-
rija leta
MFP Minimum Fuel Path Putanja leta za najmanju po-
trošnju goriva
MFT Mission Flight Trainer Trenažer č misije,
(borbenog) zadatka
MGC Mean Geometric Chord Srednja geometrijska te-
tiva
MGC Missile Guidance and Control đ i upravlja-
nje raketom
MGCC Missile Guidance and Control Computer č
sistema đ i upravljanja raketom
MGR Miniaturized GPS Receiver Minijaturizovani pri-
jemnik sistema globalne satelitske navigacije
MGR Mobile Guided Rocket Pokretni (lansirni) kom-
pleks đ raketa
MGS Missile Guidance System Sistem đ raketa
....t"t. .......... ("'0.•• ........ ,... •
MIG
MGTOW, MTGW Maximum Gross Take-off Weight Mak-
simalna ukupna masa na poletanju
MGW Maximum Gross Weight Maksimalna ukupna
masa (vazduhoplova)
MH Magnetic Heading Magnetni kurs
MHA Minimum Holding Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina (u zoni) č holdingu
MHDF Medium and High frequency Direction Finding sta-
tions -Radio-goniometrijske stanice srednje i vrlo
visoke č
MHFR Military Height-Finder Radar Vojni radar za od-
đ visine
MHIP Missile Homing Improvement Programme Pro-
gram usavršavanja đ raketa
MHVDF Medium, High and Very high frequency Direction
Finding stations (at same location) Radio-goniome-
trijske stanice srednje, visoke i vrlo visoke č
nosti (na istom mestu)
MHz MegaHertz Megaherc; č od milion ci-
klusa u sekundi
MI Medium Intensity (lights) (Svetla) srednje č
MIA Minimum IFR Altitudes (Propisane) minimalne
(nadmorske) visine za IFR uslove letenja
MIA Minimum Intercept Altitude Minimalna visina pre-
sretanja
MIALS Medium Intensity Approach Light System Sistem
prilaznih svetala srednje č
MIC Microwave Integrated Circuit Mikrotalasno inte-
grisano kolo
MICL Minimum IFR Cruising Level Minimalni nivo kr-
starenja za instrumentalno letenje
MID MIDdle east region (ICAO) Region Srednjeg Isto-
ka
MID MID(runway) point č sredine PSS
MIDAR Microwave Detection And Ranging Mikrotala-
sno radarsko otkrivanje i đ udaljenosti
cilja
MIDAR Motion Indicating raDAR Radar za indikaciju
pokretnih ciljeva
MIDAS MIssile Defence Alarm System Sistem obave-
štavanja o raketnom napadu
MIDAS MIssile Detection and Alarm System Sistem ot-
krivanja raketa i obaveštavanja o raketnom napa-
du
MIDAS MIssile Intercept Data Acquisition System Sistem
prijema podataka o presretanju rakete protivrake-
tom
MIDIZ MID-Canada Identification Zone č zona
(vazdušne odbrane) Srednje Kanade
MIDO Manufacturing Inspection District Office (FAA) Ob-
lasni biro AFS za inspekciju gradnje (vazduhoplo-
va)
MIDS Multifunction Information Distribution System
Višefunkcionalni sistem distribucije informacija
MILSPECS MIlitary SPECifications (USA) Vojni teh-
č standardi
MILSTAR Military Satellite Timing And Ranging (GPS)
Vojni satelit za đ vremena i udaljenosti
MINCS Modular Integrated Navigation and Communicati-
ons System Sistem modularne integrisane (opreme
za) navigaciju i komunikaciju
MINCOMM MINimum COMMunications (USA) Dogovor-
na procedura komunikacija kontrole letenja i po-
sade vazduhoplova
MIP Maintenance Implementation Procedure (JAA) (v.
BASA) Procedura đ implementacije stan-
darda održavanja (vazduhoplova) (kao baza za bi-
lateralni ugovor JAA i FAA)
MIPS Maintenance Information and Planning System Si-
stem ć održavanja i planiranja
MIPS Million Instructions Per Second Milion instrukci-
ja u sekundi (mera brzine izvršenja programa
CPU, mikroprocesora)
MIRACL Mid-InfraRed Chemical Laser (v. MSTI) (USA)
(Razvoj antiraketnog sistema) uništavanjem rake-
ta u vazduhu infracrvenim hemijskim laserima
MIRFS Multifunction Integrated Radio Frequency System
Višefunkcionalni integrisani sistem radio-frekven-
cija (radar, komunikacije. navigacija, identifikaci-
ja i elektronski rat)
MIRL Medium Intensity Runway edge Lights č sve-
tla PSS č
MIRS Maintenance Information Retrieval System Sistem
č š ć prenosnih č ume-
sto radnih kartica za tehnološke postupke u toku
pregleda i za registrovanje izvršenih radova
MIRTS Modular InfraRed Transmitter System Modular-
ni sistem infracrvenog predajnika (za ometanje)
MIRV Multiple Independent (Independently) targeted (tar-
getable) Reentry Vehicle Kasetna bojeva glava (ra-
kete) sa individualnim đ ubojnih eleme-
nata na zadate ciljeve
MIS Management Information System Poslovni injor-
macioni sistem; sistem prikuplanja i obrade infor-
macija za potrebe upravljanja
MIS Mechanical Interruption Summary report Izveštaj o
prekidanju letova ć na polazni ili sletanje
na alternativni aerodrom. rerutiranje i dr.) zlog
č kvarova
MIS Meteorological Impact Statement (Vanredna) vre-
menska prognoza (za narednih 4 do 12 sati) o
č uslovima pogoršanja vremena
MISAP MISsed Approach Procedure (v. MAP) Procedu-
ra neuspelog prilaženja, produženja na drugi krug
MIST Maintenance International Standardisation Team
(JAA) Tim za ocenu standarda održavanja u ze-
mljama koje nisu č č (evropske)
vazduhoplovne uprave
MIST Meteorological Information Selfbriefing Terminal
Aerodrom sa (automatizovanim) meteorološkim
? • .. c__
MITO Minimal Interval Take-off Minimalni interval
đ poletanja aviona
MJB Main Junction Box Glavna, centralna razvodna
kutija
MKR MaRKer radio beacon Radio-marker
MKS system Meter, Kilogram and Second system Si-
stem (mera): metar, kilogram i sekunda
MKSA system Meter, Kilogram, Second and Ampere
system Sistem (mera): metar, kilogram, sekunda i
amper
MLA Manoeuver Load Alleviation Smanjenje opte-
ć pri manevrisanju
MLC Manoeuver Load Control Regulisanje ć
(strukture) pri manevrisanju
MLD Minimum Lethal Dose Minimalna smrtonosna,
letalna doza
MLD Missile Launch Detection Otkrivanje lansiranja
raketa
MLG Main Landing Gear Glavni stajni trap
MLGW Maximum Landing Gross Weight Maksimalna
masa sletanja
MU Marker Light Indicator Signalno svetlo (nadleta-
nja) markera
MLO Master LayOut Uzorni, etalon crtež (dela struk-
ture) u pravoj č
MLO Missile Lift-off Odvajanje rakete od lansirne
rampe
MLRS MUltipleLaunch Rocket System Višecevni lansir-
ni sistem raketa
MLS Microwave Landing System Mikrotalasni sistem
sletanja
MLU Mid-Life Update Osavremenjivanje (vazduhoplo-
va) na pola radnog veka
MLV Medium Launch Vehicle č srednjih
tereta
MLW Maximum (certificated) Landing Weight Maksimal-
na (homologovana) masa sletanja
MM Maintenance Manual č za održavanje
MM Meteorological Minima Meteorološki minimumi
MM Middle Marker Srednji marker
MMA Multimission Maritime Aircraft Višenamenski va-
zduhoplov č avijacije
MMC Metal Matrix Composites Kompozitni materijali
sa metalnim matricama
MMC Modular Mission Computer Modularni č
za misije, specijalne zadatke
MMC Monopolies and Mergers Commission (GB) Komi-
sija za odobravanje komercijalnih prava i integra-
cionih povezivanja avio-prevozilaca
MMC MultiCrew Co-operation Saradnja, timski rad
š č posade
MMO MultiMode Display Višefunkcionalni displej,
ekran
MMO Moving Map Display Displej pokretne mape
MMOL MultiMode Data Link Višefunkcionalni link, li-
l?i;n rvronaert norlatnkrt
MME Maintenance Management Exposition (JAA) Doku-
menat o č procedurama i
metodama održavanja
MMEL Master Minimum Equipment List Glavna lista
minimalne, neophodne opreme (vazduhoplova)
MMELS Master Minimum Equipment List Subsystem
(FAA) Baza podataka o glavnim listama minimal,
ne opreme (vazduhoplova)
MMF MagnetoMotive Force Sila dejstva magnetnog
polja
MMF Manufacturer Maintenance Facilitity č ra-
dionice za održavanje vazduhoplovnih proizvoda
MMH Maintenance Man-Hours Radni sati na održava-
nju
MMHD Masse Maximaje Homoloquee au DecoJIage (v.
MCTOW) Maksimalna homologovana masa na po-
letanju
MMI Man Machine Interface (v. HMI) đ č
i mašine
MIMIC Microwave/Millimeter-wave Integrated Circuits
Mikrotalasnalmilimetarskotalasna integrisana ko-
la
MMIC Monolithic Microwave Integrated Circuit Monolit-
no mikrotalasno integrisano kolo
MMIRA MultiMission Intermeshing Rotor Aircraft Višena-
menski helikopter sa dva rotora i sinhronizovanim
obrtanjem krakova u ć ravnima obr-
tanja
MMMA MultiMission Maritime Aircraft VišenamelIski va-
zduhoplov č avijacije
MMO Main Meteorological Office Glavni meteorološki
centar
MMP Material Management Programme (P&W) Pro-
gram snabdevanja rezervnim delovima na bazi ce-
ne po č rada (motora)
MMR Mach Meter Reading č pokazivanje
mahmetra
MMR MultiMode Radar Višefunkcionalni radar
MMR MultiMode Receiver Višefunkcionalni prijemnik
MMRBM Mobile Medium Range Ballistic Missile Bali-
č raketa srednjeg dometa na pokretnom lan-
seru
MMRS MultiMissions Radar System Sistem vlšenamen-
skog radara
MMS MultiMission Simulator Višenamenski simulator
(misija, borbenih zadataka)
MMS MultiMission (modular) Spacecraft Visenamenska
(modularna) č letelica
MMS MultiMode Seeker Višefunkcinalna glava za na-
đ č
MMSS Modular Mission Suport System Modularni si-
stem za simulaciju, modeliranje č izvršenja
zadatka, misije
MMU Manned Manoeuvering Unit Raketni motor za
č kosmonauta /vnn
MOP
MMW MilIiMeter Wave Milimetarski talasi
MMWR MilIiMetrie Wave Radar Radar koji radi na mi-
limetarskim talasnim dužinama, u frekventom op-
segu 40-300 GHz
MN Magnetic North Severni magnetni pol; magnetni
sever
MNPS Minimum Navigation Performance Specifications
Specifikacije, standardi minimalnih radnih karak-
teristika, performansi navigacione opreme
MNPSA Minimum Navigation Performance Specifications
Airspace Vazdušni prostor (Severnog Atlantika od
FL 285 do FL 420, severnije od 27°N geografske
širine) u kome se zahteva navigaciona oprema
prema specifikaciji minimalnih radnih karakteri-
stika
MNT Mach Number Technique Tehnika uzdužne sepa-
racije (vazduh opla va) prema đ brzini iz-
raženoj mahovim brojem
MOA Military Operations Area (v. SUA) Zona letenja
vojnih vazduhoplova
MOA Model Of Applicability Model primene (npr. pro-
grama održavanja)
MOC Maintenace Operational Control Funkcionalne
probe posle radova na održavanju
MOC, MaC, MC Means Of Compliance Metode đ
vanja usaglašenosti (sa zahtevima, standardima)
MOC Minimum Obstacles Clearance (required) Mini-
malna (zahtevana) visina nadvišenja prepreka
MOC Minimum Operational Characteristics Minimalne
operativne karakteristike
MOCA Minimum Opstruction Clearance Altitude Mini-
malna bezbedna visina nadvišenja prepreka
MODAR MODular Aviation Radar Modularni vazduho-
plovni radar
MODEM MOdulator-DEModulator Modem; đ za
komuniciranje č putem telefonskih linija
MODILS MODular Instrument Landing System Modular-
ni instrumentalni sistem sletanja
MOE Maintenance Organization Exposition (JAA) Doku-
menat o tehnološkoj osposobljenosti organizacije
za održavanje (vazduhoplovnih proizvoda)
MOE Measure Of Effectiveness Mera efektivnosti
MOGAS MOtor GASoline Motorno gorivo, benzin
MOI Magneto-Opticleddy current Imager (NDT) Defekto-
skop prskotina otkrivenih č me-
todom ili ć vrtložnih, fukoovih struja
MOL Manned Orbltal Laboratory Orbitalna laboratori-
ja sa posadom
MOM Maintenace Organization Manual č orga-
nizacije za održavanje (vazduhoplovnih proizvo-
da)
MOM Mobile Operator Monitor Monitor (stanja) zamo-
renosti operatora (pilota, kontrolora leten in j dr)
MoP Means of Propulsion (in motor glider) (FAl) č
pogona (motornih jedrilica)
MOPR Minimum Operational Performance Requirements
Minimalni zahtevi operativnih radnih karakteristi-
ka, performansi
MOPS Minimum Operational Performance Standards
(RTCA) Minimalni standardi operativnih radnih
karakteristika, performansi
MOR Mandatory Occurrence Report (CAA) Obavezno
izveštavanje o vanrednim đ
MOR Manual of Operating Requirements (IATA) Pri-
č operativnih zahteva
MOR Meteorological Optical Range Meteorološka op-
č vidna daljina
MORA Minimum Off-Route Altitude Minimalna (nad-
morska) visina leta van rute, koridora
M or D Malfunction or Defect (FAA) Nepravilan rad,
neispravnost ili kvar; otkaz
MORL Manned Orbital Research Laboratory Istraži-
č orbitalna laboratorija sa posadom
MOS Manned Orbital Station Orbita Ina stanica sa po-
sadom
MOS Measure Of Suitability Mera pogodnosti
MOS Metal Oxide Semiconductor MOS; tehnologija iz-
rade č elemenata za integrisana
kola
MOSP Multimission Optronic Stabilized Payload Višena-
menska č stabilizovana oprema (iz-
đ č letelica sa daljinskim upravljanjem)
MOT Ministry Of Transport Ministarstvo ć
MOTNE Meteorological Operational Telecommunications
Network for Europe (ICAO) Motne; mreža stanica
operativnih komunikacija za prikupljanje i slanje
meteoroloških podataka za Evropu
MOU, MoU Memorandum Of Understanding Memoran-
dum o razumevanju
MOUSE Minimum Orbital Unmanned Satellite of the
Earth Orbitalni zemljin satelit sa malim korisnim
teretom (do 50 kg), bez posade
MOZAIC Measurement of OZone by Airbus-ln-service
airCraft Merenje ozona u toku komercijalnih letova
(nekih) aviona Erbasove proizvodnje
MPA Man-Powered Aircraft Lete/ica na pogon ljud-
skom snagom
MPA Maritime Patroi Aicraft Patrolni vazduhoplov
č avijacije
MPA MultiPilot Aeroplane Avion sa š č le-
č posadom
MPA MultiPurpose Aircraft Višenamenski vazduhoplov
MPC MultiPurpose (turbofan) Core Višenamenski ba-
č deo (kompresor. komora sagorevanja, turbi-
na) za turbofenske motore
MPCD MultiPurpose Color Display Višenamenski poka-
č ekran u boji
MPD Maintenance Planning Documenat (Data) (Boeing)
- rrv »vio-n i r a-n i o održavania
MPD Map Pictoriai Display Panoramski prikaz, displej
mape
MPD Maximum Permissible Dos(ag}e Maksimalno do-
zvoljena doza (doziranje)
MPD MultiPurpose Display Višenamenski č
displej, ekran
MPDS Maintenance Planning Data Support Obez-
bedenje, dostavljanje podataka za planiranje
održavanja
MPEL Maximum Permissible Exposure Level Maksimal-
ni dozvoljeni nivo izlaganja (npr. dejstvu buke)
MPH Miles Per Hour Milja (statutnih) na sat (1.609
m/h)
MPH MultiPilot Helicopter Helikopter sa š č
č posadom
MPI Magnetic Particle Inspection (NDT) Ispitivanje fe-
rometala (na prskotine) magnetisanjem i posipa-
njem oksida ž đ železne piljevine
MPI Major Periodic Inspection ć č pregled
MPI Mean Point of Impact Srednja č pogodaka,
udara, pada
MPM Maintenance Policy Manual (Can) (Kompanijski)
č politike održavanja
MPMS Missile Performance Measurement System Si-
stem merenja performansi, parametara odstupa-
nja od đ putanje rakete
MPP Maintenance Programme Proposal (JAA) Predlog
programa održavanja
MPP Most Probable Position Najverovatniji položaj
MPR Microburst Prediction Radar Radar za pred-
đ č (nisponskih) strujanja promenljivog
pravca i intenziteta, smicanja vetra
MPS Material Processing in Space Obrada materijala
u kosmosu
MPS Meters Per Second Metara u sekundi
MPS Minimum Performance Specifications (EUROCAE)
Specifikacije minimalnih č karakteristika,
performansi
MPS Multiple Protective Shelters Zaštitna skloništa za
više (npr.) raketa
MPW Maximum Permitted Weight Maksimalna dozvo-
ljena masa
MQTG Master Qualification Test Guide (JAA) Propisane
procedure za atestiranje (npr. simulatora leta)
MIR Maintenance and Repair Održavanje i opravka
MR Maritime Reconnaissance đ č
avijacije
MR Medium Range Srednji domet, dolet, radijus dej-
siva
MR Mixture Ratio Sastav smeše
MRA Maritime Reconnaissance Aircraft đ č va-
zduhoplov č avijacije
MRA Minimum Reception Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina prijema (signala radio-fara)
MRA Minimum Release Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina otpuštanja (bombi), lansiranja (raketa)
MRA Minimum Release Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina otpuštanja (bombi), lansiranja (raketa)
MRASM Medium Range Air-to-Surface Missile Raketa
vazduh-površina (zemlje, vode) srednjeg dometa
MRB Maintenance Review Board Komitet za č
analizu i odobravanje (minimalnih zahteva) pro-
grama održavanja (za novi tip komercijalnog va-
zduhoplova)
MRB Material Review Board Komitet za razmatranje
pitanja materijala
MRBM Medium Range Ballistic Missile č rake-
ta srednjeg dometa
MRC Maximum Range Cruise Režim krstarenja za naj-
ć dolet
MRCA MultiRole Combat Aircraft Višenamenski borbe-
ni vazduhoplov
MRCP Maintenance Reliability Control Programme Pro-
gram č održavanja baziran na ć
pouzdanosti
MRD Mission Rehearsal Device đ za uvežbavanje
(borbenog) zadatka
MRF MultiRole Fighter Višenamenski č avion
MRG Master Reference Gyro Glavni referentni žiro-
skop
MRG Medium RanGe Srednji radijus dejstva; srednji
domet, dolet
MRH Main Rotor Hub Glava glavnog rotora (helikop-
tera)
MRI Medium Range Intereeptor č srednjeg ra-
dijusa dejstva
MRL Multiple Rocket Launcher Višecevni, plotunski
lanser raketa
MRM Maintenance Resource Management (FAA) Efek-
tivno š ć (ljudskih) kapaciteta na održava-
nju (vazduhoplova)
MRM Medium Range Missile Raketa srednjeg dometa
MRMAAV MultiRole Mission Adaptable Air Vehicle Lete-
lica prilagodljiva za višenamenske misije, zadatke
ft1RO Maintenance and Repair Organization Organiza-
cija za održavanje i opravke
MRO Maintenance, Repair, Overhaul Održavanje,
opravka, obnova
MRP ATS/MET Reporting Point č predaje (obave-
znih) podataka službe kontrole letenja i meteoro-
loške službe
MRQ Maintenance ReQuirements Zahtevi za održava-o
nje (npr. vazduhoplova) ,
MRR Mechanical Reliability Report Izveštaj o pouzda-
nosti č strukturalnih komponenata
MRS Malfunction Reporting System Sistem izveštava-
nja o neispravnostima; sistem signalisanja neis-
pravnosti
MRSA Medium Range Surveillance Aircraft č
vazduhoplov srednjeg dometa
MRSAM Medium RanQe Surface-ln-Air
MSG·1
MRSV Manoeuverable and Recoverable Space Vehicle
š ć povratna na Zemlju č leteli-
ca
MRTI MultiRole TankerITransport Višenamenski (kon-
vertibilni) avion za snabdevanje gorivom u vazdu-
hu i transport
MRU Military Radar Unit (Zemaljski fiksni ili pokretni)
vojni radarski sistem
MRV Manoeuvering Reentry Vehicle Glava, prednji deo
č rakete sa š ć manevrisanja
na putanji prema zemlji
MRV Multiple Reentry Vehicle Deo ć rakete
sa kasetnom municijom
MS Maintenance Schedule (FAA) Program održava-
nja; plan č pregleda
MS Margin of Safety Faktor sigurnosti; rezerva bez-
bednosti
MS Military Standard Vojni standard
MS Mission Simulator Simulator misije, (borbenog)
zadatka
MSA Minimum Safe Altitude (FAA) (v. ESA) Minimalna
bezbedna (nadmorska) visina
MSA Minimum Sector Altitude (ICAO) Minimalna sek-
torska (nadmorska) visina
MSAM Medium Surface-to-Air Missile Raketa površina
(zemlje, vode)-vazduh srednjeg dometa
MSAW(S) Minimum Safe Altitude Warning (System) (Si-
stem) upozorenja o poniranju, spuštanju ispod
bezbedne (nadmorske) visine
MSC Maintenance Steering Committee (JAA) Upravni
odbor za održavanje (vazduhoplova)
MSC Maintenance Support Centre Centar za (teh-
č podršku, č usluge na održavanju
MSCE Mobile Systems Checkout Equipment Mobilna
ispitna oprema za testiranje, pro veru (avionskih)
sistema
MSCP Mobile Satellite Service Provider Provajder mo-
bilne satelitske službe
MSD Minimum Safe Disiance Minimalno bezbedno ra-
stojanje
MSD Multiple Site Damage (v. WSD, MED) Pojava pr-
skotina (zbog zamora materijala) na više mesta
(na istom elementu strukture)
MSDA Mechanical System Diagnostic Analysis Analiza
ispravnosti, č analiza č si-
stema
MSE Mean Square Error (v. RMS, RMSE) Greška
(korena) srednjeg kvadrata
MSFN Manned SpaceFlight Network Mreža (radarskih)
stanica za ć č brodova sa posa-
dom
MSG Maximum Speed Governor Regulator maksimal-
nog broja obrtaja
MSG-1Maintenance Steering Group MSG-/' Tniriinti"-
ISG·2 Maintenance Steering Group - Maintenace evalu-
ation and programme MSG-2; Dopunjen program
MSG-l za razvoj održavanja aviona L-lOll, DC-
10
Maintenance Steering Group - Airline/Manufactu-
rers maintenance program development document
MSG-3; dokumenat avio-kompanija i đ č
vazduhoplova za razvoj programa održavanja na
bazi pouzdanosti
iIISH Minimum Safe Height Minimalna bezbedna (re-
lativna) visina
\1SI Maintenance Significant Items č stavke ko-
je treba kontrolisati u toku održavanja
MSI Man-System Integration Uzajamna povezanost,
đ č i mašine
MSI Medium Scale Integration Srednji stepen integra-
cije; grupisanje srednjeg broja elemenata na jed-
nom č
MSL Mean Sea Level Srednji morski nivo
MSN Manufacturer Serial Number č serijski
broj
MSOW Modular Stand-Off Weapon Modularno oružje
daljnjeg dejstva; modularno oružje koje se lansi-
ra sa distance, van domašaja vazdušne odbrane
MSP Maintenance Service Plan Plan radova na teh-
č održavanju
MSP Mode Select Panel Panel č komandi
č režima rada
MSPS Modular Self-Protection System (EW) Modularni
sistem samozaštite (u elektronskom ratu)
MSR MultiStage Rocket Višestepena raketa
MSS Mapping and Survey System Sistem kartografisa-
nja i osmatranja
MSS Mission Support System Sistem đ po-
drške (pri izvršavanju) zadatka, misije
MSS Mobile Satellite Service Mobilna satelitska
služba
MSS MultiSpectral Seeker Višespektralni č gla-
va za đ
MSSR Monopulse Secondary Surveillance System Mo-
noimpulsni sekundarni nadzorni (radarski) sistem
MST Mean Shop processing Time Srednje vreme traja-
nja č opravke ili obnove (u kalendarskim
danima)
MST Monolithic System Technology Tehnologija mono-
litnog sistema
MSTI Miniature Sensor Technology Integration spacecraft
(v. MIRACL) č letelica sa integrisanim si-
stemom minijaturnih senzora
MSTP Manned Space Transportation Programme Pro-
gram transporta u kosmos (letelicama) sa posa-
dom
MSU Maintenance Service Unit Dok, stend za održava-
nje ć
.. - .. -_. - I Ina Rirnr č režima rada
MSVS MultiSensor Visual System Višesenzorski vizuel-
ni sistem
MTA Maximum To Avoid (FAA) (v. OE) Maksimalna
(nadmorska) visina za izbegavanje, nadvišavanje
prepreka
MTA Military Training Area Zona vojnog trenažnog le-
tenja
MTA Military Transport Aviation Vojna transportna avi-
jacija
MTAF Mandatory Traffic Advisory Frequency (Australia)
Obavezna (savetodavna) frekvencija za ć
(vazdušnog) ć
MTBCF Mean Time Between Confirmed Failures Srednje
vreme (rada) đ đ otkaza
MTBF Mean Time Between Failures Srednje vreme (ra-
da) đ otkaza
MTBFC Mean Time Between Flight Cancellation Srednje
vreme (u č leta) đ otkazanih, stomi-
ranih letova
MTBM Mean Time Between Maintenance Srednje vre-
me (rada) đ intervencija (službe) održava-
nja, pregleda
MTBMA Mean Time Between Maintenance Action Sred-
nje vreme (rada) đ intervencija (službe)
održavanja
MTBO Mean Time Between Overhauls Srednje vreme
(rada) đ obnova, revizija
MTBR Mean Time Between Removals Srednje vreme
(rada) đ skidanja dela (sa vazduhoplova)
MTBSI Mean Time Between System Interruption Srednje
vreme (rada) đ otkaza, prekida rada sistema
MTBUR Mean Time Between Unscheduled Removals
Srednje vreme (rada) đ prevremenih skida-
nja (delova sa vazduhoplova)
MTC Main Trunk Circuit Glavna magistralna linija
(veza)
MTCA Military Terminal Control Area (v. MTMA) Zona
vojne terminalne kontrole letenja
MTCA Minimum Terrain Clearance Altitude Minimalna
bezbedna (nadmorska) visina nadvišenja terena
MTCA Ministry of Transport and Civil Aviation Ministar-
stvo ć i civilnog vazduhoplovstva
MTCR Missile Technology Control Regime (Multi/ate-
ralni pakt o) režimu kontrole raketne tehnologije
MTD Maintenance Document Type Tip ž ć teh-
č dokumenta za održavanje (npr. vazduho-
plova)
MTD Maintenance Training Device Trenažno sredstvo
za obuku na održavanju (npr. vazduhoplova)
MTD Moving Target Detector Detektor pokretnog cilja
MTF Mobile Training Facility Pokretno sredstvo za obu-
ku
MTFF Mean Time to First Failure Srednje vreme (rada)
do prvog otkaza
MTI Moving Target Indicator Indikator pokretnih cilje-
va
MTMA Mean Time to Maintenance Action (v. MTBMA)
Srednje vreme (rada) do intervencije službe teh-
č održavanja
MTMA Military TerMinal control Area (v. MTCA) Zona
vojne terminalne kontrole letenja
MTMI Module-To-Module Interaction Uzajamno dejstvo,
interakcija modula na modul
MTMS Military Traffic Management Service Služba
upravljanja letenjem vojnih vazduhoplova
MTOE Maintenance Training Organization Exposition
Dokumenat o osposobljenosti organizacije za obu-
ku vazduhoplovnog osoblja za održavanje vazdu-
hoplova
MTOGW Maximum Take-Off Gross Weight Maksimalna
strukturalna masa poletanja
MTOP Maintenance Task Operating Plan Operativni
plan đ radova na održavanju (vazduho-
plova)
MTOSS Maintenance Task Oriented Support System Si-
stem održavanja na bazi selekcije zahteva i sa-
držaja pregleda prema njihovom uticaju na pou-
zdanost
MTOW Maximum Take-Off Weight Maksimalna masa
na poletanju
MTP Maintenance Test Panel Panel za č is-
pitnih đ u toku održavanja (vazduhoplova)
MTP Minimum Time Path Putanja za minimalno vre-
me letenja, za najbrži prelet
MTR Maintenance and Training Records Podaci (za va-
č osoblje) o iskustvu na
održavanju i obuci
MTR Marked Target Receiver Prijemnik (laserski)
markiranog cilja
MTR Military Training Routes Rute za trenažne letove
vojne avijacije
MTS Maintenance Training Simulator Simulator za obu-
ku za održavanje vazduhoplova
MTSF Mean Time to System Failure Srednje vreme (ra-
da) do otkaza sistema
MTT Medium Tactical Transport Srednji transportno-
desantni avion
MTT Minimum Time Track (v. LTM) Ruta za minimalno
vreme letenja
MTTF Mean Time To Failure Srednje vreme (rada) do
otkaza; ukupno vreme rada delova skinutih zbog
kvarova podeljeno brojem tih delova u istom peri-
odu
MTTFF Mean Time To First Failure Srednje vreme (ra-
da) do prvog otkaza
MTTM Mean Time To Maintenance č sredi-
na vremenskih intervala đ akcija održavanja
MTTR Mean Time To Repair Srednje vreme trajanja
opravke; ukupno aktivno vreme utrošeno na
opravkama odredenih stavki u nekom periodu po-
dp!ipnn hroiem tih stavki onravlienih 1/ istom np-
MTTR MultiTarget Tracking Radar Radar za istovreme-
no ć više ciljeva
MTTS Mean Time To Scrap Srednje vreme (rada) do
odbacivanja (dela)
MTTUR Mean Time To Unscheduled Removal Srednje
vreme (rada) do neplanske, prevremene zamene
(dela)
MTU MeTric Units č jedinice mera
MTU Motoren und Turbinen Union MTU, č fa-
brika motora i turbina
MTUR Mean Time between Unscheduled Removals
Srednje vreme (rada) đ neplanskih skidanja
(procena pri planiranju delova)
MTW Maximum Taxi Weight Maksimalna (dozvoljena)
masa (vazduhoplova) u rulanju
MTW MounTain Waves Planinski talasi (vazdušnog
strujanja)
MTWA Maximum Take-off Weight Authorized Maksimal-
na odobrena masa na poletanju
MUA Maximum Usable Altitude (Nadmorska) visina li-
mitirana č faktorima (smetnje, slabljenje
signala)
MUM MU-Meter Mumetar; đ za merenje koefici-
jenta č (J1) na PSS
MUPSOW MUltiPurpose Stand-Off Weapon Višenamen-
sko oružje daljnjeg dejstva
MUTA Military Upper Traffic control Area Vojna kontro-
la letenja u gornjem vazdušnom prostoru
MVA Minimum Vectoring Altitude Minimalna (nadmor-
ska) visina (radarskog) vektorisanja
MVDF Medium and Very High Frequency Direction Fin-
ding stations (at the same location) Radio-goniome-
trijske stanice srednje i vrlo visoke č (na
istom mestu)
MVFR Marginal VFR č uslovi za vizuelno lete-
nje
MVPE Maintenance Visit Performance Evaluation (Ces-
sna) Ocena osposobljenosti č servisa za
vršenje pregleda (aviona)
MW Master Warning Upozorenje prvog stepena; glav-
no upozorenje
MWARA Major World Air Route Area Zona glavnih
svetskih vazdušnih ruta
MWL Master Warning Light Glavno alarmno svetlo
MWO Meteorological Watch Office Stanica, centar me-
teorološkog osmatranja
MWS Master Warning System Glavni sistem upozore-
nja; glavni alarmni sistem
MWS Missile Warning System Sistem upozorenja o
približavanju rakete, o raketnom napadu
MZFW Maximum Zero Fuel Weight Maksimalna masa
(vazduhoplova) bez goriva
MZWFWMaximum Zero Wing Fuel Weight Maksimalna
masa vazduhoplova bez goriva u krilnim rezervo-
arima
NA, N/A Not Authorized Nije odobreno
NA Not Available Nema; nedostaje
NAA National Aviation (Aeronautical) Authority Nacio-
nalna vazduhoplovna uprava
NAAA National Agricultural Aviation Association Nacio-
nalno udruženje privredne avijacije
NAADC North American Air Defence Command (Zajed-
č komanda vazdušne odbrane Severne Ame-
rike (SAD i Kanade)
NAAS Naval Auxiliary Air Station ć stanica,
baza č avijacije
NAC National Aero Club Nacionalni aeroklub
NAC National Airsport Control (FAl) Nacionalna kon-
trolni organ sportskog vazduhoplovstva
NACA National Advisory Committee for Aeronauties (now
NASA) (USA) Nacionalni savetodavni komitet za
vazduhoplovstvo (sadašnja NASA)
NACA National Air Carrier Association (USA) Nacional-
no udruženje neredovnih, č avio-prevozilaca
NACIS National Air Carrier Information System (Can)
(Kanadski) nacionalni informacioni sistem za ne-
redovne, č avio-prevozioce
NADGE NATO Air Defence Ground Environment Ze-
maljski radarski sistem osmatranja i upravljanja
sredstvima vazdušne odbrane č NA-
TO pakta
NADI N National Aviation Data Interchange Network
(FAA) Nacionalna mreža za razmenu podataka u
vazduhoplovstvu
NAF Naval Air Facility (Manja) stanica, baza morna-
č avijacije (pretežno za vazdušnu navigaciju)
NAFEC National Aviation Facilities Experimental Centre
(now FAA Technical centre) Eksperimentalni centar
za nacionalnu vazduhoplovnu industriju (sa-
dašnji FAA č centar)
NAFI National Association of Flight Instructors Nacio-
nalno udruženje instruktora letenja
NAHEMA NATO HElicopter Management Agency NATO
agencija za ć razvoja i đ heli-
koptera za potrebe NATO
NAL National Aerospace Laboratory Nacionalna labo-
ratorija za aerokosmonautiku
NAM North American Region (ICAO) č
region
NAMC Nihon Airplane Manufacturing Company Nihon,
(japanska) kompanija za proizvodnju aviona
NAMCAR North AMerican and CARibbean ofice (ICAO)
Biro za Severnu Ameriku i Karibe
NAMSA NATO Maintenance and Supply Agency NATO
agencija za održavanje i snabdevanje
NANAC National Aircraft Noise Abatement Council (USA)
Nacionalni savet za smanjenje avionske buke
NAOS North Atlantic Ocean Station Stanica (za va-
zdušnu navigaciju) u Severnom Atlantskom okea-
nu
NAP Noise Abatement (Profile) Procedure (Profil) pro-
cedura (leta) za smanjenje buke
NAP Not At Present Ne sada
NAPS Night Aerial Photographic System Sistem foto-
grafisanja iz vazduha u ć uslovima
NAR North Atlantic Route system (for North Atlantic traf-
fic) Severnoatlantski sistem ruta (za vazdušni sao-
ć preko Severnog Atlantika)
NARG Navigation Aids and aRea Navigation Group
(ICAO) Grupa za navigaciona sredstva i zonsku
navigaciju
NARIS National Aircraft Registration Information
Subsystem (FAA) Baza podataka o vazduhoplovima
u nacionalnom registru vazduhoplova
NARS National Aircraft Registry System Sistem nacio-
nalnog registra vazduhoplova
NARTEL North Atlantic Radio TELephone committee (SI-
TA) Komitet za radio-veze za Severni Atlantik
NAS National Aircraft Standards Nacionalni vazduho-
plovni č standardi
NAS National Air Space (system) (Sistem) organizova-
nja nacionalnog vazdušnog prostora
NAS Naval Air Station Stanica, baza č avi-
jacije
NASA National Aeronauties and Space Administration
(USA) (former NACA) NASA; nacionalna admini-
stracija za aeronautiku i istraživanje kosmosa (ra-
nija NACA)
NASC National Aircraft Standard Commission Nacional-
na komisija za č vazduhoplovne standarde
NASC National AIS (Aeronautical information Services)
Centre Nacionalni centar službi vazduhoplovnih
informacija
NASCOM NASA COMunications (network) NASA (mre-
ža) radio-veza
NASIP National Aviation Safety Inspection Programme
(FAA) (v. ATOS) Program č detaljnih
timskih) inspekcija (standarda) bezbednosti (od-
đ nacionalnih avio-prevozilaca
NASIP NATO AEW (Airborne Early Warning) System Im-
provement Programme Program poboljšanja NATO
sistema za daljnje vazdušno đ
NASP National Airport Sistem Plan (FAA) Nacionalni
plan (izgradnje i opremanja) sistema aerodroma
NASSNational Air Space System Nacionalni sistem
kontrole letenja
NASTRAN NASA STRuctural ANalysis NASA metode
č otpornosti strukture
NAT North ATlantic region (ICAO) Region Severnog
Atlantika
NAT North Atlantic Tracks Linije puteva preko Sever-
nog Atlantika
NATA National Air Transport Association Nacionalno
udruženje avio-prevozilaca
NATAS Navigation And Target Acquisition System Si-
stem navigacije i otkrivanja ciljeva
NATC Naval Air Test Centre Opitni centar č
avijacije
NATCA National Air Traffic Controller Association Naci-
onalno udruženje kontrolora letenja
NATCC National Air Transport Co-ordinating Committee
Nacionalni kordinacioni komitet vazdušnog sao-
ć
NATCS National Air Traffic Control Services (USA) Naci-
onalne službe kontrole letenja
NATF Naval Advanced Tactical Fighter Usavršen! tak-
č č avion č avijacije
NATO North Atlantic Treaty Organization NATO; Sever-
noatlanstki pakt
NATS National Air Transport Services (GB) Službe regu-
lisanja vazdušnog ć kontrole letenja u
nacionalnom vazdušnom protoru
NAVAIDS NAVigational AIDS Navigaciona sredstva
NAVAR NAVigation Air Radar Navigacijski radar; ra-
darski sistem đ vazduhoplova
NAVCOM NAVigation and COMmunications Navigacija
i komunikacije
NAVSAT NAVigation SATellite Navigacioni satelit
NAVSEP (specialist panel on) NAVigation and SEPara-
tion (EUROCONTROL) (Ekspertska grupa za) navi-
gaciju i razdvajanje (vazduhoplova)
NAVSTAR NAVigation Satellite providing Timing And
Ranging (v. GPS) Navigacioni satelit za đ
vremena i udaljenosti
NAVWASS NAVigation and Weapon-Aiming Sub-system
Navigaciono-nišanski podsistem
NAWAS National Attack WArning System Nacionalni
sistem obavestavanja o vazdušnoj opasnosti
NAWAU National Aviation Weather Advisory Unit (USA)
(v. NWS) Nacionalni informativni meteorološki
centar za vazduhoplovstvo
NBAA National Business Aviation Association Nacional-
no udruženje poslovne avijacije
NBC Nuclear-Biological-Chemical defence Atomsko-bi-
ološko-hemijska, ABH zaštita
NBFM Narrow Band Frequency Modulation Frekventna
modulacija uskog opsega
NBFR Not BeFoRe Ne pre
NBl NacelIe Buttock Line Referentna linija gondole
NC No Change Nema promene
NC Numerical Control Upravljanje preko č
NCA Next Combat Aircraft Borbeni vazduhoplov nove
generacije
NCA Northern Control Area (Can) Severna kontrolisa-
na oblast
NCAP Night Combat Air Patroi ć borbena va-
zdušna patrola
NCAR National Centre for Atmospheric Research Naci-
onalni centar za istraživanje atmosfere
NCDU Navigation Control and Display Unit Blok upra-
vljanja i displej navigacionog sistema
NEXRAD
NCN NonCompliance Notice Beleška o neusaglašeno-
sti đ stanja sa ž ć č standar-
dima)
NCRP NonCompulsory Reporting Point č neobave-
znog javljanja
NCU Navigation and Communication Unit Navigaciono-
komunikacioni đ
NCU Navigation Computer Unit Navigacioni č
NO Navigation Display Navigacioni č dis-
plej, ekran
NOB Navigation DataBase Baza navigacionih podata-
ka
NOB NonDirectional radio Beacon NDB; neusmereni
radiofar
NOE NonDestructive Examination (NDT) Ispitivanje
(materijala) bez razaranja
NDH No Damage History Nije bilo š ć (odno-
snog vazduhoplova)
NOI NonDevelopmental Item Deo, proizvod koji se
ć usavršavati
NOI NonDestructive Inspection Pregled (materijala)
bez razaranja
NOPER National Designated Pilot Examiners Registry
(FAA) Nacionalni registar š ć č za
pilotske dozvole i š ć
NOT NonDestructive Test(ing) Ispitivanje (materijala)
bez razaranja
NE North-East Severoistok
NEF Noise Exposure Forecast Prognoza, č
dejstva buke
NEFMA NATO EuroFighter Management Agency NATO
agencija za ć razvoja evropskog č
aviona EFA
NEM Noise Exposure Measures Mere (za ocenu) dej-
stva buke
NEP Noise Equivalent Power Ekvivalentna snaga bu-
ke
NEP Nuclear Electric Propulsion Elektronuklearni po-
gon
NEPA National Environment Policy Act (USA) Zakon o
nacionalnoj politici zaštite životne sredine
NERC New En Route control Centre Novi centar rutne
kontrole letenja
NERVA Nuclear Energy (Engine) for Rocket Vehicle Ap-
plication Nuklearna energija (motor) za primenu na
raketne letelice, za pogon raketnih letelica
NESOIS National Environmental Satellite Data and Infor-
mation Service (NOAA) Nacionalna služba za
ć satelitskih meteoroloških podataka i in-
formisanje
NESHAP National Emission Standards for Hazardous Air
Pollutants (USA) Nacionalni standardi za ispuštanje
opasnih đ č vazduha, đ č
",'evo 1\ n ... 1,VJ.
NFDC National Flight Data Centre (FAA) Nacionalni
centar letnih podataka (za potrebe kontrole lete-
nja)
NFDD National Flight Data Digest (NFDC) Nacionalni
(dnevni) pregled č letnih obaveštenja
NFF No Fault Found Nije đ neispravnost (na
komponentama skinutim sa vazduhoplova u po-
stupku otklanjanja kvarova)
NFH NATO Frigate Helicopter NATO fregatni helikop-
ter
NFP National Focal Point (JAA) š ć nacionalni
predstavnik za đ č č homo-
lologacije vazduhoplovnih proizvoda
NFP NonFlying Pilot Pilot koji (trenutno) ne upravlja
vazduhoplovom
NFPA National Fire Protection Association Nacionalno
udruženje za protivpožarnu zaštitu
NG Next Generation (Vazduhoplov) ć generaci-
je (npr: B737-700NG)
NGA National Glider Association Nacionalno udru-
ženje za vazduhoplovno č
NGT New Generation Trainer Trenažer nove generaci-
je
NGV Nozzle Guide Vane Sprovodne lopatice turbine
NHA Next Higher Assembly ć ć sklop
NHC National Hurricane Centre (NWS) Nacionalni cen-
tar za ć uragana
NHEC NonHuman External Cargo (v. HEC) Spoljnji ne-
ljudski teret (helikoptera)
NICAP National Investigations Committee on Aerial Phe-
nomena Nacionalni komitet za istraživanja atmos-
ferskih pojava, fenomena
NICS NATO Integrated Communications Satellite system
Integrisani satelititski sistem komunikacija NATO
NIG Nose-In Guidance (system) (Sistem) đ (avi-
ona na stajanku) nosom napred
NIMA National Imagery and Mapping Agency (USA) Na-
cionalna agencija za snimanje (terena) i izradu
karata, mapovanje. kartografiju
NIS NATO Identification System NATO system identifi-
kacije, legitimisanju
NIST National Institute of Standards and Technology
(USA) Nacionalni institut za standarde i tehnologi-
ju
NLA New Large Airplane Novi veliki avion
NLA Next Lower Assembly ć manji sklop
NLF Natural Laminar Flow (Cessna) Prirodno laminar-
no strujanje
NLF Nearest Landing Field Najbliži teren za sletanje,
aerodrom, letelište
NLG Nose Landing Gear Nosni, prednji stajni trap;
nosna noga
NLR Noise Level Reduction Smanjenje nivoa buke
NLT Not Later Than Ne kasnije od
NM Nm N::llltir.RI Mile č milia (1.852 m)
NMAC Near Mid-Air Collision (FAA) Blisko približava-
nje (vazduhoplova) u letu
NMBJ New Midsize Business Jet Novi poslovni avion
srednje č
NMC National Maintenance Co-ordinator (JAA) Nacio-
nalni koordinator za održavanje (vazduhoplova)
NMC National Meteorological Centre (NWS) Nacionalni
meteorološki centar
NMC Not Mission Capable (Vazduhoplov) nesposoban
za misiju (npr. zbog č neispravnosti)
NMD National Missile Defence Nacionalna protivra-
ketna odbrana, (protiv)raketni štit
NMR Nautical Miles Radius (FAA) Radijus u č
miljama
NMS Navigation Management System Navigacioni si-
stem programiranog đ vazduhoplova
NNC NonNoise Certificated aircraft Vazduhoplov koji
nije homologovan na buku
NNE North-NorthEast Severo-severoistok
NNI Noise Number Index č indeks (nivoa)
buke
NNW North-NorthWest Severo-severozapad
NOAA National Oceanic and Atmospheric Administration
(USA) Nacionalna uprava za okeane i atmosferu
NOE Nap-Of-the-Earth Letenje vrlu blizu površine ze-
mlje (obletanjem i zaobilaženjem prepreka reljefa
terena)
NOF international NOTAM OFfice đ služba
notama
NOPAC NOrth PACific Severni Pacifik
NOPSS National OPerations Specifications Subsystern
(FAA) Baza podataka o dozvolama za rad, AOe i
č avio-prevozilaca u SAD
NOPT, NoPT No Procedure Turn (required) Ne zahteva
se (i ne dozvoljava bez saglasnosti kontrole lete-
nja) proceduralni zaokret
NORAD NORth America aerospace Defence command
(v. SAGE) (Objedinjena) komanda č
odbrane Severne Amerike (SAD i Kanade)
NORDO NO RaDiO Gubitak radio-veze
NOSIG NO SIGnificant change (MET) Nosig; bez
č (meteoroloških) promena
NOTAM NOtice To AirMen Notam; hitna č
obaveštenja za č osoblje
NOTAR NO TAil Rotor Bez repnog rotora
NOTOF NOTam OFfice Biro notama
NOX, NOx Nitrogen OXides Oksidi azota; nitro-oksidi
NOZ Normal Operating Zone đ zona nor-
malnog letenja
NPA National Pilots' Association Nacionalno udruženje
pilota
NPA NonPrecision Approach Neprecizno prilaženje
NPA Notice of Proposed Amendment (JAA) Obaveštenje
o predloženim izmenama i dopunama, amandma-
nima (JAR-ova)
NPIAS 109
OALT
NPIAS National Plan of Integrated Airport System (USA)
Nacionani plan integrisanog sistema aerodroma
NPL Noise Pollution Level Nivo, stepen đ
(životne sredine) bukom
NPRM Notice of Proposed Rule Making (FAA) Oba-
veštenje o predloženom pravilu
NPTRS National Programme Tracking and Reporting
Subsystem (FAA) Baza podataka o nalazima u toku
vršenja inspekcijskog nadzora i nacionalnom pro-
gramu i smernicama vršenja nadzora
NR, NRA NonRulemakig; Nonrulemaking Action (FAA)
Oznake na materijalima (studije zemaljskih navi-
gacionih sredstava, NR, i aerodroma, NRA, da ne-
maju status propisa)
NRA New Regional Airliner Novi avion transportne ka-
tegorije za regionalni ć
NRC Noise Reduction Coefficient Koeficijent smanje-
nja nivoa buke
NRO National Reconnaissance Office (USA) Nacional-
na (tajna) služba za (foto, signalno i elektronsko)
đ
NRP Normal Rated Power Nominalna snaga
NRR Noise Reduction Rating Stepen smanjenja buke
NRS Night Recovery System Sistem spasavanja (posa-
da oborenih vazduhoplova) u ć uslovima
NRSS Navaids Remote Surveillance System Sistem da-
ljinskog nadzora (zemaljskih) navigacionih sred-
stava '
NRT Normal Rated Thrust Nominalni potisak
NSA New Small Airliner Novi mali avion transportne
kategorije
NSAP Network Service Access Point č č
umrežavanje (korisnika) na mrežu službe (teleko-
munikacija)
NSAS NonScheduled Air Services Neredovne vazduho-
plovne usluge; službe neredovnog vazdušnog pre-
voza
NSC No (Nil) Significant Clouds Nema č č
nosti
NSD Navigation Situation Display (FAA) Panoramski
prikaz navigacije na ekranu (u pilotskoj kabini)
NSS National Space Station Nacionalna č sta-
nica
NSSCC National Space Surveillance Control Centre Na-
cionalni kontrolni centar za osmatranje kosmosa
NSSFC National Severe Storms Forecast Centre (NWS)
Nacionalni centar za prognozu olujnog nevreme-
na
NSW No Significant Weather Meteorološki uslovi bez
č (za letenje)
NTAF National Tactical Air Force Nacionalne č
vazduhoplovne snage
NTAP Notice To Airman Publication IFAA\ Publiknciio
NTIA National Telecommunications and Information Ad-
ministration (USA) Nacionalna uprava za telekomu-
nikacije i informacije
NTIS National Technical Information Service (USA) Na-
cionalna služba č informacija
NTM Nondestructive Test Manual č za ispitiva-
nje (materijala) bez razaranja
NTD No Technical Objections Nema, bez č pri-
medbi
NTDL Normal Take-Off and Landing Normalno, kon-
vencionalno poletanje i sletanje
NTP Nuclear Thermal Propulsion Termonuklearni po-
gon
NTPD Normal Temperature, Pressure, Dry (JAA) Nor-
malna temperatura, pritisak, suv vazduh
NTS Night Targeting System Nišanski sistem đ
(ciljeva) ć
NTSB National Transportation Safety Board (USA) Naci-
onalni odbor za bezbednost ć
NTZ No Transgression Zone Koridor zabranjenogpre-
stupa; zabranjeni koridor, zona đ paralelnih
PSS
NV National Variant (JAA) Nacionalna varijanta (teh-
č standarda)
NVG Night Vision Goggles č za gledanje ć
NVIS National Vital Information Subsystem (FAA) Baza
podataka o avio-prevoziocima, agencijama, va-
zduhoplovnom osoblju, vazduhoplovima i raspo-
loživim objektima
NVIS Night, VISibility ć vidljivost; vidljivost ć
NVIS Night Vision Imaging System Sistem snimanja u
uslovima ć vidljivosti
NVPS Night Vision Pilotage System Sistem pilotaže u
uslovima ć vidljivosti
NVS Night Vision System Sistem (imitacije) vidljivosti
ć (na trenažerima)
NW North-west Severozapad
NW Nose Wheel Nosni č
NWS National Weather Service (NOAA) Nacionalna
meteorološka služba
NWS Nose Wheel Steering Upravljanje nosnim
č
DAA Orient Airlines Association Udruženje avio-prevo-
zilaea č Azije
DAC Oceanic Area Control Kontrola letenja okeanske
oblasti
DAC Operations Analysis Centre Centar za analizu le-
tenja
DACC Oceanic Area Control Centre Centar kontrole
letenja okeanske oblasti
DADR Ocean Altitude Deviation Report (FAA) Izveštaj o
(grubom) odstupanju od (odobrene) visine u toku
lolrt
su na kapacitet kontrole letenja u relevantnim
okolnostima)
OAM Original Aircraft Manufacture (v. OEM) Delovi i
oprema koji se izraduju sa š ć i pod kon-
trolom đ č vazduhoplova
OAMS Orbit Attitude and Manoeuvering System Sistem
orbitalne orijentacije i manevrisanja
OAPWl OverAll sound PoWer Level Ukupni nivo
č buke
OAS Obstacle Assessment Surface đ po-
vršina đ za) ocenu (visine) prepreka
OASIS Online Aviation Safety Inspection System (FAA)
Sistem inspekcije bezbednosti u vazduhoplovstvu
š ć prenosnih č sa memorisanom
regulativom i relevantnim podacima i ć š ć
umrežavanja na centralnu bazu podataka
OASPl OverAll Sound Pressure Level Ukupni nivo
č pritiska
OASYS Obstacle Avoidance SYStem Sistem izbegava-
nja prepreka
OAT Operational Air Traffic Vazdušni ć koji se
odvija po pravilima; letenje vojne avijacije
OAT Outside Air Temperature Temperatura spoljnjeg
vazduha
OATC Oceanic Air Traffic Control Kontrola letenja u
okeanskoj zoni
OATS Oxford Air Training School Vazduhoplovni škol-
ski centar u Oksfordu
OBAWS OnBoard Aircraft Weighing SystemAvionski si-
stem odredivanja mase vazduhoplova
OBEWS OnBoard Electronic Warfare System Avionski
sistem za elektroniski rat
OBI OmniBearing Indicator č smera, radijala
na svesmernu stanicu, VOR
OBOGS On-Board Oxygen Generating System Avionski
sistem dobijanja kiseonika
OBRM On Board Replaceable Module Modul koji može
da se menja u toku leta
OBS OmniBearing Selector (VOR) č radijala
VOR-a
OC Obstruction Chart Karta prepreka
OC On Condition Prema đ stanju; perio-
č pregledi i provere i njihov tret-
man prema đ stanju
OC, OJC On Course Na' (zadatom) kursu
OC Operations Committee (JAA) Komitet za regulisa-
nje š ć (vazduhoplova), letenja
OCA Obstacle Clearance Altitude (Nadmorska) visina
(bezbednog) nadvišenja prepreka
OCA Oceanic Control Area Kontrolisana okeanska
oblast
OCA Office of Civil Aviation Biro civilnog vazduho-
plovstva
OCAJH Obstacle Clearance Altitude/Height Nadmorska
vrie i n a fhp7hpflnnv) n advisenia
OCC Operations Control Centre Centar upravljanja le-
tenjem; operativni centar
OCCAR Organisme Canjaint de Cooperation en meiiere
de I'ARmement č (evropska) agencija za
kooperaciju u đ naoružanja
OCH Obstacle Clearance Height (Relativna) visina
(bezbednog) nadvišenja prepreka
OCIC Operations Control Incident Centre (BA) Komand-
ni centar za vanredne uslove, za č pore-
ć ć
OCI P Offensive Capability Improvement Programme
Program poboljšanja ofanzivne ć
OCl Obstacle (Obstructions) Clearance Limit (v. OCA/H)
Granica, najmanja visina za (bezbedno) nad-
višenje prepreka
OCl Operational Check List Kontrolna lista, lista re-
dosleda operacija; operativna č
OCM On Condition Maintenance č održavanje
prema đ stanju
OCP Obstacle Clearance Panel (ICAO) Ekspertska gru-
pa za nadvišavanje prepreka
oeR Operational Certification Requirements Operativni
homologacioni zahtevi
oes Obstacle Clearance Surface Površina ogra-
č visine prepreka (u zoni aerodroma)
oes Onboard Checkout System Avionski sistem pro-
vere, kontrole rada
oes Operational Control Systems Sistemi operativne
kontrole
oese Operations Control SubCommittee Potkomitet za
kontrolu š ć letenja vazduhoplova
OCTA Oceanic ConTrol Area Okeanska kontrolisana
oblast
OCU Opearational Capability Upgrade Poboljšanje
operativne sposobnosti, ć
OCU Operational Conversion Unit Jedinica, vod za
operativno đ preopremanje, borbenu
pripremu (vazduhoplova)
oev Orbital Combat Vehicle Orbitalna borbena leteli-
ca
oev Organisme du Cantrale en VolNadležna služba za
inspekciju u letu
OD Outside Diameter Spoljašnji č
ODA On-Demande Air carrier Avio-prevozilac po po-
trebi. na zahtev
ODA Organization Designation Authorization procedure
(FAA) Procedura prenošenja đ ovla-
š ć na đ organizacije
ODAlS OmniDirectional Approach Light System Sistem
svesmernih prilaznih svetala
ODAPS Oceanie Display And Planning System (FAA)
(Automatizovani) sistem ć i planiranja
orekookeanskih letova preko (digitalnog) displeja.
III OMP
ODAR Organizational Designated Airworthiness Repre-
sentative (FAA) š ć predstavnik za plovidbe-
nost iz organizacije
ODDS Oil Debris Detection System Sistem otkrivanja
opiljaka u ulju
aDL Opposite Direction Level Nivo (letenja) iz suprot-
nog smera
aDL Optical Data Link Link, linija prenosa podataka
preko č vlakna
ODMS Oil Debris Magnetic Sensor Magnetni senzor
opiljaka u ulju
ODR Operator Differences Requirements (FAA) Zahtevi
(dopunske) obuke za razlike varijanti modela
(istog tipa) u floti kompanije
ODREP OPMET Data Regional Exchange Point č
razmene regionalnih meteoroloških podataka
aDS Obstruction Data Chart (Navigaciona) karta sa
podacima o preprekama
aDS Operations Display System Sistem prikaza va-
zdušnog ć na displeju. ekranu
OE Obstruction Evaluation Ocena prepreka (u odnosu
na usvojene standarde)
OE Operational Error (FAA) Greška (kontrole letenja)
u razdvajanju vazduhoplova i nadvisenju prepreka
(u odnosu na usvojene minimume)
OE Operating Experiance č radno iskustvo
OEB Operating Engine Bulletin Bilten o š ć
eksploataciji motora
OEI One Engine Inoperative Otkaz jednog motora; let
bez jednog motora
OEIC One Engine Inoperative Ceiling Plafon leta sa
jednim neispravnim motorom
OEM Original Equipment Manufacturer ć ori-
ginalne opreme, delova
OEP Operational Evaluation Plan (FAA) (Itl-godišnji}
plan modernizacije regulisanja vazdušnog sao-
ć kontrole letenja
OEW Operational Empty Weight Operativna masa pra-
znog vazduhoplova
OFEMA Office Frenceis d'Exportation de Materiel
Aeronautique OFEMA; francuskia agencija za iz-
voz vazduhoplovnih proizvoda
OFIM Operational Flight plan Information Message Oba-
veštenje, poruka o ž ć planu leta
OFIS Operational Flight Information Services Operativ-
ne službe letnih informacija
OFP Operational Flight Plan Operativni plan leta
OFP Original Flight Plan č originalni plan leta
OFS Obstacle Free Surface (JAA) Površina slobodna
od prepreka
OFT Operational Flight Trainer Operativni č tre-
nažer; pilotski trenažer u upotrebi
OFZ Obstacle Free Zone Zona slobodna od prepreka;
zona bez prepreka (za finalno prilaženje i sleta-
nie)
aGE Out of Ground Effect Izvan uticaja efekta blizine
zemlje
OGa Orbital Geophysical Laboratory OrbitaIna geofi-
č laboratorija
OGT Outlet Gas Temperature Temperatura izlaznih
gas oVa
OGV Outlet Guide Vanes Izlazne sprovodne lopatice
(motora)
O/H, OH OverHaul Obnova; revizija
0&1 Operations and Infrastructure (IATA) Vazdušna plo-
vidba. š ć vazduhoplova i infrastruktura
(za đ letenja)
OIC Occupant lnjury Criteria Kriterijumi (avionskih)
sedišta u odnosu na ć povrede njihovih
korisnika
ais Obstacle Identification Surface (FAA) Identifikacija
prepreka II zoni poletanja (radi zadovoljenja zah-
teva nadvisenja prepreka upoletanju)
ais Onboard Information System Sistem prenošenja
informacja č službi o radu avionskih siste-
ma u toku leta
ais Orbital Insertion System Sistem postavljanja u or-
bitu š č satelita
OJT On-the-Job Training ć obuka uz rad
OK OKey U redu; dobro je; važi; saglasan
OLAN Onboard Local Area Network Avionska lokalna
mreža (komunikacija)
OlDI On-Line Data Interchange Razmena podataka
preko direktnog umrežavanja č
OlG Open Loop Guidance (system) (Sistem) đ
bez povratne veze
Ol.S Obstacle Limitation Surface Površina (u zoni ae-
rodroma) sa č visine prepreka
OlV Orbital Launch Vehicle OrbitaIna lansirna rake-
č č koja startuje sa satelita u
orbiti
OlW Operational Landing Weight Operativna masa
sletanja
OM, O&M Operations and Maintenance š ć
održavanje (vazduhoplova)
OM Outer Marker Spoljnji marker
OMC Onboard Maintenance Computer Avionski
č (za potrebe) održavanja
OMIOmnibearing Magnetic Indicator Magnetni indika-
tor kursa i radijala na svesmernu stanicu, VOR
OML Operational Multicrew Limitation (Class 1 only)
(JAA) Operativno č za š č posadu
(kopilot mora biti osposobljen da preuzme koman-
de u č da kapetan ne zadovoljava pune
zdravstvene kriterijume)
OML Outer Mold Line Linija preseka spoljnjih po-
vršina delova sa zaobljenim ivicama
aMP Operator's Maintenance Pronrl'lmmt>
OMPS Ozone Mapping and Profiler Suite (Programski)
paket za kartografisanje i odredivanje profila (kli-
nova) ozonskog č
OMRV Orbiting Manoeuverable Reentry Vehicle Povrat-
na (na Zemlju) č letelica sa ć š ć
manevrisanja na orbiti
OMS Onboard Maintenance System Avionski dijagno-
č sistem (za utvrdivanje neispravnosti u toku
leta i otklanjanje neispravnosti posle sletanja)
OMS Orbital Manoeuvering System Sistem manevrisa-
nja na orbiti
OMV Orbital Manoeuvering Vehicle Orbitalna mane-
varska lete/ica
ONC Operation(al) Navigation Charts Operativne navi-
gacione karte
ONER Oceanic Navigation Error Report (FAA) Izveštaj o
(grubom) odstupanju od kursa u toku prekookean-
skog leta
ONERA Office National d'Etudes et de Recherches Aero-
spatiales ONERA; nacionalna agencija za aeroko-
č studije i istraživanja
ONS Omega Navigation System (v. GNS) Navigacioni
sistem omega
OO Official Observer (FAl) č č sudi-
ja
OPAC OPerations Advisory Committee (ECAC) Saveta-
davni komitet za š ć eksploataciju vazdu-
hoplova, letenje
OPC OPerational Check Provera rada; operativna
provera
OPC (the control indicated is) OPerational Control (na-
č kontrola je) Operativna kontrola
OPC OPerations Committee (IATA) Komitet za ko-
š ć eksploataciju vazduhoplova, letenje
OPCON OPerational CONtrol Operativno upravljanje;
operativna kontrola
OPEVAL OPerational EVALuation ć
na valorizacija, ocena
OPI Oil Pressure Indicator Indikator pritiska ulja
OPMET OPerational METeorological information Opmet;
operativne meteorološke informacije
OPOC Onboard Pilot-Observer Camera Kamera u pi-
lotskoj kabini za snimanje pokazivanja instrume-
nata i položaja komandi
OPR Overall Pressure Ratio Ukupan stepen porasta
pritiska (u turbinskom motoru)
OPS OPerationS š ć eksploatacija (vazduho-
plova); letenje; operacije; borbena dejstva
OPS/AIR OPerationS/AIRworthiness (ICAO) š ć
i plovidbenost vazduhoplova
OPSP OPerationS Panel (ICAO) Ekspertska grupa za
š ć eksploataciju vazduhoplova, letenje
OpSpecs Operations Specifications Operativni podaci
avio-prevozioca (opšti podaci, č osoblje,
flota, rute, aerodromi, održavanje. opsluživanje i
OPSS Operations Specification SubSystem (FAA) (v.
NOPSS) Baza podataka o dozvolama za rad, AOe
i č avio-prevozilaca
OPST Operations Standardization Teams (JAA) Timovi
za standardizaciju š ć eksploatacije va-
zduhoplova
OPTRONICS OPTical electRONICS č elektroni-
ka; optronika
OPU Overspeed Protection Unit Regulator za
č č brzine; regulator ogra-
č brzine
oac Obstacle Qualification Criteria Kriterijumi ogra-
č visine leta zbog prepreka
oas Operational Quality Standard (IATA) Standardi
kvaliteta vazdušnog ć
O/R On Request Na zahtev
OR Operational Requirements Operativni zahtevi (teh-
č meteorološki i dr.)
O&R Out & Return (FAl) Odlazak i povratak
ORB Omnidirectional Radio Beacon Svesmerni radio-
far
ORE Obstacle-Reach Environment Okruženje, sredina
sa mnogo prepreka
ORI Operational Readiness Inspection Provera opera-
tivne ili bojeve gotovosti
ORICS Optical Ranging, Identification and Communica-
tion System Sistem č laserskog odredivanja
udaljenosti, identifikacije i komunikacija
OROCA Off-Route Obstacle Clearance Altitude (FAA)
(Nadmorska) visina (leta) za nadvišenje prepreka
van rute, koridora
ORR Omnidirectional Radar Range Svesmerni radarski
far
ORR Omnidirectional Radio Range Svesmerni (kursni)
radiofar
OSAP Offshore Standard Approach Procedure (FAA)
Standardna procedura prilaženja (helikoptera) na
helidrome na moru (preko 5 nm od obale)
OSG OverSpeed Governor đ za č pre-
ć broja obrtaja (motora)
OSHA Occupational Safety and Health Administration
(USA) Uprava, administracija za bezbednost na
radu i zdravlje
OSI Ofl-the-Shelf Item Gotov, na tržištu raspoloživ
proizvod, deo
OSI Open Systems Interconnection Medusobno povezi-
vanje otvorenih sistema
OSL Operational Safety pilot Limitation (Class 2 only)
(JAA) Operativna č u odnosu na pilota
za bezbednost (mora biti osposobljen da preuzme
komande u č da kapetan nema pune zdrav-
stvene kriterijume)
OSL Orbital Space Laboratory Orbitalna ć la-
boratorija
OSMOS Optical Fiber Sensing Systems for Monitoring of
("\,I._.. cr; ... fnM'1i 7u"orTlorln etrulcture (11 nenristu-
oso 113 tJAt:W
č zonama) ć boroskopa sa č
vlaknima
oso Orbital Solar Observatory Orbitalna solarna op-
servatorija
OSTIV Organisation Sctentiiique et Technique Internatio-
nale du Vol il voile đ č i č
organizacija za vazduhoplovno č
OSTIVAR OSTIV - Airworthiness Regulations č
propisi OSTIV-a za plovidbenost
osu Off-the-Shelf Unit Gotov, na tržištu raspoloživ
đ agregat
OSV Ocean Station Vessel Okeanska brodska (mete-
rološka) stanica
OSV Operational Service Volume (FAA) Vazdušni pro-
stor na raspolaganju za letenje, š ć
OSV Orbital Space Vehicle Orbitalna č leteli-
ca
OSVS Orbital Space Vision System Orbitalni sistem
osmatranja vasione
OTAC Outside-The-Aircraft Check (FAA) Spoljnji pre-
gled č površina) vazduhoplova (5
minuta pre poletanja u uslovima snežnih padavina
i đ
OTO Other Training Devices (JAA) Ostala (osim simu-
latora i trenažera) trenažna sredstva
OTH Over The Horizon (radar) (Radar za) osmatranje
iza horizonta (hvatanjem odbijenih signala od jo-
nosfere)
OTHB Over-The-Horizon Backscatter (radar) Radar za
osmatranje iza horizonta hvatanjem dela povrat-
nih rasutih signala
OTHRS Over-The-Horizon Radar System (Jonosferski)
radarski sistem osmatranja iza horizonta
OTHT Over The Horizon Targeting đ ciljeva iza
horizonta
OTNA Operational Training Needs Assessment (FAA)
Procena, đ potreba trenaže operativnog
osoblja
OTO Oblique Take-Off Koso poletanje
OTOW Operational Take-Off Weight Operativna masa
na poletanju
OTP On ToP Iznad oblaka, (dima ili smoga)
OTR Oceani e Transition Route Ruta preleta okeana;
okeanska tranzitna ruta
OTS (geostationary) Orbital Telecommunications Satellite
Telekomunikacioni satelit u (geostacionarnoj) or-
biti (Zemlje)
OTS Orbital Transport Services Službe orbitalnog
transporta
OTS Organized Track System Sistem (promenljivih)
organizovanih ruta (iznad Severnog Atlantika u
zavisnosti od visinskih vetrova)
OTS OuT of Service (FAA) Van upotrebe (npr. zemalj-
sko navigaciono sredstvo)
OTW Over The Wing Sa produvavanjem gornjake kri-
la (izduvnim gasovima motora); nad krilom
OW Operating Weight Operativna masa (vazduhoplo-
va)
OWB Ower-Wing Blowing Oduvavanje č slo-
ja sa gornjake krila
OWE Operational Weight Empty (v. DOW) Operativna
masa praznog vazduhoplova
OWWS Operational Windshear Warning System Opera-
tivni sistem upozoravanja na smicanje vetra
OZ Observation Zone (for reaching points to IGC criteria)
(FAl) Zona osmatranja (za ocenjivanje prema kri-
terijumima đ komisije za vazduho-
plovno č
Pa Pascal Paskal; jedinica za pritisak (N/ml)
PA Passenger Address (system) (Sistem) obaveštava-
nja putnika
PA Power Amplifier č snage
PA Precision Approach Precizno prilaženje
PAAMS Principal AntiAir Missile System Glavni protiv-
vazdušni raketni sistem
PAAR Precision Approach Airfield Radar Aerodromski
radar za precizno prilaženje
PAARS Pilot Activated Automatic Recovery System Au-
tomatski sistem spasavanja koji aktivira pilot
PAASS Professional Aerial Applicators Support System
Sistem đ letenja vazduhoplovima poljo-
privredne avijacije
PAC PACific region (ICAO) Region Pacifika
PACER Post-certification Accelerated Cyclic Endurance
Running Poslehomologaciono ubrzano č is-
pitivanje izdržljivosti (npr. strukture na zamor)
PACICS Passenger Address Service Interphone Call
System (Kabinski) sistem obaveštavanja putnika,
interfonske veze i poziva kabinskog osoblja
PACIR Propulsion, Aerodynamic, Control Integration Re-
search and development (GE) Istraživanje i razvoj
integrisanja komandi motora i aviona
PACIS Public (Passenger) Address and Cabin Interpho-
ne System Sistem razglasa, obaveštavanja putnika
i kabinske interfonske veze
PAD Passive Air Defence Pasivna vazdušna odbrana
PAD Port of Aerial Debarkation Aerodrom iskrcavanja
(putnika), istovara (tereta)
PADAR Passive Airborne Detection And Ranging system
Pasivni sistem otkrivanja i đ udaljeno-
sti vazdušnih ciljeva
PADS Position and Azimuth Detenminig System Sistem
đ položaja i azimuta
PADS Precision Aerial Delivery System Sistem preci-
znog vazdušnog izbacivanja tovara
PAE Port of Aerial Embarkation Aerodrom ukrcavanja
(putnika), utovara (tereta)
PAFAM Performance And Failure Assessment Monitor
Monitor za kontrolisanje radnih karakteristika i
č neispravnosti
PAH Production Approval Holder Nosilac TC, PC,
PMA ili TSOA odobrenja za (serijsku) proizvodnju
đ proizvoda ili delova
PAI Precise Angle Indicator Precizni č ugla
PAI Principal Airworthiness Inspector Glavni inspektor
za plovidbenost
PAI Principal Avionics Inspector (FAA) Glavni inspektor
za č sisteme i opremu
PAJA PArachute Jumping Activities Aktivnosti skakanja
padobranaca
PALS Precision Approach and Landing System Sistem
za precizno prilaženja i sletanje
PALS Precision Approach Lighting System Svetlosni si-
stem preciznog prilaženja
PAM Payload Assist Module ć modul za
postavljanje korisnog tereta, satelita (sa kosmo-
plana) u više orbite
PAM Pulse Amplitude Modulation Amplitudno-impuls-
na modulacija
PAMA Permanently Assigned Multiple Access č š ć u
pulu korisnika đ stalno raspoloživog op-
sega satelitskih kanala i jednakim troškovima za
sve č pula
PAMA Professional Aviation Maintenance Association
Udruženje profesionalnog vazduhoplovno-teh-
č osoblja na održavanju vazduhoplovnih
proizvoda
PAMC Provisional Acceptable Means of Compliance Pri-
vremeno prihvatljive metode đ usa-
glašenosti (sa zahtevima, standardima)
PANAR PANoramic Airborne Radar Panoramski avion-
ski radar
PAN The international radio-telephony urgency signal (v.
MAYDAY) Signal za hitnost, urgentnost u đ
rodnoj radio-telefoniji
PANS Procedures for Air Navigation Services (ICAO) (v.
RAC) Procedure za službe vazdušne navigacije
PANS-OPS Procedures for Air Navigation Services-air-
craft OPerationS (ICAO) Procedure za službe va-
zdušne navigacije- letenje vazduhoplova
PAPA Parallax Aircraft Parking Aid Paralaksno po-
ć sredstvo, č č za prilaz mostu i
parkiranje (vazduhoplova]
PAPI Precision Approach Path Indicator (v. VASI) Poka-
č putanje preciznog prilaženja
PAR Precision Approach Radar Precizni prilazni radar
PAR Precision Attitude Reference Precizno merenje i
pokazivanje prostornog položaja; žiroplatforma
(ili vertikalni žiroskopi) visoke preciznosti
PAR Preferential Arrival Route Preferencijalna ruta u
dolasku
PAR Preventive Aircraft Repair Preventivna opravka
PARADE Passive-Active RAnge DEtermination (system)
(Sistem) pasivnog i aktivnog đ udalje-
nos ti
PARD Parts Application Reliability Data Podaci o teh-
č pouzdanosti detalja, sastavnih delova
PARS Precision Approach Radar System (combined
SREIPAR system) (ICAO) Sistem preciznog radar-
skog prilaženja (kombinovani sistem SREIPAR)
PARSEC PARallax SECond Parsek (paralaksa od jed-
ne sekunde); jedinica mere u astronomiji (3,262
svetlosne godine; 206.265 astromskih jedinica;
3, 084xlO' j km)
PAS Police Aviation Service Policijska avio-služba
PAS Private Advisory Service (Can) Privatna saveta-
davna služba (kontrole letenja)
PA(S) Public Address (System) (Sistem) obaveštavanja
putnika (preko razglasa u č kabini)
PASI Preapplication Statement of Intent (FAA) Pismena
izjava o nameri (osnivanja avio-kompanije)
PASS Pilot Aerial Survival System Sistem havarijskog
spasavanja pilota u vazduhu
PASS Professional Airways Systems Specialists (FAA)
č č osoblja koje kontroliše i održava
navigacionu i komunikacionu opremu kontrole le-
tenja
PASSUR PAssive Secondary SUrveillance Radar Pasiv-
ni sekundarni nadzorni radar
PATC Precision Approach Terrain Chart Karta terena za
precizno prilaženje
PATCO Professional Air Traffic Controllers Organization
Organizacija profesionalnih kontrolora letenja
PATWAS Pilot's Automatic Telephone Weather Answe-
ring Service Automatska telefonska služba davanja
podataka o vremenu na poziv pilota
PAV Prototype Air Vehicle Prototipska letelica
PAW Powered All the Way Sa radom motora na celoj
putanji leta
PBDI Position, Homing and Distance Indicator Pokazi-
č položaja, smera leta irastojanja
PBE Protective Breathing Equipment Zaštitna oprema
za inhalaciju, disanje
PBL Parachute Braked Landing Sletanje sa upotrebom
padobrana za č
PBM Power plant Build-up Manual č za kom-
pletiranje pogonske grupe
PBO Perfornace-Based Organization (FAA) Organizo-
vanje upravljanja tokovima vazdušnog sao-
ć kontrole letenja prema AIR-21
PBP Pay Back Period Period ć ulaganja, in-
vesticija
PC ParaCommander canopy (FAl) Tip padobrana
parakomander
PC Printed Circuit Štampano kolo
PC Production Certificate Sertifikat; dozvola za (serij-
sku) proizvodnju delova za homologovane proiz-
PCA 115
t'uu::;
PCA Part Condition Assessment Kontrolisanje, ocena
stanja dela
PCA Performance Characteristics of Airborne navigation
and communications equipment (ECAC) Radne karak-
teristike navigacione i komunikacione avionske
opreme
PCA Positive Control Area (USA) (v. CAAS) Kontrolisa-
ni vazdušni prostor (od FL 180 do FL 600)
PCA Power Control Actuator č đ servo-
č
PCA Primary Certification Authority (JAA) Primarna
(nacionalna) vazduhoplovna uprava, ć
od ostalih nacionalnih uprava, da vrši homologa-
ciju (nekih) vazduhoplovnih proizvoda prema JLP
PCA Propulsion Controlled Aircraft Vazduhoplov upra-
vljiv ć vektorisanja silom potiska (motora)
PCATO Personal Computer-based Aviation Training De-
vice Personalni č kao sredstvo za obuku u
vazduhoplovstvu
PCS Plenum Chamber Burning Sagorevanje u komori
pod pritiskom
PCS Printed Circuit Board č tabla sa štampanim
kolima
PCS Production Certificate Board Odbor za proveru
uslova i izdavanje odobrenja za (serijsku) proiz-
vodnju
PCC Pilot-Conlroller Communications Komunikacije pi-
lota i kontrolora letenja
PCCAOS Panoramie Cockpit Control and Display System
(v. HUD) Sistem upravljanja ć panoramskih
podataka i displeja na č staklu
PCE Propfan Concept Engine Koncepcija turbinskog
motora sa (višekrakom) fenskom elisom
PCF Post Crash Fire (Izbijanje) požara posle udesa
PCL Pilot Controlled Lighting (USA) (Aerodromska)
svetla koje pali pilot iz vazduha
PCM Passive CounterMeasures Pasivne protivrnere,
protivdejstva, ometanje
PCM Project Certification Manager (JAA) Menadžer
procesa homologacije i validacije vazduhoplov-
nog proizvoda
PCM Pulse Code Modulation Kodirana impulsna mo-
dulacija
PCN Pavement Classification Number Klasifikacioni
broj nosivosti kolovoznog č (manevarskih
površina)
PCNS Polar Co-ordinate Navigation System Navigacio-
ni sistem u polarnim koordinatama
PCS Position, Course, Speed Položaj, kurs, brzina
PCS Power(ed) Control System Servo-sistem upravlja-
nja
PCSM Production Control System Manual č si-
stema proizvodne kontrole
PCU Passenger Control Unit Komandni panel putnika
PCU Power Control Unit (v. PCA) Servo č po-
gonski đ
PCU Propeller Control Unit Regulator broja obrtaja
elise
PCWS Pitch Control Wheel Steering Prenošenje ko-
mande komandnog stuba, pilotske palice na krmu
dubine preko autopilota
PCZ Positive Control Zone Zona pune kontrole (lete-
nja)
POA Personal Digital Assistants (v. UCD, PPA) Ko-
š ć č č (sa memorisanim poda-
cima) u toku leta (umesto papirnih navigacionih
karata, kontrolnih lista, avionskih č
POAR Preferential Departure and Arrival Route Prefe-
rencijalna ruta u odlasku i dolasku
POC Performance Data Computer č (optimal-
nih) režima leta
POC Pre-Departure Clearance (FAA) Izdavanje dozvo-
la za poletanje; automatizovani sistem izdavanja
dozvola za poletanje i njihovo unošenje u kompju-
tersku mrežu radi prenošenja posadi
POCS Performance Data Computer System Kompjuter-
ski sistem č (optimalnih) režima leta
POF Precision Direction Finder Precizni radio-gonio-
metar
POF Primary Display Function Funkcija primarnogpo-
č ekrana
POl Pictoriai Deviation Indicator Panoramski č
odstupanja od kursa (prethodnik HSI-a)
POl Pilot Director Indicator Direktor leta č in-
strumenat)
POM Pilot Decision Making (Can) Donošenje odluke pi-
lota
POM Programmed Depot Maintenance Planirano radi-
č održavanje (vojnih vazduhoplova) (ekviva-
lentno radovima obnove, D-pregledu)
POM Pulse Duration Modulation (v. PWM) Impulsna
vremenska modulacija
P·OME, OME·P Precision DME Precizni DME
PON Public Data Network Mreža (prenosa) podataka
dostupna javnosti
PONA Programme for Developing Nation's Airlines
(ICAO) Program za avio-kompanije zemalja u raz-
voju
POOP Position Dilution Of Precision (v. GDOP) Prostor-
na poziciona greška prijemnika signala multilate-
ralnog navigacionog sistema (u zavisnosti od uda-
ljenosti prijemnika u odnosu na višestrane izvore
signala)
POOS Powered Door Opening System Servo-sistem
otvaranja vrata
POP PreDetermined Point Unapred đ (kon-
trolna) č
poas Portable Document Query System Prenosni
POR PreDetermined Route Propisana, unapred od-
đ ruta
POR Preferential Departure Route Preferencijalna ruta
u odlasku
POS Passive Detection System Pasivni sistem otkriva-
nja (ciljeva)
POS Primary Display System Sistem primarnog poka-
č displeja, ekrana
POU Pilot's Display Unit Pilotski č displej,
ekran
POU Power Drive Unit Pogonski đ
PEAT Procedural Event Analysis Tool (Boeing) Baza po-
dataka za analizu proceduralnih grešaka pilota i
preduzimanje korektivnih mera
PECS Powered Elevator Control System Servo-ko-
mandni sistem krme dubine
PEL Permitted Exposure Limit Granica (npr. koncen-
tracije štetnih gasova, nivoa buke i dr.) dozvolje-
nog izlaganja
PEL PErsonnel Licencing Izdavanje radnih dozvola i
š ć licenciranje (vazduhoplovnog) oso-
blja
PEL Portable ELectronic devices Prenosni elektronski
aparati
PELS Precision Emitter Location System Sistem preci-
znog lokalizovanja izvora (elektromagnetskog
č aktivnog radarskog sistema
PELSS Precision Emitter Location Strike System Sistem
preciznog lokalizovanja i napad na izvor (elektro-
magnetskog) č aktivnog radarskog sistema
PELT(P) PErsonnel Licencing and Training (Panel)
(ICAO) iEkspertska grupa za regulisanje) izdava-
nja radnih dozvola i š ć licenciranja i
obuke (vazduhoplovnog) osoblja
PELfTRG PErsonnel Licencing and TRaininG practices
(ICAO) Metodika, praksa izdavanja radnih dozvo-
la, licenci i obuke (vazduhoplovnog) osoblja
PEM Performance Engineer's Manual č pri-
č performansi (vazduhoplova)
PEP Peak Envelope Power Vršna snaga na anvelopi
PEP Performance Enhacement Package Paket izmena
za poboljšanje radnih karakteristika, performansi
PEP Primary Equipment Pack (Osnovni) komplet ala-
ta, opreme i rezervnih delova za održavanje avio-
na u privremenoj bazi
PERR Premature Engine Removal Rate č
prevremenih zamena motora
PERS Programme Europeen de Recherche Supersoni-
que Evropski program razvoja č aviona
(transportne kategorije)
PERT Programme Evaluation and Review Technique
Pert program; metoda mrežnog planiranja; tehni-
ka valorizovanja i revizije programa
PES Entertainment System Sistem za razo-
PET Point of Equal Time č jednake udaljenosti po
vremenu (leta)
PETAL Preliminary EUROCONTROL Test of Air/ground
Link Preliminarna proba Evrokontrole linkovanja
podataka vazduh-zemlja
PF Pilot Flying Pilot koji pi/otira, upravlja vazduho-
plovom
PF Position Finder č položaja; goniometar
PF PreFlight Pretpoletni
PFC Post Crash Fire Pojava požara posle udesa
PFC PreFlight Check Provera pre leta; pretpoletni
pregled i provera
PFCC Primary Flight Control Computer č osnov-
nog sistema upravljanja letelice
PFCES Primary Flight Control Electronics System Elek-
tronski đ osnovnog sistema upravljanja lete-
lice
PFCs Primary Flight Computers č osnovnih
komandnih sistema
PFCS Primary Flight Control monitoring System (PFCES)
Sistem ć rada osnovnih komandnih siste-
ma upravljanja letelice
PFO Personal Flotation Device č pojas za održava-
nje na vodi (za č prinudnog sletanja na vodu)
PFO Primary Flight Display Primarni č pokazi-
č displej, ekran
PFE Path Following Error Usputna greška; odstupanje
od (zadate) putanje leta zbog grešaka signala
đ vazduhoplova
PFM Pulse Frequency Modulation Frekventno-impuls-
na modulacija
PFN Path Following Noise Usputna buka; deo signala
đ (vazduhoplova) koji može da izazove od-
stupanje od srednjeg kursa leta i srednjeg kursa
putanje poniranja
PFTS Primary Flying Training School Škola za č
č obuku
PGA Pressure Garment Assembly Visinsko, hermetizo-
vano odelo
PGM Precision Guided Munitions (v. SOW) đ
oružje preciznog dejstva, velike č pametno
oružje
PGS Primary Guidance System Primarni, osnovni si-
stem đ
PH Performance History (FAA) (Bezbednosni) rezultati
avio-prevoza u dužem periodu
PHARE Programme for Harmonization of ATM Research
in EUROCONTROL Program harmonizacije istra-
živanja upravljanja vazdušnim ć u
Evrokontroli
PHG Passive Homing Guidance Pasivno samona-
đ
PHI Position and Homing Indicator č položaja
i smera leta
PIA
117
PMOB
PIA Parachute Industry Association Udruženje proiz-
č padobrana i padobranske opreme
PIB Preflight Information Bulletin Pretpoletni informa-
tivni bilten
PIBAL Pilot BALloon observation (MET) đ
visinskih vazdušnih strujanja osmatranjem (slo-
bodnog) balona
PIC Pilot-ln-Command Pilot za komandama, koji
upravlja vazduhoplovom
PICAO Provisional International Civil Aviation Organiza-
tion Privremena đ organizacija za ci-
vilno vazduhoplovstvo (ICAO status do ratifikova-
nja konvencije od strane potrebnog broja zemalja-
č
PICUS Pilot-ln-Command under Supervision (JAA) Pilot
na kontrolnom letu, proveri
PIO Passive Identification Device Sredstvo, đ za
pasivnu identifkaciju, legitimisanje (vazduhoplo-
va)
PIO Project Information Document (JAA) Informativni
dokumenat o redovnim i dopunskim radnim proce-
durama na homologaciji vazduhoplovnog proizvo-
da prema JC/VP
PIOP Programmable Indicator Data Processing (FAA)
Kompjutersko obrada i ć letova na osnovu
podataka avionskih transpondera i interogatora
sekundarnog radara kontrole letenja
PIOS Primary Ice Detection System Primarni sistem
detekcije đ
PIE Plug-In Electronics (Dodatna) č elek-
tronska oprema
PUP Pneumatic Impulse Ice Protection Zaštita od za-
đ ć pneumatskih impulsa
PIN Personal Identity Number č identifikacioni
broj
PINE Passive Infrared Night Equipment Pasivna infra-
crvena oprema za vidljivost ć
PIO Pilot-Induced Oscillations Oscilacije koje izaziva
pilot č kod uzgonskih tela)
PIP Product Improvement Programme (P&W) Program
poboljšanja (kvaliteta) proizvoda
PIREP Pilot weather REPort (FM) (v. AIREP) Izveštaj
pilota o vremenskim uslovima u toku leta
PJ Pulse.Iet ć mlazni motor; pulzo-reaktiv-
ni motor; turbostatoreaktor
PJE Parashute Jumping Exercises Vežbe skakanja pa-
dobranaca
PIL PayLoad ć teret; korisni teret; naoružanje
(kod vojnih vazduhoplova), specijalna oprema (za
đ snimanje i dr.)
PL Plain Language Pun tekst; tekst bez šifara
PLA Power Lever Angle Ugao č gasa
PLAOS Parachute Low Altitude Delivery System Sistem
izbacivanje tovara sa malih visina ć pado-
brana
PLAID Precision Location And IDentification Precizno
đ položaja i identifikacija
PLASI Pulse Light Approach Slope Indicator Pulzira ć
(svetlosni) č nagiba prilazne ravni
PLB Personnel Locating Beacon Personalni havarijski
lokacioni far; predajnik (121,5 MHz i 243 MHz)
PLO Progammable Logical Device č đ koji
se može programirati
PLF Parachute Landing Fall (FAl) (Specijalni) pado-
branski pad pri prizemljenju (radi č
povreda)
PU Pitch Limit Indicator Indikator č napad-
nog ugla
PLR Pavement Load Rating (Can) Koeficijent nosivo-
sti kolovoznog č (manevarskih površina)
PLR Production Limitation Record Limitirana lista de-
lova za koje đ fabrika poseduje proiz-
vodni sertifikat
PLRS Position Location Reporting System Sistem oba-
veštavanja o položaju (npr. vazduhoplova)
PLS Personnel Launch System Personalni lansirni si-
stem (sa ramena)
PLSS Precision Locating Strike System Sistem preci-
znog đ položaja i đ jurišne
avijacije
PLVL Present LeVeL Sadašnji, trenutni nivo (leta)
PLWS Precision Lightning Warning System Precizni si-
stem upozorenja o grmljavinskoj aktivnosti
PM Phase Modulation Fazna modulacija
PM Pulse Modulation Impulsna modulacija
PMA Parts Manufacturing Approval (FAA) Dozvola za
vršenje ć izmena i proizvodnju delova za
ugradnju na homologovane vazduhoplovne proiz-
vode
PMA Portable Maintenance Aid Prenosni č sa
č podacima za potrebe održavanja (va-
zduhoplova)
PMAT Portable Maintenance Access Computer Prenosni
č za umrežavanje na avionski terminal i
usnimavanje podataka za potrebe održavanja
PMAWS Passive Missile Approach Warning System Pa-
sivni sistem upozorenja o približavanju rakete, o
raketnom napadu
PMB Plastic Media Blasting Skidanje boje mlazom pla-
č kuglica
PMC Power Management Control (GE) (v. FADEC) Elek-
tronsko regulisanje režima rada motora
PMCS Performance Management Computer System
č sistem programiranja (optimalnih)
režima leta
PMEA Planned Maintenance Event Activity (ATA) Plani-
rane potrebe (rad, materijal, alat) za izvršenje do-
spelog zadatka iz programa održavanja
PMFD Primary MultiFunction Display Primarni više-
funkcionalni displej, ekran
PMI Principal Maintenance Inspector (FAA) Glavni in-
spektor održavanja
PMI Purchasing, Maintenance and Inventory Nabavka,
održavanje i skadištenje (delova)
PMMEL Proposed Master Minimum Equipment List Pre-
dložena glavna lista minimalne opreme (vazduho-
plova)
PMO Primary Maintenance Organization č pri-
marna organizacija č održavanja
PMOS Permanent Manned Orbital Station Stalna orbi-
talna stanica sa posadom
PMP Primary Maintenance Process Primarni proces
održavanja
PMR Pacific Missile Range Tihookeanski ispitni raket-
ni poligon; raketa sa č doletom
PMS Performance Management System č
sistem programiranja (optimalnih) režima leta (za
relevantne uslove)
PMS Preventive Maintenance Service Služba preventiv-
nog održavanja
PMS Progressive Maintenance System Sistem progre-
sivnog održavanja
PMU Power Management Unit (v. DEEC) (Digitalni
elektronski) regulator rada pogonske grupe (mo-
tor/elisa)
PIN, PN Part Number Broj dela
PN Pseudo-random Noise Lažne č č
smetnje
PNC Personnel NaviganI Commercial Kabinsko osoblje
na komercijalnim letovima
PNCP Pilot's Navigation Control Panel Pilotski ko-
mandni panel navigacionog sistema
PNCS Performance and Navigation Computer System
Kompjuterski sistem programiranog upravljanja
(vazduhoplovom) i navigacije
PND Pilot Numerical Display Pilotski č poka-
č displej
PNdB Perceived Noise deciBels Primljena buka u de-
cibelima
PNF Pilot Not Flying Pilot koji (trenutno) ne upravlja
(vazduhoplovotn)
PNI(D) Pictoriai Navigation Indicator (Display) Panoram-
ski navigacioni č (displej)
PNL Perceived Noise Level Nivo primljene buke
PNLT Perceived Noise Level -Tone corrected Nivo pri-
mljene, tonski korigovane buke
PNLTM Perceived Noise Level Tone corrected, Maximum
Maksimalni nivo primljene, tonski korigovane bu-
PNR Point of No Return (v. PSR) č č
č posle koje nema povratka (na polazni aero-
drom)
PNR Prior Notice Required Potrebno prethodno oba-
veštenje, najava
PNT Personnel Navigant Technique č osoblje
(Capt, FlO, F/E)
PNU Precision Navigation Upgrade Poboljšanje preci-
Z110sti navigacije
PNVD Passive Night Vision Device Pasivna oprema za
vidljivost ć
PNVS Pilot's Night Vision System Sistem za vidljivost
pilota ć termovizijski sistem za ć letenje
i dejstvo
PO Purchase Order Narudžbin
POA Production Organization Approval (JAA) Odobre-
nje proizvodne organizacije
POC Proof-Of-Concept Dokaz, potvrda koncepcije
POGO Polar Orbiting Geophysical Observatory Geofi-
č opservatoija u polarnoj orbiti
POH Pilot's Operating Handbook (CAA) Pilotski opera-
tivni č (za vazduhoplove opšte namene)
POl Principal Operations Inspector (FAA) Glavni č
inspektor
POM Pilot Operating Manual (FAA) Pilotski operativni
č
POM Proof-Of-Match Dokaz o podudarnosti (npr. si-
mulatora leta i pilotske kabine vazduhoplova)
POP Plug-in Optronic Payload (v. MEP) (Dodatni) op-
č č č paket (spe-
cijalne opreme)
POR Point Of Replanning č (na ruti) ponovnog
č
POST Passive Optical Seeker Technique Tehnika pasiv-
nog č č glave za samonavodenje
PPA Pilot's Personal Assistant (v. PDA, UCD) Ko-
š ć č č (sa memorisanim poda-
cima) u toku leta (umesto papirnih navigacionih
karata, kontrolnih lista, avionskih č i dr.)
PPBU Power Plant Build Up manual č za kom-
pletiranje motora (za đ položaj na vazdu-
hoplovu)
PPC Pilot Proficiency Check (v. PROP) Provera stepe-
na č osposobljenosti pilota
PPC Production Planning and Control (handbook, commi-
tee) (IATA) č komitet za) planiranje i
upravljanje proizvodnjom
PPDD Plan Position Data Display Indikator kružnog
pretraživanja, panoramski indikator sa displejem,
prikazom podataka
PPE Personal Protective Equipment č zaštitna
oprema
PPF Professional Pilots Federation Savez profesional-
nih pilota
PPH Policy and Procedures Handbook (JAA) č
PPI Plan Position Indicator Indikator kružnog pre-
traživanja; panoramski indikator; prezentacija
udaljenosti i ugla u polarnim koordinatama
PPL Preliminary PLan Preliminarni plan (leta) (za ne-
redovan let)
PPL Private Pilol's Licence Profesionalna pilotska do-
zvola
PPM Partial Programme Manager (FAA) Saradnik APM
za đ deo programa (npr. za neki tip vazdu-
hoplova)
PPM Possible Pricing Mechanism (EUROCONTROL)
ć formula za č cene usluga
PPM Production Performance Monitoring (Measurement)
(IATA) ć (merenje) utroška rada i vremena
na pregledima; ć produktivnosti
PPM Pulse Phase Modulation Impulsno-fazna modula-
cija
PPM Pulse Position Modulation Impulsno-fazna modu-
lacija
PPO Prior Permission Only Samo posle prethodnog
dobijanja dozvole
PPP Public Private Partnership (GB) Privatno partner-
stvo u javnim službama vazdušnog ć
(npr. č privatizacija NATS-a)
PPR Prior Permission Required Potrebna prethodna
dozvola
PP&S Power Plant and Strut Pogonska grupa i č
(motorske) gondole
PPS Priority Parts Suppliers (FAA) đ č priori-
tetnih delova (za montažu vazduhoplovnlh proi-
zvoda)
PPS Post Production Service Eksploatacija, kori-
š ć po završetku serijske proizvodnje
PPS Precise Positioning Service (GPS) (v. SPS) Naj-
č ć č đ položaja
(preko dvostrukog frekventnog preciznog
š ć koda) (za vojne korisnike)
PR Parachute Rigger Paker padobrana
PR, PHR Photo(graphic) Reconnaissance Aeroioto-iz-
vidanje
PR Position Report Izveštaj o položaju
PRAM Plastic Reclaimable Abrasive Mashine Mašina za
skidanje boje mlazom višekratno upotrebljivih
č kuglica
PRAM PreRecorded Announcement Mashine Magneto-
fon sa unapred snimljenim programima za putn i-
ke (obaveštenja, muzika)
PRARE Precise Range And range-Rate Equipment
Oprema za precizno đ udaljenosti i br-
zine
PRSC Pressure Ratio Bleed Control Ispuštanje vazdu-
ha pri (naglom) porastu pritiska
PRC Personal Radio Communications Personalna, pre-
nosna radio-stanir» (7n l"knl;7r."nn;n ; .. .. _:
PSAS
PRF Pulse Repetition (Recurrenee) Frequency č
nost ponavljanja impulsa; č broj (radar-
skih) impulsa u sekundi
PRI Pressure Ratio Indicator (v. EPR) č odno-
sa pritisaka
PRI Pulse Rate lndlcator č č impul-
sa
PRIMs flight control PRIMary computers Primarni
ć sistema upravljanja vazduhoplovom
PRIRA PRimary RAdar (FAA) Primarni radar
PRM Precision Runway Monitor Precizni monitor (bli-
skih) PSS
P-RNAV Precise Area NAVigation Precizna zonska na-
vigacija
PROG PROGnostic chart (MET) č karta
PROP Pilol's Review Of Proficiency (PPC) Provera ste-
pena č uvežbanosti, osposobljenosti pi-
lota
PROP PROPeIler aircraft Elisni avion; avion sa eli-
snim pogonom
PROPFAN PROPeIler FAN Motorska grupa sa fen-
skom elisom; turboelisna motorska grupa sa aero-
č i strukturalno usavršenom višekrakom
elisom za ć brzine i ć efikasnost
PROPJET PROPeller-JET (v. TURBOPROP) Turbinski
motor č se ć deo energije koristi za pokre-
tanje elise; avion sa turboelisnim motorima
PRP Pulse Repetition Period Period ponavljanja im-
pulsa
PRR Production Revision Record Podaci o izmenama
u toku proizvodnje
PRR Pulse Repetition Rate Brzina ponavljanja impul-
sa; broj prenetih impulsa u sekundi
PRS Parachute Rocket System Izbacivanje (tovara)
padobranima sa retro-raketama
PRSOV Pressure Regulation (Regulating) and Shut Off
Valve Slavina za regulisanje pritiska i prekidanje
protoka
PRT Power Recovery Turbine Turbinica pogonjena
mlazom izduvnlli gasova (klipnih) motora; ko-
š ć izduvnih gasova za pogon malih turbina
PRT Pulse Repetition Time Vreme (u mikrosekunda-
ma) ponavljanja uzastopnog (radarskog) impulsa
PRY Pressure Reducing Valve Reducir ventil; ventil za
smanjenje pritiska
PRY Pressure Relief Valve Prelivni ventil
PS Policy Subsystem (FAA) Baza podataka za. vazdu-
hoplovnu regulativu
PSA Platform StabilizationAmplifier č stabiliza-
cije (žirolplatforme
PSAR Pneumatic System Automatic RegUlator Automat-
ski regulator pritiska pneumatskog sistema
PSAS Pitch Stability Augmentation System (v. LSASI Si-
,.. -
PSBT Pilot SeifBriefing Terminal Aerodromski terminal
(sa meteorološkim podacima) za č uvid posade
PSC Performance Seeking Control (Sistem) upravlja-
nja za postizanje optimalnih performansi
PSC Product Support Commission (AECMA) Komisija
za đ č podrške posle prodaje
PSD Power Spectral Density Gustina energetskog
spektra
PSDN Packet Switched Data Network Mreža paketskog
prenosa podataka
PSE Principal Structural Element Glavni strukturalni
elemenat
PSEU Proximity Sensor (Switch) Electronic Unit Proce-
sor signala senzora č za indikaciju bli-
skosti položaja (npr. vrata, stajnog trapa i dr.)
PSF Payload-Structure-Fuel (ratio) (Odnos masa) kori-
snog tereta, konstrukcije i goriva
PSF Performance-Shaping Factor (Ljudski) faktor po-
navljanja istovetnih grešaka
PSI Plan Speed Indicator Indikator kružnog pre-
traživanja, panoramski indikator sa indikacijom
brzine (cilja)
PSI Pound per Square Inch Libri, funti po kvadratnom
č (68,95 !IPa, mb); psi
PSIA Pounds per Square Inch, Absolute Libri, funti po
kvadratnom ć apsolutni pritisak
PSID Pounds per Square Inch, Differentiai Libri, funti
po kvadratnom ć diferencijalni pritisak
PSIG Pounds per Square Inch, Gage Libri, funti po
kvadratnom č po instrumentu
PSIU Passenger Service/Information Unit Audio-vizuel-
ni sistem za razonodu i informisanje putnika
PSK Phase-Shift Keying Fazna modulacija, kodira-
nje; modulacija faznim pomerajima
PSM Power Supply Monitor Monitor za ć elek-
č napajanja
PSN Part Serial Number Serijski broj dela
PSN Personal Service Number č broj službenog
osoblja .
psa Phase Shift Oscillator Oscilator sa faznim pome-
rajem
PSP Pierced Steel Plank Perforirana č č "daska
PSP Preferred Spare Part number (ATA)Broj boljeg de-
la za zamenu (u odnosu na kvalitet, tolerancije,
obradu i dr.)
PSR Packet Snow on Runways Snežni smetovi na PSS
PSR Point of Safe Return (v. PNR) č bezbednog
povratka (u odnosu na raspoloživo gorivo)
PSR Primary Surveillance Radar Primarni nadzorni
radar
PSRAB Propulsion System Reliability Assessment Board
(FAA) Odbor za ocenu pouzdanosti pogonskog si-
stema
PSU Passenger Service Unit č servisni panel
lule za klimatizaciju, poziv kabinkog oso-
PSU Power Supply Unit Agregat; đ za snabdeva-
nje energijom
PsyOps Psychological Operations Psihološki rat (po-
ć radio i TV emisija)
PT Pressure, Total Totalni pritisak
PTA Post-Turbine Augmentataion ć (potiska)
naknadnim, dopunskim sagorevanjem iza turbine
PTAG Portable Tactical Approach Guidance Prenosni
đ za đ đ na č pravcu
prilaženja
PTAN Precision Terrain Aided Navlqator (v. DSMAC)
Sistem preciznog đ na cilj ć rake-
ta Tomahavk) ć radarskog ć terena
i korelacije sa memorisanim podacima
PTe Pitch Trim Compensator Kompenzator (promene)
uzdužne stabilnosti (pri ć brzinama aviona sa
strelastim krilima)
PTO Propagation Time Delay Vremensko kašnjenje
prostiranja talasa
PTIT Power Turbine Inlet Temperature Temperatura na
ulazu u turbinu (niskog pritiska) za pogon elise
PTM Pulse Time Modulation Vremensko-impulsna mo-
dulacija
PTN, PT Procedure Turn Proceduralni zaokret; zao-
kret prema ustanovljenoj proceduri
PTN Public Telegraph Network Javna telegrafska mreža
PTO Part Time Operations Obavljanje vazdušnog sao-
ć na đ privremeno letenje
PTR Push-To-Reset Pritisni da se vrati u prvobitno
stanje
PTRS Programme Tracking and Reporting Subsystern
(FAA) Baza podataka o nalazima u toku vršenja in-
spekcijskog nadzora i o programu i smernicama
vršenja nadzora
PTS Parachute Training School Padobranski školski
centar
PTS Payload Transfer System (Raketni) sistem izbaci-
vanja korisnog tereta u višu orbitu; sistem (orbi-
tednog) prebaziranja korisnog tereta
PTS Polar Track Structure Struktura polarnih ruta
PTS Practical Test Standards Standardi, kriterijumi
č ispita
PTS Predetermined Track Structure Propisana, una-
pred đ ustanovljena struktura ruta
PTS Projectile Tracking System Sistem ć puta-
nje projektila
PTSO Post Traumatic Stress Disorder Zdravstvene
tegobe, oboljenja posle traumatskog stresa
PTT Part Task Trainer Trenažer (za uvežbavanje) po-
jedinih sistema (npr. INS, FMS, TCAS)
PTT Push-To-TalkPritisni da bi govorio
PTT Push-To-Test Pritisni da bi proverio
PTU Power Transfer Unit Prenosnik snage
PTV Propulsion Test Vehicle Vazduhoplov za ispitiva-
ni e nooonskov sistema, motora
1<::1 QNH
PU Power Unit Energetski izvor; agregat; motor; po-
gonski đ
PUl Pilot Under Instruction Pilot na obuci sa instruk-
torom
PUOS Peacefull Uses of Outer Space Miroljubivo ko-
š ć č prostranstva
PUP Performance Update Programme Program osa-
vremenjivanja č karakteristika, perfor-
mansi (ranijih vojnih aviona ugradnjom savreme-
ne elektronske opreme)
PVC Permanent Virtual Circuit Permanentno virtuelna
kolo
PVD ParaVisuel Display Paravizuelni č (npr.
za održavanje aviona u pravcu posle sletanja u
uslovima nulte vidljivosti)
PVD Planned View Display Displej, prikaz informaci-
ja dobijenih preko č (npr. č
oznake ili video mapa)
PVOR Precision VOR Precizni VOR
PVS Panoramic Vision System Sistem panoramskog
prikaza; sistem ispitivanja vidnog polja pilota (iz
pilotske kabine)
PVT Pressure-Volume-Temperature Pritisak-zapremi-
na-temperatura
P&W Pralt&Whitney Prat Uitni; č firma za
proizvodnju motora
PWB Pilot Weather Briefing Brifing, upoznavanje pilo-
ta sa meteorološkim podacima
PWC Paragliding World Championship (Cup) Svetska
prvenstvo (kup) u paraglajdingu
P&WC, PWC Pratl&Witney Canada Kanadska fabrika
motora Prat Uitni
PWI Pilot Waming Instrument (Indicator) Instrumenat
(indikator) upozorenja pilota o opasnosti; pilotski
signalizator upozorenja
PWI Proximity Warning Indicator Indikator upozorenja
(opasnog) približavanja, bliskog susreta (u vazdu-
hu)
PWM Pulse Width Modulation (v. POM) Širinska im-
pulsna modulacija
PWR PoWeR Snaga
PWT Propulsion Wind Tunnel Aerotune! za pogonsku
grupu
QA Quality Assurance Obezbedenje kvaliteta
QAC Qualification Aviation Civile Opremljenost vazdu-
hoplova civilnog vazduhoplovstva (u odnosu na
kategoriju i namenu)
QACI Qualification Aviation Civile Importations Opre-
mljenost uvezenih vazduhoplova civilnog vazdu-
hoplovstva (u odnosu na kategoriju i namenu)
QAD Quick Altach/Detach Brzo spajanje/razdvajanje
QAN surface wind direction and speed Pravac i brzina
vetra na zemlji
QAR Qualitv Assurarv-» R"";",,, D __ .. _;·;··
QAR Quick Access Recorder Lako č regi-
strator
QASAR Quality Assurance System Analysis Review
(FAA) (v. ACSEP) č analiza sistema obez-
bedenja kvaliteta
QBA horizontal visibility Horizontalna vidljivost
QBB amount, type and height of the base of the cloud
č tip i (relativna) visina donje baze obla-
ka
QBI compulsory IFR Flight Obavezan let po instru-
mentima
QC Quality Control Kontrola haliteta
QCC Quality Control Circles Krugovi kontrole kvalite-
ta
QCP Quality Control Programme Program kontrole
kvaliteta
QCSEE Quiet Clean Shorthaul Experimental Engine Eks-
perimentalni motor za avione kratkog doleta koji
ne stvaraju buku i ne đ životnu sredinu
QCSP Quality Control System Plan Plan đ
sistema kontrole kvaliteta
QC&T Quality Control and Test Kontrola kvaliteta i is-
pitivanje (proizvoda)
QDM magnetic heading to (zero wind) Magnetni kurs
/prema (radio-)stanici/(bez vetra)
QDM Quantitative Debris Monitoring ć č
opiljaka
QDR magnetic bearing from Magnetni smer lod (ra-
dio-Istanice/
QEC Quick Engine Change Neutralno opremljen mo-
tor i oprema za brzo kompletiranje motora za od-
đ položaj na vazduhoplovu
QECA Quick Engine Change Assembly Opremljen mo-
tor (za đ položaj na vazduhoplovu) sa eli-
som (ako je primenljivo), gondolom i č
QFA meteorological forecast Vremenska prognoza
QFE atmospheric pressure at aerodrome elevation (or at
runway threshold) Atmosferski pritisak na nivou ae-
rodroma (ili na pragu PSS)
QFF atmospheric pressure converted to mean sea level
Atmosferski pritisak sveden na srednji nivo mora
QFI Qualified Flying Instructor Kvalifikovani č in-
struktor
QFU mapnetic orientation of runway Magnetna orijen-
tacija. pravac PSS
QMC Quality Management Council (AFS) Savet za
ć i đ kvaliteta
QGO landing prohibited Zabranjeno sletanje
QNe Quiet NaCel/eMotorska gondola koja prigušuje
buku motora
QNE standard barometric pressure (for standard altime-
ter setting) Standardni barometarski pritisak (za
podešavanje visinomera na standardni pritisak
jOj3.JS hPa: 29,92 inH,rz)
sinomera tako da pri prizemljenja pokazuje visinu
aerodroma
lOP Quality Operating Procedure Procedura spro-
đ kvaliteta
Quality Of Service Kvalitet usluga (npr. sistema
za prenos podataka)
Quality Programme Manual č programa
kvaliteta
l&RA Quality and Reliability Assurance Obezbedenjc
kvaliteta i pouzdanosti
:IRA Quick Reaction Alert Spremnost, pripravnost za
brzo reagovanje
GlRAMP Quality, Reliability Assurance and Maintenability
Programme Program obezbedenja kvaliteta, pou-
zdanosti i pogodnosti za č održavanje
QRB Quick Release Box Brzo rastavljiva č (kod
padobrana)
QRC Quick Reaction Capability Sposobnost za brzo
protivdejstvo, reakciju
QRH Quick Reference Handbook Podsetnik (sa opera-
tivnim listama i osnovnim č podacima) za
brzo nalaženje podataka
QRS Quick Release System Sistem brzog odbacivanja
(spoljnjeg tereta helikoptera)
QSATS Quiet Shorthaul Air Transportation System Si-
stem vazdušnog ć avionima kratkog do-
leta koji ne stvaraju veliku buku
QSH Quiet ShortHaul (aircraft) Avion kratkog doleta sa
motorima koji ne stvaraju veliku buku
QSTOl Quiet Short Take-off and Landing Avion kratkog
poletanja i sletanja sa motorima koji ne stvaraju
veliku buku
QTE true bearing from Stvarni smer lod (radio-stani-
ce)
QTG Qualification Test Guide (JAA) č uputstvo
za atestiranje zadovoljenja č zahteva, is-
punjenja č uslova
QTOl Quiet Take-Off and Landing (Avion) koji ne stva-
ra (veliku) buku na poletanju i sletanju
QTP Quality Through Partnership Kvalitet kroz part-
nerstvo
RA Radio Altimeter Radio-visinonier
RA Radio Altitude Visina po radio-visinomeru
RA Resolution Advisory (ACAS, TCAS) č ili vi-
zuelna) informacija posadi aviona za izbegavanje
potencijalnog sudara
RAA Regional Airlines Association Udruženje regional-
nih avio-prevozilaca
RAARR RAdar ARRival Radarska kontrola dolaznih
letova
RAAS Remote Aerodrome Advisory Service Savetodav-
na služba (kontrole letenja) za udaljene aerodro-
me
RAC Resolu.tion Advisory Complement Dopuna uput-
I . ' __ '" __ .•l-vlflf>;;/"
TCAS-a (ACAS-a) đ aviona radi đ
nja manevara za izbegavanje sudara
RAC Committee Savetodavni ko-
mitet za Izradu propisa
RAC Rules of the Air and air traffic services (ICAO) Pra-
vila letenja i službe kontrole letenja
RACC Rotor Active Clearance Control Aktivno reguli-
sanje zazora rotorskih lopatica (motora)
RACON RAdar (responder) beaCON Radarski (odziv-
ni) far
RAC/SAR Rules of the Air, air traffic services and Search
And Rescue (ICAO) Pravila letenja, službe kontrole
letenja i traganje i spasavanje
RAD Radiation Absorbed Dose Rad; osnovna merna
jedinica apsorbovane doze ć č
RADAR RAdio Detection And Ranging Radar
RADCM RADar CounterMeasures Radarsko ometanje,
protivmere
RADEP RAdar DEParture Radarska kontrola odlaznih
letova
RADlAC RADioACtivity (detection and measurement);
RAdioactivity Detection Indication And Computation
(generic term for radiological instruments or equipment)
Otkrivanje i merenje radioaktivnosti (opšti naziv
za radiološke instrumente i opremu)
RADOME RAdar DOME Radarska kupola
RADON RADar beacON Radarski odzivni far
RADOP RAdar DOPpler Doplerski radar
RADPAC RADar PACkage Modularni radarski sistem
RAE Royal Aerospace Establishment (GB) Kraljevski
č ž č institut za aerokosmonautiku
RAeS Royal Aeronautical Society (GB) Kraljevsko ae-
č društvo
RAF Royal Air Force (GB) Kraljevsko ratno vazduho-
plovstvo
RAFC Regional Area Forecast Centre Regionalni cen-
tar zonskih prognoza vremena
RAG Runway Arresting Gear (Zemaljska) oprema za
zaustavljanje aviona na PSS posle sletanja
RAH Reconnaissance Attack Helicopter đ č ju-
rišni helikopter
RAl Radio Altimeter Indicator (v. RA) Radio-visinomer
RAl Registra Aeronautico Italiano Italijanska vazduho-
plovna uprava
RAl Remote Attitude Indicator Distancioni č
prostornog položaja, avio-horizont
RAl Runway Alignment Indicators (v. RAIL) (Svet/osni)
č za postavljanje u pravac PSS (za sleta-
nje)
RAIL Runway Alignment Indicator Lights (v. RAl) Svetlo-
sni č (u produžetku ose PSS) za posta-
vljanje u pravac PSS (za sletanje)
RAIM Receiver Autonomous Integrity Monitoring (GPS)
(Avionski) prijemnik autonomnog kontrolisanja
integriteta (satelitskih) signala
R/UAM RAdar JAMminq Radarsko ometanje
RALACS
123 RAWS
RALACS RAdar low Altitude Control System Radarski
sistem upravljanja letenjem na maloj visini
RALBCN Runway Allignment BeaCoN Svetlosni far
ravnanja sa osom PSS
RALT Radio AlTimeter Radio-visinomer
RALT Radio ALTitude Visina po radio-visinomeru
RAM Radar Absorbing Material Materijal koji apsor-
buje radarske signale
RAM Reliability, Availability and
nost, raspoloživost (za upotrebu) l održavanje
RAM Rolling Airirame Missile Raketa koja se na puta-
nji ć oko svoje uzdužne ose
RAMC Regional Aircraft Maintenance Centre Centar za
č održavanje vazduhoplova za regionalni
ć
RAMS Recovery And Modification Services (Boeing)
Službe za opravku š ć vazduhoplova i
vršenje izmena
RAMTIP Reliability And Maintenability Technology Inser-
tion Programme Program poboljšanja pouzdanosti i
pogodnosti č održavanja
RAN Regional Air Navigation (meeting, (ICAO)
stanak, plan za) regionalnu vazdušnu navigaciju
RANA RAdio NAvigation aids or procedures Radio-na-
vigaciona sredstva ili procedure
RAOS RAdiosonde OBservation (MET) Radio-son-
dažno osmatranje; visinska osmatranja ć
radio-sondi
RAP Regulation Advisory Panel (JAA) Savetodavna
ekspertska grupa za propise
RAP Reliability Assurance Programme Program obez-
benja pouzdanosti
RAP Required Aircraft Periormanee (ICAO) Zahtevane,
neophodne performanse vazduhopio va
RAPCON Radar APproach CONtrol Prilazna radarska
kontrola
RAPCON Remote APproach CONtrol Upravljanje pri-
laženjem sa velikog rastojanju; daljinsko upra-
vljanje prilaženjem na sletanje
RAPID Retrorocket-Assisted Parachute ln-flight Delivery
Izbacivanje tereta u letu padobranima sa retrora-
ketama (za usporenje padanja)
RAPIDS RAdar Passive IDentification System Radaski
sistem pasivne dentifikacije
RAPPI RAdar Plan Position Indicator Radarski indika-
tor kružnog pretraživanja, panoramski indikator
RAPPS Remote Area Precision Positioning System (v.
PPS) Sistem preciznog odredivanja položaja, pozi-
cioniranja za udaljenu oblast
RAQ Reglement sur I'Assurance de la oueute (SIAR)
Pravilnik o obezbedenju kvaliteta
RAR Radar Arrival Route'Dolazna ruta sa radarskom
kontrolom
RARE Ram Air Rocket Engine (Kombinovani) naboj-
no-raketni motor
RAREP RAdar weather REPort Meteorološki izveštaj
na osnovu radarskog osmatranja; radarski mete-
orološki izveštaj
RARS Ram Air Recovery System Sistem ć
snaee motora boljim š ć č pri-
vazdušne struje za ć pritiska i gusti-
ne vazduha u uvodniku motora
RAS Radar Advisory Service Savetodavna služba ra-
darskog osmatranja
RAS Rectified AirSpeed (v. CAS) Kalibrisana va-
zdušna brzina
RAS Repair Approval Sheet Dokumenat o odobrenju
(tehnologije) opravke
RAS Rien A Signaler Bez primedbi
RASC Regional AIS System Centre Regionalni centar
sistema službi vazduhoplovnih informacija
RASIP Regional Aviation Safety Inspection Programme
(FAA) (v. ATOS) Program č detc:ljnih
timskih) inspekcija (standarda) (od-
redenih) regionalnih avio-prevozilaca
RASP Radar Applications Specialist Panel (EUROCON-
TROL) Ekspertska grupa za primenu radara
RASR Runway Approach Surveillance Radar Nadzorni
radar prilaženja na sletanje
RASUR RAdio SURveillance (for intelligence purpose)
Radio-izvidanje (za obaveštajne potrebe)
RASV Reusable AeroSpace Vehicle č le-
telica višekratne upotrebe
RAT Ram Air Temperature Temperatura vazduha
č ć zbog uticaja (nailazne) vazdusne
struje, č pritiska
RAT Ram Air Turbine Turbina koju ć nailazna
vazdušna struja; č
RATAN Radar And Television Aid to Navigation Ko-
š ć radara i televizije II navigaciji; radarsko-
televizijska navigacija
RATCC Radar Air Traffic Control Centre Radarski cen-
tar kontrole letenja
RATCF Radar Air Traffic Control Facility (USN) Radar-
ska stanica kontrole letenja č avijacije)
RATO Rocket-Assisted Take-Off Poletanje uz dopunski
potisak raketnih motora
RAWIN RW RAdar WINd sounding, observation (MET)
đ brzine i pravca vetra na visini radar-
skim osniatranjem (kretanja balona)
RAWINSONDE RAdar WINd and radioSONDE sounding,
observation (combined) (MET) (Kombinovana) visin-
ska osmatranje radio-sondama i ć kreta-
nja balona
RAWS Radar Altimeter Warning System Sistem upozo-
renja preko radio-visinomera o poniranju ispod
bczbedne visine
RAZEl Range, AZimuth and ELevation Udaljenost,
azimut i mesni ugao
RB, RBN Radio Beacon (v. RACON) Radio-far
RB Rescue Boat Č za spasavanje
RBA Radio Bearing Annunciator č radio-kur-
sa, azimuta radio-predajnika
RBC Rotating Beam Ceilometer Odredtvanje donje ba-
ze oblaka ć ć svetlosnog snopa,
reflektora
RBCC Rocket-Based Combined Cycle engine Raketni
nabojni motor; loren ova cev sa kombinovanim ci-
klusom ć i č reaktivnog
mlaza)
RBDE Radar Bright Display Equipment Oprema za kon-
vertovanje radarske slike i njen prikaz na disple-
ju tipa TV ekrana kao svetle raster slike; radarska
oprema sa jarkim osvetljenjem ekrana
RBI Radar Blip Identification Identifikacija odraza, eho
(predmeta) na ekranu radara
RBl Righthand Buttock Line Referentna linija desno
od uzdužne vertikalne ravni
RIC Rate of Climb Brzina penjanja
RC Remote Control Daljinsko upravljanje; daljinska
kontrola
RC Research Committee (JAA) Komitet za istraživanje
RCA Reach Cruising Altitude Penjite do visine krsta-
renja
RCA Request for Corrective Action Zahtev za unošenje
ispravki
RCAG Remote Communications Air/Ground facility Uda-
ljena stanica radio-veze vazduh-zemlja (bez posa-
de)
RCASD Regional Civil Aviation Security Division (FAA)
Regionalna ispostava za kontradiverzionu zaštitu
u civilnom vazduhoplovstvu
RCAT Radio-Controlled Aerial Target Vazdušna meta sa
radio-upravljanjem
RCAT Reduced Complexity Automated Test š ć
automatizovano ispitivanje
RCC Reinforced Carbon Composite Kompozitni mate-
rijali č armirani ć vlaknima
RCC Rescue Co-ordination Centre (SAR) Koordinacio-
ni centar spasavanja
RC circuit (electrical) circuit containig Resistance (R)
and Capacitance (C) č kolo koje ima
(omski) otpor (R) i kapacitivnu reaktansu (e)
RCE Reliability Control Engineering č sredstva
obezbedenja pouzdanosti
RCF Radio Communication Failure (message) Kvar na
radio-vezama (poruka)
RCH Runway Crossing Height (Relativna) visina nad-
letanja PSS
RCl Radio Communication Link Link. linija radio-ve-
za
RCll Runway Centre Line Light(s) Svetla srednje lini-
je, ose PSS
RClM Runway Centre Line Marking č sred-
nje linije, ose PSS
RClS Runway Centre line Light System Sistem svetala
duž srednje linije, ose PSS
RCM Reliability Centered Maintenance Održavanje ba-
zirano na pouzdanosti
RCNlR ReCoNnaissance, Long Range Daljnje iz-
vidanje
RCNMR ReCoNnaissance, Medium Range đ na
srednjim udaljenostima
RCO Remote Communications Outlet (v. RTR) Udaljena
radio-stanica bez posade, sa daljinskim upravlja-
njem od strane kontrole letenja
RCP Radio Control Panel Komandni panel radio-si-
stema
RCP Required Communications Performance Potrebne
performanse, radne karakteristike (sistema) ko-
niunikacija
RCR Runway Condition Reading (USAF) č
efikasnosni č na PSS
RCR Runway Condition Report (Can) Izveštaj o stariju
PSS
RCRV Remotely Controlled Research Vehicle Istraživa-
da letelica sa daljinskim upravljanjem
RCS Radar Cross Section Odnos ć energije u
radarski odraz, eho cilja prema energiji emitova-
nih radarskih signala primljenih od strane cilja
koji reflektuje signale; radarsko đ cilja
RCS Reaction Control System Sistem reaktivnog upra-
vljanja ć malih raketa ili okretanjem poti-
,\'I1og mlaza)
RCS Remote Control System Sistem daljinskog upra-
vljanja
RCS Roll Control System Sistem upravljanja oko
uzdužne ose, č upravljanja
RCU Radio Control Unit Komandna kutija radio-
uredoja
RCU Receiver Computer Unit (ONS) (Avionski)
č prijemnih (VLP) signala (omega stanica)
RCVV Rear Compressor Variable angle Vanes Sprovod-
ne lopatice promenljivog koraka kompresora viso-
kog pritiska
RCWS Roll Control Wheel Steering Prenošenje koman-
de volana na krilca, elerone preko autopilota
R/D Rate of Descent Brzina poniranja, snižavanja
R&D Research and Development Istraživanje i razvoj
RDARA Regional and Domestic Air Route Area Zona re-
gionalnih i ć vazdušnih ruta
RDAS Radar Data Analysis Sofware Softver za analizu
rudarskih podataka
RDC Repair Design Certification Odobravanje teh-
č rešenja za opravke
Radio Direction Finder Radio-goniometar; radio-
'<::0
RFT
RDH (ILS) Reference Datum Height (v. TCH) (FAA) Re-
lativna visina referentne č visina ILS staze
planiranja iznad praga PSS
ROMI Radio Distance Magnetic Indicator RMI sa DME;
magnetni indikator relativnog položaja
RDP(S) Radar Data Processing (System) (Sistem) ob-
rade radarskih podataka
RDR Radar Departure Route Odletna ruta sa radar-
skom kontrolom
REA Radar Echoing Area Zona radarskog dejstva, po-
krivanja
REA ReEntry Angle Ugao ulaska (u š ć slojeve at-
mosfere)
REACT Rain Echo Attenuation Compensation Technique
Tehnika kompenzacije slabljenja radarskog odra-
za zbog kiše
REAP Reliability Engineering, Analysis and Planning
ć pouzdanosti. analiza i planiranje
RECAT Reduced Energy Commercial Air Transport (pro-
gramme) (Program izrade) aviona transportne ka-
tegorije sa malom potrošnjom goriva
REDAC Research, Engineering and Development
Advisory Committee (FAA) Savetodavni komitet za
istraživanje, inženjering i razvoj
REDARS Reference Engineering Data Access Retrieval
System (Boeing) (Boingov) sistem (automatskog)
brzog nalaženja referentnih č podataka
REDL Runway EDge Lights č svetla PSS
REGAL Range and Elevation Guidance for Approach and
Landing đ (vazduhoplova) na sletanje kon-
trolisanjem udaljenosti i mesnog ugla, elevacije
REIL Runway (approach) End Identification (Identifier)
Lights (Lighting) Svetla (osvetljenje) za identifikaci-
ju (prilaznog) kraja PSS
REINS Radar-Equiped Inertial Navigation System Inerci-
jalni navigacioni sistem sa radarskom opremom
(za korekciju)
REL, RL Runway Edge Light č svetla PSS
REMSA (joint) Requirements for EMergency and Safety
Airborne equipment (ECAC) č zahtevi za
avionsku opremu za č opasnosti i za bez-
bednost (posade i putnika)
RENL Runway ENd Light(s) Svetla (za č
kraja PSS .
RENOT REgional NOTice Obaveštenje regionalne
kontrola letenja (npr. o poletanju vazduhoplova)
REP REPort or REporting Point Izveštaj ili č ja-
vljanja, izveštavanja
RERP Reliability Enhancement and Reengining Program-
me Program ć pouzdanosti i ugradnje
motora nove tehnologije
RESA Runway End Safety Area Bezbedno zona u
dužetku PSS
RESCAP REScue Combat Air Patroi Borbena va-
notvnlrr ""rl •• --- .-."
RESTA REconnaissance, Surveillance and Target
Acquisition đ osmatranje i otkrivanje cilje-
va
RETIM REseau de Telecommunications des Informatios
Meteorologiques Komunikaciona mreža (razmene)
meteoroloških podataka
REV/C REVerse Course Suprotni kurs
REVISE REsearch Vehicle for ln-flight Submunition Ejec-
tion Eksperimentalna letelica za izbacivanje potka-
libarske municije u letu
REW Radar Early Warning Radarsko daljnje đ
rano javljanje
RF Radio Facilities Zemaljske radio-stanice, radio-
oprema
RF Radio Frequency č radio-talasa; radio-
frekvencija; visoka frekvencija (iznad 20.000 Hz)
RFA Radio Frequency Amplifier č visokih,
radio-frekvencija
RFA Regulatory Flexibility Act (FAA) Prelazne zakonske
odredbe; fleksibilnost u primeni novih zakonskih
odredbi u odnosu na prethodne odredbe
RFB Request For Bid Zahtev za (dostavljanje) ponu-
de
RFC Radio Facility Chart Karta (razmeštaja) naviga-
cionih i komunikacionili sredstava (na ruti)
RFC Request For Change Zahtev za izmenu, promenu
RFF Rescue and Fire Fighting Spasavanje i gašenje
požara
RFI Radio Frequency Interference (v. EMI) Radio-smet-
nje; smetnje na visokim frekvencijama
RFI Request For Information Zahtev za (dostavljanje)
informacije
RFM Rotorcraft Flight Manual č č žiro-
plana (helikoptera ili autožira)
RFMS Rotorcraft Flight Manual Supplement Dodatak le-
č č žiroplana (helikoptera ili au-
tožira)
RFO Radio Frequency Oscillator Oscilator radio-fre-
kvencija; visokofrekventni oscilator
RFO Request For Order Zahtev za narudžbinu
RFP Repetitive Flight Plan Repetitivni, ć
plan leta (za više letova u č uslovima)
RFP Request For Proposal Zahtev za (dostavljanje)
predloga
RFQ Request For Quotation (Quotes) Zahtev za oba-
vcštenje o ceni
RFQA Request For Quality Action Zahtev za po-
boljšanje kvaliteta
RFR Request For Revision Zahtev za izmenu
RFSD Regional Flight Standards Division (FAA) Regio-
nalno odeljenje AFS
RFSS Restricted Flight Support Service Služba ogra-
ć ć za đ regulisanje
letenja
RFT Runway Friction Tester đ za merenje koefi-
cijenta trenja na PSS
RFU Radio Frequency Unit đ koji radi na radio-
frekvencijama; konverter frekvencija radio-signa-
la
RG Radar Guidance Radarsko đ
RG, RGE RanGe Radijus dejstva; domet; dolet; po-
ligon
RGB Reduction Gear Box Reduktor
RGCSP Review of the General Concept of Separation
Panel (ICAO) Razmatranje generalne koncepcije
ekspertske grupe za razdvajanje (vazduhoplova)
RGS Radio Guidance System Sistem radio-upravlja-
nja, đ
RGS Recovery Guidance System Uputstva za đ
iz havarijske situacije, za vracanje u prethodno,
normalno stanje
RGWS Radar-Guided Weapons System Sistem radar-
ski đ ubojnih sredstava, projektila
RH Radar Homing Radarsko samonavodenje
RH, R RightHand Desni
RHAW Radar Homing And Warning receiver (v. RHWR)
Prijemnik upozorenja (pilota) o radarskom
č
RHB Radio Homing Beacon Radio-far za đ
RHOJ Radio Heading/OME Indicator (Kombinovani) in-
dikator radio-kompasa idaljinomera
RIAL Runway Identifier and Approach Lighting Svetla za
č PSS i prilazna svetla
RHI Range-Height Indicator č (radarskog
pretraživanja) po visini (na izabranom azimutu);
indikator udaljenosti i visine
RHSM Reduced Horizontal Separation Minima Smanjeni
111 inimumi horizontalnog ešeloniranja, razdvaja-
nja (vazduhoplova)
RHWR Radar Homing and Warning Receiver (v. RHAW)
Prijemnik upozorenja o radarskom ć sig-
nalizator radarskog č
Rl Radio Intelligence đ prisluškivanje
Rl Repair Instruction Uputstvo za opravku
RIAT Runway Incursion Action Team (FAA) Tim za ispi-
tivanje č sudara, manevara za izbegava-
nje sudara i drugih opasnih situacija izmedu avi-
ona, vozila i pešaka na PSS
RIF Reclearance ln Flight Promena odobrenja (kon-
trole letenja) u toku leta
RIFI Radio Interference Field Intensity Oprema za me-
renje intenziteta polja (elektromagnetnog č
nja) koja stvaraju radio-smetnje
RIGS Radio Inertial Guidance System Radio-inercijal-
ni sistem đ
RIGS Runway Identifier and Glide Slope Svetla za
č PSS i indikaciju ravni planiranja
RII Required Inspection Items (FAA) Delovi, stavke za
koje se zahteva provera
_II ,....._ .-.1:_ I_I._-l __................ I " ...... 1 vrrr!irL..C'U1nfVlii
RILS Runway Identification Lights (Can) Identifikaciona
svetla PSS
RIM Radar Intelligence Map Radarska đ č oba-
veštajna mapa, karta terena
RIPS Runway Incursion Prevention System (FAA) Sistem
č sudara, manevara za izbegavanje su-
dara i drugih opasnih situacija đ aviona, vo-
zila i pešaka na PSS
RIS Reports Identification Symbol č
oznaka za identifikaciju izveštaja
RISC Reduced Instruction Set Computer č sa
smanjenim skupiom instrukcija (radi ć
brzine rada)
RIT Rocket Interferometer Tracking Interferometarsko
ć rakete
RITNOS Radar Integrated Tactical Navigation Display
System Sistem prikazivanja č navigacije na
ekranu radara
RITS Reconnaissance Intelligence Transmission System
Sistem predaje đ č obaveštajnih podataka
RIV Rapid Intervention Vehicle (Vatrogasno) vozilo za
brzu intervenciju; jurišno, naval,lO (vatrogasno)
vozilo
RJ Regional Jet Mlazni avion za regionalni sao-
ć
RJE Ram.Jet Engine Nabojni, lorenov motor
RL Rhumb Line Loksodroma
RL Rocket Launcher Lanser raketa
RLA Restricted Landing Area Aerodrom zatvoren za
javnu upotrebu (izuzev za prinudna sletanja)
RLC Rotorcraft Load Combination Kombinacije (prevo-
za) tereta žiroplanom, rotoplanom
RLCE Request Level Change En route Tražite odobre-
nje za promenu nivoa leta u toku leta na ruti
RLO Rhumb Line Distance Rastojanje po loksodromi
RLG Ring Laser Gyro Žiroskop sa laserskim prstenom
RLLS Runway Lead-in Lighting System Svetlosni sistem
uvodenja u pravac PSS
RLOS Radio Line Of Sight Prostiranje radio-talasa u
pravoj liniji, pravolijski
RLNA Request Level Not Available Nije raspoloživ
traženi nivo (leta)
RLTK Rhurnb Line TracK Linija puta po loksodromi
RLV Reusable Launch Vehicle č sa
višekratnom upotrebom (nekih) elemenata
RM Radar Missile Raketa sa radarskim đ
RM Range Marks Oznake daljine, dometa
RM Reference Mark Referentna, kontrolna oznaka;
reper
RMA Radar Minimum Altitude Minimalna (nadmorska)
visina radarske kontrole (letenja)
RMA Robotics for Major Assembly Primena robota za
spajanje ć sklopova (npr. zakivanje, punktova-
nje)
RMC Regional Meteorological Centre Regionalni mete-
nrn/n<lci r antnr
RMC 127 ROT
RMC Retrofit Master Change (Boeing) Original teh-
č biltena za naknadnu izmenu (na vazduho-
plovu posle isporuke)
RMC Routine Maintenance Check Rutinski č
pregled (vazduhoplova)
RMDI Radio Magnetic Deviation Indicator Radio-mag-
netni indikator sa č odstupanja (od
kursa)
RMI Radio Magnetic Indicator (ADF) Radio-magnetni
č (kursa)
RMI Radio Magnetic Interference Radio-magnetne
smetnje
RML Radar Microwave Link (v. RCl) Mikrotalasni link,
linija prenosa podataka
RML Required Modification List (FAA) Lista zahtevanih
modifikacija, izmena
RMLR Radar Microwave Link Repeater Repetitor mi-
krotalasnog linka, linije prenosa podataka
RMO Retrofit Memorandum Order (Airbus) Narudžbina
č biltena za naknadnu izmenu (na vazdu-
hoplovu posle isporuke)
RMP Radio Management Panel Komandni panel ra-
dio-sistema
RMP Rule Making Procedure Procedura donošenja
propisa, pravila
RMS Range Measurement System Sistem merenja
udaljenosti
RMS Resource Management System Efektivno ko-
š ć ljudskih i č ć
RMS Root Mean Square Koren srednjeg kvadrata
(kriterijum ocene karakteristike kontrolnog sis-
tema prema kvadratnom korenu srednjeg kvadra-
ta razlike stvarne i izmerene vrednosti)
RMSE Root Mean Square Error G(v. RMS, MSE)
Greška korena srednjeg kvadrata
RN/APPR aRea Navigation APPRoach Prilaženje po
navigacionim sredstvima zonske navigacije
RNAS Royal Naval Air Service (GB) Kraljevska morna-
č avijacija; avijacija ratne mornarice Velike
Britanije
RNAV aRea NAVigation Zonska navigacija
RNC, RNA Radio Navigation Chart Radio-navigaciona
karta
RNG radio RaNGe Radio-jar
RNG Routes and Navaids Group (IATA) Ekspertska
grupa za vazdušne puteve i navigaciona sredstva
RNMP Replacement of Nautical Miles Panel (ICAO) Eks-
pertska grupa za zamenu č milja (metar-
skim sistemom mera)
RNP Required Navigation Performance Zahtevane,
tražene performanse, radne karakteristike naviga-
cione opreme (za bezbedno letenje u đ
vazdušnom prostoru)
RNPC ReolJin=!rl Porfnrn,..::lJn,...n ("""........ 10.:1:4-..
RNS Radio Navigation(al) System Radio-navigacioni
sistem
RNSS Radio Navigation Satellite System Sistem satelit-
ske radio-navigacije
ROBEX RegionaiOPMET Bulletin EXchange Robeks;
regionalna razrnena biltena operativnih meteoro-
loških informacija
ROBIN ROcket Balloon INstrument Sistem sondiranja
atmosfere ć visinskih balona sa mernim in-
strumentima
ROC Rate Of Climb Vertikalna brzina penjanja
ROC Regional Operations Centre (FAA) Regionalni
operativni centar
ROC RegionaiOPMET Centre Regionalni centar op-
meta, razmene operativnih meteoroloških infor-
macija
ROC Required Obstacle Clearance Potrebno nad-
višenje prepreke (opšti izraz za nadvišavanje pre-
preka)
ROCAT ROcket CATapult Katapult raketa
ROCC Regional Operations Control Centre (NORAD)
Regionalni centar upravljanja sistemom vazdušne
odbrane
ROCKAIR ROCKet (launched from) AIRcraft Raketa (sa
opremom za sondiranje gornjih slojeva atmosfere)
lansirana iz aviona na veliku visinu
ROCKOON ROCKet (launched from) ballOON Visinski
sondažni sistem sa velikim balonom za lansiranje
sondažnili raketa
ROD Rate Of Descent Vertikalna brzina poniranja;
brzina snižavanja
ROE Rules Of Engagement Pravila č (va-
zduhoplova u vazdušne operacije)
ROFA Reglement sur les Obligations des Foumisseurs
de I'Armament (SIAR) Pravilnik o obavezama snab-
č naoružanja
ROFOR ROute FORecast (ICAO) (v. TWEB) Prognoza
vremena na ruti
ROFTA Remote Off-line Testing Assistants (FAA) Prove-
ra znanja kandidata iz udaljenih krajeva preko
elektronskih medija
RO-I Regional Office-Infrastructure (IATA) Regionalni
biro za infrastrukturu đ vazdušne plo-
vidbe)
ROI Return Of Investment ć investicija
ROM Reciprocal Outer Marker Spoljnji marker za su-
protni kraj PSS
ROM Route Operations Manual Rutni operativni pri-
č
RONLY Receiver ONLY (Can) Samo prijemnik
ROR Rocket On Rotor Rakete na krajevina krakova
rotora (helikoptera) za ubrzanje poletanja
ROT Rate Of Turn Ugaona brzina u zaokretu; brzina
"7nn!rvflfn
ROTHR Relocatable Over-The-Horizon Radar Premesti-
vi (jonosferski) radar za osmatranje iza horizonta
ROTO Roll-Out and Turn-Off Završetak č
probega (posle sletanja) i skretanje (na rulnu sta-
zu)
RP Reference Point Referentna č orijentir
RP Reporting Point č javljanja
RP Rocket Propellant Raketno gorivo
RPA Remotely Piloted Aircraft (v. RPV) Vazduhoplov sa
daljinskim upravljanjem
RPA Rotorcraft Pilot's Associate Digitalni sistem upra-
vljanja helikopterom aktiviranjem komandi gla-
som pilota
RPC Remote Position Control Daljinsko poziciono
upravljanje
RPC Research and Planning Committee (AEA) Komitet
za istraživanje i planiranje
RPD Report Period Date (ATA) Datumski period iz-
veštaja
RPF Radio Position Finding Radio-goniometrija
RPG Regional Planning Group (ICAO) Grupa za regio-
nalno planiranje
RPH Remotely Piloted Helicopter Helikopter sa daljin-
skim upravljanjem
RPL Repetitive flight PLan ć repetitivni
plan leta (za više letova U jednakim uslovima)
RPM Revolutions Per Minute (Broj) obrtaja U minuti
RPS Radar Position Symbol Simbol položaja (vazdu-
hiplova i sl.) na ekranu radara
RPU Receiver-Processor Unit Prijemnik-procesor
(signala)
RPV Remotely Piloted Vehicle Letelica sa daljinskim
upravljanjem
R&QC Reliability and Quality Control Pouzdanost i kon-
trola kvaliteta
RQP ReQuest(ed) flight Plan Plan leta na zahtev;
traženi plan leta
RQS ReQuest for Supplementary flight plan message
Poruka o zahtevu za dopunu plana leta
RR low or medium frequency Radio Range station Ra-
dio-far niske ili srednjie č
RR Radar Ranging Radarski sistem đ uda-
ljenosti
R&R Refueling and Rearming Snabdevanje gorivom i
popuna naoružanja
RR Rolls-Royce Rols Rojs; (engleska) firma za pro-
izvodnju avionskih motora
RRCSR, R2CSR, R2CSR Rapid Response to Critical
Systems Requirements (USA) (Program) za izna-
laženje hitnih rešenja đ rezervnih de-
lova, organizovanje proizvodnje i dr.) za operativ-
nost č vojnih sistema
RRI Range Rate Indicator Indikator brzine menjanja
vrfC"'fnjrn"jn Y1vi/"j;;n1J1H,,;n jlj n dalirrvrrnia
R&RR Range and Range Rate Udaljenost i brzina pri-
bližavanja ili udaljavanja, menjanja udaljenosti
RRR Rapid Runway Repair Brza opravka PSS
RRT Radar Range Track Radarsko ć udaljeno-
sti duž puianje
RRZ Radar RegUlationZone Zona radarskog regulisa-
nja vazdušnog ć kontrole letenja
RS Radio Station Radio-stanica
RS Rear Spar Zadnja č
RSA Runway Safety Area (FAA) (v. RESA) Bezbedna
zona iza kraja PSS
RSAS Roll Stability Augmentation System Sistem po-
ć stabilnosti oko uzdužne ose, č sta-
bilnosti
RSBS Radar Safety Beacon System Sistem radarskih
.farova za bezbednost letenja
RSC Rescue Sub-Centre ć centar spasavanja
RSCD, RSC Runway Surface ConDition (ICAO) Stanje
površine PSS
RSCS Rate Stabilization and Control System Sistem sta-
bilizovanja brzine i upravljanja
RSFTA Reseeu du Service Fixe des Telecommunications
Aeroneutioues (AFTN) Mreža stacionarne, fiksne
službe vazduhoplovnih telekomunikacija
RSIP Radar System Improvement Programme Program
poboljšanja radarskog sistema
RSL Reserve Static Line (or Reserve lanyard system)
(FAl) Dodatni đ koji otvara rezervni pado-
bran pri č č za odbacivanje glav-
nog padobrana
RSM Reconnaissance Strategic Missile Strategijska iz-
đ č raketa
RSMC Regional Specialized Meteorological Centre Regi-
onalni specijalizovani meteorološki centar
RSO Reduced Separation Operation Letenje sa sma-
njenim razdvajanjem (vazduhoplova)
RSP ReSPonder beacon Odzivni far
RSPA Research and Special Programmes Administration
(DOT) Uprava, administracija za istraživanje i
specijalne programe
RSPL Recommended Spare Parts List Lista prepo-
č rezervnih delova
RSR en-Route Surveillance Radar Rutni nadzorni ra-
dar
RSS Relaxed Static Stability Smanjena č stabil-
nost (radi ć manevarske sposobnosti lo-
č aviona ili radi smanjenja otpora repnih po-
vršina aviona transportne kategorije)
RSS Root Sum (of) Square Koren zbira kvadrata
RSTA Reconnaissance, Surveillance and Target Acqui-
sition đ osmatranje i otkrivanje ciljeva
RSU Remote SWitching Unit đ za daljinsko akti-
viranje
RT, Rrr RadioTelephony Radio-telefonija
RT Ranna Trackina ć DO daliini
tHA
129
SA
RTA Receiver Transmitter Antenna Primopredajna an-
tena
RTA Required Time of Arrival Zahtevano, zadato vre-
me dolaska
RTC RadioTelephony Communications Radio-telefon-
ska veza
RTC Regional Technical Conference (IATA) Regionalna
č konferencija
RTC Route Traffic Control Rutna kontrola letenja
RTCA Radio Technical Commission for Aeronauties
(USA) č komisija za vazduhoplovstvo
RTCA Radio Telephony Communications Association
(USA) Udruženje za radio-telefonske komunikacije
RTCA Requirements and Technical Concepts for Aviation
Zahtevi i č koncepcije za vazduhoplovstvo
RTOI Run and Taxi Designated Instructor š ć in-
struktor za probe motora na zemlji i rulanje avio-
na
RTE Reliability Test Evaluation Ocena pouzdanosti u
toku ispitivanja
RTF Radio Telephone; RadioTelephony Radio-telefon,
telefonska veza; Radiotelefonija
RTG RadioTeleGraphy Radio-telegrafija
RTH Regional Communications Hub Regionalna cen-
trala komunikacija
RTHL Runway ThresHold Light(s) Svetla praga PSS
RTIP Radar Technology Insertion Programme Program
đ najsavremenije, vrhunske radarske teh-
nologije
RTM Rolls-Royce Turbomeca Motor Oznaka za motore
đ u kooperaciji Rols-Rojsa i Turbomeke
RTMS Radar Target Measurement System Radarski si-
stem merenja parametara (cilja)
RTO Rejected Take-Off (v. ATO) Prekinuto poletanje
RTOOR Rejected Take-Off Distance Required Potrebna
dužina PSS za prekinuto poletanje
RTOL Reduced Take-off and Landing (Vazduhoplov)
ć poletanja i sletanja
RTOW Regulated Take-Off Weight Propisana masa po-
letanja (za relevantne uslove)
RTP Radio Tuning Panel Panel za podešavanje radio-
prijema
RTR Regional Technical Representative (IATA) Regio-
nalni č predstavnik
RTR Remote Transmitter/Receiver Udaljena primopre-
dajna radio-stanica bez posade, sa daljinskim
upravljanjem
RTS Return To Service ć u službu; stavljanje
u upotrebu; č (vazduhopiova) u sao-
ć
RTI Reconfigurable Tactical Trainer Trenažer promen-
ljive konfiguracije za č obuku
RTU Radio Tuning Unit đ za podešavanje, po-
š č č radio-signala
RTZL Runway Touchdown Zone Light(s) Svetla zone
dodira PSS, prizemljenja
RU Retractable Undercarriage č ć stajni trap
RUOOERVATOR RUDDER and eleVATORS č
komandne površine krme pravca i krme dubine
(kod "V" tipa repa, kod teleskopske cevi za snab-
devanje gorivom u letu)
RV Reentry Vehicle Povratna (u atmosferu, na ze-
mlju) č letelica; bojeva glava č
rakete
RV Rescue Vessel č brod
RVI Remote Visual Inspection Vizuelni pregled sa ra-
stojanja
RVO Runway Visibility (by) Observer (FAA) đ
vidljivosti na (prilaznoj strani) PSS ć osma-
č
RVR Runway Visual Range Daljina vidljivosti, vidlji-
vost duž PSS
RVRA Runway Visual Range 10 minutes Average Pro-
č vidljivost duž PPS u intervalu od 10 minu-
ta
RVRM Runway Visual Range Midpoint Vidljivost duž
PPS na sredini PSS
RVRR Runvay Visual Range Roll-out Vidljivost duž
PPS (u zoni) završetka č probega (po-
sle sletanja)
RVRT Runway Visual Range Touchdown Vidljivost duž
PPS u zoni prizemljenja
RVSM Reduced Vertical Separation Minima Smanjeni
minimumi vertikalnog razdvajanja (aviona iznad
Atlantskog okeana za nivoe leta od FL 290 do FL
410) .
RVTO Rolling Vertical Take-off Vertikalno poletanje po-
sle zaleta, č
RVV Runway Visibility Value Vidljivost na đ
PSS prema đ za merenje vidljivosti ili pre-
ma č svetlima PSS
RW Relative Work (v. FS) (FAl) Grupni padobranski
likovi (u slobodnom padu)
RW Right of Way Pravo prvenstva kretanja
RWEWP RunWay End Waypoint (RNAV) (Trodimezio-
nalna precizna) kontrolna č kraja PSS
RWIWP RunWay Intercept Waypoint (RNAV) (Trodimen-
zionalna precizna) kontrolna č na preseku sta-
ze planiranja sa PSS (v. GPIP) ili na standardnoj
udaljenosti (1000 ft) duž PSS
RWR Radar Warning Receiver Prijemnik upozorenja
od radarskog č ć u snop rada-
ra
RWS Radar Warning System Radarski sistem (otkriva-
nja vazdušne opasnosti i) upozorenja
RWY RunWaY Poletno-sletna staza; PSS
SA Selective Availability (GPS) Selektivno raspolaga-
nie sistpmnm (1Jl1inp) f,;'f1folifC"lro "'VJ/n,;rrrtr>;;n-
SA Situational Awareness Prikaz trenutne situacije
vazduhoplova (položaj, teren, vreme i dr.); pozna-
vanje (trenutnog) položaja; orijentisanost
S&A freefall Style and Accuracy landing (FAl) Pado-
branski skokovi na cilj i figura tivni skokovi
SAAB Svenska Aeroplan AktieBolaget Švedska fabrika
aviona (osnovana 1937; sada u sastavu koncerna
Saab-Scania)
SAAC Simulator Air-to-Air Combat Simulator borbe u
vazduhu, vazdušne borbe
SAARS Secondary (Standby) Attitude and Air data Refe-
rence System Sekundarni (rezervni) sistem (obez-
đ podataka o položaju (vazduhoplova) i
č podataka
SAARU Standby Attitude and Air data Reference Unit
Glavni modul rezervnog sistema đ
podataka o položaju i č podataka
SABAR SAtelIites, BAllons and Rockets Sateliti, baloni
i rakete
SABCA Societe Anonime Belge de Constructions
Aeroneutiques SABKA; belgijsko ć
društvo za vazduhoplovne konstrukcije
SAC SAfety Committee (IATA) Komitet za bezbednost
SAC Strategic Air Command Komanda strategijske
avijacije
SAC Supernumerary Active Crew Prekobrojna, rezer-
vna aktivna posada
SACAA South American Civil Aviation Association
Udruženje civilnog vazduhoplovstva Južne Ameri-
ke
SACCP Small Aeroplane Certification - compliance Pro-
gramme (FAA) Homologacija malih aviona (ispod
1.360 kg) - program provere zadovoljenja teh-
č standarda
SACCS Strategic Air Command Communications System
Sistem komunikacija komande strategijske avijaci-
je
SACCS Strategic Air Command Control System Sistem
upravljanja komande strategijske avijacije
SACP Sol-Air Courte Portee Raketa zemlja-vazduh
kratkog dometa
SAD Separation Assurance Device Oprema za obez-
đ razdvajanja
SAD Support Air Direction đ avijacije za po-
dršku
SADIS SAtellite Distribution System (for WAFS in AFI,
EUR and MID regions and Western part of Asia region)
(MET) Satelitski distribucioni sistem (za WAFS u
ressionima Aji-ike sa Indijskim okean om, Evrope,
i zapadnog dela Azije)
SADL Situational Awareness Data Link Link, linija pre-
nosa podataka o (trenutnom) položaju (vazduho-
plova)
SAE Society of Automotive Engineers (USA) SAE;
društvo inženjera transnorta samohodnim sred-
SAE Standard Aircraft Equipment Standardna oprema
vazduhoplova
SAFA Safety Assessment of Foreign Aircraft (JAA) Vred-
novanje, ocenjivanje (standarda) bezbednosti
stranih vazduhoplova
SAFAC SAFety Advisory Comittee (IATA) Savetodavni
komitet za bezbednost
SAFE Safety Analysis and Functional Evaluation (FAA)
Analiza bezbednosti i preduzimanje mera
SAFER Simplified Aid For EVA Rescue š ć po-
ć sredstvo za spasavanje (kosmonauta) u to-
ku aktivnosti van svemirskog broda
SAFER Special Aviation Fire and Explosion Reduction
(FAA) Poseban (program) za smanjenje požara i
eksplozija u vazduhoplovstvu
SAFI SemiAutomatic Flight Inspection (FAA) Poluauto-
matska inspekcija (zemaljskih navigacionih sred-
stava) iz vazduha
SAGE SemiAutomatic Ground Environment (Defence
system) (USAF) (v. NORAD) Poluautomatski zemalj-
ski sistem radarskog osmatranja i upravljanja
sredstvima (vazdušne odbrane)
SAGW Surface-to-Air Guided Weapon đ raketa
površina (zemlje, vode)-vazduh
SAH SemiAutomatic Homing Poluautomatsko samona-
đ
SAHARA Synthetic Aperture High Accuracy Radar An-
tenna Radarska antena visoke č sa sinteti-
zovanim otvorom
SAHR SemiAutomatic Height Finder Poluautomatski
č visine
SAHRS Secondary Attitude and Heading Reference
System Sekundarni referentni sistem prostornog
položaja i kursa; ć sistem merenja i indi-
kacije položaja i kursa
SAl Safety Attributes Inspection (v. ATOS) Inspekcija
faktora od č za bezbednost (procedure, nad-
ležnosti i dr.)
SAl Standby Attitude Indicator ć š č hori-
zont
SAl System Architecture and Interface (AEEC) Postav-
ka, raspored i uzajamna (hardverska i softverska)
veza ć sistema
SALS Separate Approach and Landing Systems Odvo-
jeni sistemi za prilaženje i sletanje
SAILS Simplified Aircraft Instrument Landing System
š ć sistem sletanja po instrumentima (na
ratne aerodrome)
SALS (Simple) Short Approach Light(ing) System
š ć sistem prilaznih svetala za ć
sletanje
SAM South AMerican region (ICAO) ž č re-
gion
SAM Surface-to-Air Missile Raketa površina (zemlje,
SBAS 131
SAMI Speed of Approach Measurement Indicator Poka-
č brzine približavanja ili prilaženja na sleta-
nje
SAMI Stress Absorbing Membrane Interlayer Membran-
ski đ koji prigušuje napon, naprezanje
(PSS)
SAMOS Satellite And Missille Observation System
(USAF) Sistem osmatranja š č satelita i ra-
keta; đ č satelit Samos
SAMOVAR SAM Obstruction in Velocity, Angle and Ran-
ge Ometanje raketa površina (zemlje, vodei-va-
zduh u brzini, uglu i dometu
SAP Safety Assessment Programme (ECAC) Program
ocenjivanja, vrednovanja standarda bezbednosti
SAR Search And Rescue Traganje i spasavanje
SAR Synthetic Aperture Radar Radar sa sintetizova-
nim otvorom antene
SARA Special Airport/Route Authorization (FAA) Speci-
jalno odobrenje za š ć aerodroma i ruta
SARAH Search And Rescue And Homing Traganje i
spasavanje i đ
SARAH Semiautomatic Range, Azimuth And Height Po-
luautomatsko đ udaljenosti, azimuta i
visine
SARB Search And Rescue Beacon Radio-far za traga-
nje i spasavanje
SARC Search And Rescue Centre Centar traganja i
spasavanja
SARDA State And Regional Disaster Airlift (USA) (Ko-
š ć civilnih vazduhoplova za) vazdušni most
u č elementarne ili druge ć u državi
ili regionu
SARH SemiActive Radar Homing Poluaktivno radar-
sko đ
SARP Signal Automatic Radar Processing (system) (Si-
stem) automatske obrade radarskih signala
SARP, SARPS Standards and Recommended Practices
(ICAO) Standardi, norme i č praksa
SARSAT Search And Rescue Satellite-Aided Tracking (v.
COSPAS, KOCnAC) Traganje i spasavanje uz po-
ć satelitskog ć
SAR SAT Synthetic Aperture Radar SATellite š č
satelit sa radarom sa sintetizovanim otvorom an-
tene
SAS Situation Awareness System (v. ESAS) Sistem po-
kazivanja (trenutne) situacije (položaj, teren, vre-
me i dr.) vazduhoplova
SAS Stability Augmentation System Sistem (automat-
skog) ć stabilnosti
SAS Stall Avoidance System Sistem č
odvajanja vazdušne struje, stolinga
SASI Society of Air Safety Investigators Društvo speci-
jalista za istraživanje udesa i nezgoda, bezbednost
letenja
SASS Small Aerostat Surveillance System Sistem
osmatranja ć malog aerostata, balona
SAT South ATlantic Južni Atlantik
SAT Static (Still) Air Temperature Temperatura mirnog
vazduha
SAT Super Aircraft Transport Vazduhoplov za prevoz
velikog kabastog tereta
SAT System Analysis Team (FAA) č tim za ana-
lizu (nedostataka) sistema ć vazduho-
plovnih standarda)
SATAN Self-contained Automatic Tactical Air Navigation
A,:,;tonomna automatska navigacija č avija-
elje
SATAR SATellite for Aerospace Research š č sate-
lit za č istraživanja
SATCO Signal Automatic air Traffic COntrol system Si-
stem (prikupljanja, obrade i transponovanja) sig-
nala za automatsko regulisanje vazdušnog sao-
ć kontrolu letenja
SATCOM SATellite COMmunications Satelitska komu-
nikacija, komunikacija preko š č satelita
SATIC Super Aircraft Transport International Corporation
đ korporacija za avio-prevoz gloma-
znih tereta
SATNAV SATellite NAVigation Satelitska navigacija
SATNET SATellite NETwork Satelitska mreža
SATOPS Safety of Air Taxi OPerationS Bezbednost
avio-taksi ć
SATRAC Satellite Automatic Terminal Rendezvous and
Coupling (system) (Sistem) automatskog prilaženja
i spajanja š č satelita na orbiti
SATS Small AircraftTransportation System (NASA pro-
gramme) (v. AGATE) Sistem (masovnog) vazdušnog
ć malim, po ceni č i dobro
opremljenim avionima (za direktno povezivanje
manjih mesta i ć ć aerodroma)
(NASA program)
SATSAR SATellite-aided Search And Rescue Traganje i
spasavanje uz ć satelita
SAVOIR Small Aerial Vehicle for Observation, Intelligen-
ce and Reconnaissance Male letelice za osmatranje,
obaveštajnu aktivnost i đ
SAWRS Supplementary Aviation Weather Reporting Sta-
tion Dodatna stanica izveštavanja o meteorološkim
podacima za vazduhoplovstvo
SB, S/B Service BUlletin č bilten (u vezi održa-
vanja vazduhoplovnih proizvoda)
SBA Standard Beam Approach (system) Standardni
(sistem) prilaženje po snopu (kursnog fara PSS)
SBAC Society of Brttish Aerospace Companies Društvo
britanskih č kompanija
SBAS Satellite-Based Augmentation System (GPS) Sa-
telitski sistem č sionnla
SBC Service Bulletin Change Izmena, revizija teh-
č biltena
SBC Sonic Boom Committee (ICAO) Komitet za č
udar
SBEW Standard Basic Empty Weight Standardna ba-
č masa praznog vazduhoplova
SBUBMD Space Base Laser/Ballistic Missile Defence
Antiraketna odbrana uništavanjem č ra-
keta u vazduhu laserima sa ć brodova
sc Service Check Servisni pregled
sc Speed Command Regulisanje brzine leta (vazdu-
hoplova)
S/C SubCommittee Potkomitet
SCA Shop Certification Authority š ć za overu
ispravnosti komponenata posle č
održavanja
SCAD Subsonic Cruise Armed Decoy č krsta-
ć raketa-mamac sa bojevim delom
SCAN Self-Contained Automatic Navigation Autonomna
automatska navigacija
SCAN Seif-Correcting Automatic Navigation Samokorek-
ciona automatska navigacija (kombinacija č
ske navigacije i signala zemaljskih navigacionih
sredstava)
SCAN Spare Change Advance Notice Najava izmene
rezervnog dela
SCAR Supersonic Cruise Aircraft Research programme
Program istraživanja letenja aviona č
brzinom u režimu krstarenja
SCARA Selective Compliance Assembly Robot Arm Ro-
ć ruka za selektivno spajanje delova (zaki-
vanje, punktovanje)
SCAS Stability and Control Augmentation SystemSistem
ć stabilnosti i poboljšanja upravljivosti
SCAT Security Control of Air Traffic Kontradiverziona
zaštita vazdušnog ć
SCAT Special CATegory (FAA) Specijalna kategorija
SCAT Speed Command of Attitude> and Thrust Koman-
da održavanja brzine za zadati položaj (vazduh 0-
plova) i potisak
SCAT Supersonic Commercial Air Transport Komerci-
jalni vazdušni ć č avionima
SCAT Supersonic Cruise Air Transport Vazdušni sao-
ć avionima č brzine u krstarenju
SCATANA Security Control of Air Traffic And Navigation
Aids (NORAD) Obezbedenje vazdušnog ć
i navigacionih sredstava, rad kontrole letenja i ko-
š ć navigacionih sredstava u uslovima van-
rednog stanja
SCC Stress Corrosion Cracking (Pojava) prskotina
zbog naponske korozije
SCC Subcommittee of the Certification Committee (JAA)
Pntlrnmitpf komitetn za homologaciiu (vazduho-
SCDL Surveillance and Control Data Link Link, linija
prenosa podataka u sistemu osmatranja i na-
đ
SCET Satellite Control Earth Terminal Zemaljska stani-
ca upravljanja š č satelitima
SCF Satellite Control Facility Centar upravljanja sate-
litima
SCGP Self-Contained Guidance Package Komplet
opreme za autonomno đ
SCIF Supersonic Cruise Intereeptor Fighter Lovac-pre-
č č brzine u režimu krstarenja
SCIP Self-Contained Instrument Package Autonomni
komplet instrumenata
SCISE Self-Contained ln-seat Entertainment System Au-
tonomni sistem za razonodu đ u č
sedište
SCMSecurity CounterMeasure Zaštitne protivmere
SCM Software Configuration Management Proces doku-
mentovanja i identifikovanja kompjuterskog soft-
vera (npr. za SQA)
SCM Spoiler/Speed brake Control Module Komandni
modul spojlera i vazdušne č
SCM Strategic Cruise Missile Strategijska ć
raketa
SCN Satellite Control Network Mreža stanica za upra-
vljanje š č satelitima
SCN Specification Change Notice Obaveštenje o izme-
ni specifikacije
SCNS Self-Contained Navigation System Autonomni
navigacioni sistem
SCOB Scattered Clouds Or Better (MET) Rasejani, raz-
bacani oblaci ili bolje, povoljnije
SCP Specification Change Proposal Predlog za izmenu
specifikacije
SCPL Senior Commercial Pilot Licence ć
dozvola starijeg pilota
SCR Silicon Controlled Rectifier Tiristor; silicijumski
kontrolisani č
SCR Specification Change Request Zahtev za izmenu
specifikacije
SCRAMJET Supersonic Combustion RAMJET Nabojni
motor, lorenova cev sa sagorevanjem u nad-
č struji; č nabojni motor
SCS Silicon Controlled Switches Silicijumski komand-
ni ć
SCS Single Channel Simplex Jednokanalna simplek-
sna veza; upotreba jednog kanala za oba smera
SCS Speed Control System Sistem regulisanja brzine
(npr. leta, obrtaja motora, APU i dr.)
SCS Stabilization and Control System Sistem stabiliza-
cije i upravljanja
SCS Supplier Claimed Status code (ATA) Šifra traženog
statusa č (avionskih rezervnih delova)
SCT Supersonic Comr:nercial !ransport č
133 SET
č aviona u komercijalnom vazdušnom sao-
ć
SCV Surge Control Valve (APU) Regulator protoka va-
zduha č odvajanje struje, stoling, "pum-
panje" kompresora pri ubrzavanju, velikom opte-
ć i u toku rada APU u vazduhu)
SCW SuperCritical Wing č krilo
SDA Service Difficulty Alert Hitno obaveštenje svih ko-
risnika i zahtev za akciju (posle č proble-
ma u toku š ć đ tipa vazduhoplo-
va)
SDA, STAOIS Static Dissipator Additive (v. ASA) Aditiv,
dodatak gorivu za zaštitu od č elektricite-
ta
SOAC System Data Acquisition Concentrator Sistem pa-
kovanja prikupljenih podataka
SOAU Safety Data and Analysis Unit (CAA) Odelenje,
služba za prikupljanje, obradu i analizu podataka
o udesima i nezgodama
SOO Synthetic Dynamic Display Displej, prikaz sinte-
č slika
SOE School Designated Examiner š ć č
iz ć školskog centra
SOF Simplified Directional Facility š ć navigaci-
ono sredstvo, kursni far nepreciznog sletanja po
instrumentima
SOH Synchronous Digital Hierarchy Sinhronizovana
(hardverska i softverska) đ povezanost
digitalne opreme
SOl Special Detailed Inspection Specijalan detaljan
pregled
SOl Strategic Defence Initiative (star wars) Inicijativa
strategijske odbrane (ratovi zvezda); program an-
tiraketne odbrane presretanjem i uništavanjem ba-
č projektila u vazduhu
5010 Strategic Defence Initiative Organisation (USA) (v.
BMDO) Organizacija za inicijative u strategijskoj
odbrani
SDP Signal Data Processor Procesor obrade signala
SOR Solid-propellant Ducted-Rocket powerplant Raketni
nabojni, lorenov motor na č goriva
SORS Satelite Data Relay System Satelitski relejni si-
stem prenosa podataka
SOReS) Service Difficulty Reporting (System) (FAA) (Si-
stem) izveštavanja (vazduhoplovnin vlasti) o ne-
normalnostima u toku š ć (vazduhoplova)
SDS Systems Description Section Odeljak opisa (ra-
da) sistema
SOT Space Detection and Tracking Otkrivanje i
ć objekata u kosmosu
SDU Satellite Data Unit (AES) Centrala komunicira-
nja, prenosa podataka preko sateli!a I
1t"'\! __I_ r- •
SEAD Suppression of Enemy Air Defence Onesposo-
bljavanje, neutralisanje neprijateljske vazdušne
odbrane
SES Single Engine Bulletin č bilten za jedno-
motorne vazduhoplove
SEC Spoiler and Elevator Computer č spojlera
i krme dubine
SECOR SEquential Collation Of Range đ
(trenutnog) položaja letelica na osnovu uzastop-
nog sravnjivanja podataka (tri i više) zemaljskih
stanica
SECRA SEConday RAdar (FAA) Sekundarni radar
SECS Space Environmental Control System Sistem re-
gulisanja životnih uslova (kosmonauta) u toku bo-
ravka u kosmosu
SEF Single Engine Fighter Jednomotorni č
avion
SEIFR Single Engine IFR Opremanje i š ć jed-
nomotornih aviona u IFR uslovima
SEL Sound Exposure Level Nivo dejstva zvuka
SELCAL SELective CAlling (system) (Sistem) selektiv-
nog pozivanje (pojedinih vazduhoplova)
SELSVN SElf SYNchronous Selsin
SELVS Small Expendable Launche Vehicle Service
Služba postavljanja u kosmos malih korisnih tere-
ta č za jednokratnu upotrebu
SEM Standard Electronic Module Standardni elektron-
ski modul
SEMA Special Electronic Mission Aircraft Vazduhoplov
za specijalne zadatke uz primenu elekronske opre-
me
SEa Satellite for Earth Observation Satelit za osmatra-
nje Zemlje
SEa Synchronous EquatorialOrbiter Satelit u sinhroni-
zovanoj ekvatorijalnoj orbiti
SEP Safety and Emergency Procedures (Normalne)
procedure za bezbedan let i procedure u č
vima opasnosti; normalne i prinudne procedure
SEP Single-Engine Piston aeroplane Jednomotorni
klipni avion
SEP Societe Europeenne de Propulsion Evropsko
društvo za propulziju
SEP Solar Electric Propulsion č pogon ko-
š ć č energije
SER Service Evaluation Request (GE) Zahtev za oce-
njivanje u toku š ć eksploatacije
SER Standard Engine Repair Standardna opravka mo-
tora
SER Stop End of Runway Zaustavni kraj, kraj PSS za
zaustavljanje aviona
Emergency Response Team (Can) Speci-
jalna ekipa za urgentne č (požari, udesi i
dr.J
:oET Subject Expert Teams (JAA) Ekspertski timovi za
đ č zadatke (npr. za izradu ispitnih
pitanja za FCL)
SETI Search for ExtraTerrestrial Intelligence Istraživanje
postojanja vanzemaljskih inteligentnih ć
SETOLS Surface Effect Take-off and Landing System Si-
stem poletanja i sletanja š ć efekta blizi-
ne zemlje
SETP Society of Experimental Test Pilots Društvo prob-
nih pilota eksperimentalnih letelica
SEW Space Early Warning č sistem daljnjeg
đ ranog upozoravanja
SEWS Satellite Early Warning System Satelitski sistem
daljnjeg đ ranog upozoravanja
SFA Service Fixe Aeronautique (AFS) Fiksna vazduh0-
plovna služba
SFA Short Field Aircraft Vazduhoplov za kratke PSS,
kratkog poletanja i sletanja
SFA Single Frequency Approach (FAA) Prilaženje na
sletanje na jednoj (UHF) frekvenciji č za
vojne mlazne avione)
SFACT Service de la Formation Aeronautique et du Can-
trale Technique Služba za obuku vazduhoplovnog
osoblja i č kontrolu
SFAR Special Federal Aviation RegUlations (FAA) Speci-
jani federalni vazduhoplovni propisi
SFAR System Failure Analysis Report Izveštaj o anali-
zi otkaza sistema
SFC Specific Fuel Consumption č potrošnja
goriva; potrošnja goriva na sat po jedinici snage
motora
SFCC Slat/Flap Control Computer č sistema
upravljanja pretkrileima i zakrilcima
SFCS Safety Flight Control System Sistem kontrole
bezbednosti letenja
SFCS Secondary Flight Control System Sekundarni si-
stem upravljanja vazduhoplovom
SFCS Survival Right Control System Sistem upravlja-
nja č rakete) ć vitalnosti, sa po-
ć sposobnosti da izdrži napad i nastavi mi-
siju
SFDS Secondary Flight Display System Sistem sekun-
darnih č instrumenata
SFE Sell er (Supplier) Furnishing Equipment Oprema ko-
ju đ prodavac ć č
SFE Synthetic Flight Examiner č na č
trenažnom sredstvu
SFENA Societe Frenceise d'Equipement pourla NaViga-
tion Aerietine SFENA; francusko društvo (proiz-
đ č opreme za vazdušnu navigaciju
SFH Surface Friction tester (High pressure tire) đ
za ispitivanje koeficijenta trenja na PSS (za pneu-
matike sa velikim pritiskom)
SFI Svnthetic Fliqht Instructor Instruktor za č
SFL Sequenced Flashing Lights ž ć talasi bleska-
ć svetala
SFO Simulated FIameOut Simulirano samogašenje
motora; praksa prilaženja mlaznih (pretežno voj-
nih) aviona sa gasom motora na relantu
SFO Single Frequency Outlet Jednokanalna stanica
radio-veze (kontrole letenja sa vazduhoplovima)
SFOS Station Flight Operations Service Stanica službe
đ (kontrole) letenja
SFPL Stored Flight PLan Rezervni plan leta
SFQL Structural Full-text Query Language Programski
jezik za upitno pretraživanje celog teksta
SFR Safety of Flight Requirements Zahtevi za bezbed-
nost letenja
SFR System Failure Rate č otkaza sistema
SFRJ Solid Fuel(ed) RamJet Nabojni, lorenov motor
na č goriva
SFSS Satellite Field Service Station Regionalna stani-
ca satelitkih meteoroloških podataka
SFT Surface Friction Tester đ za merenje koefi-
cijenta trenja na PSS
SFTS Synthetic Flight Trainer System Sistem trenažera
za č obuku
SFVR Special Visual Flight Rules Specijalna pravila
vizuelnog letenja
SG, S/G Slaved Gyro Žirodirekcional sa (magnet-
nom) korekcijom
SG Symbol Generator Generator simbola
SGAC Secretariat General de rAviation Civile General-
ni sekretarijat civilnog vazduhoplovstva
SGCAS Study Group on Certification of Automatic
Systems (ICAO) Studijska grupa za homologaciju
automatskih sistema
SGML Standard Generalized Markup Language Stan-
dardni uopšteni jezik za č teksta
SGTOAA Study Group on Take-off Obstacle Accountab-
ility Areas (ICAO) Studijska grupa za (bezbednost
poletanja u odnosu na) prepreke u zonama puta-
nje poletanja
SGU Symbol Generator Unit Generator simbola
SHAPE Supreme Headquarters Allied Powers, Europe
(NATO) Vrhovna komanda združenih snaga, snaga
alijanse za Evropu
SHED Solar Heat Exchange Drive ć pogon (ko-
č letelica) silom potiska radnog fluida za-
grejanog č energijom
SHF SuperHigh Frequency (3-30 GHz) Supervisoka
č (santimetarski talasi)
SHOLlS Ship-Helicopter Operating Limits Instrumentation
System Sistem mernih instrumenata za đ
operativnih č sletanja helikoptera na
plovni objekat
SHORAD SHOrt Range Air Defence Sistem bliske va-
zdušne odbrane
SHORAN SHOrt RAnge Navigation Šoran; sistem bli-
.. .. .. 1 .•• 1 1.
SHORAR SHOrt Range Acquisition Radar Radar krat-
kog dometa za otkrivanje ciljeva; akvizicijski ra-
dar malog dometa
SHP Shaft Horse Power (v. BHP) Snaga na vratilu
SI Straight-In approach (FAA) Prilaženje u pravoj lini-
ji; direktno prilaženje (bez proceduralnog zaokre-
ta)
SI Systeme International d'unites đ sistem
mera
SIA Standard Instrument Approach Standardno pri-
laženje po instrumentima
SlAP Standard Instrument Approach Procedure Proce-
dura standardnog prilaženja po instrumentima
SlAP Strait-In Approach Procedure Procedura pri-
laženja u pravoj liniji, bez zaokreta
SIAR (service da la) Surveillance Industrielle de /'ARme-
ment (Služba) nadzora proizvodnje naoružanja
SIC Satellite Information Centre Centar obrade satelit-
skih informacija
SIC Second-ln-Command Drugi pilot; kopilot; zame-
nik komandanta
SIC Semiconductor Integrated Circuitry Integrisana po-
č kola
SICAS SSR Improvements and Collision Avoidance
System (ICAO) Sistem č poboljšanja se-
kundarnog radara i izbegavanja sudara
SICASP SSR Improvements and Collision Avoidance
System Panel (ICAO) Ekspertska grupa za sistem
poboljšanja sekundarnog nadzornog radara i iz-
begavanja sudara
SICIFR Single Engine Commercial IFR Komercijalno
š ć jednomotornih aviona u IFR uslovima
SlO Standard Instrument Departure Standardan odlet
po instrumentima
SlO Supplemental Inspection Document Dokumenat do-
punskog pregleda
SIE Safety Information Exchange (IATA) Razmena in-
formacija o udesima i nezgodama, o bezbednosti
SIF Selective Identification Feature (v. IFF, ATCRBS,
SECRA) Radio-lokacioni sistem (zemaljskih inter-
ogatora i avionskih transpondera) za selektivnu
identifikaciju, legitimisanje
SIGINT SIGnals INTelligence (v. ELlNT, COMINT) Sig-
nalno, radio-elektronsko đ radio i radio-
č đ ELlNT iCOMINT; obaveštaj-
na delatnost pribavljanja, obrade i analize signa-
la izvora elektromagnetskog č (osim
nuklearnih detonacija i radioaktivnih izvora) i te-
lemetrijskog osmatranja
SIGMET SIGnificant METeorological report (information,
forecast etc. concerning weather phenomena which
may affect safety of aircraft operations) Sigmet; mete-
orološki izveštaj (obaveštenje, prognoza i sl. o
vremenskim neprilikama koje mogu da ugroze
bezbednost letenja vazduhoplova)
SIGWX SIGnifi""nt Wo"thor - J
SKH
SilA Structural Item Interim Advisory Privremeno uput-
stvo o problemu na strukturi (u č ko-
č rešenja)
SIIRCM Suite of Intergrated InfraRed CounterMeasure
(Helikopterski) paket protivmera za ometanje pro-
jektila sa toplotnim đ
SIL Service Information Letter č obaveštenje (u
vezi š ć i održavanja vazduhoplovnib pro-
izvoda)
SIL Speech Interference Level Stepen ometanja razgo-
vora (npr. posade)
SIL Systems Integration Laboratory (Boeing) Labo-
ratorija za integrisanje i ispitivanje avionskih si-
stema (npr za B777)
S-ILS Straight-in ILS approach Direktno prilaženje po
ILS-u, bez pravljenja zaokreta
SIM Structural Inspection Manual č pregleda
strukture
SIMNET SIMulator NETworking (Stepenasta upotreba)
mreže simulatora za č obuku i/ili specijalne
misije
SIMOPS SIMultaneous OPerationS on intersecting/con-
verging runway Istovremeno sletanje i poletanje na
PSS koje se ukrštaju ili stoje ukoso
SINCGARS SINgle Channel Ground and Airborne Radio
System JednokanaIni sistem zemaljske i avionske
radio-veze
SIP Standard Inspection Procedure Standardna proce-
dura vršenja pregleda, kontrole
SIP Structural Inspection Programme (JAA) Program
pregleda strukture
SIP Surveillance Improvement Process (FAA) Proces
poboljšanja (inspekcijskog) nadzora
SIPRNET Secret Internet Protocol Router NETwork Pro-
tokol za prenos tajnih podataka preko mreže Inter-
neta
SIR Search and Interrogation Radar Radar za pretra-
živanje i identifikaciju, legitimisanje ciljeva
SIR Spaceborne Imaging Radar Radar za snimanje
(Zemlje) iz kosmosa
SIR Strip, Inspect, Rebuilt Rastaviti, pregledati, sklopiti
SIRFC Suite of Integrated Radio Frequency Counter-
measures (Helikopterski) paket protivmera za
radio ometanje u širokom jrekventnom opsegu
SIRO Simultaneous Intersecting Runway Operations
Istovremena upotreba š ć PSS
SITA Societe Internationale de Telecommunication
Aeronautique SITA; đ društvo za va-
zduhoplovne telekomunikacije
SIWL Single Isolated Wheel Load ć (PSS)
od jednog č
SIZ Security Identification Zone č sigurno-
sne zone (u odnosu na kontradiverzionu zaštitu)
SKH SKiddometer (High presure tire) đ za mere-
__ 1/,,'· ." •
SKL SKiddometer (Low pressure tire) đ za mere-
nje koeficijenta trenja (za pneumatike sa niskim
pritiskom)
S/L, SL Sea Level Morski nivo
SL Service Letter č obaveštenje (u vezi ko-
š ć i održavanja vaduhoplovnih proizvoda)
S/L Static Line (FAl) Padobranski skok na prinudno
dejstvo, na gurtnu
SLA Standard Landing Aid Sredstvo za sletanje prema
ICAO standardima i preporukama
SLAM Stand-off Land Attack Missile Raketa daljnjeg
dejstva za napad na zemaljske ciljeve
SLAM Strategic Low Altitude Missile Strategijska nisko-
ć raketa
SLAM Supersonic Low-Altitude Missile č
nisko ć raketa
SLAMMR Side Looking Airborne Modular MUltimission
Radar Avionski modularni višenamenski radar za
č osmatranje
SLAP SLot Allocation Procedures Procedure dodelji-
vanja slota
SLAR Side Looking Airborne Radar Avionski radar za
č osmatranje
SLAT Supersonic Low-Altitude Target č nisko-
ć cilj
SLBM Submarine-Launched Ballistic Missile č
raketa lansirana iz podmornice
SLCM Sea-Launched Cruise Missile ć raketa
lansirana s mora
SLO Supercooled Large Droplets Krupne đ
kapi (kiše)
SLOS Scanning Laser Doppler System Laserski do-
plerski sistem sa ć ž č
snopom
SLEP Service Life Extension Programme Program pro-
dužavanja radnog veka
SLGR Small Lightweight GPS Receiver Mali laki pri-
jemnik globalne satelitske navigacije
SLMG SelfLaunching Motor Glider (FAl) Motornajedri-
lica sa autonomnim poletanjem
S-LOC Strait-in LOCalizer approach Direktno pri-
laženje, bez zaokreta, prema kursnom[aru PSS
SLP Speed Limiting Point č č brzine
(leta)
SLR Sideways-Lookind Radar Radar za č osma-
tranje
SLR SLush on Runway Lapavica na PSS
SLS Satellite Landing System Sistem sletanja uz po-
ć satelitske navigacije
SLS Sea Level, Standard Standardni uslovi na nivou
mora
SLS Sea Level, Static č uslovi na nivou mora
SLS Side Lobe Suppression Prigušenje č snopo-
va, č lepeze (parazitskog) č (radarske
\
SLSAR Side-Looking Synthetic Aperture Radar Radar
sa sintetizovanim otvorom (antene) za č
osmatranje
SLSI Super Large Scale Integration Izuzetno veliki ste-
pen integracije; grupisanje izuzetno velikog broja
elemenata na jednom č
SLST Sea Level Static Thrust č potisak (moto-
ra) na nivou mora
SLTO Sea Level Take-Off Snaga motora za poletanje
na nivou mora
SLU Short Life Units đ kratkog veka upotrebe,
koji neplanirano rano otkazuju
SLV Satellite Launch Vehicle č satelita
SLV Soft Landing Vehicle č lete lica sa mekim
prizemljenjem
SLV Standardized Launch Vehicle Standardizovana ra-
č
SM Statute Mile Statutna milja (1.609 metara)
SMA Surface Movement Advisor (FAA) (Plan) obez-
đ punih informacija (u sistemu slobodnog
letenja) đ aerodromskog lokalnog radar-
skog nadzora (radi brže cirkulacije aviona na ma-
nevarskim površinama)
SMART Standard Modular Avionics Repair and Test
Standardna opravka i ispitivanje modularne avio-
č opreme
SMART Space Maintenance And Repair Techniques
Tehnika održavanja i opravke u kosmosu
SMC Standard Mean Chord Standardna srednja tetiva
SMC Surface Movement Control Regulisanje kretanja
po (aerodromskim) površinama
SMDC Space and Missile Defence Command (USA) Ko-
manda č i protivraketne odbrane
SMFD Secondary MultiFunction Display Sekundarni
višefunkcionalni č displej
SMG Surface Movement Guidance đ (vazduho-
plova) po manevarskim površinama i platformi
SMGCS Surface Movement Guidance and Control
Systems (ICAO) Sistemi đ i upravljanja (ru-
lanjem aviona i kretanjem vozila za đ na
manevarskim površinama i platformi (u uslovima
slabe spoljnje vidljivosti)
SMI Specific Maintenance Instructions Posebna uput-
stva za održavanje
SMO Supplementary Meteo Office Dodatni meteoro-
loški biro
SMOG SMoke and fOG Smog; mešavina dima i ma-
gle
SMR Surface Movement Radar (ICAO) Radar za regu-
lisanje kretanja (vazduh oplova i vozila) na mane-
varskim površinama i platformi aerodroma
SMS Short Missile Systems Sistemi, kompleksi raketa
kratkog dometa (rakete, sredstva za lansiranje,
đ
SMS Stores Management System Sistem upravljanja
/Innsirnniem. otnuštaniem) oodvesnoz naoružanja
,uf
S/MTD STOUManoeuver Technology Demonstrator Eks-
perimentalni vazduhoplov za ispitivanje manevar-
skih sposobnosti STOL letelica
SMV Space Manoeuver Vehicle č manevarska
letelica
SN, SIN Serial Number Serijski broj
SND Secondary Navigation Display Sekundarni navi-
gacioni č displej
SNECMA Societe Nationale D'Etude et de Construction
de Moteurs d'Aviation SNEKMA; nacionalno društvo
za istraživanje i konstrukciju vazduhoplovnih mo-
tora
SNIAS Societe Nat/onale Industriel/e AeroSpatiale SNI-
AS; nacionalno društvo za č industri-
ju
SNOWTAM SNOW noTAM Notam o snegu, ledu i la-
pavici na PSS
SNPRM Supplemental Notice of Proposed Rule Making
(FAA) Dopunsko obaveštenje o donošenju pred-
loženog pravila
SNR, SIN Ratio, SIN Signal-to-Noise Ratio Odnos
č signala i č smetnji; stepen smetnji
SO Service Order Nalog za uslugu (npr. opravku, ob-
novu, ispitivanje i dr.)
SOAP Spectrographic Oil Analyses Procedure Procedu-
ra spektrografske analize ulja
SOAP Spectrometrie Oil Analyses Procedure Procedura
spektrometrijske analize ulja
SOC Start Of Climb č penjanja
SOC Statement Of Compliance Deklaracija o zadovo-
ljenju č zahteva, ispunjenju (speci-
č uslova
SOC System Operations Control (Centralizovano)
upravljanje operacijama priprema (vazduhoplo-
va) za let
SOCC Sector Operations Control Centre (NORAD) (v.
ROCC) Sektorski centar upravljanja sistemom va-
zdušne odbrane
SOCS Spacecraft Orientation Control System Sistem
upravljanja prostornim položajem, orijentacijom
č letelice
SODA Statement Of Demonstrated Ability (FAA) Izjava
č o pokazanoj č sposobnosti
(kandidata)
SODALS Simple OmniDirectional Approach Light System
š ć svesmerni sistem prilaznih svetala
SODAR SOund Detection And Ranging Otkrivanje (ci-
lja) i đ udaljenosti ć zvuka; eho-
lot
SOE Supervised Operating Experiance č isku-
stvo, letenje pod nadzorom
SOF Special Operations Forces Snage za specijalne
operativne zadatke
SPACDAR
SOFAR SOund Fixing And Ranging Sofar; (podvodno)
đ položaja i udaljenosti č izvora;
eholokator
SOFATS Special Operations Force Aircrew Training
System Sistem obuke č posada u sastavu
snaga za specijalne (vojne) zadatke
SOIR Simultaneous Operations on parallel or near paral-
lel Instruments Runways (ICAO study group) (v. LAH-
SO) Istovremena upotreba paralelnih ili približno
paralelnih PSS opremljenih za IFR uslove letenja
(IKAO studijska grupa)
SOIT Satellite Operational Implementation Team (FAA)
Tim za operativno đ č signala
LAAS i WAAS) satelitske navigacije
SOJ Stand-Off Jamming Daljinsko ometanje; ometa-
nje sa distance
SONAR SOund Navigation And Ranging Sonar; pod-
vodni č lokator; (podvodna) navigacija
i đ udaljenosti ć zvuka
SONET Synchronous Optical NETwork Sinhronizovana
č mreža (komunikacija)
SOP Safety Oversight Programme (ICAO) Program
kontrole (zadovoljenja) standarda bezbednosti
SOP Specific Operating Procedure č opera-
tivna procedura
SOP Specific Operating Provisions (ICAO) Specijalna
operativna š ć i č odredbe
SOP Standard Operating Procedures Standardne ope-
rativne procedure
SOPS Stereo-Optical Projection System Sistem stereo-
č projektovanja (slike)
SOR Special Operational Requirements Specijalni ope-
rativni zahtevi
SORAP Standard OmniRange APproach Standardno
prilaženje prema svesmernom radio-faru
SOS Single Operation System (FAl) Sistem odbaciva-
nja glavnog i otvaranja ć padobrana jed-
nim č č
SOTA Shannon Oceanic Transition Area Šenonska
tranzitna okeanska zona
SOV Shut-Off Valve č ka slavina
SOWs Stand-Off Weapons (v. PGM) Oružje daljnjeg
dejstva
SOWS Strategic Offensive Weapon System Sistem stra-
tegijskog ofanzivnog oružja
SP Solid Propellant Č raketno gorivo
SP Special Performance Specijalne performanse, ka-
rakteristike (npr. B747SP)
SP Standard Procedure Standardna procedura, postu-
pak
SPA Single-Pilot Aeroplane Jednopilotni avion; avion
sa jednim pilotom
SPA Supersonic Passenger Airplane č put-
č avion
otkrivanje i razrešavanje konfliktnih situacija, bli-
skih susreta u letu
SPACECOM SPACE COMmunications č ko-
munikacija; sredstva č radio-veze
SPACON SPAce CONtrol Kontrola č prosto-
ra; osmatranje (zemaljskih ciljeva) ć
š č satelita
SPAO, SPO Spare PArt Drawing Crtež rezervnog dela
SPAOATS SPAce Detection And Tracking SystemSistem
otkrivanja i ć (objekata poslatih sa zemlje)
u kosrnos
SPAGE Special-to-Type Aircraft Ground Equipment Spe-
cijalna zemaljska oprema u odnosu na tip vazdu-
hoplova
SPAL Stabilized Platform Automatic tracking Laser desig-
nator Stabilizovana platforma za automatsko
ć i lasersko markiranje cilja
SPAR (ILS) System Performance Activity Report (FAA)
Izveštaj o pouzdanosti rada (lLS) sistema
S-PAR Strait-in PAR approach Direktno prilaženje po
PAR-u, bez proceduralnog zaokreta
SPARM Solid Propellant Augmented Rocket Motor Po-
č raketni motor, kombinovani raketno-naboj-
ni motor na č goriva
SPAS Safety Performance Analysis System (FAA) Si-
stem (redovnog) ć i analize stanja bezbed-
nosti (avio-prevozilaca)
SPAS Sruttle PAllet Satellite Satelit postavljen u orbi-
tu iz Sat/a, kosmoplana
SPASUR SPAce SURveillance Osmatranje kosmosa;
otkrivanje predmeta (poslatih sa zemlje) u kosmo-
su
SPAWAR SPAce and naval WARfare command (US
Navy) Ratna komanda č i pomorskih efek-
tiva .
SPC Spare Parts Class Klasa rezervnih delova
SPCK SPotChecK Štihproba; č provera
SPO Subject to Pilot's Discretion Zavisno od diskreci-
je, đ pilota
SPOR Short Pulse Doppler Radar Kratkoimpulsni do-
plerski radar
SPDT Single Pole, Double Throw (switch) Jednopolni
dvosmerni č
SPECI aviation selected SPECial weather report Speci;
specijalni izveštaj o vremenu za vazduhoplovstvo
SPECIAL SPECIAL meteorological report Detaljan spe-
cijalni izveštaj o vremenu
SPEEA Society of Professional Engineering Employees
in Aerospace (USA) Društvo profesionalnog teh-
č osoblja u č industriji
SPF Single-Point Fueling (v. SPRj Punjenje goriva
preko jednog otvora; centralizovano punjenje go-
riva
SPG Special Planning Group (ICAO) Specijalna grupa
za planiranje đ đ č si-
SPG Systems Planning Group (ICAO) Grupa za plani-
ranje đ sistema (CNSIATM)
SPH Single-Pilot Helicopter Jednopilotni helikopter;
helikopter sa jednim pilotom
SPI Special Position Identification pulse (SSR) Od-
đ položaja ć specijalnih impulsa
SPI Surface Position Indicator č položaja ko-
mandne površine (vazduhoplova)
SPIC Student Pilot-ln-Command (JAA) č na
samostalnom letu
SPIL Spin Prevention and Incidence Limiting (system)
(Sistem) č pada u kovit i č
ulaska na č napadne uglove
SPIR Single Pilot Instrument Rating š ć za in-
strumentalno letenje na vazduhoplovu sa jednim
pilotom
SPJ SelfProtection Jamming (v. SSJ) Ometanje radi
sopstvene zaštite; samozaštitno ometanje
SPL Sound Pressure Level Nivo č pritiska
SPL Student Pilot's Licence č dozvola č
pilota
SPL Supplementary flight PLan message Dopunsko sa-
opštenje u vezi plana leta
SPM Standard Practices Manual č standard-
nih procedura
SPM Surface Position Monitor Monitor za ć
kretanja po (aerodromskim) površinama
SPO Special Operations Forces (USAF) Snage (ratnog
vazduhoplovstva) za specijalne zadatake
SPOC SAR Point Of Contact Zborno mesto, mesto sa-
stanka u toku traganja i spasavanja
SPOT Satellite Positioning and Tracking System Satelit-
ski sistem đ položaja i ć
SPOT Satellite Pour I'Observation de la Terre Satelit za
osmatranje Zemlje
SPOT Special Purpose Operational Training (FAA) Le-
č obuka za specijalnu namenu
SPOT Speed, POsition and Track Brzina, položaj i li-
nija puta
SPR Single Point Refueling (v. SPF) Punjenje goriva
preko jednog otvora
SPR Solid Propellant Rocket Raketa na č goriva
SPRE Solid Propellant Rocket Engine Raketni motor na
č goriva
SPS Service Propulsion System Sistem upravljanja
vektorisanjem potiskom raketnog motora
SPS Standard Positioning Service (GPS) (v. PPS) Stan-
dardna č odredivanja položaja, brzine i vre-
mena (preko jednog frekventnog koda) za civilne
korisnike
SPST Single Pole, Single Throw (switch) Jednopolni
jednosmerni č
SPT Systems Procedure Trainer Trenažer procedura
avionskih sistema
SQA Software Quality Assurance Obezbedenje kvalite-
tn snitvern /nnr: vri oroizvodnji (CAM), inspekciji
(CAl) i ispitivanju (CAT) delova ć č
ra/
SR, SRG Short Range Kratak dolet, domet; mali ak-
cioni radijus
SR Slow Route Spore rute (na visinama do 1.500 m
iznad nivoa zemlje i brzinama do 250 KlAS)
SRA Special Rules Area Oblast sa posebnim pravili-
ma letenja
SRA Surveillance Radar Approach Prilaženje po nad-
zornom radaru
SRAAM Short Range Air-to-Air Missile Raketa vazduh-
vazduh kratkog dometa
SRAC Support Reconnaissance AirCraft Vazduhoplov
za č đ
SRAM Short Range Attack Missile č raketa
kratkog dometa
SRAP Standard Range APproach Standardno pri-
laženje po radio-faru
SRARM Short Range AntiRadar Missile Protivradarska
raketa kratkog dometa
SRB Solid Rocket Boosters Buster motori na č
goriva
SRBM Short Range Ballistic Missile č raketa
kratkog dometa
SRE Slant Range Error Greška (merenja) kosog rasto-
janja; razlika direktnog kosog rastojanja vazdu-
hoplova i DME stanice i rastojanja č na ze-
mlji ispod vazduhoplova i DME stanice
SRE Surveillance Radar Element (of precision approach
radar sistem) Nadzorni radar (sistema preciznog
radarskog prilaženja)
SRF Strategic Rocket Forces Strategijske raketne sna-
ge
SRG Short RanGe Mali domet, dolet, radijus dejstva
SRM Selective Range Missile Raketa sa selektivnim,
promenljivim dometom
SRM Short Range Missile Raketa kratkog dometa
SRM Solid Rocket Motor Raketni motor na č go-
riva
SRM Strategic Reconnaissance Missile Strategijska iz-
đ č raketa
SRM Structural Repair Manual č za opravku
strukture (vazduhoplova)
SRMC Specialized Regional Meteorological Centre Spe-
cijalizovani regionalni meteorološki centar
SRN Short Range Navigation (system) (Sistem) radio-
navigacije kratkog, bliskog dejstva
SRP Safety Rules and Practices Pravila za bezbedno
letenje i č primenu ovih pravila
SRP Selected Reference Point Izabrana referentna
č
SRP Service-Related Problem process (Boeing) (v.
FTRP) Proces rešavanja problema č u toku
š ć vazduhopiova
SRP Slot Reference Point Referentna fnrlm Mn vo,; r. •.
SSB
SRR Search and Rescue Region Oblast traganja i
spasavanja
SRR Short Range Radar Radar kratkog, bliskog radi-
jusa dejstva
SRR Specific Regulatory Requirement (FAA) Poseban
regulativni, propisani zahtev
SRR Strike, Reconnaissance and Rescue (Vazduhoplov
za) nanošenje udara, đ i spasavanje
SRRB Search and Rescue Radio Beacon Radio-far
traganja i spasavanja; havarijski radio-:far
SRS Same Runway Separation (FAA) Razdvajanje po-
letanja (aviona) sa iste PSS
SRS Secondary Radio Station Sekundarna, ć
radio-stanica
SRT Strategic Relocatable Targets Premestivi strate-
gijski ciljevi
SRTAAM Short Range Tactical Air-to-Air Missile Tak-
č raketa vazduh-vazduh kratkog dometa
SRTF System Review Task Force Privremena č
gnlpa za razmatranje, analizu sistema
SRTM Shuttle Radar Topography Mission Misija Šatla
na radarskom topograjisanju (Zemlje)
SRU Shop Replaceable Unit đ koji se menja u
č uslovima
SRZ Special Rules Zone Zona sa posebnim pravilima
letenja
SRZ Surveillance Radar Zone Zona radarskog nadzo-
ra
SS Standard Specification Standardna specifikacija
SS SuperSonic č ć
SSA Soaring Society of America č dru§tvo va-
zduhoplovnog č
SSA System Safety Analysis (FAA) Analiza procesa ra-
da i procedura (avio-prevozilaca) u odnosu na
standarde bezbednosti
SSA System Safety Assessment (JAA) Bezbednosna
ocena sistema; ocena (zadovoljenja) standarda
bezbednosti
SSALF Simplified Short Approach Lighting system with
sequenced Flashing lights, Flashers š ć sistem
svetala ć prilaženja sa ž ć talasima
ć svetala
SSALR Simplified Short Approach Light(ing) System with
Runway alignment jndicator lights š ć sistem
svetala ć prilaženja sa svetlosnim poka-
č za postavljanje u pravac PSS (za sleta-
nje)
SSALS Simplified Short Approach Light(ing) System
š ć sistem svetala ć prilaženja
SSAT System Safety Analysis Tool (FAA) Baza podata-
ka za analizu sistema bezbednosti (za godišnje
planiranje inspekcijskog nadzora avio-prevozila-
ea)
'SB Small Smart Bomb Mala "pametna" avio-bom-
ba
jSBJ SuperSonic Business Jet č poslovni
mlazni avion
ise Solid State Circuit č kolo č polu-
provodnika
;seVR Solid State Cockpit Voice Recorder Polupro-
č registrator glasova u pilotskoj kabini
SSes Synchronous Satellite Communications System
Sistem komunikacija preko geosinhronizovanog
š č satelita
SSD Solid State Devices č đ ili
komponente
SSD Static Sensitive Device đ osetljiv na č
elektricitet
SSE Solid State Electronics č elek-
tronska oprema
SSE South-SouthEast Jugo-jugoistok
SSE Static Source Error Greška (položaja) č
izvora
SSEe Static Source Error Correction Korekcija greške
(položaja) č izvora
SSF Single Seater Fighter Jednosedi č avion
SSFDR Solid State Flight Data Recorder Poluprovod-
č registrator parametara leta
SSI Small Scale Integration Nizak stepen integracije,
grupisanje malog broja elemenata na jednom č
SSI Structural Significant Items č vitalni ele-
menti strukture vazduhoplova
SSID Supplemental Structural Inspection Document Do-
kumenat dopunskog pregleda strukture
SSIP Supplemental Structural Inspection Programme
Program dopunskih pregleda strukture
SSJ Self Screening Jamming (v. SPJ) Samozaštitno
ometanje
ss loran Sky-wave Synchronized loran Loran sinhroni-
zovan sa odbijanjem radio-talasa od jonosfere
SSM Standard Security Measures Standardne mere
kotitradiverzione zaštite
SSM System Schematics Manual č sa šemat-
skim prikazima avionskih sistema, blok-šemama
Space Shuttle Main Engines Glavni motori
Satla, kosmoplana
SSMG SeifSustaining Motor Glider (FAl) Motorna
jedrilica sa autonomnim održavanjem u horizon-
talnom letu
SSOS Severe Storm Observing Satellite š č sate-
lit za osmatranje uragana
SSPA Solid State Power Amplifier (v. TWT) (LSI ili
VLSI) č č snage (postupno
zamenjuje TWT zbog manje mase i ć pouzda-
nosti)
SSPD Single Source of Product Data (Boeing) Jedin-
stven izvor podataka o proizvodima, potrebama u
. . -' -
SSPS Small Scale Propulsion System Malogabaritni
pogonski sistem, motor (za rakete, bespilotne lete-
lice i dr.)
SSR Secondary Surveillance Radar (v. ATCRBS) Sekun-
darni nadzorni radar
SSR mode A Secondary Surveillance Radar modeA Se-
kundarni nadzorni radar u A režimu rada (preko
zemaljskog interogatora i avionskog transpondera
đ podatke o identifikaciji i azimutu lete-
lice)
SSR mode e Secondary Surveillance Radar mode C Se-
kundarni nadzorni radar u e režimu rada (preko
zemaljskog interogatora i avionskog transpondera
đ podatke o identifikaciji, azimutu i visi-
ni letelice)
SSR mode S Secondary Surveillance Radar mode S Se-
kundarni nadzorni radar u S režimu rada (preko
zemaljskog interogatora i avionskog transpondera
đ podatke o identifikaciji, azimutu i visi-
ni letelice i ć diskretno javljanje iz va-
zduha i sa zemlje)
SSRS Supplementary Stall Recognition System Dodat-
ni, č sistem, sirena za najavu gubitka uzgona
SSRT Single Stage Rocket Technology Tehnologija
jednostepenih raketa
SSST Supersonic Sea-Skimming Target č ra-
keta za uništavanje plovnih objekata
SST Sequencing and Spacing Tool (Navigaciona)
oprema (za regulisanje) redos leda i odstojanja (za
sletanje aviona na prometne aerodrome)
SST SuperSonic Transport č transportni
avion; vazdušni ć č avioni-
ma
SSTO Single-Stage-To-Orbit (system) (Sistem) izbaci-
vanja (satelita) u orbitu jednostepenom raketom
SSTS Space Shuttle Transport System Višekratni si-
stem č transporta; š ć (istog)
kosmoplana, Satla za više putovanja u kosmos
SSU Saybolt Seconds Universal Univerzalni ć
(viskoziteta ulja) u sekundama, po Sejboltu
SSV Source Selection Valve č slavina (alterna-
tivnog) izvora č podataka)
SSV Standard Service Volume (FAA) Vazdušni prostor
definisan nacionalnim standardom
SSV SuperSonic test Vehicle č probna le-
telica
SSVM Solid State VoitMeter č voltme-
tar
SSW Sout-SouthWest Jugo-jugozapad
STA Service Technique Aeronautique Vazduhoplovna
č služba
STA Standard Time of Arrival Vreme dolaska po planu
letenja
STA, ST-IN STraight-in Approach Prilaženje u pravoj
liniji; direktno prilaženje (bez proceduralnog zao-
kreta)
STA Supplemental Type Approval Dopunsko odobrenje
za tip
STAARS Sustainment Training for Army Aviation Readi-
ness through Simulation Održavanje spremnosti va-
zduhoplovstva kopnene vojske putem trenaže na
simulatoru
STAAS Surveillance and Target Acquisition Aircraft
SystemAvionski sistem đ i otkrivanja cilje-
va; sistem vazdušnog đ
STABILATOR STABILizer and elevATOR Stabilator;
horizontalni stabilizator i krma dubine kao jedna
komandna površina
STAFF Smart Target Activated Fire and Forget đ
ciljeva "pametnim" ubojnim sredstvima, projekti-
lima "ispali i zaboravi"
STAR Standard Terminal Arrival Route; Standard Termi-
nal ARrival, STandard instrument ARival Standardna
ruta doleta (po instrumentima) u terminalnu zonu;
standardan instrumentalni dolet
STAR STeIlar Attitude Reference Orijentacija ć
zvezda
STAR Supersonic Tactical AntiRadar missile č
č protivradarska raketa
STAR Support Throuqn Aerial Resupply đ
podrške preko snabdevanja, dotura potreba va-
zdušnim putem
STAR Surveillance, Target Acquisition and Reconnais-
sance Osmatranje, otkrivanje ciljeva i đ
STAREP STAtion weather REPort Izveštaj o vremenu
predstavništva kompanije
STARS Small Tethered Aerostats Relocatable SystemSi-
stem premestivih malih vezanih aeros tata
STARS Standard Terminal Automated Radar System
(FAA) (Program đ standardnog terminal-
nog automatizovanog radarskog sistema (za kon-
trolore letenja TRACON-a)
STARS SurveIlance and Target Acquisition Radar System
Radarski sistem osmatranja i otkrivanja ciljeva
STAS Surveillance and Target Acquisition SystemSistem
(vazdušnog) osmatranja i otkrivanja ciljeva
STC Sensitivity Time Control Vremensko regulisanje
osetljivosti; kompenzacija ć č signa-
la sa smanjenjem rastojanja (npr. kod radara)
STC Supplemental Type Certificate Dopuna atestata,
homologacionog lista za tip; odobrenje ć iz-
mena na homologovanom tipu vazduhoplova, mo-
tora ili elise
STCA Short TermConflict Alert Upozorenje o opasnom
približavanju (vazduhoplova)
STD STanDard altimeter setting (FAA) Podešavanje vi-
sinomera na standardne uslove (1013,3 hPa ili
29,92 inHg)
STD Standard Time of Departure Vreme polaska po
planu letenja
STS
STED Solar TurboElectric Drive ć solarni tur-
č pogon č letelica) (zagreva-
njem č energijom radnog fluida za pogon
turbogeneratora za proizvodnju č energi-
je)
STEP STandard for the Exchange of Product model data
(ISO) Standard za razmenu podataka o modelu
proizvoda
STI Satellite Tehnology Implementation đ sate-
litske tehnologije
STI Start Time Interval (FAl) Vremenski interval
đ startova
ST-IN STrait-lN Prilaženje u pravoj liniji; direktno
pravolinijsko prilaženje (bez proceduralnog zao-
kreta)
STME Space Transportation Main Engine Glavni motor
č transportera, č
STMP Special Traffic Management Programme (FAA)
Poseban program regulisanja vazdušnog sao-
ć kontrole letenja
STNA Service Techniquede la Neviqeiion Aetienne Teh-
č služba vazdušne navigacije
STO Space Tasking Order đ vojnih š č
satelita u optimalan položaj radi đ pu-
ne podrške borbenim operacijama ratnog vazdu-
hoplovstva na đ vojištu
STO Standard Time of Observation Standardno vreme
(meteorološkog) osmatranja
STOBAR Short Take-Off But Arrested Recovery (Avion)
kratkog poletanja sa prinudnim zaustavljanjem na
sletanju (na č aviona)
STOL Short Take-Off and Landing (Vazduhoplov) krat-
kog poletanja i sletanja
STOVL Short Take-Off and Vertical Landing (Vazduha-
plov) kratkog poletanja i vertikalnog sletanja
STP Standard(ized) Training Package (ICAO) Standar-
dizovani program obuke (za š ć osoblje
ICAO za vršenje nadzora po programu SOP)
STPA Service Technique des Programmes Aeroneu-
tiques č služba (Ministarstva odbrane) za
vazduhoplovne programe
STPD Standard Temperature, Pressure, Dry (JAA) Stan-
dardna temperatura, pritisak, suv vazduh (O ac,
760 mmHg, bez vlage)
STR Same Type Rating Jedno, isto š ć za le-
tenje na tipovima sa vrlo srodnom pilotskom kabi-
nom (npr. A320, A3I9, A32I)
STR Sustained Turn Rate (Ugaona) brzina usposta-
vljenog zaokreta
STRIDA Systeme de Traitement des Informations de
Defense Aerienne Sistem obrade podataka va-
zdušne odbrane
STS Space Transportation System (Space shuttle) Si-
stem č transporta (Spejs šat!)
STTE Service Technique des Telecommunications et des
Equipements Aeroneutiques č služba za tele-
komunikacije i vazduhoplovnu opremu
STV Structural Test Vehicle Letelica za ispitivanje č
ć strukture
STVS Synthetic Terrain Vision System č sistem
vidljivosti terena
STWL StoPWay Light(s) Svetla zaustavnog pojasa iza
kraja PSS
SUA Special Use Airspace (FAA) (v. MOA) đ
vazdušni prostor sa posebno regulisanim ko-
š ć
SUD Stretched Upper Deck (v. EUD) Produžena gornja
č kabina (B747)
SUP Structural Update Programme Program osavre-
menjivanja strukture
SUP Suspected Unapproved Parts (FAA) Sumnja se da
delovi nisu originalni, da nisu đ u
o š ć oj fabrici
SUPPS (regional) SUPplementary ProcedureS (ICAO)
Dopunske (regionalne) procedure
SURFACTANTS SURFace ACTive AgeNTS Agensi koji
š ć zaštitni površinski sloj
SURMAR SURveillance MARitime đ č avion
č avijacije
SURPIC SURface PiCture (FAA) Karakteristike i po-
ložaj plovnih objekata (u zoni traganja i spasava-
rija)
SUSIM Solar Ultraviolet Spectral Irradiance Monitor Mo-
nitor č ultraviolentnog spektralnog
č
SUU Suspended Underwing Unit Potkrilni podvesnik
SV Shop Visit Dolazak (motora) u radionicu; radio-
č pregled (motora)
SV, SN Space Vehicle č letelica
SVFR, SVR Special Visual Flight Rules Posebna pravi-
la letenja pri spoljnjoj vidljivosti (ispod zahteva
VMC); posebna pravila vizuelnog letenja (ispod
zahteva VMC)
SVR Shop Visit Rate č dolazaka (motora) u
radionicu
SVR Slant Visual Range Daljina kose vidljivosti; kosi
vizuelni domet
SVS Synthetic Vision System Sistem (obezbedenja)
č vidljivosti
SNTOL ShortNertical Take-off (Vazduhoplav) kratkog
ili vertikalnog poletanja i sletanja
SW Single Wheel landing gear Noga stajnog trapa sa
jednim č
SW Sout-West Jugozapad
SWAMI Stall Warning And Margin Indicator Signalizator
odvajanja struje, stolinga i č rezerve na-
padnog ugla
SWAMP Severe Weather and Moisture Problem area
(FAA\ Prohlem (zaštite) zone (vazduhonlovat iz-
ložene nevremenu i vlazi (npr. gondola stajnog
trapa)
SWAP Severe Weather Avoidance Plan (Odobreni)
plan izbegavanja, zaobilaženja (zone) vremenskih
nepogoda
SWARS Surface Weather And Reporting System (v.
AMOS) Sistem osmatranja vremenskih uslova (pri
zemlji, u zoni aerodroma) i obaveštavanja
SWAT Special Weapons And Tacties (Primena) speci-
jalnog oružja i taktike
SWG Supply Working Group (AECMA) Radna grupa za
regulisanje snabdevanja (materijalom)
SWI Stall Warning Indicator Indikator odvajanja stru-
je, gubitka uzgona, stolinga
SWIP System Weapon Improvement Programme Pro-
gram usavršavanja sistema naoružanja
SWIS Satellite Weather Information System Sistem me-
teoroloških informacija preko satelita
SWR Standing Wave Ratio (v. VSWR) Odnos ć
talasa
SWT Supersonic Wind Tunnel č aerotunel
SWY StopWaY Pojas (bezbednog) zaustavljanja
SYNCOM SYNhronous COMmunications satellite Komu-
nikacioni š č satelit u sinhronizovanoj orbiti
SYSOP SYStem OPerator (FAA) Operator sistema (za
umrežavanje na centralnu bazu elektronskih poda-
taka)
TA Traffic Advisory (ACAS, TCAS) Obaveštenje posade
aviona o (drugim) avionima u ć
TA, TR. ALT, TRANS ALT Transition Altitude Prolazna
(nadmorska) visina; visina u blizini aerodroma na
kojoj i ispod koje se visina vazduhoplova daje kao
njegova nadmorska visina (QNH)
TAADC Theater Army Air Defence Command Komanda
vazdušne odbrane kopnenih snaga na vojištu
TAALS Tactical Army Aircraft Landing System Sistem
sletanja vazduhoplova č kopnenih snaga
(na ratne aerodrome)
TAB Tactical Air Base Baza č avijacije
TAB Technical Assistance Bureau (ICAO) Biro za teh-
č ć
TAC Tactical Air Command č vazduhoplovna
komanda; komanda č avijacije
TAC (UHF) TACtical air navigation aids (UHF) naviga-
ciona sredstva č avijacije
TAC Technical Advisory Committee (IATA) Savetodavni
komitet za č pitanja
TAC Technical Affairs Committee (AEA) Komitet za teh-
č pitanja održavanja i š ć vazduhoplo-
va
TAC Terminal Approach Charts Terminalne, aerodrom-
ske prilazne karte
TAC Thrust Assymetry Compensation Kompenzacija
asimetrije, razlike potisaka motora (u č ot-
kaza iedno» motora)
14;j TANGO
TACAN (UHF) TACtical Air Navigation (v. VOR/OME,
VORTAC) Takan; (UHF) č vazdušna naviga-
cija; navigacioni sistem đ azimuta i ra-
stojanja (u odnosu na radio-far)
TACC Tactical Air Command Centre Komandni centar
(operacija) č avijacije
TACDACS Target ACquisition and DAta Collection
System Sistem otkrivanja ciljeva i prikupljanja po-
dataka
TACOS Threat Adaptive Countermeasures Dispensing
System Sistem sejanja sredstava za ometanje pre-
ma pretnjama; sistem ometanja prilagodljiv pret-
njama
TACEVAL TACtical EVALuation č ocenivanje,
vrednovanje
TACIS Technical Assistance for Confederation of Inde-
pendent States č ć Zajednici Nezavi-
snih Država
TACJAM TACtical JAMming č ometanje
TACMS TACtical Missile System Sistem č rake-
ta
TACOR Threat Assessment and COntrol Receiver Pri-
jemnik signala sa ocenom pretnji i izdavanjem na-
đ
TACRAC TACtical Reconnaissance AirCraft č iz-
đ č vazduhoplov
TACS Tactical Air Control System Sistem upravljanja
operacijama č avijacije; sistem (centralizo-
vanog) planiranja i usmeravanja vazduhopiova na
č borbene zadatke
TACS Taxi Aid Camera System Sistem (avionskih) ka-
mera kao ć sredstava pri rulanju i parki-
ranju (u lošim meteorološkim uslovima)
TACS Theatre Air Control System Sistem (zemaljskih i
vazdušnih) elemenata (CRC, CRE, AWACS) na
osnovu kojih se vrši planiranje i usmeravanje avi-
jacije na borbene zadatke (preko centralne ko-
mande)
TACS Theatre Air Control System (USAF) Sistem ele-
menata za planiranje i usmeravanje borbenih dej-
stava avijacije preko centralizovane komande i
decentralizovanin operacija
TACT Transonic AirCraft Technology Tehnologija tran-
č letelica; ispitivanja č krila
u dijapazonu č brzina
TAD Tactical Air Direction đ č avijaci-
je
TAD Telegraphic Airworthiness Directive (FAA) Telegraf-
ska direktiva za plovidbenost
TADAS Tactical Air Defence Alerting System (Radarski)
sistem obaveštavanja č snaga vazdušne
odbrane
TAOC Tactical Air Direction Centre Centar đ
č avijacije
TI.-. ........ A •• :_ f""\_L __
TADIRCM Tactical Aircraft Directed InfraRed CounterMe-
asures Usmerene, laserske infracrvene protivmere
vazduhoplova č avijacije
TADS Tactical Air Defence System č sistem, voj-
ne snage vazdušne odbrane
TADS Target Acquisition and Data System Sistem otkri-
vanja ciljeva i đ podataka
TADS Target Acquisition and Designation Sight Nišanski
radar za otkrivanje i markiranje cilja
TADS Target Acquisition and Designation System Sistem
otkrivanja i markiranja cilja
TAOS Threat Adaptive Dispenser System Sistem pra-
ć podataka o pretnji neprijatelja i automat-
skog izbora najejikasnijeg programa za neutrali-
sanje pretnje
TADWT Tactical Air Defence Weapons Trainer Trenažer
(rukovanja) č naoružanjem vazdušne od-
brane
TAE Track Angle Error Ugaono odstupanje linije puta
TAF Tactical Air Force č avijacija; č va-
zduhoplovne snage
TAF Terminal Area (Aerodrome) Forecast (ICAO) (v. FT)
ć prognoza vremena za terminalnu zonu,
aerodrom
TAFC Tactical Air Force Command Komanda č
avijacije, vazduhoplovnih snaga
TAFOS Tactical Airfield Fuel Dispensing System Sistem
snabdevanja gorivom vazduhoplova č avi-
jacije na ratnim aerodromima
TAFOR Terminal Aerodrom FORecast in full form Detalj-
na prognoza vremena za aerodrom
TAFS Turbine Airlines Fleet Survey (AISL) ć po-
dataka o mlaznoj .floti avio-prevozilaca
TAGS Tactical Aircraft Guidance System č sistem
đ vazduhopiova
TAl Thermal Antilcing č č đ
nja
TAIC Technical Air Intelligence Centre č centar
vazdušnog đ
TALAR TActical Landing Approach Radar Radar za
upravljanje prilaženjem i sletanjem aviona tak-
č avijacije
TALC Tactical Airborne Laser Communications č
avionska laserska komunikacija
TALCM Tomahawk Air Launched Cruise Missile Krsta-
ć raketa tipa Tomahavk lansirana iz vazduha
TALO Tactical Air Launched Decoy č mamac
lansiran iz vazduha
TAM Technical Arrangement Maintenance (JAA) Aran-
žman, sporazum o (priznavanju standarda) teh-
č održavanja (vazduhoplova)
TAMPS Tactical Aircrew Mission Planning System Sistem
planiranja č zadataka posade vazduhoplo-"
va
TANGO Technology Application to Near-term business
plova smanjenjem mase, upotrebom č
i efikasnijih materijala, primenom racionalnijih
č rešenja i racionalizacijom proizvodnje)
kao poslovni cilj u bliskoj ć
TANS Tactical Air Navigation System Sistem č
vazdušne navigacije
TANS Terminal Area Navigation System Sistem naviga-
cije u terminalnoj, aerodromskoj zoni
TAOC Tactical Air Operations Centre Centar upravlja-
nja borbenim operacijama č avijacije
TAOS Tactical Air Operations System Sistem upravlja-
nja borbenim operacijama č avijacije
TAPS Tactical Aircraft Positioning System Sistem raz-
meštaja, baziranja vazduhoplova č avijaci-
je
TAPS Twin-Annular PreSwirl combustor Dvoprstenasta
predvrtložna komora sagorevanja
TAR Tactical Air Reconnaissance č vazdušno iz-
đ
TAR Terminal Approach Radar Terminalni, aerodrom-
ski prilazni radar
TAR Terminal Area surveillance Radar Nadzorni radar
terminalne zone; aerodromski nadzorni radar
TARABS Tactical Air Reconnaissance and Aerial Battlefi-
eld Surveillance č vazdušno đ i
osmatranje vojišta
TARAN Test And Repair As Necessairy Ispitati i opra-
viti prema potrebi
TARC Tactical Air Reconnaissance Centre Centar tak-
č vazdušnog đ
TARC Transport Airworthiness Requirements Committee
(AlA) Komitet za zahteve plovidbenosti transport-
nih vazduhoplova
TARCAP TARget Combat Air Patroi Borbeno vazdušno
patroliranje (iznad neprijateljske teritorije) radi
otkrivanja i uništavanja (neprijateljskih) letelica
TAREWS Tactical Air Reconnaissance and Electronic
Warfare Support č vazdušno đ i po-
drška radio-elektronskim ometanjem
TARMAC TAR MACadam Aerodromska platforma
TARPS Tactical Airborne Reconnaissance Pod System
Podvesni sistem za č vazdušno đ
TARS Terrain Avoidance Radar System Radarski sistem
za izbegavanje terenskih prepreka (u letu na ma-
loj visini)
TARS Tethered Aerostat Radar SystemRadarski sistem
na vezanom balon u, aerostatu
TARTAR Transit ATS Routes Through the Airspace of the
Russian federation Tranzitne rute, sa službama kon-
trole letenja, kroz vazdušni prostor Ruske .federa-
cije
TAS Target Acquisition System Sistem otkrivanja cilje-
va
TAS Traffic Avoidance System Sistem izbegavanja bli-
ti:kih ti:1H:yptn 1J 1Jn7r11J(;nnm «nnhrnr-ain
TAS True AirSpeed Stvarna vazdušna brzina (u odno-
su na miran vazduh)
TASES Tactical Airborne Signal Exploitation System Si-
stem otkrivanja iz vazduha izvora č i na-
đ na njih lovaca-bombardera
TASF Tactical Air Strike Force Udarne č vazdu-
hoplovne snage
TASIS Technical Assisanee to the Commonwealth of In-
dependent States č ć (Evropske Unije)
Zajednici Nezavisnih Država
TASM Tactical Air-to-Surface Missile č raketa
vazduh-površina (zemlje, vode)
TASR Terminal Area Surveillance Radar Nadzorni,
č radar terminalne, aerodromske zone
TASS Tactical Air Support Squadron (USAF) Skvadron
za č vazdušnu podršku
TAST Tactical Assaut Supply Transport č tran-
sportno-desantni vazduhoplov
TAT Total Air Temperature Totalna temperatura vazdu-
ha; temperatura vazduha ć zbog uticaja
nailazne vazdušne struje, č pritiska
TAT TurnAround Time Trajanje priprema za nastavak
leta; vremenski interval osposobljavanja dela
TATC Terminal Area Traffic Control Kontrola letenja
terminalne, aerodromske zone
TATCA Terminal Air Trafic Control Automation (FAA) (v.
CRDA, CTAS) Automatizacija terminalne, aero-
dromske kontrole letenja
TAV TransAtmospheric Vehicle Transatmos.ferska lete-
lica
TAWC Tactical Air Warfare Centre Centar borbene pri-
mene č avijacije
TAWCS Tactical Air Warfare Control System Sistem
upravljanja operacijama č avijacije
TAWCS Tactical Air Weapons Control System Sistem
upravljanja č avionskim naoružanjem;
č sistem upravljanja sredstvima vazdušne
odbrane
TAWS Terrain Awareness and Warning System (v. EGP-
WS) Sistem indikacije mape terena i upozoravanja
(o opasnom približavanju preprekama)
TB Technical Bulletin č bilten
TB True radio Bearing Stvarni radio-smer, azimut (ra-
dio-stanice)
TBD To Be Determined ć se kasnije
TBI Turn and Bank Indicator Indikator skretanja i na-
giba
TBM Tactical Ballistic Missile č č rake-
ta
TBM Theatre Ballistic Missile č ba-
č raketa
TBO Time Between Overhauls Vreme (rada) đ
radova obnove
TBSV Time Between Shop Visits Vreme (rada) đ
dolazaka u radionicu
Tr: ThArmnr.n, miA Termas noi : termaelemenat
145 TOP
TC Total Cycles Ukupan broj ciklusa
TC True Course Stvarni kurs
TC Type Certificate Homologacioni list, sertifikat,
atestat za tip (vazduhoplova, motora ili elise)
TCA Technology Concept Aircraft Vazduhoplov (nove)
tehnološke koncepcije
TCA Terminal Conflict Alert Upozorenje o (nastaloj ili
ć konfliktnoj situaciji (radarski đ
aviona) u terminalnoj, aerodromskoj zoni
TCA Terminal Control Area (v. CBAS) Zona terminalne,
aerodromske kontrole letenja
TCA Transport Category Aircraft Vazduhoplov tran-
sportne kategorije
TCAC Tropical Cyclone Advisory Centre Savetodavni
centar za tropske ciklone
TCAD Traffic and Collision Alert Device Alarmni đ
opasnog približavanja (vazduhoplova) i (izbega-
vanja) sudara
TCAS Traffic alert and Collision Avoidance System (FAA)
(v. ACAS) Sistem alarmiranja opasnog približava-
nja (vazduhopiova} i izbegavanja sudara; tikas
TCB Technical Co-operation Bureau (ICAO) Biro za teh-
č saradnju
TCB Type Certification Board Odbor za homologaciju,
sertifikaciju tipa (vazduhoplova, motora ili elise)
TCC TacticaJ Control Centre Centar upravljanja tak-
č avijacijom
TCC Thrust Control Computer č programira-
nog regulisanja potiska motora
TCC Turbine Case Cooling đ ć š turbine
TCC Turbine Clearance Control Regulisanje zazora
(lopatica) turbine
TCCA Transport Canada Civil Aviation Kanadska civil-
na vazduhoplovna uprava za vazdušni ć
TCDS Type Certificate Data Sheets č podaci,
č specifikacija homologovanog tipa (va-
zduholova, motora ili elise)
TCE-AC Training Centre Evaluation-Air Carrier (FAA)
Ocena školskog centra avio-prezioca
TCF Terrain Clearance Floor (EGPWS) Donja visinska
granica za (bezbedno) nadvišenje terena
TCH Threshold Crossing Height (lLS) (Teoretska) visi-
na nadletanja praga PSS (za putanju u ravni pla-
niranja)
TCH Type Certificate Holder (JAA) Nosilac projekta i
homologacionog lista, sertifikata za tip (vazduh0-
plova, motora ili elise) i nosilac odgovornosti za
ceo proizvod
TCI Terain Clearance Indicator č (relativne vi-
sine) za (bezbedno) nadvišenje terena; radio-visi-
nomer
TCl Transistor-Coupled Logic č kolo sa tranzi-
sorskim spojem
T""'. C!' T .. _U:_ ..... - . .
TCO Training Course Oulline (FAA) Kratak pregled sa-
držaja kurseva za obuku
TCPM Training Centre Program Manager (FAA) Me-
nadžer programa obuke u školskom centru
TCR Tactical Control Radar Radar za č upra-
vljanje
TCR Terrain Clearance Radar Radarsko đ
(bezbednog) nadvišenja terena
TCS Tactical Control System (v. UCS) č sistem
upravljanja (npr. borbenim bespilotnim letelica-
ma)
TCS Total Component Support Puna podrška u radio-
č održavanju avionskih komponenata i obez-
bedivanju rezervnih komponenata
TCTA TransContinental conTrol Area Oblast transkon-
tinentalne kontrole letenja
TCV Temperature Control Valve Termoregulacioni ven-
til; ventil za regulisanje temperature
TCWP Threshold Crossing Waypoint (RNAV) (Trodi-
menzionalna, precizna) č iznad praga PSS
TOAS Tracking and Data Acquisition System Sistem
ć i prikupljanja podataka
TOC Top Dead Centre Gornja mrtva č (hoda kli-
pa)
TOCS Tactical Defence Communications Satellite Tak-
č satelitske vojne komunikacije
TDI TACAN Distance Indicator (Avionski) č
udaljenosti od izabranog (zemaljskog) radio-sred-
stva (u sistemu TACAN)
TOL TouchDown zone Lighting Svetla, osvetljenje zone
prizemljenja
TOOL Time Division Data Link Link, linija prenosa po-
dataka sistemom vremenskog multipleksa, preko
jednog kanala sukcesivnim ustupanjem linije raz-
č vezama u trajanju od nekoliko milionitih
delova sekunde
TOLS Tower Data Link Services Službe kontrolnog tor-
nja za linkovanje, prenos podataka
TOM Time Division MUltiplex Vremenski multipleks;
transponovanje veza preko jednog kanala sukce-
sivnim ustupanjem linije svakoj vezi u trajanju od
nekoliko milionitih delova sekunde
TOMA Time Division MUltiple Access Pristup više kori-
snika kanalu prenosa vremenski razdvojenog tran-
sponovanja veza, preko sistema vremenskog mul-
tipleksa
TONA Task force for Developing Nations Airlines (IATA)
Privremena č grupa za ć avio-prevozi-
ocima zemalja u razvoju
TDOP Time Dilution Of Precision (GPS) Vremensko sla-
bljenje preciznosti (zbog varijacija u č
vremena)
TOP Take-off Decision Point (Hel) (J,AA) č do-
nošeni» nAlllf...n Fi,.., ......... 4' __!
'DR Tear down Deliciency Report Izveštaj o habanju
delova; izveštaj posle defektaže; defektaciona lista
'DRSS Tracking and Data Relay Satellite System Sate-
litski sistem ć i prenosa podataka (na Ze-
mlju)
roWR Terminal Doppler Weather Radar (FAA) Aero-
dromski doplerski meteorološki radar
roz TouchDown Zone Zona prizemljenja, dodira PSS
(prvih 3.000(t ili 915 m od praga PSS)
fDZlCL TouchDown Zone and runway Centre Line lig-
hting Osvetljenje zone prizemljenja i centralne li-
nije, ose PSS
TDZE TouchDown Zone Elevation Visina najviše kote u
zoni dodira PSS, prizemljenja
TDZL Touch Down Zone Lights Svetla zone prizemlje-
nja
TE, TIE Trailing Edge Izlazna ivica
TEAM Technical Engineering And Maintenance Analiza
č problema (u toku š ć vazduho-
plova) sa aspekta inženjeringa i održavanja
TEC Tower Enroute Control service Rutna kontrola le-
tenja od strane službi susednih prilaznih aero-
dromskih kontrola
TEDS Tactical Electronic Decoy System Sistem mama-
ca za č elektronsko ometanje
TEDS Tactical Expandable Drone System Sistem tak-
č bespilotnih letelica jednokratne upotrebe
TEFLON TEtraFluOroethyleNe Teflon
TEHP Thrust Equivalent HorsePower (v. ESHP) Ekviva-
lentna snaga na vratilu (jedinica snage motora za.
turboelisne i neke turboosovinske motore)
TEL TetraEthil lead Tetraetil olovo
TEL Tool and Equipment List Lista alata i opreme
TELECOM TELECOMmunications Telekomunikacije;
veze
TELERAN TELEvision, Radar and Air Navigation Televi-
zijski sistem vazdušne navigacije (kombinacija
avionske elektronske navigacije i kontrole letenja
preko TV prenosa slike podataka zemaljskog rada-
ra na ekran u pilotskoj kabini)
TELEX TEleprinter EXchange Teleks; teleprinterska
razmena (podataka)
TELSAT TElecommunications SATellite š č satelit
za telekomunikacije
TEM Tool and Equipment Manual (v. ITEM) č
alata i opreme (za održavanje)
TEMAC Trailing Edge of the Mean Aerodynamic Chord
Izlazna ivica srednje č tetive
TEMS Turbine Engine Monitoring System Sistem
ć (parametara) turbinskih motora
TEN TransEuropean Networks Transevropske (sao-
ć telekomunikacione i energetske) mreže
TERCOM TERrain COntour Mapping Sistem inercijal-
nog đ ć raketa) sa programiranim
_._--.+-,-- fn):!-n",,., vis in elc« kontrole i samona-
kartografskim podacima kontrolnih č terena
i cilja)
TERCOM Terrain Contour Matching (v. TERPROM, TF,
TFR) ć konture terena; menjanje visine pu-
tanje (rakete) prema reljefu terena
TEREC Tactical Electronic REConnaissance č
elektronsko đ
TERP Turbine Engine Reliability Program Program pra-
ć pouzdanosti turbinskih motora
TERPROM TERrain PROphile MatChing (v. TERCOM,
TF, TFR) ć profila terena; menjanje visine
putanje (rakete) prema profilu terena
TERPs TERminal instrument Procedures (USA) Proce-
dure instrumentalnog letenja u terminalnoj, aero-
dromskoj zoni
TES Total Engine Support Puna podrška u radio-
č održavanju motora i đ rezer-
vnog. motora
TET Turbine Entry Temperature Temperatura (gasova)
na ulazu u turbinu
TEW Tactical Early Warning Daljnje č đ
rano upozoravanje
TEWDS Tactical Electronic Warfare Deception System
č sistem dezinformisanja, obmanjivanja u
elektronskom ratu
TEWS Tactical Electronic Warfare System Sistem tak-
č elektronskog rata; komplet avionskih sred-
stava radio-elektronskog rata vazduhoplova tak-
č avijacije
TF Task Force Operativna grupa; grupa za izvršenje
đ zadatka
TF Terminal Forecast (FAA) (v. TAF) Prognoza vreme-
na za terminalnu zonu; aerodromska vremenska
prognoza
TF Terrain Following ć konfiguracije ze-
mljišta; održavanje stalne visine u odnosu na re-
lje( terena
TFC Total Fuel Capacity Ukupan kapacitet goriva
TFG Traffic Forecast Group (EANPG) Grupa za pred-
vidanje, č planiranje (vazdušnog) sao-
ć
TFE TurboFan Engine Turbofenski motor
TFIS Traffic Flow Investigation System (EUROCON-
TROL) Sistem istraživanja (obima) protoka, tokova
ć
TFM Traffic Flow Management Upravljanje protokom,
tokovima vazdušnog ć
TFR Temporary Flight Restriction (FAA) Privremena
č letenja
TFR Terrain-Following Radar (v. TERCOM, TERPROM,
TF) Radar za ć reljefa terena, za izbegava-
nje, zaobilaženje terenskih prepreka
TFITA Terrain Following/Terrain Avoidance ć re-
ljefa terena i izbegavanje, zaobilaženje prepreka
TFTS Terrestrial Flight Telephone System (v. AGRAS) Si-
stem avionske telefonske veze sa zemljom (za put-
TFU 147 TKE
TFU Technical Follow-Up (Airbus) č ć
(vazduh oplova posle prodaje)
TFW Tactical Fighter Wing Ving č č avi-
ona
TFZ TraFfic Zone Zona (vazdušnog) ć
TGB Transfer GearBox Prenosna č kutija;
č kutija prenosa pogona sa osovine glav-
nog rotora helikoptera na reduktor ć
agregata
TGL Temporary Guidance Leaflet Podlistak, listovi sa
privremenim uputstvima
TGL Touch-and-Go Landing Sletanje sa dodirom PSS
i produžavanjem
TGS Taxiing Guidance System Sistem đ (vazdu-
hoplova) u toku rulanja
TGS Test Ground Station Zemaljska ispitna stanica
TGS True Ground Speed Stvarna putna brzina; stvar-
na brzina u odnosu na zemlju
TGSE Test Ground Support Equipment Oprema za ispi-
tivanja na zemlji
TGSM Terminally-Guided SubMunitions Potkalibarska
municija sa đ u blizini cilja, na završnom
delu trajektorije
TGT Turbine Gas Temperature Temperatura (izlaznih)
gasova turbine
TH Transition Height Prolazna (relativna) visina
TH True Heading Stvarni kurs
TH, TNH Turn Height Relativna visina (vršenja) zao-
kreta
THAAD(S) Theatre (of) High Altitude Air Defence
(System) (v. SOl) (Sistem) vazdušne odbrane presre-
tanjem (neprijateljskih) raketa na velikoj visini
THEL Tactical High Energy Laser č laser velike
energije; č ć laser
THERP Techniques for Human Error Rate Prediction Me-
todika đ č ljudskih grešaka
THIR Temperature and Humidity Infrared Radiometer In-
fracrveni radiometar za đ temperature i
vlažnosti
THP Thrust Horse Power č snage kombinacije
motor-elisa transformisane u č i/ili potisnu
silu
THR THreShold Prag PSS
THS Trimmable Horizontal Stabilizer ć hori-
zontalni stabilizator
TlA Type Inspection Authority (Authorization) (FAA) Nad-
ležnost š ć za pregled i proveru tipa (va-
zduhoplova)
TIALD Thermal-Imaging Airborne Laser-Designation Ter-
movizijsko otkrivanje i lasersko markiranje (cilja)
iz vazduha
TIAS Target Identification Acquision System Sistem
l.nrP;f; ...... ; ...... ... .. : _ _:1_"_
TIB Technical Information Bulletin č informativ-
ni bilten
TIBA Traffic Information Broadcast by Aircraft (ICAO)
Emitovanje informacija (posade) vazduhoplova o
(svom) položaju (u đ uslovima)
TIBS Tactical Information Broadcast Service Služba
emitovanja, prenosa č informacija
TIBS Telephone Information Briefing Service (FAA)
Služba (kontinualnog) obaveštavanja (o meteoro-
loškim podacima) na telefonski poziv
TICC Technical Information and Communications Com-
mittee (ATA) č komitet za infomacije i komu-
nikacije
TIO Tactical Information Display Prikaz, displej tak-
č informacija
TIDIS Time and DIStance (to go) Vreme leta i rastoja-
nje (do zadate č na ruti)
TIES Tactical Information Exchange System Sistem raz-
mene č informacija
TIFS TotallnFlight Simulator (v. VISTA) Složena opitna
letelica, vazdušni simulator za modeliranje vazdu-
hoplova promenljive stabilnosti
TIG Tungsten Inert Gas č zavarivanje u neutral-
nom gasu upotrebom elektrode of volframa
TILS Tactical Instrument Landing System Sistem sleta-
nja po instrumentima aviona č avijacije
TIP Turbine Inlet Pressure Pritisak na ulazu u turbinu
TIPI Tactical Informations Processing and Interpretation
Obrada i interpretacija, dešifrovanje č po-
dataka
TIR Total Indicator Reading (v. FIR) Puni otklon kazalj-
ke instrumenta
TIR Tracking and Interrogation Radar Radar za
ć i legitimisanje (cilja)
TIROS Television InfraRed Observation Satellite Tiros;
š č satelit za termovizijsko osmatranje
TIS Time ln Sevice Vreme efektivnog leta (od poleta-
nja do sletanja vazduhopIova)
TIS Traffic Information Service Služba informisanja
(vazduhoplova) u letu; linkovanje podataka (rada-
ra kontrole letenja) na displej u pilotskoj kabini
TIT Turbine Inlet Temperature Temperatura gasne stru-
je na ulazu u turbinu
TIWT Terrain-InducedWindshear and Turbulence Smica-
nje vetra i turbulencija usled (toplotnog) stanja i
reljefa terena
TIZ Traffic Information Zone Zona informativnog op-
služivanja vazdušnog ć
TJE Turbo.let Engine Turbomlazni motor
TJP Turbo.Jet Propulsion Turbomlazni pogon, motor
TJS Tactical Jamming System Sistem č ometa-
TL, TLV, TRANS LEV Transition Level Prolazni nivo;
najniži raspoloživi nivo leta iznad prolazne (nad-
moske) visine
TLA Thrust (Throttle) Lever Angle (v. PLA) Ugao ko-
mandne č gasa
TLAM Tomahawk Land Attack Missile Raketa tipa To-
mahavk za napad na zemaljske ciljeve
TLC Total Lifecycle Care (Collins) (Program) komplet-
nog snabdevanja delovima, izdavanja u zakup i
opravkama komponenata (prema izboru korisnika
Kolinsove opreme)
TLOF Touchdown and Lift-Off Area (HeL) (ICAO) Po-
vršina prizemljenja i poletanja (helikoptera)
TLS Tactical Landing System Sistem obezbedenja sle-
tanja vazduhoplova č avijacije
TLS Target Level of Safety Ciljni, zacrtani nivo bez-
bednosti
TLV Threshold Limit Value Maksimalna dozvoljena
vrednost; gornji prag (npr: koncentracije gorivnih
para)
TLWSF Tactical LightWeight Strike Fighter Laki č
lovac-bombarder
TM Tactical Missile č raketa
TMA TerMinal control Area (v. TCA) (ICAO) Zona termi-
nalne, aerodromske kontrole letenja
TMA Terminal Manoeuvering Area Aerodromska zona
manevrisanja, letenja po krugu
TMA Traffic Management Advisor (Strategijski) plan
rutnog regulisanja vazdušnog ć (u siste-
mu slobodnog letenja) prema realnim uslovima i
kapacitetima aerodroma
TMC Terminal Control Centre Centar aerodromske,
terminalne kontrole letenja
TMC Thrust Management Computer č za pro-
gramiranje potiska (motora)
TMCS Thrust Management Computing System Kompju-
terski sistem programiranog regulisanja potiska
TMD Tactical Munition Dispenser Sejač kontejner tak-
č ubojnih sredstava, municije
TMD Theatre Missile Defence Protivraketna odbrana
u zoni vojišta
TMG Touring Motor Glider Motorna jedrilica
TML Television Microwave Link Mikrotalasni TV link,
linija prenosa podataka
TMMD Tactical Moving Map Display Displej, č
pokretne mape vazduhoplova č avijacije
TMN True Mach Number Stvarni Mahov broj
TMPA Traffic Management Programme Alert (FAA) (v.
STMP) Obavestenje pilota (preko NOTAM-a) o po-
stojanju posebnog programa regulisanja va-
zdušnog ć kontrole letenja
TMS Thrust Management System Sistem programira-
nog regulisanja potiska, režima rada motora
Th",c:t Mnrllll"tinn S.i<fpm rooulisania nn_
TMSP Thrust Mode Select Panel Komandni panel reži-
ma rada motora
TMU Total vertical error Measurement Unit (HMU) Ze-
maljski đ za merenje stvarne visine leta radi
kontrole uticaja meteoroloških faktora na avionski
sistem indikacije visine
TMU Traffic Management Unit (FAA) Stanica za regu-
lisanje vazdušnog ć kontrolu letenja
TN True North Stvarni sever
TNA TurN Altitude (Nadmorska) visina (vršenja) zao-
kreta
TNEL Total Noise Exposure Level Nivo ukupnog, su-
marnog dejstva buke
TNH TurN Height (Relativna) visina (vršenja) zaokre-
ta
TNR NonRadar Transfer of control (message) (Poruka
o) preuzimanju neradarske kontrole (letenja)
TNSM Task Numbered Shop Manual č pri-
č sa numerisanim redos ledom operacija
TO, TIO, TKOF Take-Off Poletanje
TOA Time Of Arrival Vi-eme dolaska, sletanja
TaC Table Of Content Sadržaj
TaC, TIC Top Of Climb Završetak penjanja
TaC Transfer Of Communications Prenos komunikaci-
ja (npr. CPDLC, VDL)
TaC Transfer Of Control Preuzimanje kontrole letenja
(od službe druge službe kontrole); prelazak na fre-
kvenciju druge službe kontrole letenja
TOCW. Take-Off Configuration Warning Upozorenje o
(nepravilnoj) konfiguraciji za poletanje
TOD Take-Off Distance Dužina poletanja; poletna
dužina
TOD, TIO Top Of Descent Visina prelaska u poniranje
TODA Take-Off Distance Available Raspoloživa dužina
za poletanje
TaOR Take-Off Distance Required Potrebna dužina za
poletanje
TODRH Take-Off Distance Required, Helicopter Potreb-
na (horizontalna) dužina poletanja helikoptera
(do dostizanja visine od 10,7 m)
TOFL Take-Off Field Length Dužina staze za poletanje
TOGA, TO/GA Take-Off Go Around (Postavljanje sna-
ge motora za) poletanje ili produžavanje
TOGW Take-Off Gross Weight Ukupna masa (vazdu-
hoplova) na poletanju
TaL Take-Off and Landing Poletanje i sletanje
TOM Take-Off Mass (ICAO) Masa (vazduhoplova) na
poletanju
TOMS Total Ozone Mapping Spectrometer Spektrome-
tar za izradu mape ozonskog č
TOPM Take-Off Performance Monitoring ć per-
formansi poletanja
TOR Tentative Operational Requirements Prethodni
č zahtevi
TOCA T!:lk'aJ)ff Olin .Il\J'::1iJ.:::Ihla RnC'nnln:;j,,1'1 rlll:;il'1l'1 7rL
IVHH 149
TRH
TORR Take-Off Run Required Potrebna dužina zaleta,
č za poletanje
TOS Traffic Orientation Scheme Šema usmeravanja sa-
ć
TOS Tranfer Orbit Stage Stepen rakete za izbacivanje
korisnog tereta u višu orbitu
TOSTA Take-Off Safety Training Aid (Boeing) Dopuna
programa obuke č osoblja) radi po-
ć bezbednosti u toku poletanja
TOT Time Over Target Vreme nadletanja cilja
TOT Turbine Outlet Temperature Temperatura na izla-
zu iz turbine
TOW Take-Off Weight Masa na poletanju
TOW Tube-launched Optically-tracked Wire-guided
TOW-raketa; (raketa) lansirana iz cevi, č
ć žicom đ
TOWA Terrain and Obstacle Warning and Avoidance
Upozorenje o približavanju terenu i preprekama i
izbegavanje (sudara)
TP Turning Point č zaokreta
TPA Traffic Pattern Altitude (Nadmorska) visina lete-
nja po aerodromskom krugu, visina aerodromskog
kruga letenja
TPAR Tactical Penetration Aid Rocket Raketa za elek-
tronsko ometanje radi ć dejstva tak-
č avijacije
TPDT Triple Pole, Double Throw (switch) Tropolni dvo-
smerni č
TPE TurboProp Engine Turboelisni motor
TPED Tasking, Processing, Exploitation and Distribution
Dobijanje zadatka (za đ bespilotnim lete-
ticama), obrada, analiza i distribucija podataka
TPI Target Position Indicator č položaja cilja
TPI TurboProp International (BMW, Rolls-Royce, SNEC-
MA) Oznaka turboelisnog motora đ u koo-
peraciji (navedenih đ č
TPIS Tire Pressure Indicating System Sistem indikacije
pritiska u pneumaticima
TPM Technical Policy Manual (IATA) č teh-
č procedura
TPMU Tire Pressure Monitor Unit Monitor pritiska u
pneumaticima
TPS Thermal Protection System Sistem č zašti-
te
TQM(S) Total Quality Management (System) (Sistem)
upravljanja ukupnim kvalitetom
TR Tactical Reconnaissance č đ
TR Temporary Revision Privremena revizija, izmena
TIR Thrust Reverser Gasna č č potisnog
mlaza
T·R Transformer-Rectifier č
TR Type Rating š ć za tip (vazduhoplova)
TRA RAdar Tranfer of control Transfer, predaja radar-
ske kontrole letenja
TRA Traffic Resolution Advisory (ACAS,TCAS) Uputstvo
za rešenje konfliktne situacije, opasnog pri-
bližavanja (vazduhoplova)
TRAC Tactical RAdar Correlator (v. DCMAC) č
radar za korelaciju, sravnjivanje podataka osma-
tranog terena sa digitalnom mapom toga terena
TRAC Telescoping Rotor Aircraft Žiroplan sa teleskop-
skim, č ć krakovima rotora
TRAC Terminal Radar Approach Control (v. TRACON)
Terminalna, aerodromska prilazna radarska kon-
trola
TRAC Total Radiation Aperture Control antenna Upra-
č antena sa ukupnim č otvora
TRAC TRansportable Air traffic Control system Mobilni
sistem kontrole letenja
TRACALS TRAffic Control, Approach and Landing
Systems Sistemi regulisanja ć kontrole
letenja i upravljanja prilaženjem i sletanjem (va-
zduhoplova)
TRACE Test equipment for Rapid Automatic Checkout
and Evaluation Ispitna oprema za brzu automatsku
proveru i ocenu
TRACON Terminal Radar Approach CONtrol (FAA) (v.
TRAC) Terminalna, aerodromska prilazna radar-
ska kontrola
TRACS Tool for Rapid Advanced Cockpit Simulation
(Honeywell) Softver za brzo (trodimezionalno) mo-
deliranje usavršene pilotske kabine
TRADAC TRAjectory Determination and Acquisition
Computation č parametara trajektorije
TRAM Target Recognition and Attack Multisensor system
Višesenzorski sistem prepoznavanja cilja i nano-
šenja udara
TRANSPONDER TRANSmitter and resPONDER Tran-
sponder
TRANSCEIVER TRANSmitter and reCEIVER Primopre-
dajnik
TRAP Tactical receive equipment and Related APplicati-
ons Oprema za prijem č podataka i odgo-
ć aplikacije
TRC Terminal Radar Control Terminalna, aerodromska
radarska kontrola
TRC Tube fl Rayons Cathodiques (CRT) Katodna cev;
ekran
TRCV TRi-Color Visual approach slope indicator Troboj-
ni vizuelni, svetlosni indikator nagiba prilazne
ravni
TRO Towed Radar Decoy č mamac sa radarom
TRE Type Rating Examiner č za š ć za
tip
TRF Tuned Radio Frequency receiver Rezonantni ra-
dio-prijemnik podešen na (radnu) radio-frekvenci-
ju
TRFTllrhinA J=r".3rnn ..... •••. __ ..L l'
TRI Type Rating Instructor Instruktor obuke za (odre-
đ tip (vazduhoplova)
TRIXS Tactical Reconnaissance Intelligence Exchange
System Sistem razmene, prenosa č iz-
đ č podataka
TRLVL TRansition LeVel Prolazni, tranzitni nivo (u
poniranju)
TRN Terrain Reference Navigation Navigacija prema
orijentirima na terenu
TRP Thrust Rating Panel Panel za postavljanje snage
motora, potiska (u sistemu digitalnog upravljanja
i đ vazduhoplova)
TRRA Tilt Rotor Research Aircraft Eksperimentalni va-
zduhoplov sa zaokretnim, povratnim glavnim roto-
rom
TRS Tropical Revolving Storm Tropski ciklon
TRSA Terminal Radar Service Area (FAA) Terminalna,
aerodromska zona radarske službe kontrole lete-
nja
TRSB Time Reference Scanning Beam (MLS) Skenira-
ć snop sa vremenskom bazom, sa merenjem vre-
menskih intervala emitovanja i povratka odbijenih
signala
TRSR Taxi and Runway Surveillance Radar Nadzorni
radar ruine i poletno-sletne staze
TRT Take-oil Rated Thrust Potrebna snaga motora,
potisak za poletanje (za relevantne uslove)
TRT Time Reference Technique Metoda merenja vre-
menskih intervala (npr. đ emitovanja i prije-
ma reflektovanih signala pri radarskom pre-
traživanju]
TRTO Type Rating Training Organisation Organizacija
za obuku za sticanje š ć za tip (vazduho-
plova)
TRU Transformer Rectifier Unit Transformator-ispra-
vljač
TS Total Support Puna podrška (npr: u održavanju
motora, komponenata i dr. i obezbedenju rezer-
vnih delova)
T/S TurboShalt (engine) Turboosovinski (motor), mla-
zni motor za pogon (pretežno) helikoptera
TSA Tail Strike Assembly Sklop repnog odbojnika
(aviona)
TSA Temporary Segregated Area Privremeno izdvoje-
na zona
TSATLC TranSATLantiC Transatlantski
TSB Telecommunications Standardization Bureau (ITU)
Biro za standardizaciju telekomunikacija
TSB Transportation Safety Board Odbor za bezbednost
ć
TSC Tactical Satellite Communications č satelit-
ske komunikacije
TTF Test To Failure Ispitivanje do otkaza
TTFF Tima To First Fix Vreme (leta) do prve (naviga-
TIG Time To Go Vreme leta (do cilja); ostatak vre-
mena leta
TIH Tactical Transport Helicopter č transportni
helikopter
TIl Time-To-Intercept Vreme do presretanja, udara
TTIO Turbofan Technology Integrator/Demonstrator
(PWC) Eksperimentalni turbofenski motor složene
tehnologije
TIL Tuned To Localizer Postavljennajrekvenciju kur-
snog radio-fara PSS
TIO Time To Overhaul Vreme rada do radova obno-
ve, revizije
TIPTacties, Techniques and Procedures Taktika, tehni-
ka i procedure (npr. vazdušnog đ
TIS Time To Station Vreme (leta) do ć stani-
ce
TIS Total Technical Support Puna č podrška
(na održavanju vazduhoplova)
TTT Template Tracing Technique Tehnika crtanja
šablona
TIT Time To Target Vreme (leta) do cilja
TTW Time To Waypoint (RNAV) Vreme (leta) do kon-
trolne č na ruti
TUAV Tactical Unmanned Air Vehicle č bespilot-
na letelica
TUC Time of Usefull Consciousness (v. EPT) Vreme sve-
snog stanja (posade) za efikasno obavljanje zada-
taka (posle dekompresije)
TURBOPROP, TIP TURBine engine-PROPeller (v. TIP;
PROPJET) Turbinski motor č se ć deo
energije koristi za pokretanje elise; turboelisni
avion
TVA Tuned Vibration Absorbers (ANC) š č vi-
bracija izazivanjem sinhronizovanih, fazno pome-
renih za 180° vibracija i njihovim superponira-
njem
T-VASI Tee Visual Approach Slope Indicator Vizuelni,
svetlosni u obliku slova T indikator nagiba prila-
zne ravni
TVC Thorough Visual Check Detaljan vizuelni pregled
TVCS Thrust Vector Control System Sistem upavljanja
vektorisanjem silom potiska
TVC Turbine Vane Cooling đ sprovodnih lopa-
tica turbine
TVE Total Vertical Error Ukupna vertikalna, visinska
greška; greška đ stvarne i dodeljene visine,
nivoa leta
TVOR, T-VOR Terminal VOR Terminalni, aerodromski
VOR
TVS Thrust Vectoring System Sistem vektorisanja si-
lom potiska, sistem upravljanja skretanjem poti-
snog mlaza
TW Tail Warning (Radarsko) upozorenje za opasnost
otpozadi
TWAC 151 UHDT
TWAC Tactical Weather Analysis Centre č sinop-
č centar (vazduhoplovnih snaga)
TWCRT Travelling Wave Cathode Ray Tube Katodna
cev sa progresivnim, ž ć talasom
TWDL Two Way Data Link Link, linija dvosmernog
prenosa podataka
TWEB Transcribed WEather Broadcast (WSFO) (v. RO-
FOR) (Kontinualno) registrovanje i emitovanje
meteoroloških podataka; automatska predaja me-
teoroloških podataka za pilote
TWIP Terminal Weather Information for Pilots Obavešte-
nja za pilote o meteorološkim uslovima u termi-
nalnoj, aerodromskoj zoni
TWP Technical Work Programme in the air naviqatlon fi-
eld (ICAO) Program č aktivnosti na polju
vazdušne navigacije
TWR Thrust-to-Weight Ratio Odnos č (ili potisne)
sile i mase
TWR ToWeR, aerodrome control (Kontrolni) toranj;
aerodromska kontrola letenja
TWR Turbulence-detecting Weather Radar Meteoro-
loški radar koji otkriva turbulenciju
TWS Tactical Warning System č sistem (otkriva-
nja opasnosti i) javljanja, upozoravanja
TWS Tail Warning System Sistem upozorenja na opa-
snost otpozadi
TWS Track While Scan radar (v. ADT) đ č radar
za ć svih ciljeva u zoni pokrivanja pokazi-
vanjem podataka za č ciljeve pri
kružnom pretraživanju
TWT Transonic Wind Tunnel č aerotunel
TWT Travelling Wave Tube (v. SSPA) Elektronska cev,
lampa sa progresivnim, ž ć talasom
TWY Taxi WaY Rulna staza
TWYL TaxiWaY Link Spojnica ruine staze
UA Upper Area Gornji vazdušni prostor
UAA Upper Advisory Area (v. UDA) Savetodavna oblast
gornjeg vazdušnog prostora; gornja savetodavna
oblast
UAB Until Advise By Do (dobijanja) obaveštenja od
UAC Upper Area control Centre Centar kontrole (lete-
nja) gornjeg vazdušnog prostora
UAD Upper ADvisory route (v. UDR) Ruta u gornjem
vazdušnom prostoru sa savetodavnom kontrolom
letenja; gornja konsultativna ruta
UAM Underwater-to-Air Missile Raketa podvodni obje-
kat, podmornica-avion
UAR, UART Universal Asynchronous Receiver-Transmit-
ter Univerzalni asinhroni primopredajnik
UAR Upper Air Route Ruta u gornjem vazdušnom
prostoru; gornja vazdušna ruta
UARS Upper Atmosphere Research Satellite Satelit za
istraživanje gornjih slojeva atmosfere
UAS Upper Air Space Gornii vazdušni orostor
UAV Unmanned Aerial Vehicle Bespilotna letelica
UBE UltraBy-pass Engine (v. UHB) č
dvostrujni) motor ultravelikog stepena obilaznosti
(vazduha)
UC Under Construction U izgradnji
UCAV Unmanned (Uninhabited) Combat Air Vehicle Bes-
pilotna borbena letelica
UCD Universal Cockpit Display (v. PDA, PPA) Univer-
zalni prenosni displej u pilotskoj kabini (povezan
sa č sa memorisanim navigacionim kar-
tama, kontrolnim listama, avionskim č
i dr.)
UCN Unique Component identification Number (ATA) Je-
dinstven identifikacioni broj komponente
UCR Unsatisfactory Condition Report Izveštaj o neza-
ć
UCV Universal Control System Univerzalni sistem
upravljanja (npr. borbenim bespilotnim letelica-
ma)
UDA Upper aDvisory (service) Area (v. UAA) Savetodav-
na oblast gornjeg vazdušnog prostora; gornja sa-
vetodavna oblast
UDF Ultrahigh frequency Direction Finding station Ra-
dio-goniometrijska stanica ultravisoke č
UDF UnDucted Fan č motor sa nekanali-
sanim .fenskim lopaticama
UDR Upper aDvisory Route (v. UAD) Ruta u gornjem
vazdušnom prostoru sa savetodavnon kontrolom
letenja; gornja konsultativna ruta
UEF Uncontained Engine Failure š ć motora sa
otkidanjem i izletanjem delova turbine i/ili kom-
presora izvan motora
UER Unscheduled Engine Removal Prevremena, ne-
planirana zamena motora
UFIR Upper Flight Information Region Gornja oblast
letnih informacija
UFN Until Further Notice Do daljnjeg; do prijema sle-
ć obaveštenja, izveštaja, objave
UFO Unidentified Flying Objects Neidentiflkovani le-
ć objekti; NLO
UFR Upper Flight Region Oblast letenja u gornjem va-
zdušnom prostoru; gornja oblast letenja
UH Utility Helicopter Helikopter opšte namene
UHA UltraHigh Altitude Vrlo velika visina; stratosfera
UHB UltraHigh By-Pass č dvostrujni mo-
tor) vrlo velike obilaznosti (vazduha)
UHBR UltraHigh By-Pass Ratio (v. USE) č
dvostrujni motor) vrlo velikog stepena obilaznosti
(vazduha)
UHC Unbumed HydroCarbons Nesagoreli ugljovodo-
nici
UHCA UltraHigh Capacity Aircraft Vazduhoplov izuzet-
no velikofT krmar-item
UHF UltraHigh Frequency (300-3.000 MHz) Ultravisoka
č (decimetarski talasi)
UHPwa UltraHigh Pressure Water Blast Skidanje sloje-
va (boje, prljavštine) sa metala mlazom vode pod
velikim pritiskom
UIC Upper Information Centre Centar (letnih) informa-
cija za gornji vazdušni prostor; gornji informativ-
ni centar
UIR Upper flight Information Region Oblast letnih in-
formacija gornjeg vazdušnog prostora; gornja
oblast letnih informacija
UIT Union Internationale des Telecommunications
đ unija telekomunikacija
UL UnLeaded (aviation gasoline) Bezolovni (avio-ben-
zin)
ULA Ultralight Aircraft Ultralaki vazduhoplov
ULB Underwater Locator Beacon Podvodni lokacioni
radio-far
ULD Underwater Locating Device Sredstvo za podvod-
no otkrivanje položaja; podvodni lokator
ULDT Unable Lower Due Traffic Ne može naniže, na
manju visinu zbog ć
ULM Ultra Legere Mototis» Ultralaki (vazduhoplov) sa
motorom
ULR Ultralong Range Ultraveliki dolet, domet, radi-
jus dejstva
ULSI Ultra Large Scale Integration Ultravisoki stepen
integracije; grupisanje ultravelikog broja eleme-
nata na jednom č
UNAP UNable to APprove Ne može da se odobri
UNEP United Nations Environment Programme Pro-
gram Ujedinjenih nacija za zaštitu životne sredine
UNICOM UNiform (UNiversal) COMmunications system
(aeronautical advisory station) (Nedržavni) uniformni
(univerzalni) sistem komunikacija (vazduhoplovna
savetodavna stanica na nekim aerodromima)
UNSA Unmanned Naval Strike Aircraft Jurišni bespilot-
ni avion č avijacije
UOC Ultimate Operational Capability Krajnje operativ-
ne ć
UPA Units Per Ass(embl)y Komada po sklopu
UPAS Universal Pilot Application Service Univerzalna
služba zapošljavanja pilota (preko interneta)
UPT User Preferred Trajectory (for cruise) Preferentna,
najpogodnija č putanja leta (za režim kr-
starenja)
UR Unsatisfactory Report Izveštaj o nedostacima (npr.
vazduhoplovnog naoružanja i opreme)
URAV Unmanned Reconaissance Air Vehicle Bespilotna
đ č letel ica
UREKA Universal Rotor Excitation Kinetic Absorber Uni-
verzalni č š č pobude (vibracija)
rotora (helikoptera)
URET User Request Evaluation Tool (FAA) Ocena, son-
daža đ razdvajanja aviona na va-
sistemu slobodnog letenja) na osnovu radarskog
ć svih aviona ivetra
URITS USAFE Rangeless Interim Training Sistem (v.
ACMI) Sistem privremenih manevarskih vežbi va-
zduhoplovnih snaga SAD u Evropi bez đ
nog) poligona i bez fiksne zemaljske opreme za
ć i snimanje uspešnosti manevara
URR Unscheduled Removal Rate Koeficijenat neplan-
skih, prevremenih skidanja (komponenata sa va-
zduhoplova)
UlS UnServiceable Neupotrebljiv; neispravan
USAF United States Air Forces (Suvozemne) vazduh 0-
plovne snage SAD
USAFE United States Air Forces Europe Vazduhoplov-
ne snage SAD u Evropi
USARA United States Air Racing Association Udruženje
za vazdušne trke SAD
USATS United States Air Traffic Service Služba kontro-
le letenja SAD
usa Upper Side Band Gornji č opseg
usa Upper Surface Blowing Oduvavanje č
sloja) sa gornjake krila
USC User Support Cell (EUROCONTROL) Služba (cen-
trale Evrokontrole u Briselu) za informacije i sa-
vete o minimalnim zahtevima avionske opreme za
letenje u uslovima smanjenog vertikalnog razdva-
janja, RSVM
USCG United States Cost Guard Obaiska straža SAD
USD Ultimate Strength Design č projektova-
nje na č č ć
USMAC United States Marine Air Corps Avijacija po-
morsko-desantne pešadije SAD
USN United Stats Navy Ratna mornarica SAD
USNOF United States NOTAM OFfice (FAA) NOTAM
biro SAD
USPA United States Parachute Association Padobran-
sko udruženje SAD
UST Underground Storage Tank Podzemni, ukopani
skladišni rezervoar
UlT, UT Universal Time (v. UTC; Z) Univerzalno
č vreme; vreme po č meridijanu
UT Utility Twin (Laki) višenamenski dvomotorni (va-
zduhoplov)
UTA Upper conTrol Area Gornja kontrolisana oblast
letenja
UTC Universal Time, Co-ordinated (v. GMT, Z) Usa-
glašeno univerzalno vreme
UTM Universal Transverse (Transversal) Mercator Uni-
verzalna transverzalna merkatorska projekcija
UTT Utility Tactical Transport Transport avionima
opšte namene; transportni avion opšte namene
UTTAS Utility Tactical Transport Aircraft (Aerial) System
Sistem č vojnog (vazdušnog) transporta
višenamenskim helikopterima
UTT.H Utility Tactical Transport Helicopter Višenamenski
153 VDOP
UUT Unit Under Test đ (komponenta, instrume-
nat, sistem) na ispitivanju
UV UltraViolet radiation Ultravioletno č
UWB Ultra Wide Band Ultraširoki opseg (transmisije
vrlo slabih signala)
UWY Upper airWaY Vazdušni put u gornjem va-
zdušnom prostoru; gornji vazdušni put
VA Volcanic Ash Vulkanski pepeo
VAAC Vectored (thrust) Aircraft Advanced (flight) Control
Usavršeno upravljanje vazduhoplovom ć
vektorisanja silom reaktivnog mlaza motora
VAAC Volcanic Ash Advisory Centres Informacioni
centri ć kretanja) vulkanskog pepela
VAC Visual Approach Chart Karta vizuelnog pri-
laženja
VAC Volts, Alternating Current Volti č stru-
je
VACBI Video And Computer Based Instructions Obuka
ć videa i č
VAFTAO Volcanic Ash Forecast Transport And Deposi-
tion Prognoze o kretanju i taloženju vulkanskog
pepela
VAL Visual Approch and Landing chart Karta za vizuel-
no prilaženje i sletanje
VAMVisual Approach Monitor Monitor za kontrolu vi-
zuelnog prilaženja na sletanje
VAN(runway control) VAN Vozilo za kontrolu, pregled
PSS
VANT Vibration And Noise Tester đ za ispitivanje
vibracija i buke
VAP Visual Aids Panel (ICAO) Ekspertska grupa za vi-
zuelna sredstva
VAPC Variable Absolute Pressure Controller Regulator
apsolutnog pritiska na izlazu iz turbokompresora
u zavisnosti od pritiska punjenja u usisnim vodu
(klipnih motora)
VAPI Visual Approach Path Indicator Vizuelni pokazi-
č prilazne putanje
VAR magnetic VARiation Magnetna deklinacija
VAR Visual-Aural radio Range (v. VOR) č
(VHF) radio-far (zamenio ga VOR)
VAR Volcanic Ash (Activity) Report Izveštaj o (aktivno-
sti) vulkanskog pepela
VAR Volt-Ampere Reactive Reaktivni volt-amper
VARICAM VARiable CAMber Promenljiva krivina (ae-
roprofila)
VARISTOR VARiable resiSTOR Varistor; promenljivi
otpornik
VAS Visual Augmentation System Sistem ć vi-
dljivosti
VASI(S) Visual Approach Slope Iridicator (System) (Si-
stem) vizuelne, svetlosne indikacije nagiba prila-
zne ravni
1\ ••: __:_ 01""\'-
VATE Versatile Affordable Turbo Engine program (suc-
cessor to IHPTET) (USA) Program razvoja višena-
menskog, po ceni dostupnog turboosovinskog mo-
tora (novi program posle IHPTET)
VATE Versatile Automatic Test Equipment Višenamen-
ska automatska ispitna oprema
VATLS Visual Airborne Target Locator System Sistem vi-
zuelnog otkrivanja i đ položaja cilja (sa
helikoptera)
VATOL Vertical Attitude Take-off and Landing Poletanje
i sletanje pri vertikalnom položaju trupa (vazdu-
hoplova)
VAV Variable Air Volume Promenljiva č protok
vazduha (u sistemu klimatizacije zona aviona ili
đ elektronske opreme)
VAWS Voice Alarm Warning System Sistem upozorenja
alarmiranjem glasom
VBV Variable Bleed Valve Ventil promenljivog protoka
za ć ispuštanje vazduha iz kompresora
VBV Variable By-Pass Valve Obilazni ventil promen-
ljivog protoka
VCC Variable Camber Control Komanda promene kri-
vine (aeroprofila)
VCC Visual Cueing and Control Prostorna orijentacija
preko prikaza horizonta i terena na primarnom
displeju (umesto ADI)
VCE Variable Cycle Engine Motor sa promenljivim
č ciklusom rada
VCO Voltage Controlled asciI/ator Naponski kontroli-
san oscilator; generator oscilacija sa regulisa-
njem napona
VCPS Velocity Control Propulsion System Pogonski si-
stem, motor za korekciju brzine leta
VCS Vehicle Control System Komandni sistem leteli-
ce; sistem komandi za postavljanje položaja i kur-
sa letelice prema signalima sistema đ
VCS Voice Command System Sistem upravljanja gla-
som
V1CTOL Vertical/Conventional Take-off and Landing ver-
tikalno ili konvencionalno poletanje i sletanje
VCU Voltage Control Unit Regulator napona
VOAVertical Descent Angles Prilazni uglovi na karta-
ma nepreciznog prilaženja
VOCVolts Direct Current Volti jednosmerne struje
VOEVVertical DEViation č odstupanja (va-
zduhoplova) od profila leta u vertikalnoj ravni
VOF Very high frequency Direction Finding station Ra-
dio-goniometrijska stanica vrlo visoke č
VOGS Visual Docking Guidance System Vizuelni sistem
đ (vazduhoplova) na parking poziciju, put-
č most (posle sletanja)
VOL VHF Data Link (ICAO) (v. ACARS) VHF link, lini-
ja prenosa podataka (vazduh-zemlja)
VOOP VArti",,1 nillOHn" rw "---'-'--' ----.-.
ljenosti prijemnika u odnosu na višestrane izvore
signala)
VOP č vizuelnog
poniranja, snizavanja; tacka uspostavljenog vizu-
elnog kontakta sa PSS
VOPI Vehicle Direction and Position Indicator Indikator
položaja i kursa letelice
vou Visual Display Unit (v. CRT) Ekran; vizuelni po-
č
VEMO Vehicle and Engine Multifunction Display
Višefunkcijski displej, č parametara lete-
lice I motora
VERTREP VERTical REPlenishment Popuna rezervi iz
vazduha (u pokretu)
VERTOL VERtical Take-oil and Landing (FAA) Vazduho-
plov vertikalnog poletanja i sletanja
VERVIS VERtical VISibility Vertikalna vidljivost
VETRONICS VEhicle elecTRONICS Vetronika; elektro-
nika vozila
VF Visual Flight Vizuelni let
VFC Voltage-to-Frequency Converter Naponsko-fre-
kventni č '
Flow Control Upravljanje vrtložnim stru-
janjem
VFO Variable Frequency Oscillator Oscilator promen-
ljive č
VFR \(isual.Flight Rules Pravila letenja pri spoljnjoj
vidljivosti; pravda vizuelnog letenja
VFR OIT VFR Over-The-Top Letenje iznad oblaka po
pravilima vizuelnog letenja
VG Variable Geometry Promenljiva geometrija (krila)
VG Vertical Gyro(scope) Vertikalni žiroskop
VGS Visual Guidance System (v. HUD) (Simbološki) si-
stem vizuelnog đ
VGSI Visual Glide Slope Indicator Vizuelni č
ravni planiranja
VGU Vertical Gyro(scope) Unit Vertikalni žiroskop
VGV Variable Geometry Vehicle Letelica sa promenlji-
vom geometrijom (u letu)
VGV Variable Guide Vanes Sprovodne lopatice pro-
menljivog koraka
VGV Velo?ity,. Load ,factor and Altitude (limitations)
č brzine, faktora ć i visine
VGWA .variable Geometry Wing Aircraft Avion sa pro-
menljivom geometrijom krila
VH Visibifite Horizontale Horizontalna vidljivost
VHA Very High Altitude Vrlo velika visina; stratosfera
VH.oL. VHSIC Hardware Description Language (Opera-
JeZIk rada hardvera sa integrisanim
kolima vrlo velike brzine
VHF Very High Frequency (30-300 MHz) Vrlo visoka
č (metarski talasi)
VHF AMS Very High Frequency Aeronautical Mobile Ser-
vice VHF vazduhoplovna mobilna služba
\l1..U:JnJ: \/"'1'\1 Hinh Freauencv Direction Finding VHF ra-
VHS Very High Speed Vrlo velika brzina
VHSIC Very High Speed Integrated Circuits Integrisana
kola vrlo velike brzine
VHV Very High Voltage Vrlo visoki napon
VIA Versatile Integrated Avionics Višenamenska inte-
grisana č oprema
Vlsibllite BAL/se đ vidljivosti po-
mocu markera
VIFCS, VTOL .Flight Control System Integrisa-
l1l sistem upravljanja letom vazduhoplova verti-
kalnog poletanja i sletanja
VID Virtual Image Display Prikaz, displej virtuelne sli-
ke
VIOAT Viability Data Acquisitlon System Sistem istra-
ž š reakcija kosrnonauta u zemaU-
sim uslovima, posle povratka na zemlju
VIFF (thrust) Vectoring ln Forward Flight Upravljanje
(vazduhoplovima vertikalnog poletanja i sletanja)
u horizontalnom letu vektorisanjem (potiskom mo-
tora)
VIGS Visual Glide Slope indicator (v. VGSI) Vizuelni po-
č ravni planiranja
VIGV.Variable (Intake) Guide Vane Sprovodne lo-
patice promenljivog koraka uvodnika vazduha
VINS Velocity .Inertial Navigation System Inercijalni na-
vigacioni sistem sa merenjem brzine
VIRNS Velocity Inertial Radar Navigation System Inerci-
jalni radarski sistem navigacije sa merenjem brzi-
ne
VIS Vital Information Subsystern (FAA) (v. NVIS) Baza
podataka o avio-prevoziocima, agencijama, va-
zduhoplovnom osoblju, vazduhoplovima i raspo-
loživim objektima
VISTA Variable stability ln-flight Simulator Test Aircraft (v.
TIFS) Opitni vazduhoplov za ispitivanje u letu uti-
caja promenljive stabilnosti
VITAL Virtual Image Take-oil And Landing Virtuelna sli-
ka poletanja i sletanja
VITP Variable Incidenee TailPlane Horizontalni repni
stabilizator promenljivog napadnog ugla
VIZ Visual Inspection Zone Zona vizuelnog pregleda
VLA Very Low Altitude Vrlo mala (nadmorska) visina
VLCT Very Large Commercial Transport Vrlo veliki
avion transportne kategorije
VLF Vertical Launch Facility Kompleks, oprema za ver-
tikalno lansiranje
VLF Very Low Frequency (3-30 kHz) Vrlo niska č
nost (mirijametarski talasi)
VLR Very Long Range Vrlo dug domet, dolet; vrlo ve-
liki radijus dejstva, ekonomija leta
VLS Vertical Launch System Sistem vertikalnog lansi-
ranja (raketa)
VLSI Very, Large S?ale Vrlo veliki stepen in-
tegrac!je;, gnlI:IsaJ7je vrlo velikog broja elemena-
155 VTO
VMC Visual Meteorological Conditions Meteorološki
uslovi za vizuelno letenje; vizuelni meteorološki
uslovi
VMNPS Vertical Minimum Navigation Performance Spe-
cification Specifikacija minimalnih karakteristika
vertikalne navigacije
VMS Vertical Motion Simulator Simulator sa vertikal-
nim pomeranjem kabine (za obuku za helikoptere)
VMS Visual Motion Simulator Simulator sa pokretnom
kabinom i vizuelnom indikacijom
WMSC Weather Message Switching Centre Predajni
centar meteoroloških izveštaja
VNAV, V-NAV Vertical NAVigation Vertikalna navigaci-
ja; đ u vertikalnoj ravni preko sistema zon-
ske navigacije (RNA VJ
VNAP Vertical Noise Abatement Procedures Procedure
smanjenja buke po vertikali
VNC VFR Navigation Chart Navigaciona karta za vi-
zuelno letenje
VOCODER VOice enCODER/deCODER (v. VODER)
đ za kodiranje i dekodiranje glasa
VOD Vertical On-board Delivery Helikopterski tran-
sport tereta na č aviona
VOD Video-On-Demand (IFE) (Individualni) video
program (u avionu) na č zahtev putnika
VOOER VOice encoDER/decoDER (v. VOCODER)
đ za kodiranje i dekodiranje glasa
VOGAO Voice Operated Gain Adjusting Device đ
za podešavanje č glasom
VOLMET Meteorological information for aircraft in flight
Volmet; emitovanje, predaja izveštaja o vremenu
za vazduhoplove u letu
VOM Volt-Ohm-MilJiammeter Avometar; kombinacija
voltmetra, ommetra i miliampermetra
VOR VHF Omnidirectional Radio range VOR; svesmer-
ni radio-far vrlo visoke č
VOR/OME, VOR-O (colocated and paired) VOR and OME
navigation aids Navigaciona sredstva VOR i DME
(na istom mestu i upareni)
VORTAC (combined) VOR and TACAN (colocated civil
VOR and military OME) VORTAC; (kombinacija)
VOR-a i TACAN-a (kolocirani civilni VOR i vojni
DME)
VOS Velocity Of Sound Brzina zvuka
VOT VOR Test signal; VOR receiver Test facilty/signal
Signal zemaljske stanice za proveru č avi-
onskog prijemnika VOR
VP Variable Pitch propeller (JAA) Elisa promenljivog
koraka
VP Vertical Profile Profil leta u vertikalnoj ravni
VPAE Vertical Profile Angle Error Ugaono odstupanje
od profila leta u vertikalnoj ravni
VR Virtual Reality Virtuelna stvarnost
\/on \I! .... L __ ' .... oO .--
VRS Visual Reference System Sistem vizuelnih orijen-
tira
VS, VSP, VIS Vertical Speed Vertikalna brzina
VSA (by) Visual reference to the ground Putem zemalj-
ske vizueIne orijentacije
VSAT Very Small Aperture Terminal satellite Zemaljska
stanica sa vrlo malim otvorom antene za satelitske
veze
VSCF Variable Speed, Constant Frequency (generator)
(Generator) promenljive brzine i konstantne, sta-
bilizovane č
VSCS Voice SWitchingand Control System Sistem akti-
viranja i upravljanja ć glasa
WSFO Weather Service Forecast Office (NWS) Biro na-
cionalne meteorološke službe koji đ vre-
menske prognoze za vazduhoplovstvo (i druge in-
teresente)
VSI Vertical Situation Indicator Indikator položaja u
vertikalnoj ravni
VSI Vertical Speed Indicator Variometar; č
vertikalne brzine
VSM Vertical Separation Minimum Minimum vertikal-
nog razdvajanja
VSP Vertical Separation Panel (ICAO) Ekspertska gru-
pa za vertikalno razdvajanje (vazduhoplova)
VSP Vertical SPeed Vertikalna brzina
VSR Very Short Range Vrlo mali domet, dolet, radi-
jus dejstva
VSS Variable Stability System Sistem promenljive sta-
bilnosti
VSS Vehicle System Simulator č simulator
avionskih sistema
VSSG Vertical Separation Study Group (ICAO, EURO-
CONTROL) Studijska grupa za vertikalno razdva-
janje (vazduhoplova)
VlSTOL Vertical/Short Take-Off and Landing (Vazduho-
plov) vertikalnog ili kratkog poletanja i sletanja
VlSTOVL Vertical/Short Take-off and Vertical Landing
(Vazduhoplov) vertikalnog ili kratkog poletanja i
vertikalnog sletanja
VSV Variable Stator Vanes Statorske lopatice promen-
ljivog koraka
VSV Vol Sans Visibilite Letenje bez spoljnje vidljivosti
VSW Variable Sweep Wing Krilo promenljive strele
VSWR Voltage Standing-Wave Ratio Odnos naponskih
ć talasa; mera slabljenja antenskog tran-
sponovanja signala zbog đ impe-
dansi koaksijaInih kablova, talasovoda i aruenskih
sistema
VTA VFR Terminal Area chart Karta vizuelnog letenja
u terminalnoj, aerodromskoj zoni
VTO Vertical Take-Off Vertikalno poletanje
VTO Volllm",!r;,.. TnnJ'U t., ACO"'''''' \ /.1- .• _
I/TOGW Vertical Take-Off Gross Weight Maksimalna
ukupna masa vertikalnog poletanja
VTOHL Vertical Take-off and Horizontal Landing Verti-
kalno poletanje i horizontalno sletanje
VTOL Vertical Take-Off and Landing Vertikalno poleta-
nje i sletanje
VTOVL Vertical Take-off and Vertical Landing Vertikalno
poletanje i vertikalno sletanje
VTPC VFR Terminal Procedures Chart Karta procedu-
ra vizuelnog letenja u terminalnoj, aerodromskoj
zoni
VTR Variable Take-off Rating Proratiranje snage mo-
tora prema relevantnim uslovima na poletanju
VTUAV Vertical Takeoff Unmanned Air Vehicle Bespilot-
na letelica vertikalnog poletanja
VTVM Vacuum Tube VoitMeter Cevni voltmetar
VN Vertical Velocity (v. VS, VSP, V/S) Vertikalna brzi-
na
VV Vertical Visibility Vertikalna vidljivost
VV Vitesse Vraie (TAS) Stvarna brzina
VVR Video and Voice Recorder Video i magnetofon
vws Vertical Wind Shear Vertikalna komponenta smi-
canja vetra
WAAC World Airline Accident Summary Pregled udesa
aviona svetskih avio-prevozilaca
WAAMAC Weight, Alignment And MAss Centre (determi-
nation equipment) (Oprema za) đ mase i
centraže
WAAS Wide Area Augmentation System (GPS) Sistem
(zemaljskih stanica) za č (satelitskih sig-
nala) na širokom prostoru
WABS Weight And Balance System Sistem đ
nja) mase icetraže
WAC Walk Around Check Obilazni pregled (vazduho-
plova)
WAC Weapon Aiming Computer č nišanskog si-
stema
WAC World Aeronautical Chart (1:1.000.000) (ICAO)
Svetska vaz duhop lovna karta (u razmeri
l: 1.000.000)
WAOGNSS Wide Area Oifferential Global Navigation Sa-
tellite System Diferencijalni sistem globalne satelit-
ske navigacije za široku oblast
WAOGPS Wide Area Oifferential Global Positioning
System Diferencijalni sistem globalne satelitske
navigacije za široku oblast
WAFC World Area Forecast Centre Svetski centar zon-
skih prognoza vremena
WAFS World Area Forecast SystemSvetski sistem zon-
skih prognoza vremena
WAI Wing Antiice č đ krila
WAMS Weapon Aiming Mode Selector č režima,
č navodenia (nisanjenja) (avionskog) nao-
WAN Wide Area Network Mreža širokog č
mreža povezivanja (geografski) rasturenih (kom-
pjuterskih) podsistema
WAP Wireless Application Protocol Protokol kompju-
terskih komunikacija preko mobilnog telefona
WAR With All Respect Uz puno poštovanje
WARC World Administrative Radio Conference (ITU)
Svetska konferencija o administrativnim radio-ve-
zama
WARS Warranty Authorized Repair Station Radionica
š ć za opravku delova u garantnom roku
WASG World Airlines and Suppliers Guides (ATA) Pri-
č (sa podacima o saradnji) svetskih avio-pre-
vozilaca i č (rezervnih delova)
WASP War Air Service Programme Program (akivno-
sti) civilnih avio-prevozilaea i aerodroma u ratnim
uslovima
WASP Water Assisted Stripping Process Proces skida-
nja boje ć vodenog mlaza
WAT Weight, Altitude, Temperature (limiting conditions)
Masa, visina i temperatura č ć uslovi
na poletanju)
WATOWith Assisted Take-off Poletanje uz ć do-
punskog pogona
WATOG World Airlines Technical Operation Glossary
(ATA/lATA/lCCAIA) (v. CSOD) č opštih teh-
č definicija (za komuniciranje) svetskih avio-
kompanija
WATPL Wartime Air Traffic Priority List (USA) Prioritet-
na lista vazdušnog ć u vreme rata
WATRS Western ATlantic Route System Sistem zapad-
noatlantskili ruta
WATS World Air Transportation Statistics Statistika
svetskog vazdušnog ć
WB Weather Bureau Meteorološki biro
WB Weight and Balance Masa i centraža (vazduh0-
plova)
WBAR Wing BAR lights (VASIS) č svet/osna
č svetla svetlosnog horizonta
WBAS Weather Bureau Airport Station Meteorološka
stanica pri aerodromu
WBC Weight and Balance Computer č mase i
centraže (vazduhoplova)
WBOL Wide Band Data Link Link, linija prenosa po-
dataka širokog opsega
WBL Wing Bullock Line Referentni presek krila (u od-
llOSU na vertikalnu uzdužnu ravan aviona)
WBM Weight and Balance Manual č za od-
đ mase i centraže
WC Wind Component Komponenta vetra
WCA Wind Correction Angle Korekcija ugla zbog za-
nošenja vetra
WCAS Wing Collision Avoidance System Sistem
č radara) za č udara krila (u
, ,1 _... 1
WCF
157
WR
WCF Weight Conversion Factor Koeficijent konverzije,
č mase
WCMO Wind-Corrected Munition Dispenser č tak-
č municije sa korekcijom zanošenja zbog vetra
WCP Weapon Control Panel Komandni panel nao-
ružanja
WCP Wing Chord Plane Ravan tetive krila
WCT Wing Carry-Throw Centroplan krila kroz trup
(npr. DC-9)
WO, WID Wind Direction Pravac vetra
W/O, WO Wiring Diagram č šeme
WOI Wind Direction Indicator č pravca vetra;
vetrokaz; kobasica
WOM Wiring Diagram Manual č sa č
šemama
WONS Weapon Delivery and Navigation System Sistem
izbacivanja (lansiranja, otpuštanja) ubojnih sred-
stava i navigacija
WOS Weapon Delivery System Sistem dotura oružja,
municije
WEAA Western European Airports Association
Udruženje aerodromskih ć Zapadne
Evrope
WECPNL Weighted Equivalent Continuous Perceived
Noise Level Svedeni, ponderisani ekvivalentni nivo
neprekidno primane buke
WEF With Effect From Sa stupanjem na snagu od; sa
ž š ć od
WES Warning Electronic System Elektronski sistem
upozorenja
WEU Warning Electronic Unit Elekronski đ (siste-
ma) upozorenja
WEU Western European Union Zapadnoevropska Uni-
ja
W/F Weather Forecast Vremenska prognoza
WFO Widespread Fatigue Damage (v. MSD, MED) Isto-
vremena pojava prskotina zbog zamora materija-
la na više strukturalnih delova
WFU Withdrawn From Use č č iz upo-
trebe
WG Working Group Radna grupa
WGS World Geodetic Survey Svetski geodetski refe-
rentni sistem
WGS84 World Geodetic Survey Svetski geodetski refe-
rentni sistem; najbolji č model spoljnj-
eg oblika Zemlje, elipsoida (sa ekvatorijalnim
radijusom od 6378,1370 i polarnim radijusom od
6356,7523km)
WGT Weapons Guidance and Tracking đ i
ć projektila, ubojnih sredstava
WHAC World Helicopter Accident Summary Pregled
udesa helikoptera u svetu
WHMIS Workplace Hazardous Material Information She-
et (ATA) Informativni list o štetnosti po zdravlje pri
manipulisanju relevantnim materijalom
WI or wn Wash-In Pozitivna č vitope-
renost (krila)
WIE With Immediate Effect Sa stupanjem na snagu od-
mah; sa ž š ć odmah
WIGE Wing-ln-Ground Effect Krilo pod uticajem efek-
ta blizine zemlje; ekranoplan
WINN Weather INformation Network Mreža informaci-
onih meteoroloških centara
WINTEM (forecast upper) WINd and TEMperature (for
aviation) (Visinska prognoza) vetra i temperature
(za potrebe vazduhoplovstva)
WIP Weight Improvement Program Program smanjenja
mase, olakšanja konstrukcije
WIP Work ln Progress Radovi u toku
WIST Wind Shear and Turbulence study groupe (ICAO)
Studijska grupa za smicanje vetra i turbulenciju
WL Water Line (v. HRL) Vodena linija; referentna ho-
rizontalna linija trupa
WLA Wing Load Alleviation Smanjenje ć
krila
WLAN Wireless Local Area Network ž č lokalna
mreža
WMC Warning and Maintenance Computer č za
upozorenja i održavanje
WMC World Meteorological Centres Svetski meteoro-
loški centri
WMO Weapon of Mass Destruction Oružje masovnog
uništenja
WMO World Meteoroloqical Organization Svetska mete-
orološka organizacija
WMPA Wet Maximum Power Available Maksimalna
raspoloživa snaga (motora) pri ubrizgavanju
č
WMSC Weather Message Switching Centre Predajni
centar meteoroloških podataka
WNW West-NortthWest Zapad-severozapad
WO, W/O Washout Negativna č vito-
perenost (krila)
W/OATO WithOut Assisted Take-Off Poletanje bez po-
ć dopunskog pogona
WOFS Weather Observing and Forecasting System Si-
stem meteorološkog osmatranja i prognoziranja
vremena
WOVO World Organization of Volcano Observatories
Svetska organizacija č vulkanskih ak-
tivnosti
WPC World Parachuting Championship Svetsko pado-
bransko prvenstvo
WPT, W/P, WP Way Point (RNAV) đ (geo-
grafski) položaj za đ rute leta
WOW Weight On Wheels (AGIS) Težina na č
(indikacija da je vazduhoplov na zemlji)
WP Working Paper Radni papir; radna verzija teksta
\Af,... .......... n ...._ (' -1 n .. _: '!': __ 1 l' /1 .
WRC World Radiocommunications Conferences (ITU)
Svetska konferencija o radio-vezama
WRF Wide body Regional Freighter Sirokotrupni teret-
ni, kargo aVIOn za regionalni ć
WRP Wing Reference Plane Referentna ravan krila
WRR Work and Rest time Regulations Propisi o rad-
nom vremenu i vremenu odmora (vazduhoplovnog
osoblja) .
WS Wind Shear Smicanje vetra
WS WindShield Vetrobran pilotske kabine
WS Wing Station Presek krila; referentna ravan kri-
la
WSD, WS&D Wind Speed and Direction Brzina i pra-
vac vetra
WSFO Weather Service Forecast Office Biro č
meteorološke službe
WSO Weather Service Office Biro meteorološke službe
WSP Weather System Processor (vo TDWR) Procesor
vremenskih uslova (u zoni aerodroma)
WSPG Work Scope Planning Guide Kontrolna lista, x-
program planiranja obima rutinskih radova na
pregledima (vazduhoplova)
WSR Weather Surveillance Radar Meteorološki osma-
č radar
WST Weapon Systems Trainer Trenažer sistema nao-
ružanja
WSW West-SoutWest Zapad-jugozapad
WSWS WindShear Warning System Sistem upozorenja
o (uslovima) smicanja vetra
wrr Wireless Telegraphy ž ć radio-telegrafija
W-TAI Wing and Tail Antiicing č đ
krila irepnih površina
W-TDI Win\) and Tail Delcing đ krila i rep-
nili povrsina
wn Weapons Tactics Trainer Trenažer č pri-
mene naoružanja
wn Wind Tunnel Test Ispitivanje u aerotunelu
WTWS Windshear and Turbulence Warning System Si-
stem upozorenja o (uslovima) smicanja vetra i tur-
bulencije o
WN Wind direction and Velocity Pravac i brzina vetra
WVAS Wake Vortex Avoidance System Sistem izbega-
vanja ulaska u vrtložnu struju (iza vazduhoplova)
WVR Within Visual Range U granicama vidnog do-
mašaja, vidljivosti
WW (severe) Weather Watch (MET) Osmatranje vre-
menskih nepogoda
WWF Wind-Weighting Factor Popravka na vetar
WWW World Weather Watch (WMO) Svetska meteoro-
loška č služba
WX Weather (Meteorološko) vreme
WXR Weather Radar Meteorološki radar
XBAR CrossBAR (of approach lighting system) Po-
č svetlosna precka (sistema prilaznih sveta-
la)
XST eXperimental Stealth Tactical (program) (Program)
eksperimentalnog č (yazduhoplova) tajne
tehnologije, kojeg je teško otkriti
XTK cross TracK č odstupanje od (zadate) li-
nije puta
VCZ Yellow Caution Zone (Opasna) zona (aerodroma)
sa žutim svetlima upozorenja
VID, VD Yaw Dumper š č oscilacija po prav-
cu, oko vertikalne ose aviona
VOM Yaw Damper Module Modul š č oscila-
cija po pravcu, oko vertikalne ose
VONL Yearly Day/Night average sound Level /(vo L(dn)/
č dnevni nivo buke na godišnjem nivou
VoB Year of Build Godina proizvodnje
VSAS Yaw Stability Augmentation System Sistem (auto-
matskog) ć stabilnosti po pravcu, oko
vertikalne ose
ZFT Zero Flight Time Nula č leta; potpuna pre-
obuka za novi tip (aviona) na simulatoru komplet-
nog leta (za pilote sa velikim č iskustvom)
ZFW Zero Fuel Weight Masa vazduhoplova bez gori-
va
ZLO Zero Lift Drag Otpor pri nultom uzgonu
ZLTO Zero Length Take-off Poletanje (pod vrlo blagim
uglom) bez č
ZM Z-Marker Zonski (VHF) radio-marker
ZOFA Zone OF Action Zona (bojevih) aktivnosti, dej-
stava
ZPT Zero Power Test Ispitivanje bez rada motora
ZT Zone Time Zonsko č vreme
Z Zebra time, Zulu time (vo GMT, UTC) Srednje č
vreme
159
RUSKE VAZDUHOPLOVNE Ć
All
AI>J<. AK4Lo10HepHa51 ASLo1aKoMnaHLo151 AVio-kompanija
sa akcionarskim kapitalom; avio-kompanija d.d.
AD ASLo1a4Lo10HHa51 Easa Vazduhoplovna baza
AD ASLo1a4Lo10HHa51 6e30naCHOCTb (AVSEC) Kontradi-
verziono đ vazduhoplovstva
AEiCY ASTOMaTLo1yeCKa51 60pTOSa51 CLo1cTeMa Ynpa-
SneHLo151 (AFCS) Automatski avionski sistem upra-
vljanja
AB/;1AflPOM ABV1A4Lo10HHa51 npOMblwneHHocTb Va-
zduhoplovna industrija
ABn<1> ASLo1a4Lo10HHa51 B3neTHO-nOCaAOYHa51 oapa
Avionski farovi za poletanje i sletanje
ABCA Annaparypa BHyTpeHHeL:1 CS513Lo1 ASLo1a4Lo10HHa51
Avionska oprema za interfonsku vezu
ABCK Annaparypa BHyTpeHHeL:1 CS513Lo1 Lo1 KOMMyHLo1-
Ka4Lo1Lo1 Oprema za interfonsku vezu i komunikacije
AB3KC ABLo1a4Lo10HHa51 3neKTpoHLo1Ka Lo1 KOMMyHLo1Ka-
4Lo10HHble CLo1CTeMbl Vazduhoplovna elektronika i
komunikacioni sistemi
AJ ASLo1afopLo130HT Žirohorizont; š č horizont
AJ,Q ASLo1afopLo130HT ,QLo1CTaH4Lo10HHblL:1 Žirohorizont sa
daljinskim č
AJOASLo1a4Lo1oHHoe focYAapcTseHHoe 06beALo1HeHLo1e
Državno vazduhoplovno udruženje
AfP ASLo10foPLo130HT Pe3epsHblL:1 ć veš č
horizont
A,Q A3PO,QPOM Aerodrom
A,QA Acco4Lo1a4Lo151 ,QenosoL:1 ASLo1a4Lo1Lo1 Udruženje po-
slovne avijacije
AM ASLo1a4Lo151 ,QanbHero ,QeL:1cTSLo151 Strategijska avi-
jacija
A,Qn A3POAPOMHblL:1 ,QLo1cneTyepcKLo1L:1 nyHKT (AFS,
TWR) Aerodromska kontrola letenja; kontrolni to-
ranj
A,QC A3poAPOMHa51 ,QLo1cneTyepCKa51 CnY>K6a Služba
aerodromske kontrole letenja; aerodromska dis-
č služba
A,QT A3po,QLo1HaMLo1yeCKa51 Tpy6a č tu-
nel, aerotunel
A,Q1.I A3POAPOMHblL:1 ,QLo1cneTyepcKLo1L:1 LjeHTp Centar
aerodromske kontrole letenja
A3 ASl-1a4Lo10HHblL:1 3asoA Vazduhoplovni zavod
A3H-B ASTOMaTLo1yeCKOe 3aSLo1CLo1Moe Ha6n1OAeHLo1e-
paAl-1oBel.4aTenbHoe (ADS-B) Automatski zavisni
nadzor - emitovanje podataka (sa vazduhoplova o
položajima, identifikaciji i visini)
A3CASToMaT 3al.4Lo1Tbl CeTLo1 (CB) Automatski osigu-
č č mreže
A/;1 A3poHasLo1ra4Lo10HHa51 V1HepOPMa4Lo151 Letna infor-
macija
A/;1M AMnmnYAHo-V1MnynbCHa51 MOAyn514Lo151 Ampli-
tudno-impulsna modulacija
ć .... ""........... n __
AK ASLo1aKoMnaHl-151 Avio-kompanija
AKAAKaAeMl-151 fpa>KAaHcKoL:1 ASl-1a4l-1Lo1 Akademija
civilnog vazduhoplovstva
AKn ASLo1a4Lo10HHa51 Kapra noroAbl (nporuo-
CTLo1yeCKa51) (PROG) č karta vremen-
ske prognoze za vazduhoplovstvo
AKCA AC04Lo1a4Lo151 ka-recrea l-1 CepTLo1epl-1Ka4Lo1Lo1 s ASLo1-
oCTpoeHHLo1Lo1 Aksa; udruženje za kvalitet i sertifika-
ciju u vazduhoplovnoj industriji
AM AMnnLo1TYAHa51 MOAyna4Lo151 Amplitudna modula-
cija
AM/;1CAsToMaTLo13Lo1pOSaHHa51 Mereoponora-recxaa
V13MepLo1TebHa51 CLo1cTeMa Automatizovani sistem re-
gistrovanja meteoroloških podataka
AMHTK ASLo1aMoTOpHblill HaYYHO-TeXHl-1yeCKLo1L:1 KOM-
nnexc č č kompleks za avionske mo-
tore
AMn ASLo1a4Lo1oHHblL:1 MeTeopOnOrLo1yeCKLo1L:1 nOCT Va-
zduhoplovna meteorološka podstanica
AMCf ASLo1a4Lo10HHa51 Mereoponora-recxaa CTaH4Lo151,
fpa>KAaHCKa51 Meteorološka stanica civilnog va-
zduhoplovstva
AMl.I ASLo1a4Lo1oHHblL:1 MeTeopOnOrLo1yeCKLo1L:1 LjeHTp Va-
zduhoplovni meteorološki centar
AHB AKTHe3aKOHHoro BMewaTenbcTsa Č akt ne-
zakonitog ometanja (civilnog vazduhoplovstva)
AH3 A3poHasLo1ra4Lo1oHHblL:1 3anac ronnasa (s. K3T,
P3T) Putna rezerva goriva
AH/;1 Aspol-iaearauaoaasre V1HepOPMa4l-1Lo1 Letne in-
formacije
AHKA3poHaSLo1ra4Lo10HHa51 KOMLo1CCLo151 Komisija za
vazdušnu navigaciju
AHO Aapol-laearauaouasre OrHLo1 Navigaciona svetla
AHnK.ASLo1a4Lo1oHHblL:1 HaYYHO-np0l-13S0ACTseHHbll1
KOMnneKC č vazduhoplovni kom-
pleks
AHTK ASLo1a4Lo1oHHblL:1 HaYYHO-TeXHLo1yeCKLo1L:1 KOM-
nnexc č č vazduhoplovni kompleks
AHTO ASLo1a4Lo1oHHoe HaYYHO-TeXHLo1yeCKOe 061.4e-
CTSO Vazduhoplovno č č društvo
AHTl.\ ASLo1a4L10HHblL:1 HaYYHO-TeXHOnOrLo1yeCKl-1L:1 LjeH-
Tp Vazduhoplovni centar za nauku i tehnologiju
AHYASTOHOMHoe Haearaunoaaoe YCTP014CTSO Auto-
nomno navigaciono sredstvo, đ
AOBW ASL1a4Lo10HHblL:1 Oroas Bsrrrycxa lllaccu Avion-
sko (signalno) svetlo č stajnog trapa
AOH ASLo1a4Lo151 061.4ero Ha3HayeHLo151 (GA) Avijacija
opšte namene
AOO A3poAPoMHoe OcseTLo1TenbHoe 06opYAosaHLo1e
Oprema za aedromsko osvetljenje
AOnn Aaponopraoe OTAeneHLo1e Flepeaosxa nOYTLo1
Aerodromsko odelienie prevoza
An ABV1al..\V10HHOe Flpowcuiecrane Vazduhoplovni
udes
An ABTOMaT Flepekoca Mehanizam č koraka
(krakova rotora helikoptera)
An ABTOnV1noT, ABToMaTV14ecKoe Flpcrpaunoe ynpa-
BneHV1e (B. CAY) Autopilot
An A3pOnOpT Vazduhoplovno pristanište
AnA A3POAPOMHbliii Flycxoeosi Arperar (GPU) Aero-
dromski agregat za startovanje; zemaljski starter
AnA Annaparypa AaHHblX (DCP) Opre-
ma za predaju podataka
AnK ABV1al..\V10HHbliii npOMblwneHHbliii KOMnneKC Va-
zduhoplovni industrijski kompleks
AnO ABV1al..\V10HHoe np0V13BoAcTBeHoe 06beAV1HeHV1e
Udruženje đ č vazduhopio va
Ann ABV1al..\V10HHOe np0V13BOACTBeHHoe Ilpen-
Vazduhoplovna fabrika
Anp<1> ABV1al..\V10HHa51 Flocano-tuo-Py oapa
Avionski farovi za sletanje i rulanje
AnT ABV1al..\V10HHble č v1 Texuonoraa Vazdu-
hoplovni instrumenti i tehnologija
AnT ABToMaT nepeKa4KV1 Tonnnaa (VTO) Automat
prekidanja punjenja goriva (posle sipanja zadate
č
AnCM ABV1al..\V10HHbliii ć Caeroacši
Avionsko ć svetlo protiv sudara
AnCC Flonckoao-Cnacareneaaa CnY>K6a
Služba traganja i spasavanja u č nestanka
ili udesa vazduhoplova
An4 ABTOnOACTpoiiiKa YaCTOTbl (AFC) (B. YAn) Au-
tomatsko regulisanje č ti
AnW ABToMaT WV1H Automat pre-
spajanja šina č napajanja posle izbaci-
vanja neke šine)
AP3 ABV1al..\V10HHbliii PeMoHTHbliii, ABV1aPeMoHTHbliii
3aBoA Vazduhoplovni remontni zavod
AP3 ABTOMaT Perynapoaauua 3arpY3KV1 Mehanizam
š č ć
APK ABV1aPeMoHTHbliii KOMnneKC Vazduhoplovna
č baza za č održavanje; č
avio-servis
APK ABToMaTV14ecKV1iii PaAV1oKoMnac (ADF) ADF;
automatski radio-kompas
APnAH ABV1al..\V10HHbliii PaAV10nOKal..\V10HHbliii A030P v1
HaBeAeHV1e (AEW&C) Daljnje vazdušno radarsko
đ i đ
APM Pyneaaa MaWV1HKa Servo-pokre-
č (komandne površine)
APO Annaparypa Pe-resoro Oprema za
obaveštavanje glasom
APn ABTOMaTV14eCKV1iii PaAV10neneHraTOp (B. APK)
Automatski radio-goniometar
APT ABTOMaT Pacxoaa Tonnasa Regulator protoka
goriva
APY
AP<1> ABV1al..\V10HHa51 Pynexcuaa oapa Avionska rulna
svetla, [arovi
AC ABTOMaTV14eCKoe ConpOBO>KAeHV1e Automatsko
ć (cilja)
ACE ABToMaTV13V1poBaHHa51 CV1CTeMa
(CRS) Automatizovani, kompjuterski sistem rezer-
vacija
AC)I( ABapV1V1HblV1 Cnacarensusui )KV1neT (PFD) Pr-
sluk, pojas za spasavanje
ACK ABapV1V1Ho-CnacaTenbHa51 KOMaHAa č
brigada u č udesa
ACK ABV1al..\V10HHblV1 CnopTV1BHblV1 Kny6 Sportski ae-
roklub
ACK ABTOMaTV14eCKa51 CV1CTeMa KOHTpon51 Automat-
ski sistem kontrole, monitoringa
ACO AKI..\V10HepHoe Canonerocrpoarerusnoe ć
CTBO Akcionarsko, č društvo za vazduho-
plovnu proizvodnju; vazduhoplovna fabrika d.d.
ACOA CV1CTeMa 06pa6oTKV1 AaH-
HblX Automatski sistem obrade podataka
ACOIII CV1CTeMa č v1 06pa6oT-
KV1 VlHepopMal..\V1V1 Automatski sistem prikupljanja i
obrade informacija
ACOHTlII AreHTCTBO CnpaBo4HoV1 v1 Oneparuanoji
Hay-n-o-TeXHV14eCK0V1 VlHepopMal..\V1V1 VITAP-TACC
Agencija I1TAP-TACC-a (uz aktivno č š ć L(Arl1)
za elektronsku bazu č č podataka iz
vazduhoplovstva ikosmonautike
ACnT CV1cTeMa Floxcapo-
TyweHV151 Automatizovani sistem gašenja požara
ACC Stanica za
spasavanje u č udesa
ACCAp, COKJ3 ABV1al..\V10HHOro ABV1raTe-
nOCTpoeHV151 Udruženje saveza đ č vazdu-
hoplovnih motora
ACY CV1CTeMa YnpaBneHV151
Automatizovani sistem upravljanja
AC YBA CV1CTeMa Ynpaane-
B03AYWHblM ABV1>KeHV1eM Automatizovani si-
stem regulisanja vazdušnog ć kontrole
letenja
ACyn CV1CTeMa
Floneraua Sistem automatizovanog upravljanja le-
tenjem
ACWP ABToMaTV13V1poBaHHa51 CV1cTeMa WTypMaH-
CKV1X Pac-reros Automatizovani sistem navigacio-
nih č
ACWY CV1cTeMa Illrypsansucro
YnpaBneHV151 (CWS) Sistem prenošenja komandi
pilota na komandne površine preko autopilota
AT TeXHV1Ka Vazduhoplovna tehnika
AT ABTOMaT T5IrV1 (AlT) Automatska komanda gasa
ATE Basa Vazduhoplov-
na č baza
ATA ABTOMaT (AlT) Automatska ko-
."'",.....rl,. rr""C"rJ
161
ATI< rA ASl1a4110HHo-TeXHl1yeCKl111 Konne.C\>K rpa-
>K.C\aHCKOI1 ASI1a41111 ć ko-
ledž, gimnazija civilnog vazduhoplovstva
Am Aeaa'Ipancnopruoe npe.C\npl1SHl1e Avio-tran-
sportno ć
ATC ASl1a4110HHO-TeXHl1yeCKaR CnY>K6a Vazduho-
plovna č služba
AYBA ASTOMaTI1311pOSaHHoe Ynpaeneaae B03.C\Y-
WHblM ASI1>KeHl1eM Automatizovano regulisanje va-
zdušnog ć kontrola letenja
AY rA ASI1a4110HHoe YYl1nl1llje rpa>K.C\aHCKOI1 ASl1a-
41111 Vazduhoplovna škola civilnog vazduhoplov-
stva
ACJ>03 ASI1a4110HHaR <Papa Ocaeuieuaa 3M6neMbl
Reflektor za osvetljavanje logotipa
ACJ>C ASI1a4110HHaR <PI1KCl1pOSaHHaR CnY>K6a (AFS)
Vazduhoplovna fiksna služba (veza)
ACJ>Y AHTeHHo-<PI1.C\epHoe YCTpO'1CTSO Antenski si-
stem (vazduhoplova)
A4flY Ancj:JasI1THo-L{I1cj:JpOneYaTalOll1ee YCTPOI1CTSO
Tastatura za unošenje č podataka
AL.\ YBA A3P0.C\POMHbll1 L{eHTp YnpaSneHI1R Bo-
3.C\YWHbIM ASI1>KeHl1eM Aerodromski centar kontro-
le letenja
A3 ASI1a3cKaAPl1nR Vazduhoplovna eskadrila
A3BT Acc0411a411R 3KcnnyaTaHTos Boaziyuraoro
Tpaecnopra Udruženje avio-prevozilaca
6A 60M6ap.C\I1S0YHaR ASI1a411R Bombarderska avija-
cija
6A3 (aSl1a4110HHbll1) 60pTOS0l1 Asapl1l1Hbl11 3anac
(cpsncraa >K113He06ecneyeHI1R) (ASE) Avionska
havarijska rezerva (sredstava za preživljavanje u
č prinudnog sletanja u puste predele)
61Opo A3pOHaSI1ra4110HHol1 V1Hcj:JOPMa41111 (FlO)
Biro letnih informacija
6AHO Boproasie A3poHasI1ra4110HHble OrHI1 Avion-
ska navigaciona svetla
6ACY Boproaaa ASTOMaTI1311pOSaHHaR CI1CTeMa
YnpaSneHI1R Avionski automatizovani sistem
upravljanja
6Byn 6nOK BblYI1Cnl1TenbHbl11 YnpaSneHI1R none-
TOM (FMC) č programiranog upravljanja
letom
6BYT 6nOK BblYI1Cnl1TenbHbl11 YnpaSneHI1R TRroi1
(TMC) č programiranog regulisanja poti-
ska, režima rada motora
6rO Barasoro-Fpyaoeoa O.C\ceK Odeljak za prtljag i
teret, robu; bagažnik
6AJ1Y 6nOK AaTYI1KOS nl1Hei1blx YCKopeHI1i1 č
linearnih ubrzanja
63 Eoeaas 3a.C\aya Borbeni zadatak, misija
6M, SMH>!< 60pTV1H>KeHep (FIE) č č
6e3nnaTcj:JopMeHHaR V1HeP4l1anbHaR Hasara-
4110HHaR CI1CTeMa Sistem inercijalne navigacije
bez žiro-plat/orme
6l(BM
SK6noK KOHTponR Monitor
6J1A 6eCnl1nOTHbll1 neTaTenbHbl11 Annapar Bespilot-
na letelica
EM60M60MeTaHI1e Izbacivanje bombi
6HK6eH30Hacoc Konoeparneui Pužasta benzinska
pumpa
60 6eH30060rpesaTenb č goriva
6rJ Beaonacuocrs Floneros Bezbednost letenja
6rJ 61Opo noro.C\bl Meteorološki biro, meteo-biro
6n6 60KosaR nonoca 6e30nacHocTI1 č rameni
bezbednosni pojas PSS
6nHK 6a30sbli1 nl1nOTa>KHO-Hasl1ra4110HHbli1 npl1-
60p Osnovni pilotski instrumenti za upravljanje i
navigaciju
6np 60pTnpOsO.C\HI14a; 60pTnpOSO.C\HI1K Stju-
ardesa; stjuard
6nPMn 6a30saR nOSepOYHO-PeMoHTHaR Merpono-
rl1yeCKaR č Bazna metrološka labora-
torija za proveru i kalibražu mernih instrumenata
6PAA6annl1CTI1yeCKaR Paxera AanbHero Ael1CTSI1R
(LRBM) č raketa velikog dometa
6PJlC Boproaaa PaAI10nOKa4110HHaR CTaH411H Avi-
onski radar
6PJlC60 Boprosaa (paaaenarensaaa) Pa.C\l1oJloKa-
4110HHaR CTaH411R Boxosoro 0630pa (SLAR) Avi-
onski đ č radar za č osmatranje
6PM 6nl1>KHI1I1 PaAI10MapKep (IM) Unutrašnji mar-
ker
6PCA6annl1CTI1yeCKaR Paxera Cpe.C\Hel1 AanbHOCTI1
(LRBM) č raketa srednjeg dometa
6P30 60pTOsoe Pa.C\1103neKTpoHHoe č
Hl1e Avionska radio-elektronska, č oprema
6/C, 6/CETb Boprosas Cers Avionska (lokalna)
mreža
senc Boprosaa CI1CTeMa npe.C\ynpe>K.C\eHI1R CTonK-
HoseHl111 (ACAS, TCAS) Avionski sistem č
nja sudara
sec Bnox CSeTOSOI1 CI1rHanl13a41111 Panel svetlosne
signalizacije
6CC31i1 Boprosoe Cpezicreo C60pa 3syKosoi1 V1H-
cj:JOPMa41111 (CVR) Registrator glasova u pilotskoj
kabini
Boproaoe Cpezicreo C60pa Flapaae-
Tpl1yeCKoi1 V1Hcj:JOPMa41111 (FOR) Avionski registra-
tor parametara leta
6YKA 6nOKYnpaSneHI1R SblnYCKHblM Knanauoa Aa-
SneHI1R (PRBC) Komandni đ ispusnog venti-
la pritiska
6YKn 6nOKYnpaSneHI1R npe.C\oxpaHI1TenbHblM Kna-
naHOM Komandni đ sigurnosnog ventila
6CJ>1iI 6nOK<POpMl1pOSaHI1R V1306pa>KeHI1R Generator
simbola, slike
LITO Basa lIeHTpanbHoro TeXHI14eCKOro 06-
cnY)KI1BaHI1H Centralna, č baza č
održavanja
,3PTOC Easa 3KcnnyaTal.\1111 PC\A110TeXH114ecKoro
06oPYAoBaHI1H 11 CBH311 č baza za održava-
nje navigacione i komunikacione opreme
Bwcuiee ABl1al.\110HHOe TeXHI14eCKOe Y411nl111\e
Viša vazduhoplovna č škola
3AY fA Bvcuree ABl1al.\110HHOe Y411nl111\e
CKOI!\ ABl1al.\1111 Viša vazduhoplovna škola civilnog
vazduhoplovstva
35M Bs.corouep 5apoMeTpl14ecKI11!\ Barometarski
visinomer; barovisinomer
BB BepTI1KanbHaH BI1AI1MOCTb Vertikalna vidljivost
BBA BoeHHo-Bo3AywHaH AKaAeMI1H Vazduhoplovna
vojna akademija
BBAY Bacuiee Boeaaoe ABl1al.\110HHOe Y411nl111\e Viša
vojna vazduhoplovna škola
BBAYIl Bwcuree Boaauoe ABl1al.\110HHOe Y411nl111\e
IleT411KoB Viša vojna vazduhoplovna škola za le-
č osoblje
BBn Bepxues B03AywHoe Flpocrpaucrao (UAS)
Gornji vazdušni prostor
BBn B03AywHoeCYAHO Beprjucansuoro Banera 11 Ilo-
caAKI1 (VTOL) Vazduhoplov vertikalnog poletanja i
sletanja
BBP B03AyxoBo3AYWHbll!\ PaAl1aTOp Vazdušni izme-
č toplote
BBC Boeuuo-Boanyunusre Cl1nbl (AF) Ratno vazdu-
hoplovstvo; vojne vazduhoplovne snage
BAB B03AywHo-t:\ecaHTHaH Bol!\cKa Vazdušne-de-
santne jedinice
B3 B03AywHaH 30Ha (aeponpoua) (Aerodromska)
zona vazdušnog ć
B/3A5 B03Ayxo3A50PHI1K Uvodnik vazduha
BV1AM BcepOCCl1l!\cKl11!\ HaY4Ho-l1ccneAoBaTenbcKI1I!\
II1HCTI1TyT ABl1al.\110HHbIX Marepnanoa Sveruski
č ž č institut za vazduhoplovne ma-
terijale
BV1W BI1HT 1I13MeHHeMoro Wara Elisa promenljivog
koraka
BKK BI1CWaH KBanl1ep11Kal.\110HHaH KOMI1CI1H Viša is-
pitna komisija
BKK BblCOTHbl1!\ KOMneHa3l.\110HHbll!\ KOCTIOM Presuri-
zovano odelo, odelo pod pritiskom za velike visi-
ne
BK11A B03AYWHO-KocMI14ecKI1I!\ IleTaTenbHbl1!\ Anna-
paT č lete lica; aerokosmoplov
BIl BaTepIlI1HI1H nerarensaoro annapara (FWL) Vo-
dena linija trupa; referentna horizontalna linija
trupa
BIlK Bpa4e6Ho-IleTHaH KOMI1CCI1H Lekarska komisija
za č osoblje
BIlY fA Bncuiee Jleruce Y411nl111\e rpa>KAaHcKol!\
ABl1aUl111 Vi.§a č škola civilnog vazduhoplov-
BIl3K Bpa4e6Ho-IleTHaH 3KcnepTHaH KOMI1CCI1H
č vazduhoplovna lekarska komisija
BM Bucorolvlep Visinomer
BMO BCeMl1pHaH MeTeOpOrl14eCKaH OpraHl13al.\I1H
(WMO) Svetska meteorološka organizacija
BMr BepxHHH MepTBaH T04Ka (TOC) Gornja mrtva
č (hoda klipa)
BMY BI13yanbHble MeTeOpOnOrl14eCKI1e YcnOBI1H
(VMC) Meteorološki uslovi za vizuelno letenje
BMeI> BblcoToMep oyrouep Visinomer u stopama
BH BblcoKoe Hanpsxeuae Visoki napon
BHA BxoAHOI!\ HanpaBnHlOl1\l11!\ Annapar (IGV) Spro-
vodne lopatice uvodnika vazduha
BHrO BblCOTa HI1>KHel!\ rpaHI1l.\bl 06naKoB Visina do-
nje baze oblaka
BHIt1It1PA BcepOCCl1l!\cKl11!\ Hay-tao-vlccnenoea-
TenbCK111!\ II1HCTI1TyT PaAl10AnnapaTypbl Sveruski
č ž č institut za đ
BHTK BepToneTHbl1!\ HaY4Ho-TexH114ecKI1I11 KOM-
nnexc č ž č kompleks za helikopte-
re
BOA Bcepoccažcxoe 0611\eCTBO ABl1aCTpOI1Tenel!\
Sverusko društvo profesionalnih radnika u vazdu-
hoplovnoj industriji
BOP Bceuanpaaneuaeji OB4 PaAI10MaHK (VOR)
VOR, svesmerni VHF radio-far
BOPIl BTOPl14Hbll!\ 0630PHbll!\ PaAl1oIloKaTop (SSR)
Sekundarni nadzorni radar
BOCI> B03BpaTHo-06MeHHbll!\ <\)oHA Fond (rezervnih
delova) za pozajmice i razmenu
BOXP BOeHI1311pOBaHHaH OXPaHa Stražarsko obez-
đ
snB03AywHaH flonyunca Vazdušni jastuk
Bn B03AywHoe Flpocrpaacrso Vazdušni prostor
BnO Beproneruoe np0l13BOACTBeHHoe 06beAI1He-
Hl1e Udruženje đ č helikoptera
BnO BpeMeHHaH nOTepH 0pl1eHTl1pOBKI1 Privremeni
gubitak orijentacije
Bnn B3neTHO-nocaA04HaH flonoca (RWY) Poletno-
sletna staza, PSS
Bnp BblCOTa npl1HHTI1H PeWeHI1H (H
np)
Visina do-
nošenja odluke
BP Bapvouerp Variometar
BPK BpeMeHHoe Pa3AeneHI1e KaHanOB (TOM) Vre-
menski multipleks
BPIl BTOPl14Hbll!\ PaAl1oIloKaTopSekundarni radar
BCB03AywHoe CYAHO (A/C) Vazduhoplov, letelica
BC3n BCeMl1pHaH CI1CTeMa 30HanbHblX npOrH030B
(WAFS) Svetski sistem zonskih prognoza vremena
BCK BCTpoeHHaH CI1CTeMa KOHTponH (BITE)
đ sistem za proveru rada
BCCB Bbl411Cnl1TenbHaH CI1CTeMa CaMoneTOBo>KAe-
HI1H (FGC) č sistem, č đ
vazduhoplova
BCY BOAOCnl1BHOe YCTPOI!\CTBO Podvesno vedro (za
"oeon;o nnrnra helikooterima)
163 mc
BeY Bcnoaararensaaa Cl1nOBaH YCTaHOBKa (APU)
ć pogonska grupa; ć agregat
BCYrJ BblYl1cnl1TenbHaH CI1CTeMa YnpaBneHI1H no-
neTOM (FMCS) č sistem, č (pro-
gramiranog) upravljanja letom
BCYT BblYl1cnl1TenbHaH CI1CTeMa YnpaBneHI1H
THrOI1 (TMCS) č sistem, č progra-
miranog regulisanja potiska, režima rada motora
ST B03,l\ywHaH Tpacca (AWY) Vazdušni put; kori-
dor; avio-trasa
BTB03,l\ywHaH Tpesora Vazdušna uzbuna
BTB03,l\ywHbll1 Tpascnopr Avio-transport
BTA Boeuao-Tpaacnopraa ABI1a411H (MTA) Vojna
transportna avijacija .
BTC Boeaao-Tpaacnoprusui Cauoner Vojni tran-
sportni avion
BTY3 BpeMeHHble TeXHl1yeCKl1e YcnOBI1H 3Kcnnya-
Ta41111 Privremeni č uslovi š ć (va-
zduhoplova)
BYBapsrsxoe YCTPOI1CTBO Eksplozivna naprava
B<l>W BI1HT q>I1KCl1pOBaHHora Wara Elisa nepromen-
ljivog koraka
BLf Bacoxas '{acrora (HF) Visoka č
Bl...I3n BceMl1pHbl11 4eHTp 30HanbHblX nporH030B
(WAFC) Svetski centar zonskih prognoza vremena
fA fpa>I<AaHcKaH ABI1a411H Civilno vazduhoplovstvo
fA3 focY,l\apCTBeHHbll1 ABI1a4110HHblI1 3aBO,l\ Držav-
ni vazduhoplovni zavod
fAM4 fnaBHbl11 ABl1aMeTeoponorl1yecKl111 4eHTp
Glavni vazduhoplovni meterološki centar
focY,l\apCTBeHHoe ABl1anpe,l\npl1HTl1e Državno
vazduhoplovno ć
fAnO fOCY,l\apCTBeHHoe ABI1a4110HHoe np0I13BO,l\-
CTBeHHoe 06be,l\I1HeHl1e Državno udruženje proiz-
đ č vazduhoplovnih proizvoda
fAnn Focynapcraeunoe ABI1a4110HHoe np0I13BO,l\-
CTBeHHoe npe,l\npl1HTl1e Državno vazduhoplovno
proizvodno ć .fabrika
fAC fnaBHbl11 ABI1a4110HHbll1 Cxnaz; Glavni vazdu-
hoplovni magacin
rsnn fpYHToBaH B3neTHo-nOCa,lIoYHaH nonoca Ze-
mljana poletno-sletna staza
fB<I> fpa>K,l\aHcKI1I1 B03,l\ywHbll1 q>nOT (B. fA) Civilna
vazdušna flota, avijacija
rBLf fl1nepBblcoKaH 4aCTOTa (EHF) Izuzetno visoke,
hipervisoke č (milimetarski talasi)
rrc fPOMKOfoBOpHll.\aH CBH3b Razglas; obaveštenja
preko č
fAll fa30AI1HaMI1yeCKaH č Laboratorija
za dinamiku gasova
fAnn fnaBHbl11 Al1cneTyepcKl111 nYHKT nO,l\xo,l\a
Glavni centar prilazne kontrole letenja
lV13 fOTOBoe 1I13,l\enl1e Finalni proizvod
rK f14pocKonl1yecKI1I1 Kypc Žiroskopski kurs
r&i'lJJD r- .... I/__.. ·____ -
n<n fnaBHbl11 KOHTponbHb111 nYHKT Glavni kontrolni
punkt
fnOHACC fn06anbHaH Op611TanbHaH HAB14ra4110H-
HaH CnyYHI1KOBaH CI1CTeMa (Ruski) sistem global-
ne satelitske navigacije; gionas
rM6 fl1,l\poMeTeOnOrl1yeCKOe 61Opo Hidrometeoro-
loški biro
rMC fl1,l\poMeTeOpOnOrl1yeCKaH CnY>K6a Hidrome-
teorološka služba
rMK fl1poMarHI1THbl11 Kypc Žiromagnetni kurs; kurs
po žiromagnetnom kompasu
rMC fl1,l\poMexaHl1yeCKaH CI1CTeMa č
sistem
fMC č Mar acrpansuaa Cers (CBH311)
(GTN) Svetska, globalna magistralna mreža (veza)
fa fpa>I<AaHCKaH 060pOHa Civilna odbrana
focnll1l.1 focY,l\apCTBeHHbll1 neTHo-lI1cne,l\OBaTenb-
CKl1l1l11HCTI1TYT Državni institut za ispitivanja u le-
tu
focHII1111AC Focyziapcraeasni Hay-rao-Hccnenosa-
TenbcKl1l1l11HCTI1TyY ABI1a4110HHblX CI1CTeM Državni
č ž č institut za avionske sisteme
focHlI1111 fA focY,l\apCTBeHbll1 Hay-rao-vlccnenoaa-
TenbCK1111 lI1HCTI1TYT fpa>K,l\aHCKOI1 ABI1a41111 Držav-
ni č ž č institut civilnog vazduh 0-
plovstva
focHlI1l...1 focY,l\apcTBeHHbll1 HaYYHo-lI1cne,l\o-
aaTenbCKl111 4eHTp 4eHTpanbHoro Aapofl1,l\po,l\l1-
HaMl1yeCKOra lI1HCTI1TYTa Državni č
ž č centar Centralnog aerohidrodina-
č instituta
fOCT fOCY,lIapCTBeHHbll1 06ll.\ec0103Hbll1 CTaH,l\apT
Svesavezni državni č standard
fOYBT fOCY,l\apCTBeHbll1 Opran YnpaBneHI1H 80-
3,l\YWHbIM Tpascnoprov Državni organ uprave za
vazdušni ć
m fOCY,lIapCTBeHHoe npe,l\npl1HTl1e Državno predu-
ć
fnBPA fl1nep3BYKoB0l1 npHMOTOYHbl11
PeaKTI1BHbl11 ABl1raTenb (SCRAMJET) Nabojni
motor, lorenova cev sa č brzinom re-
aktivnog mlaza
fnK fl1pononyKoMnac Žiroskopski polukompas;
žirokompas sa dva stepena slobode kretanja (npr.
žirodirekcional)
fnll1HHlI1111 fA focY,l\apCTBeHHbll1 npoeKTHo-
lI1ccne,l\oBaTenbcKI1I1 11 HaYYHo-lI1cne,l\oBaTenb-
CKl1l1l11HCTI1TYT fpa>I<AaHCKOI1 ABI1a41111 Državni in-
stitut civilnog vazduhoplovstva za istraživanje i
razvoj
fn OBA Focyziapcrsesnoe npe,l\npl1HTl1e 06cny-
>KI1BaHI1H B03,l\ywHoro ABI1>KeHI1H Državno predu-
ć za (savetodavno, informaciono i havarijsko)
opsluživanie vazdušnov snnhrnrn;n
·PM PaAl'1oMa51K Radio-far nagiba
ravni planiranja
"pn PaAI'10npl'1eMHI'1K (Avionski) pri-
jemnik radio-fara nagiba ravni planiranja
·pn rOCYAapcTBeHHoe Peruouansuce npeAnpl'151Tl'1e
(no V1Bn, YB,lJ" PTO 1'1 CB5131'1) Državno regionalno
ć (za MBn, YBJj, PTO i vezu)
l..\eHTp Državni
raketni centar
rc Feueparop Avionski generator
rc rl'1,l\poCI'1CTeMa č hidro-sistem
rCrA rOCYAapcTBeHHa51 ć ABI'1"
a41'11'1 Državna služba civilnog vaduhoplovstva
rCM rOplO4e-CMa304Hble Marepwanet Goriva i ma-
ziva
rCH r onoska CaMoHaBeAeHI'151 Glava samonavo-
đ č
r3K Fnasaaa 3K3aMeHa41'10HHa51 KOMI'1CCI'151 Glavna
ispitna komisija
AA ,lJ,anbHa51 ABl'1a41'151 Strategijska avijacija
AA ,lJ,enoBa51 ABl'1a41'151 Poslovna avijacija
AA ,lJ,I'1CneT4ep Aaponopra Kontrolor aerodromske
kontrole letenja; aerodromski č
AAn ,lJ,Bl'1raTenb Klipni
avionski motor
,lJ,EB 50KOBa51 nonoca (DSB) Dvostruki
č opseg
,lJ,BE 50M6aPAl'1pOBll.\I'1K Strate-
gijski stratosferski bombarder
,lJ,Bnn Flonoca
Poletno-sletna staza u upotrebi
,lJ,BC ,lJ,Bl'1raTenb Buyrpeuaero CrOpaHI'151 Motor sa
unutrašnjim sagorevanjem
,lJ,BT ,lJ,enapTMeHT B03AYUJHoro Tpascnopra Odelje-
nje vazdušnog ć
,lJ,BT PeI> ,lJ,enapTMeHT B03AYUJHoro Tpancnopra POC-
<DeAepa41'11'1 (B. <DAC P<D) Služba va-
zdušnog ć Ruske Federacije (sada el>AC
P<1»
A3n 3axoA Ha Flocanxy Prilaženje po
direktoru leta
AV1CC V13Mepvnenb nyreaosi
CTI'1 1'1 yrnos Cuoca Doplerski č putne brzine i
uglova zanošenja
AKMB ,lJ,eKaMeTpoBble Bonnu (HF) Kratki, dekame-
tarski talasi
,lJ,MB ,lJ,e4l'1MeTpOBble Bonubl (UHF) (B. YKB) Ultra-
kratki, decimetarski talasi
AHA ,lJ,l'1arpaMMa Hanpaaneauocra AHTeHHbl Dija-
gram č antene
AnnA
Annapar (UAV) Bespilotna letelica sa daljinskim
upravljanjem
nnop l1aT41'1K npeAenbHblx Da-
Ann nyHKT nOAxoAa Stanica prila-
zne kontrole letenja
AnPM ,lJ,anbHa51 npl'1BoAHa51 PaAI'10nOKa41'10HHa51
CTaH41'151 CMapKepoM; PaAI'10-
Ma51K (LOM) NDB, neusmereni radio-jar na mestu
spoljnjeg markera JLS-a
,lJfn PaAl'1oJ1oKaTop Radar kontrole
letenja
,lJfJ10 0630P Daljnje
(vazdušno) radarsko đ
,lJfM PaAl'1oMapKep (OM) Spoljnji marker
(JLS)
,lJfHC ,lJ,anbHoMepHa51 PaAl'1oHaBl'1ra41'10HHa51 CI'1CTe-
Ma(B. PC,lJ,H) Sistem dugolinijske radio-navigacije
ACY ,lJ,I'1CneT4epCKa51 Cny)K6a YnpaBneHI'151 Služba
kontrole letenja
rrA ,lJ,Bl'1raTenb Turbomlazni motor
ATPA ,lJ,Bl'1ra-
rsru, ć dvostrujni turbomlazni motor
,lJ,Y ,lJ,Bl'1raTenbHa51 YCTaHOBKa Pogonska grupa
AY,lJ,I'1CTaH41'10HHOe Ynpaaneuue Daljinsko upravlja-
nje
,lJ,YA ,lJ,aT4I'1K YrnOBATaKI'1 č napadnih uglova
,lJ,YAC ,lJ,aT4I'1K YrnOB ATaKI'1 1'1 CKOnb)KeHI'151 č
napadnih uglova i klizanja
AYKA ,lJ,Bl'1raTenbHa51 YCTaHOBKa An51 KOCMI'14eCKI'1X
Armaparos Pogonska grupa č letelica
,lJ,el..\I'1MeTpOBble Bonnu (UHF) Ultrakratki, de-
cimetarski talasi
EACC EAI'1Ha51 ABTOMaTI'13I'1pOBaHHa51 CI'1CTeMa
CB5131'1 Jedinstveni automatizovani sistem komuni-
kacija
EKA Eeponsackoe KOCMI'14eCKOe AreHTCTBO (ESA)
Evropska agencija za kosmonautiku
EKrA Eaponeticxas KOHepepeH41'151
ABI'1a41'11'1 (ECAC) Evropska konferencija civilnog
vazduhoplovstva
ECKB EAI'1Ha51 CI'1CTeMa Kypca 1'1 BepTI'1Kanl'1 (AHRS)
Kontrolnik leta; č sistem indikacije po-
ložaja i kursa
:>KKV1 V1HAI'1KaTOp (LCD) Indi-
kator, displej sa č kristalima
>KPA ,lJ,Bl'1raTenb Raketni
motor na č goriva
3A3eHI'1THa51 Aprnnnepws Protivavionska i protira-
ketna artiljerija
3AMl..\ Mer eopono-
l..\eHTp Regionalni centar za vazduho-
plovnu meteorologiju
3EH Haxonarens Avionski
registrator podataka otporan na š ć (u
č udesa)
33 3anpeTHa51 30Ha Zabranjena zona
3V1n KOMnneKT 3anaCHblX V1HcTpyMeHToB 1'1
Komplet rezervnih delova, in-
....••. .: __
105
3K 3a,L:\aHHblL1 Kypc, 3a,L:\aT4L1K Kypca Zadati kurs;
č kursa
3Mr 3eMH0L1 ManblL1 raa (Rad motora) na malom
gas u, relantu na zemlji
3fl3a,L:\HHH nO,L:\BeCKa Zadnje vešanje
3nC 3a,L:lHHH nonyCcjJepa Zadnja polusfera
3PK3eHL1THblL1 PaKeTHblL1 KOMnneKC Raketni lanser
protiavionske i protivraketne odbrane
3P3A 3aBO,L:\ Pa,L:lL103eneKTpOHH0L1 Annaparypu Za-
vod za elektronske đ
3YP3eHL1THaH Ynpasnaeaaa Paxera đ raketa
vazdušne odbrane
\I1A V1CTpe6L1TenbHaH ABL1a4L1H č avijacija
\116 V1CTpe6L1Tenb-6oM6ap,L:\L1pOBU1L1K Lovac-bombar-
der
\I1B V13MepL1Tenb BL16pa4L1L1 č vibracija
\I1BO V13MepL1Tenb Bstcorst 06na4HOCTL1 č visi-
ne donje baze oblaka
\I1BO V1H,L:\L1KaTOp BepTL1KanbHOL1 06CTaHOBKL1 (ADI)
č (prostornog) položaja u vertikalnoj
ravni
\I1Bn V1cnonb30BaHL1e Bosziyuruoro Flpocrpaacraa
š ć vazdušnog prostora
\I1Bnn V1cKycCTBeHHaH B3neTO-nOneTHaH Flonoca:
B3neTO-noneTHaH nonoca C
nOKpblTL1eM š č PSS
\I1BC V1HCTL1TyT Boaayumoro Tpascnopra Institut za
vazdušni ć
\I1BC V1CTL1HHaH B03,L:\ywHaH CKOpOCTb (TAS) Stvarna
vazdušna brzina; brzina (vazduhoplova) u odnosu
na miran vazduh
\I1BCY V1HcjJ0pMa4L10HHO-BbI4L1CnL1TenbHaH CL1CTeMa
YnpaBneHL1H (AIMS) Informacioni sistem progra-
miranog upravljanja letom
\I1B4 V1HcjJopMa4L10HHblL1 BbI4L1cnL1TenbHblL111eHTp In-
formacioni č centar
\I1roV1H,L:\L1KaTOp fOpL130HTanbH0L1 06CTaHOBKL1 (HSI)
(B. nHn) (Kombinovani) avio-horizont; č
situacije u horizontalnoj ravni
\I1AB V1H,L:\L1KaTOp "AanbHocTb-BblcoTa" (RHI) Pokazi-
č (radarskog pretraživanja) po visini (na iza-
branom azimutu); indikator udaljenosti i visine
\113 V1H,L:\L1KaTOpHaH 3eMHaH CKOpOCTb (GAS) Kalibri-
sana vazdušna brzina
\I1K II1CTL1HHblL1 Kypc Stvarni kurs
\I1K60 V1HTerpL1pOBaHHblL1 KOMnneKC 6opToBoro
YnpaBneHL1H (IFCS) Integrisani avionski sistem
upravljanja (letom)
\I1KB V1HeP4L1anbHaH Kypcofšepruxane Inercijalna
žiroplatforma
\I1KBK V1HcjJopMa4L10HHblL1 KOMnneKC BepTL1KanL1 L1
Kypca Informacioni integrisani sistem položaja i
kursa
\I1KBCn V1HcjJopMa4L10HHblL1 KOMnneKC BbICOKOCKO-
POCTHblX nrlnrlW'Tn"O ..... __:.00' '. .
\I1KKBK V1HcjJopMa4L10HHblL1 KOMnneKC Kypca, BepTL1-
KanL1 L1 KOOp,L:\L1HaT Informacioni integrisani sistem
kursa, položaja i koordinata
\111<11 V1HcjJpaKpacHble nY4L1 Infracrveni zraci
\I1KM V13MepL1Tenb KpyTH14erO MOMeHTa č mo-
memta uvijanja, torzije
\I1KO V1H,L:\L1KaTOp Kpyroso 0630pa (PPI) č
kružnog pretraživanja; panoramski indikator
\I1KY V1H,L:\L1KaTOp KYPCOBL1X YrnOB (BHI) č
azimuta i kursa
f,1M V1MnynbcHaH MO,L:\ynH4L1H (PM) Impulsna modu-
lacija
\I1MI..I CL1CTeMa V13MepeHL1H Maccst L1 lleHTpoBKL1
(WBC) Sistem đ mase i centraže
\I1H V1H,L:\L1KaTOpHaH CKOpOCTb (EAS) Ekvivalentna
vazdušna brzina
\I1HO V1H,L:\L1KaTOp HaBL1ra4L10HH0L1 06cTaHOBKL1 (NO)
Prikaz navigacione situacije; navigacioni displej,
ekran
\I1HC V1Hep4L1anbHaH HaBL1ra4L10HHaH CL1CTeMa (INS)
Sistem inercijalne navigacije
\I1n V1CTpe6L1Tenb-nepeXBaT4L1K č
\I1n V1CXO,L:\HOe nOnO>KeHL1e č položaj
\I1n6 BC V1H,L:\L1KaTOp npe,L:\ynpe>KAeHL1H o 6nL130CTL1
Boaziyumoro CY,L:\Ha (APFI) č upozorenja
bliskih susreta vazduhoplova
\I1nM V1CXO,L:\HblL1 nyHKT Mapuipyra Polazna č
maršrute
f,1nHK V1HTerpL1pOBaHHblL1 npL14enbHO-HaBL1ra4L1-
OHHblL1 KOMnneKC Integrisani nišansko-navigacioni
sistem
\I1nn V1HCTpyK4L1H no np0L13BO,L:\CTBY Iloneroa Opera-
tivno uputstvo, instrukcija
f,1ny V1CTL1HHblL1 nYTeBOL1 Yron Stvarni kurs linije pu-
ta
\I1C V1Hep4L1anbHaH CL1CTeMa Inercijalni sistem
\I1C V1CTL1HHaH CKOPOCTb (TAS) Stvarna brzina; brzi-
na (vazduhoplova) u odnosu na miran vazduh
\I1C3 V1cKyccTBeHHblL1 CnYTHL1K 3eMnL1 Zemljin
š č satelit
f,1CO V1H,L:\L1KaTOp CTeneHL1 06ne,L:\eHeHL1H č
stepena đ
\I1COA V1HTerpL1pOBaHHaH CL1CTeMa 06pa6oTKL1
AaHHblx Integrisani sistem obrade podataka
f,1T V13MepL1Tenb Teuneparypsr č temperature
f,1TM V1H>KeHepHO-TeXHL14eCKL1e MepOnpL1HTL1H Pred-
uzete č mere inženjeringa
f,1TO V1H,L:\L1KaTOp TaKTL14eCK0L1 06cTaHOBKL1 (TSD)
č č situacije
\1146 V1H,L:\L1KaTOp llL1cjJpo6yKBeHHblL1 č
č
f,14C V1H,L:\L1KaTOp llL1cjJpoBOL1 CBeTOBOL1 Digitalni po-
č
<A KOCMI'14ecKI'1(;i Annapar č letelica, ko-
smoplov
<5 KOHCTpyKTopcKoe 6lOPO Konstrukcioni biro
<5AKOHcTpyKTOpcKoe 6lOPO ABTOMaTI'1KI'1 Konstruk-
cioni biro za automatiku
K6H Kacceruuci 60pTOBO(;i Haxonarern, Kasetni re-
gistrator podataka leta
1<60 Kuonxa Esrcrporo OTKnlO4eHI'1Tl (ORB) č
za brzo rastavljanje, razdvajanje
1<63C KOHCTPYKTopcKoe 6lOPO 3KCnepl'1MeHTanbHo-
ro CaMoneToCTpOeHI'1Tl Konstrukcioni biro eksperi-
mentalnih vazduhoplova
KB Koporkve BonHbl (HF) (B. AKMB) Kratki. deka-
metarski talasi
KB Koppexrop BblCOTbl Visinski korektor
KB Kypcolšeprsncans (AHRS) Kontrolnik leta, poka-
č položaja i kursa
KBA Kounpeccop Bsrcoxoro AaBneHI'1Tl (HPC) Kom-
presor visokog pritiska
KBn B03AYllJHoe CYAHO Koponcoro Bsnera 1'1 Ilocan-
KI'1 (STOL) Vazduhoplov kratkog poletanja i sleta-
nja
KBC KOMaHAl'1p B03AYllJHoro CYAHa đ vazduho-
plova
1<84 Kpa(;iHe BblCOKaTl -lacrora (EHF) Ekstremno vi-
soka č
K3AKOHTponbHO-3an1'1Cb1BalOl.l.\aTl Annaparypa Regi-
strator podataka
K35 KOHl.\eBaTl 30Ha 6e30nacHocTI'1 (RESA) Bezbed-
na zona iza kraja PSS
K3T KOMneHCal.\1'10HHbl(;i 3anac Tonnnaa Kompenza-
ciona rezerva goriva
KVlA KOHTponbHo-V13MepI'1TenbHaTl Annaparypa Kon-
trolni memi uredaji
KVlr Kpsrno V13MeHTleMo(;i feoMeTpl'11'1 (VG) Krilo pro-
menljive geometrije
KVlA K03cj:>1'1l.\l'1eHT V1cnpaBHoro Ae(;icTBV1>l (TBF) Koe-
ficijent ispravnog rada; vreme rada izmedu otka-
za
KVIM KOAoBo-V1MnynbCHa>l MOAyn>ll.\I'1>l (PCM) Kodi-
rana impulsna modulacija
KV1HO KOMnneKcHbl(;i V1HAI'1KaTOp HaBl'1ral.\V10HHo(;i
06CTaHOBKI'1 (NSD) lntegrisani prikaz navigacije
na displeju, ekranu (u pilotskoj kabini); visefunk-
cionalni navigacioni displej, ekran
KV1n KOHTponbHo-v13MepI'1TenbHble npV160pbl Kon-
trolni menzi instrumenti
KV1CC KOMnneKCHa>l V1Hcj:>opMal.\1'10HHa>l CI'1CTeMa
Cl'1rHanV13al.\V1V1 (ICAWS) lntegrisani sistem signali-
zacije za opomene, obavestenja i upozorenja
KK KOMnacHbl(;i Kypc Kompasni kurs
KIlAKOCMI'14ecKV1(;i Jlerarensasui Annapar ć
letelica; kosmoplov
KIln Kypc neTHo(;i nOAroToBKV1 Kurs č obuke
KMB Klt1noMeTpoBble BonHbl (LF) Dugi, kilometarski
talasi
KHA Kounpeccop HI'13KOro AaBneHI'1>l (LPC) Kom-
presor niskog pritiska
KO KV1cnopoAHoe 06opYAoBaHI'1e č opre-
ma
KOKOHTponbHbl(;i Opweurvp (RP) Referentna č
orijentir
KOC Kpuno č CTpenOBI'1AHOCTI'1 (FSW) Kri-
lo sa prednjom, negativnom strelom
KOCnAC KOCMI'14eCKa>l CI'1CTeMa nOI'1CKa ABapl'1(;i-
HblX CYAOB (SARSAT) č sistem traganja za
avionima i brodovima koji su doživeli udes
KnA Knvpvnrroeaa Ilanara ABl'1anpeAnpl'1TlTI'1(;i Kli-
rinška komora vazduhoplovnih ć
KnAKOHTponbHO-nOBep04HaTl Artnaparypa Oprema
za ispitivanje i proveru
KnA KOHCTPYKTOpCKO-np01'13BoAcTBeHHbl(;i Aecj:>eKT
Greška pri projektovanju i izradi
KnA, KnA K03cj:Jcj:>I'1l.\l'1eHT Iloneaaoro Ae(;icTBI'1>l Koe-
ficijenat korisnog dejstva
KnV1 KOMnneKcHbl(;i nl'1nOTa)KHbl(;i V1HAI'1KaTOp
Višefunkcionalni pilotski indikator
KnH KOHcTpyKTopcKO-np0I'13BoAcTBeHHble Heno-
CTaTKI'1 Konstruktivno-proizvodni nedostaci
Knn KOMaHAHO-nV1nOTa)KHbl(;i npl'16op (FD) Direktor
leta
Knn Kourponsao-Flponycxuoa nyHKT (asponpoua)
Kontrolni (aerodromski) prolaz. izlaz
KnPTC KOMnneKcHbl(;i nynbT PaAV10TeXHI'14eCKV1X
CpeAcTB č komandni panel radio-teh-
č sredstava
KnT Konuesaa Iloncca TOpMO)KeHI'1>l Zaustavni po-
jas na krajevima PSS
KPM KypCOBOVi PaAV10MaTlK Radio-far kursa PSS
KPn Koporkoaonaoaosi PaAI'10neneHraTop Kratko-
talasni radio-goniometar
KPn KypCOBO(;i PaAI'10npl'1eMHI'1K (Avionski) prijem-
nik radio-fara kursa PSS
KC Kavepa Cropaaws Komora sagorevanja
KC KOCMV14eCKaTl CTaHl.\I'1Tl č stanica
KC Kypcoaas CI'1CTeMa Kompasni sistem
KCAA KOOPAV1Hal.\V10HHbl(;i COBeT Accol.\l'1al.\l'1(;i A3pO-
nopros (AACC) Koordinacioni savet udruženja ae-
rodroma
KcnHO KOMnneKC Craanapruoro nl'1nOTa)KHO-Ha-
BV1ral.\1'10HHOrO 06opYAoBaHI'1>l Integris ana stan-
dardna oprema za upravljanje i navigaciju
KCBH K03cj:Jcj:JI'1l.\V1eHT CTOTl4SVi Bonuu no Ha-
np>l)KeHV11O (VSWR) Koeficijenat naponskih sto-
ć talasa; odnos maksimalnih i minimalnih na-
pona struje duž koaksijalnog kabla
KCYKn KOMnneKCHa>l CI'1CTeMa Ynpasneuas Ka-re-
CTBOM npoAyKl.\1'11'1 (IOCS) lntegrisani sistem upra-
•. J;...-..... .:r< 1.r\lnl;fofnI'YI nrnirvndnie
167 MB
KTA KOHTpOnbHaR T04Ka A3pOnOpTa (ARP) Refe-
rentna č aerodroma
KTA Arperar (FeU) Regula-
tor goriva
KTC Tpaacnopraaa Sistem
kontejnerskog transporta
KTl.I Kovnnexc In-
tegrisani sistem merenja č goriva i centraže
KY KYPCOBOI1 Yron Kurs
KYB Yron Berpa Pravac vetra
KYl1H)1( KYPCbl Ycosepureacrsosaaaa V1H)f(eHepHo-
ro COCTaBa Kursevi usavršavanja č oso-
blja
KY11n Kypc Kurs le-
č obuke
KYHAT Kapro-uca Y4eTa Heacnpasaocrea
Kartica za upisivanje neispravno-
sti vazduhoplovne tehnike
KYHC Kypcu Ycoaepureucr aoaaaaa Ha-rane-
crayiouiero Cocrasa Kursevi usavršavanja ruko-
vodnog osoblja
KYP Yron Kurs, radijal ra-
dio-stanice
KYC YKa3aTenb CKOpOCTI1 Kom-
binovani č brzine
KYT'4 KOMnneKc TOnnl1BOM WeHTpoB-
KOI1 Integrisani sistem regulisanja redosleda
trošenja goriva i centraže
K3 Pilotska kabina
11A J1eTaTenbHbll1 Annapar Vazduhoplov; letelica
11AMA Annapar Vazduho-
plov i motori
11AC J10AKa Cnacarsnsnas Avionski
č za spasavanje (za č prinudnog sleta-
nja na vodu)
11AL.( Wex (ALPA) Strukovno
udruženje linijskog č osoblja
11rCH J1a3epHaR Fonoaka Laserska
glava samonavodenja
113n 3a,a.aHHoro Dodeljena linija puta
11'" J1eTHble V1cnblTaHI1R Ispitivanja u letu
11"'A6 AOBoAo4HaR Basa Va-
zduhoplovna opitna baza
11"'111 Jlerao-klccnenoaarenecxaa Institut
za istraživanja i ispitivanja u letu; č
ž č institut
11"'C J1eTHo-V1cnbITaTenbHaR Vazduhoplov-
na opitna stanica
11KY1 (aasoncxae) V1cnbITa-
HI1R č ispitivanja II letu
1111 J1eTHaR (Jleraiouiaa) J1a6opaTOpl1R (FTB) Vazdu-
hoplov đ za ispitivanja u letu; ć la-
boratorija
11MC COBeT Savet za (odo-
bravanje) procedura leta
110 J1eTHbll1 OTpRA č odeljenje
11n J1eTHaR nonoca č manevarski pojas PSS
11n Linija položaja
11n Nišanska linija
11nAH Jlaaepaoe nonyAKTI1BHoe (LASH)
Lasersko poluaktivno đ
11nA AaHHblx Link, linija prenosa
podataka
11nC J1eTHo-nOAbeMHbll1 COCTaB č osoblje
11C J1eTHbll1 COCTaB č osoblje, posada
11.C
r
1l.c. Cana (HP) Konjska snaga
11CAn J1a3epHaR
nOAcBeTa (LMTR) Laserski daljinomer i marker
(cilja)
J1T Lasersko-televizijski
l1TB nerarerts-
Horo annapara č č ć per-
formanse letelice
11T1< J1eTHo- KOMnneKC č
č kompleks
J1TY č
školski centar
J1TX č
č karakteristike, performanse
11Y rAJ1eTHoe Pi-
lotska škola civilnog vazduhoplovstva
11Y3 J1eTHoe Y4e6Hoe Pilotska škola
11C1ln nYTI1 Stvarna linija puta
11WO OTAen č navigaci-
ono odeljenje
113PM Ma-
CTepCKaR Linijska baza za održavanje
MAK
đ ž komitet za vazduhoplovstvo
MAKC Canon Mo-
skovski đ salon, izložba aerokosmona-
utike
MAKC Maoroueneaas
(MASS) Višenamenski č si-
stem
MAn npOMblwneHHo-
Ministarstvo vazduhoplovne industrije
MAPAn Me>KAYHapoAHaR Accouaauas PYKoBoAI1Te-
đ asocijacija
rukovodilaca vazduhoplovnih ć
MATI< Me>KAYHapoAHaR Aaaa'Ipaacnoprxas Kopno-
đ korporacija vazdušnog tran-
sporta
M6B 6e30nacHaR BblCOTa (MSA) Mi-
nimalna bezbedna visina
M6P Paxera
flr-RM\ ••;-_._·_L •
MBKA An-
napar Aerokosmoplan; ć letelica za
višekratnu upotrebu (npr Sati, 6ypaH)
MBJl Me>KAYHapoAHa$1 B03AywHa$1 nli1Hli1$1 đ
rodna vazdušnu linija
MBn Iloner Let na maloj visini
MrA Mli1Hli1CTepCTBo ABli1al.\li1li1 (B. MAK)
Ministarstvo civilnog vazduholovstva (MAK od
1991.)
MA pe>Kli1M AanbHOCTli1 Režim leta za
maksimalni dolet
MAB Mereoponcrwrecxas AanbHocTb Bli1Ali1MOCTli1
Meteorološka daljina vidljivosti
MAn nyHKT Stanica
rutne kontrole letenja
MAn ne,Pe-
XBaT'-lli1K Višenamenski presretac velikog radijusa
dejstva, velike autonomije leta
M3 Macnosanpaeum« Oprema za (dotsipanje ulja (u
motore)
Mili Mer eoponorw-recxaa lI1HepopMal.\li1$1 Meteoro-
loško obavestenje
MK Kypc Magnetni kurs
MKC Me>KAyHapOAHa$1 KocMli1'-leCKa$1 CTaHI.\li1$1 (ISS)
đ č stanica
MKTC MHoroepYHKI.\li10HanbHa$1 KOCMli1'-leCKa$1 Tene-
KOMMYHli1Kal.\li10HHa$1 Cli1CTeMa (glo-
balni) satelitski sistem telekomunikacija
MHPAC MeTeoHaBli1ral.\li10HHa$1 PaAli10nOKal.\li10HHa$1
CTaHI.\li1$1 Meteorološko-navigacioni radar
MHX Mli1Hli1ManbHble Hasnrauaoaaste Xapaxrepwcru-
Kli1 Minimalne perjormanse, radne karakteristike
navigacione opreme
MO Mli1Hli1CTepCTBo 060POHbl Ministarstvo odbrane
MaC MeTOAli1Ka Ol.\eHKli1 COOTBeCTBli1$1 (MOC) Meto-
dika đ usaglašenosti (sa zahtevima,
standardima)
MnM Mli1KpOnnaH MeCTHOCTli1 (B:pnC) (Reži".l rada
avionskog reu/ara za) detaljnije osmatranje (od-
đ terena
Mna MOTOPOCTpOli1TenbHOe np0li13BOAHOe 06beAli1-
HeHli1e Udruženje č motora
MnC MeXaHli13M Flepecr aaoaxa Or č opa
(THS) Mehanizam trimovanja (horizontalnog) sta-
bilizatora
Mny Yron Magnetni kurs lini-
je puta
MPA Maracrpansaaa Pyne>KHa$1 AOpO>KKa Glavna
rulna staza
MP3 MeXaHli13M Perynaposaaaa 3arpY3Kli1 Mehani-
zam regulisanja š č ć sile na koman-
dama
MPJl Mereoponorn-recxaš PaAli10nOKaTop Meteoro-
loški radar
.....n p" nIM'\-nn .... AMH....K (Avionski) vri-
MPP Pecypc (TBO) Vreme (rada)
izmedu radova obnove, revizije
MCMeCTO Cauonera Položaj aviona
MCMeCTO CTO$1HKli1 Stajanka
MCA Me>KAyHapOAHa$1 CTaHAapTHa$1 Arvocrpepa
(ISA) đ standardna atmosfera
Mcpn MarHli1THa$1 Cli1CTeMa Perucrpauna Ilapaue-
TpOB Sistem registrovanja podataka na magnetnu
traku
Mcpn MHorOKaHanbHa$1 Cli1CTeMa Perucrpauaa na-
paverpoa (AIDS) Avionski siste".l po-
dataka (leta); višekanalni sistem registrovanja pa-
rametara (leta)
MCX MyepTa CB060AHoro XOAa, BepTOneTHa$1 Spoj-
nica slobodnog hoda, jednosmerna spojnica (tran-
smisije helikoptera)
MC3 Me>KAyHapOAHa$1 č 3neKTpOCB$13li1 (ITU)
Medunarodna unija za telekomunikacije
MTP Marepaaneuo-Texuw-recxne Pecypcsi Materi-
č resursi
MT P<I> Mli1Hli1CTepCTBo Tpaacnopra eDe-
Aepal.\li1li1 Ministarstvo ć Ruske Fedracije
MTCMarepnansuo-Texnwreckoe CHa6>KeHli1e Mate-
č snabdevanje
Myn MeXaHli13M Ynpasnenaa Ilepexpecrweu Upra-
č mehanizam za unakrsno napajanje
Mq)A6 Me>KAYHapoAHblV1 eDoHA ABli1al.\li10HH0V1 6e30-
naCHOCTli1 Medunarodni fond (standarda, regulati-
ve, podataka i dr od č za bezbednost va-
zduhoplovstva
M<I>AJln Me>KAyHapOAHa$1 eDeAepal.\li1$1 AccOI.\li1al.\li1V1
nli1nOTOB (IFALPA) đ fede-
racija udruženja linijskih pilota
MeDA MHoroeDYHKI.\li10HanbHble (MFD) Poka.-
ć više funkcija; višefunkcionalni č
displej, ekran
M<I>III MHoroeDYHKI.\li10HanbHblV1 lI1cTpe6li1Tenb Višena-
menski č avion
M4C Mli1Hli1CTepCTBo no 4pe3Bli1'-laV1HblM Cli1Tyal.\li1$1M
Ministarstvo za vanredne situacije
HAAK Hauaoaaneuas AKI.\li10HepHa$1 ABli1aKoMnaHli1$1
Nacionalna avio-kompanija sa akcionarskim kapi-
talom
HA3Henpli1KOCHOBeHHblV1 ABapli1V1HblV1 3anac (KOCMO-
HaBTa) Neprikosnovena havarijska rezerva (ko-
smonauta)
HAIII fA Hacraaneuae no A3pOHaBli1ral.\li10HH0V1 lI1H-
epopMal.\li1li1 B rpa>KAaHCKOV1 ABli1al.\li1li1 Pravilnik o
(obezbedenju) letnih informacija u civilnom va-
zduhoplovstvu
HAK Hauaouansuaa ABli1aKoMnaHli1$1 Nacionalna
avio-kompanija
HAK Hal.\li10HanbHblV1 ć Nacionalni aeroklub
HAP ABli1al.\li10HHa$1 PaKeTa Ne-
169 Hfln
HAC HaBl1ra4110HHaR ABTOHOMHaR CTaH4l1R Auto-
nomna navigaciona stanica
HAC rA Hacraaneaae no A3pOAPOMH0C1 CnY>K6e B
fpa>KAaHCKOC1 ABl1a41111 Pravilnik o aerodromskoj
službi u civilnom vazduhoplovstvu
HA3CTOn rA Hacrasneaae no 3neKTpoCBeTOTex-
Hl1yeCKOMY 06eCneyeHl1JO floneroe B rpa>KAaH-
CKOC1 ABl1a41111 Pravilnik osvetlosnom đ
letenja u civilnom vazduhoplovstvu
HEin He3aBl1Cl1MaR 60KOBaR nonoca Nezavisan
č opseg
HB HaBl1ra4110HHblC1 BblYI1Cnl1Tenb Navigacioni
č
HB HecY14I1C1 BI1HT (Glavni) rotor (helikoptera)
HBn HI1>KHee B03AywHoe Flpocrpaacrso (LAS) Niži,
donji vazdušni prostor
HBY HaBl1ra4110HHOe BblYI1Cnl1TenbHOe YCTpoC1cTBO
Navigacioni č
HrO HI1>KHRR fpaHl14a 06naKOBDonja baza oblaka
Hr3A HOpMbl fOAHOCTI1 K 3KcnnyaTa41111 rpa>KAaH-
CKI1X A3poAPOMOB č standardi za š ć
civilnih aerodroma
Hr30 HOPMbl fOAHOCTI1 K 3KcnnyaTa41111 06oPYAO-
BaHI1R rpa>KAaHCKI1X asponoproe č standar-
di za opremu civilnih aerodroma
HA HaKnOHHaR AanbHocTb Kosa udaljenost
HA Hl13KOe AaBneHl1e Nizak pritisak
HAC Hanor HaAo6aBneHHYJO CTOI1MOCTb (VAT) Pri-
rez, porez na dodatnu vrednost
H3 HenpI1KOCHOBeHHblC1 3anac ronnasa Neprikosno-
vena rezerva goriva
H\I1AT HaYYHO-I1CCneAOBaTenbCKI1C1 lt1HCTI1TYT ABl1a-
41i10HH0C1 TeXHOnor1111 11 0praH113a41111 np0l13BOAcTBa
č ž č institut za vazduhoplovnu
tehnologiju i organizaciju proizvodnje
HaYYHo-lt1ccneAoBaTenbCKI1C1 lt1HCTI1TyT
ABl1a4110HHoro 06opYAoBaHl1R č ž č
institut za avionsku opremu
HaYYHo-lt1ccneAoBaTenbCKI1C1 lt1HCTI1TYT rex-
HOnOrl111 11 OpraHl13a41111 np0l13BOAcTBa ABl1raTeneC1
č ž č institut za tehnologiju i orga-
nizaciju proizvodnje motora
HaYYHo-lt1ccneAoBaTenbCKI1C1 lt1HcTliITyT npl1-
60poCTpOeHl1R č ž č institut za in-
strumente
HaYYHo-lt1ccneAoBaTenbCKI1C1 lt1HCTI1TYT na-
pawJOToCTpOeHI1R č ž č institut za
proizvodnju padobrana
HaYYHo-lt1ccneAoBaTenbCKI1I.1 lt1HCTI1TyT
CTaHAapTl13a41111 11 YHl1epl1Ka41111 č
ž č institut za standardizaciju i unifikaci-
ju
Hay-mo-Hccnenoearenscxae 11 Onsrrao-
Koacrpyxropcxae Pa60Tbl (R&D) č
;cof,.::;;'1'rw'::!,: : ,.
HII1T\11 HaYYHo-lt1ccneAoBaTenbCKI1C1 Texaonora-re-
CKI1C1lt1HCTI1TyT č ž č institut za teh-
nologiju
HK Hasl1ra4110HHblC1 KOMnneKC Integrisana naviga-
ciona oprema
HKn HaBl1ra4110HHblC1 KypCOBOC1 npl16opNavigacioni
instrumenti za pokazivanje kursa
Hflr HOpMbl fleTHOC1 fOAHOCTI1 č standardi
plovidbenosti
HflrB HOpMbl fleTHoC1 fOAHOCTI1 Beproneros Teh-
č standardi plovidbenosti helikoptera
HnrC HOPMbl fleTHOC1 f 0AHOCTI1 CaMoneTOB č
standardi plovidbenosti aviona
HnrCC HOPMbl fleTHoC1 fOAHOCTI1 Ceepxaeyxoeerx
Cauoneroa č standardi plovidbenosti nad-
č aviona
HflO Heono3HaHHblC1 fleTaJOl1tI1C1 06beKT (UFO)
Neidentifikovani ć objekat
HMO rA Hacrasneaae no MeTeOpOnOrl1yeCKoMY
06eCneyeHl1JO B fpa>KAaHCKOC1 ABl1a41111 Pravilnik
o meteorološko] službi u civilnom vazduhoplov-
stvu
HMf HI1>KHRR MepTBaR TOYKa (BDC) Donja mrtva
č (hoda klipa)
HOMnrA Hacraaneuae no OpraHl13a4l111 Me>KAY-
HapoAHblX nepeB030K B fpa>KAaHCKOC1 ABl1a41i111
Pravilnik o organizaciji prevoza na đ
nim linijma civilnog vazduhoplovstva
HOn rA Hacraenenae no OpraHl13a4l111 nepeB030K
HaBHyTpeHHI<1X B03AYWHblX nl1HI1RX Bfpa>KAaHCKOC1
ABl1a41<111 Pravilnik o organizaciji prevoza na unu-
trašnjim vazdušnim linijama civilnog vazduh0-
plovstva
HOPMHaYYHaR OpraHl13a4l1H Pa60Tno YBenl1yaHI1JO
Moropecypca ABl1raTenR č organizacija ra-
da za ć radnog resursa motora
HOCA6HOYHaR 0pl1eHTl1pHaR CBeTRl1taR ABl1a4I10H-
HaR 60M6aAvionska ć bomba za orijentisa-
nje Ć
Hn(A)O HayYHO-np0I13BOACTBeHHoe (AK4I1oHepHoe)
06beAl1HeHl1e (Akcionarskoj ž ć
vodno udruženje
HnK HaBl1ra4110HHO-nl1nOTa>KHblC1 KOMnneKC
Integrisani sistem za upravljanje i navigaciju
HnK HaYYHO-np0I13BOACTBeHHblC1 KOMnneKC č
Ilo-proizvodni kompleks
HnO Hacrasneaae no nO>KapHoC1 Oxpaae Pravilnik
o protivpožarnoj zaštiti
Hnn HaBl1ra4110HHO-nlilnOTa>KHblC1 np1il6op (B. nHn)
(HSI) č situacije u horizonatlnoj ravni,
kombinovani avio-horizont
Hnn Hacraaneaae no np0l13BOAcTBy noneToB Pra-
vilnik letenja
·mn rA HaCTaBJleHV1e no np0V13BOACTBy nOJleTOB B
ABV1al..\V1V1 Pravilnik letenja u civil-
nom vazduhoplovstvu
HnCr Ha3eMHa51 n0V1CKOBo-CnaCaTeJlbHa51 Fpynna
Zemaljska služba traganja i spasavanja
Hn<s> HaY4HO-np0V13BoAcTBeHHa51 C\)V1pMa č
proizvodna firma
HPMA HeJlOKaJlV130BaHHblV1 Pa3JleT Macc AV1raTeJl51
(UEF) š ć motora sa otkidanjem i izleta-
njem delova turbine i/ili kompresora Izvan moto-
ra
HPC Ha3eMHa51 PaAV10CTaHI..\V151 Zemaljska radio-
stanica
HPTC Ha3eMHble PaAV1oTexHV14ecKV1e Cpencrsa Ze-
maljska č sredstva
HC rA HaCTaBJleHV1e no CB513V1 Brpa>KAaHCKOV1 ABV1-
al..\V1V1 Pravilnik o komunikacijama u civilnom va-
zduhoplovstvu
HCA rA HaCTaBJleHV1e no B
ABV1al..\V1V1 Pravilnik letenja (vazdu-
hoplova) u civilnom vazduhoplovstvu
HCL\ HaWJleMHa51 CIi1CTeMa L\eJleYKa3aHV151
Sistem nišanskog č đ na šlem,
kacigu
HT3BC rA HaCTaBJleHV1e no TeXHV14eCK0V1 3KCnJlya-
Tal..\V11i1 B03AYWHblX CYAHOB B
1..\V1V1 Pravilnik o linijskom č održavanju
vazduhoplova u civilnom vazduhoplovstvu
HT3PAT rA Hacrasneane no TexHV14ecKoV1 3KCnJly-
aTal..\V11i1 v1 PeMoHTy !eXHV1KV1 B
rpa>KAaHCKOV1 ABV1al..\V1V1 Pravilnik o linijskom I ra-
č č održavanju vazduhoplovne
tehnike civilnog vazduhoplovstva
HyrA Hal..\1i10HaJlbHOe Ynpaaneane rpa>KAaHCKOV1
ASV1al..\li1V1 Nacionalna uprava civilnog vazduho-
plovstva
H.y.M. HaAyposuev MOp51 (ASL) Iznad nivoa mora
HynC Henocoencreeuuoe Ynpaeneune nOAbeMHoV1
nerarensaoro annapara (OLC) Direktno re-
gulisanje uzgonske sile vazduhoplova (posred-
stvom spojlera)
HL\Y Henocpsncraeauoe L\W:PPoBoe
Neposredno č digitalno upravljanje
H4 HIi13Ka51 4aCTOTa (LF) Niska ć
HWO Haaeuuoe lllrypuaacxoe č Ze-
maljska navigaciona sredstva
HWC rA HaCTaBJleHV1e no WTypMaHcKoV1 CJly>K6e B
ABV1al..\V11i1 Pravilnik o navigacionoj
službi u civilnom vazduhoplovsivu
aA OCHoBHa51 ABTOMaTIi1Ka Osnovni, primarni si-
stem automatskog upravljanja
OAn 06beAV1HeHHoe ABli1anpeAnpV151TV1e Udruženo
vazduhoplovno ć
06n 0AHa oOKoBa51 Ilonoca (SSB) Jedan č op-
OBA 06CJlY>KV1BaHV1e B03AtwHoro (ATS)
Služba regulisanja vazdusnog ć kontro-
le letenja
OBA OpraHV13al..\V151 B03AYWHOSO Organi-
zacija za regulisanje vazdusnog ć kon-
trole letenja
OBIII OrHV1 BbICOKOV1 V1HTeHCV1BHOCTV1 (HIL) Svetla ve-
like č
OB4 04eHb Bsrcoxas -lacrora (VHF) Vrlo visoka
č
OrCM OTAeJl rOpto4e-CMa304HblX MaTepV1aJlOB
Skladište zapaljivih materijala i maziva
or YBA 06beAV1HeHHble Fpyrmei YnpaBJleHV151 Bo-
3AYWHblM ABV1>KeHV1eM (Haaaponpovax COBMeCTH?-
ro 6a3V1poBaHV151) č ekipa kontrole .letenja
(na mešovitim, vojnim i civilnim aerodromima)
0APJl 0630PHblV1 AV1cneT4epcKV1V1 PaAV1oJloKaTop
Nadzorni radar kontrole letenja
03T OCHOBHOV1 3anac TOnJlV1Ba Osnovna rezervna
č goriva
OK Kypc Kurs po ortodromi
OKE» Onsrrsoe Koucrpyxropcxoe Eiopo Eksperimen-
talni konstrukcioni biro
OK6M Onsrruoe Koucrpyxropcxoe otopO MOTOpO-
cTpoeHV151 Eksperimentalni konstrukcioni biro in-
dustrije motora
OJlA Op61i1TaJlbHblV1 JleTaTeJlbHblV1 Annapar Orbital-
na letelica
OJln paAIi10JlOKaTOp 0630pa Jlersoro nOJl51 (ASOE)
Aerodromski nadzorni radar
OM 0AHonOJlOCHa51 MOAYJl51I..\V151 č